Μαρτίνος της Αραγωνίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Μαρτίνος
Martín I de Aragón.jpg
Βασιλιάς της Αραγωνίας, Βαλένθια, Μαγιόρκας, Σαρδηνίας, Κορσικής και κόμης της Βαρκελώνης
thum
Περίοδος 1396 - 1410
Προκάτοχος Ιωάννης Α' Βαρκελώνης
Διάδοχος Φερδινάνδος Α' Τρασταμάρα
Βασιλιάς της Σικελίας
Περίοδος 1409 - 1410
Προκάτοχος Μαρτίνος Α΄ της Σικελίας
Διάδοχος Φερδινάνδος Α΄ Τρασταμάρα
Γέννηση 29 Ιουλίου 1356
Ζιρόνα
Θάνατος 31 Μαΐου 1410 (ετών 54)
Βαρκελώνη
Τόπος ταφής Μονή Πομπλέτ
Σύζυγος Μαρία ντε Λούνα
Επίγονοι Μαρτίνος Α΄ της Σικελίας
Οίκος Οίκος της Αραγωνίας - Οίκος της Βαρκελώνης
Πατέρας Πέτρος Δ΄ της Αραγωνίας
Μητέρα Ελεονώρα Βαρκελώνης
Θρησκεία Καθολικός Χριστιανός
Υπογραφή Signatura-marti-huma.jpg
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

Ο Μαρτίνος Α΄ της Αραγωνίας (ισπανικά: 'Martin I de Aragon el Viejo'‎) ή Μαρτίνος Α΄ ο Πρεσβύτερος ή Μαρτίνος Α΄ ο Ανθρώπινος (ισπανικά: 'el Humano'‎), Ζιρόνα, 29 Ιουλίου 1356 - 31 Μαΐου 1410) ήταν Βασιλιάς της Αραγωνίας, Βασιλιάς της Βαλένθια, Βασιλιάς της Μαγιόρκας, Βασιλιάς της Σαρδηνίας και της Κορσικής, Κόμης της Βαρκελώνης (1396 - 1410) και βασιλιάς Βασιλιάς της Σικελίας ως Μαρτίνος Β΄ (1409 - 1410). Ο Μαρτίνος Α΄ ήταν δευτερότοκος υιός του Πέτρου Δ΄ της Αραγωνίας και της τρίτης του συζύγου Ελεονώρας της Σικελίας κόρης του Πέτρου Β΄ της Σικελίας.

Πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι γονείς του ήταν δεύτερα ξαδέλφια, η μητέρα του ήταν πριγκίπισσα του Σικελικού κλάδου του Οίκου της Αραγωνίας.[1] Προσπάθησε να εξασφαλίσει την διαδοχή στον νόθο εγγονό του Φρειδερίκο του Λούνα αλλά απέτυχε και ο Οίκος της Βαρκελώνης τερματίστηκε. Ο Μαρτίνος Α΄ σαν πρίγκιπας της Αραγωνέζικης βασιλικής οικογένειας πήρε το δουκάτο του Μόντμπλανκ.[2] Ο Μαρτίνος παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο στην Βαρκελώνη (13 Ιουνίου 1373) την Μαρία Λόπεζ ντε Λούνα (πέθανε στην Βιγιαρρεάλ, 20 Δεκεμβρίου 1406), κόρη και διάδοχο του Λόπε, 1ου κόμη του Λούνα και της συζύγου του Μπριάντα ντε Γκοτ που γεννήθηκε στην Προβηγκία και ήταν συγγενής του πάπα Κλήμη Ε΄.[3]

Βασιλιάς της Αραγωνίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πατέρας του τον διόρισε κηδεμόνα και αντιβασιλιά στην Σικελία (1380), η βασίλισσα Μαρία της Σικελίας που ο πατέρας της Φρειδερίκος Γ΄ της Σικελίας είχε πεθάνει το 1377 ήταν ακόμα ανήλικη. Σαν γιος της Ελεονώρας της Σικελίας ο Μαρτίνος θεωρούσε τον εαυτό του διάδοχο του νησιού σε περίπτωση που η Μαρία πέθαινε χωρίς απογόνους. Ο μεγαλύτερος αδελφός του Ιωάννης Α΄ της Αραγωνίας πέθανε χωρίς γιους (1396) και ο Μαρτίνος τον διαδέχθηκε στον θρόνο της Αραγωνίας. Οι Σικελοί ευγενείς προκάλεσαν αναταραχές και ο Μαρτίνος παρέμεινε στο νησί μέχρι την επόμενη χρονιά. Η σύζυγος του Μαρία Λόπεζ ντε Λούνα διεκδίκησε την αντιβασιλεία της Αραγωνίας μέχρι την άφιξη του Μαρτίνου (1397) αλλά η καθυστέρηση προκάλεσε πολλές εμφύλιες συγκρούσεις. Η διαδοχή αμφισβητήθηκε από τον κόμη Ματθαίο του Φουα που παντρεύτηκε την μεγαλύτερη κόρη του Ιωάννη Α΄ Ιωάννα της Αραγωνίας, κόμισσα του Φουα, ο Μαρτίνος συνέτριψε τις δυνάμεις του κόμη. Με τον πρόωρο θάνατο της άτεκνης Ιωάννας η μικρότερη κόρη του Ιωάννη Α΄ Γιολάνδη της Αραγωνίας που παντρεύτηκε τον ισχυρό Λουδοβίκο Β΄ του Ανζού εξακολουθούσε να διεκδικεί τον θρόνο, το ίδιο και οι γιοι της. Την διετία 1398 - 1399 ο Μαρτίνος ξεκίνησε Σταυροφορίες εναντίον των Μαυριτανών στην βόρεια Αφρική.

Ανακατάκτηση της Σαρδηνίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αραγωνία προσπαθούσε να υποτάξει την Σαρδηνία από την εποχή του Ιακώβου Β΄ της Αραγωνίας και κατέκτησε σταδιακά το μεγαλύτερο μέρος του νησιού. Την δεκαετία του 1380 την εποχή της βασιλείας του πατέρα του Πέτρου Δ΄ το τοπικό ανεξάρτητο πριγκιπάτο της Αρμπορέα έγινε εστία επαναστάσεων με ηγέτη την δυναμική Ελεονώρα της Αρμπορέα, την εποχή του αδελφού του Ιωάννη Α΄ σχεδόν όλο το νησί είχε χαθεί. Ο Μαρτίνος έβαλε στόχο να ανακτήσει την Σαρδηνία και έστειλε τον γιο του Μαρτίνο τον Νεώτερο που ήταν τότε βασιλιάς της Σικελίας χάρη στον γάμο του με την Μαρία της Σικελίας. Ο γιος του νίκησε τους Σαρδηνούς στην μάχη του Σαν Λουίτζι (1309) και έδιωξε από το νησί τους συμμάχους τους Γενοβέζους, το πριγκιπάτο της Αρμπορέα έχασε την ανεξαρτησία του και το νησί ανακτήθηκε.

Ο Μαρτίνος ο Νεώτερος όμως πέθανε αιφνίδια αμέσως μετά την μάχη μάλλον από Ελονοσία και ο ίδιος ο Μαρτίνος Α΄ της Αραγωνίας διαδέχθηκε τον γιο του ως Μαρτίνος Β΄ της Σικελίας. Το Βασίλειο της Αραγωνίας είχε ειρήνη και ευημερία την εποχή του Μαρτίνου, ο ίδιος ο βασιλιάς μπόρεσε να συμφιλιώσει τους ευγενείς και να διακόψει όλες τις εσωτερικές έριδες. Υποστήριξε στον θρησκευτικό τομέα τον αντίπαπα της Αβινιόν Βενέδικτο ΙΓ΄ που ήταν Αραγωνέζος και κυβέρνησε όλο το διάστημα της βασιλείας του Μαρτίνου. Ο Μαρτίνος με στρατιωτική επέμβαση απελευθέρωσε τον Βενέδικτο (1403) από τους αντιπάλους του που τον είχαν αιχμαλωτίσει και τον μετέφερε στην Βαλένθια.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μαρτίνος Α΄ της Αραγωνίας είχε με την νόμιμη σύζυγο του Μαρία ντε Λούνα τέσσερα παιδιά, ο μεγαλύτερος ήταν ο Μαρτίνος Α΄ της Σικελίας τα υπόλοιπα τρία πέθαναν σε βρεφική ηλικία : Ιάκωβος (1378), Ιωάννης (1380) και Μαργαρίτα (1384).[4] Με τον θάνατο του γιου του (1309) ο Μαρτίνος διόρισε τον ξάδελφο του Ιάκωβο Β΄ του Ουρζέλ τον πιο κοντινό συγγενή του από τον Οίκο της Βαρκελώνης αντιβασιλιά, η θέση αντιστοιχούσε με αυτή του διαδόχου του θρόνου. Ο Μαρτίνος Α΄ για να αποκτήσει τον διάδοχο παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο την ξαδέλφη του Μαργαρίτα του Πραντ, κόρη του Πέτρου της Αραγωνίας, βαρόνου της Εντένζα (17 Σεπτεμβρίου 1409) αλλά ο γάμος κράτησε πολύ λίγο και παρέμεινε άτεκνος.

Διαδοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μαρτίνος Α΄ της Αραγωνίας πέθανε στις 31 Μαΐου 1410 έξω από τα τείχη της Βαρκελώνης. Η αιτία του θανάτου του είναι ασαφής, οι πιθανότερες είναι : η πανώλη που θέριζε εκείνη την εποχή, Ουραιμία που προήλθε από την παχυσαρκία του ή όπως γράφει ο χρονικογράφος Βάλλα δηλητηριάστηκε. Η ιστορία ότι πέθανε από το υπερβολικό γέλιο ύστερα από ανέκδοτο που άκουσε αφού ο βασιλιάς υπέφερε από δυσπεψία δεν έχει καταγραφεί.[5][6] Δεν υπήρχε νόμιμος κληρονόμος και ο ίδιος αν και είχε σοβαρά προβλήματα υγείας δεν τον είχε ξεκαθαρίσει, οι νόμιμοι γιοι του είχαν πεθάνει όλοι και με τον δεύτερο γάμο του δεν έκανε παιδιά. Ο εγγονός του Φρειδερίκος της Λούνα είχε αποκλειστεί από την διαδοχή σύμφωνα με τους νόμους που είχε θεσπίσει ο Ιάκωβος Α΄ της Αραγωνίας. Ο Μαρτίνος προσπάθησε όσο ζούσε να νομιμοποιήσει την διαδοχή στον νόθο εγγονό του αλλά δεν τα κατάφερε με αποτέλεσμα μετά τον θάνατο του να επικρατήσει δυο χρόνια κενό και χάος. Διάδοχος του ορίστηκε τελικά ο ανιψιός του Φερδινάνδος Α΄ της Αραγωνίας μέλος του Οίκου της Τραστάμαρα (28 Ιουνίου 1412)

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Bisson, Thomas N. The Medieval Crown of Aragon: A Short History. Oxford: Clarendon Press, 1986.
  2. His contemporary title was duch de Montblanch.
  3. http://genealogy.euweb.cz/barcelona/barcelona2.html
  4. http://genealogy.euweb.cz/barcelona/barcelona2.html
  5. Morris, Paul N. (October 2000). "Patronage and Piety Montserrat and the Royal House of Medieval Catalonia-Aragon"
  6. Doran, Dr. (John) (1858). The History of Court Fools

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Bisson, Thomas N. The Medieval Crown of Aragon: A Short History. Oxford: Clarendon Press, 1986.
  • Doran, Dr. (John) (1858). The History of Court Fools
  • Morris, Paul N. (October 2000). "Patronage and Piety Montserrat and the Royal House of Medieval Catalonia-Aragon"

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μαρτίνος της Αραγωνίας
Γέννηση: 29 Ιουλίου 1356 Θάνατος: 31 Μαΐου 1410
Προκάτοχος
Ιωάννης Α΄ της Αραγωνίας
Βασιλιάς της Αραγωνίας
Armas del soberano de Aragón.svg

1396 - 1410
Διάδοχος
Φερδινάνδος Α΄ της Αραγωνίας
Βασιλιάς της Βαλένθια
Former Coat of Arms of Valencia (Party with the Royal Arms of Aragon).svg

1396 - 1410
Βασιλιάς της Σαρδηνίας και της Κορσικής
Armoiries Royaume Sardaigne.svg

1396 - 1410
Βασιλιάς της Μαγιόρκας
Coat of Arms of the Kingdom of Majorca and the Balearic Islands (14th-20th Centuries).svg

1396 - 1410
Κόμης της Βαρκελώνης
Royal arms of Aragon.svg
1396-1410
Προκάτοχος
Μαρτίνος Α΄ της Σικελίας
Βασιλιάς της Σικελίας
Arms of the Aragonese Kings of Sicily(Crowned).svg

1409 - 1410
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Martin of Aragon της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).