Ιράν
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
|
|||||
| Εθνικό σύνθημα: 'Esteqlāl, āzādi, jomhuri-ye eslāmi (περσικά: Ανεξαρτησία, ελευθερία, Ισλαμική Δημοκρατία) | |||||
| Εθνικός ύμνος: Sorud-e Melli-e Iran | |||||
 |
|||||
| Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη) • Συντεταγμένες |
Τεχεράνη |
||||
| Επίσημες γλώσσες | Περσικά | ||||
| Πολίτευμα | Ισλαμική δημοκρατία | ||||
| Αλί Χαμενεΐ1 Μαχμούτ Αχμεντινεντζάντ |
|||||
|
|
|||||
| Έκταση • Σύνολο • % Νερό • Σύνορα Ακτογραμμή |
1.648.195 km2 (18η) 0,7% 5.440 χμ. 2.440 χμ. |
||||
| Πληθυσμός • Εκτίμηση 2009 • Απογραφή 2006 • Πυκνότητα |
66.429.284[1] (18η) 70.495.782[2] 40,31 κατ./km² (165η) |
||||
| Α.Ε.Π. (PPP) • Ολικό (2009) • Κατά κεφαλή |
830,058 δισ. $[3] (17η) 11.202 $[3] (72η) |
||||
| Α.Ε.Π. (Ονομαστικό) • Ολικό (2009) • Κατά κεφαλή |
331,757 δισ. $[3] (29η) 4.477 $[3] (84η) |
||||
| ΔΑΑ (2007) |  0,782 (88η) – μεσαίος |
||||
| Νόμισμα | Ριάλ (ريال) (IRR) | ||||
| Ζώνη ώρας • Θερινή ώρα |
IRST (UTC +3.30) (UTC +4.30) |
||||
| Internet TLD | .ir | ||||
|
+98 |
|||||
|
1Ο Αλί Χαμενεΐ, ως Υπέρτατος ηγέτης, κατέχει την πλήρη εξουσία στο Ιράν. Αυτός και το Συμβούλιο της Φρουράς έχουν δικαίωμα βέτο σε όλες τις αποφάσεις του κράτους. |
|||||
Το Ιράν (Περσικά: ايران) είναι μεσανατολική χώρα της Ν.Δ. Ασίας. Συνορεύει με το Αζερμπαϊτζάν, την Αρμενία και το Τουρκμενιστάν βόρεια, το Πακιστάν και το Αφγανιστάν ανατολικά, την Τουρκία και το Ιράκ δυτικά. Αν και τοπικά είναι γνωστό ως Ιράν τουλάχιστον από την περίοδο των Σασσανιδών, έως το το 1935 η χώρα αναφερόταν ως Περσία. Το 1959 ο Μοχάμαντ Ρεζά Σαχ Παχλαβί ανακοίνωσε ότι μπορούν να χρησιμοποιούνται και οι δύο όροι. Το 1979 η Ιρανική επανάσταση υπό την καθοδήγηση του Αγιατολάχ Χομεϊνί εγκαθίδρυσε το θεοκρατικό καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας,αλλάζοντας το επίσημο όνομα της χώρας σε Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν (جمهوری اسلامی ايران). Το όνομα Ιράν είναι συνώνυμο της Άριας λέξης που σημαίνει "Γη των Αρίων".
Πίνακας περιεχομένων |
[Επεξεργασία] Ζητήματα ορολογίας
Από το λαό του, το Ιράν ή Περσία αποκαλείτο Αρυάναμ από αρχαιοτάτων χρόνων και Ιράν/Ερανσάχρ από την περίοδο των Σασσανιδών. Η λέξη "Αρυανάμ" είναι η αρχαία εκδοχή του Ιράν και η αρχαία γενική πληθυντικού που σημαίνει(γη) των Αρίων. Ο όρος Περσία είναι το όνομα που χρησιμοποιείτο από τις ευρωπαϊκές χώρες από της εποχή της Περσικής Αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών κατά τον 6ο αι. Π.Κ.Ε..
Περσία είναι η ιστορική ονομασία του Ιράν. Η ονομασία αυτή επικράτησε στη Δύση λόγω των Ελλήνων, οι οποίοι γενίκευσαν την ονομασία της περιοχής Παρς (Παρσίς), Φαρς σήμερα, στο νότιο Ιράν, η οποία ήταν και το κέντρο της Περσικής Αυτοκρατορίας. Σημειωτέον ότι η Περσική γλώσσα λέγεται Φαρσί. Η Περσία ονομάστηκε επισήμως Ιράν από τις 21 Μαρτίου 1935, όταν ο Σάχης Ρεζά Παχλαβί ζήτησε επίσημα από τη διεθνή κοινότητα να αποκαλεί τη χώρα του με την εθνική της ονομασία "Ιράν" που σημαίνει "η χώρα των Αρίων".
[Επεξεργασία] Γεωγραφία
Τα σύνορα του Ιράν είναι: το Αζερμπαϊτζάν (μήκος συνόρων: 500 χλμ) και η Αρμενία (35 χλμ) βορειοδυτικά, η Κασπία Θάλασσα βόρεια, το Τουρκμενιστάν (1000 χλμ) βορειοανατολικά, το Πακιστάν (909 χψλμ) και το Αφγανιστάν (936 χλμ) ανατολικά, η Τουρκία (500 χλμ) και το Ιράκ (1458 χλμ) δυτικά, και τελικά τα νερά του Περσικού Κόλπου και ο Κόλπος του Ομάν νότια. Η συνολική έκταση του Ιράν είναι 1.648 εκατομμύρια χλμ2 (Ξηρά: 1.636 εκατομμύρια χλμ2, Νερό: 12,000 χλμ2).
Το τοπίο του Ιράν κυριαρχείται από υψηλές και γυμνές οροσειρές που οριοθετούν διαφορετικά υψίπεδα και λεκάνες. Το πυκνοκατοικημένο δυτικό τμήμα είναικαι το πλέον ορεινό, με οροσειρές όπως τα όρη Ζάγρος και Αμπόρζ. Στα όρη Αμπόρζ βρίσκεται επίσης η υψηλότερη λκορυφή του Ιράν, το Νταμαβάντ στα 5,671 μ. Το ανατολικό μισό αντιστοιχεί κυρίως σε ακατοίκητες λεκάνες ερήμου που διακόπτονται περιστασιακά από αλμυρές λίμνες.
Οι μόνες πραγματικά μεγάλες πεδιάδες βρίσκονται κατά μήκος της ακτογραμμής της Κασπίας Θάλασσας και στο βόρειο άκρο του Περσικού Κόλπου στο στόμιο του ποταμού Αρβάντ. Μικρότερες ασυνεχείς πεδιάδες βρίσκονται σκορπισμένες στις υπόλοιπες ακτές του Περσικού Κόλπου, στα Στενά του Ορμούζ, και στη Θάλασσα του Ομάν. Το ιρανικό κλίμα είναι κυρίως ξηρό, αν και υποτροπικό κατά μήκος της Κασπίας ακτογραμμής. Η ευρύτερη περιοχή του Ιράν θεωρείται μια από τις 15 πολιτείες που συνθέτουν το αποκαλούμενο λίκνο της Ανθρωπότητας.
[Επεξεργασία] Δημογραφία
Η πλειονότητα του ιρανικού πληθυσμού ομιλούν μία από τις ιρανικές γλώσσες, παρότι η περσική είναι η επίσημη. Οι σημαντικότερες εθνοτικές ομάδες είναι οι Πέρσες (51%), οι Αζέροι (24%), οι Γκιλάκι και Μαζανταρανί] (8%), οι Κούρδοι (7%), οι Άραβες (3%), οι Βαλούχι (2%), οι Λουρς (2%), οι Τουρκομάνοι (2%), οι Κασκάι, οι Αρμένιοι, οι εβραίοι της Περσίας, οι Ασσύριοι και άλλοι.
Αναφορικά με το θρήσκευμα, οι περισσότεροι Ιρανοί είναι Μουσουλμάνοι (Σιίτες 89%, Σουνίτες γύρω στο 10%). Από τα μη μουσουλμανικά θρησκεύματα, αξίζει να αναφερθούν οι Μπαχάι και οι Ζωροάστρες, όπως και οι Ιουδαίοι, Χριστιανοί και Μανδεανοί (Mandeans). Οι τρεις τελευταίες αναγνωρίζονται επίσημα ως μειονότητες και κατέχουν έδρες στο Κοινοβούλιο.
Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού ήταν σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2009 τα 71,14 χρόνια (69,65 χρόνια οι άνδρες και 72,72 οι γυναίκες).[1]
[Επεξεργασία] Διακυβέρνηση
Το Ιράν είναι ισλαμική δημοκρατία. Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.[1].
[Επεξεργασία] Προεδρικές εκλογές 2009
Οι προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στις 12 Ιουνίου του 2009. Με καταμετρημένα τα δύο τρίτα των ψηφοδελτίων, το πρακτορείο Ειδήσεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας , ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος Αχμεντινετζάντ ήταν ο νικητής των εκλογών, με 66% των ψήφων.[4] Ο αντίπαλός του, Μιρ-Χοσεΐν Μουζαβί πήρε το 33% των ψήφων.[5][6] Εκ μέρους της διεθνούς κοινότητας, η ΕΕ εξέφρασε τις ανησυχίες της για τις καταγγελίες περί νοθείας στις εκλογές.[7].
Η αντιπολίτευση κατήγγειλε νοθεία και οι υποστηρικτές της προχώρησαν σε (αρχικά ειρηνικές) διαδηλώσεις στην Τεχεράνη και σε άλλες μεγάλες πόλεις, μετά την ανακοίνωση των πρώτων αποτελεσμάτων, στις 13 Ιουνίου. Παράλληλα, υποστηρικτές του νικητή των εκλογών έκαναν τις δικές τους πορείες στην Τεχεράνη, πανηγυρίζοντας τη νίκη του Αχμεντινετζάντ.[8] Μετά την ήττα του και σύμφωνα με ανεπίσημες πηγές, ο Μουζαβί συνελήφθη καθ' οδόν για την οικία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν,Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.[9] Ο ανεξάρτητος δημοσιογράφος Μάικλ Τότεν αμφισβήτησε την πραγματικότητα της ιστορίας.[10] Άλλες ανώνυμες πηγές ανέφεραν ότι η αστυνομία εισέβαλε στο αρχηγείο του Ισλαμικού Μετώπου Συμμετοχής του Ιράν και συνέλαβε αρκετά άτομα.[11][12]
[Επεξεργασία] Αποτελέσματα προεδρικών εκλογών
| Κόμμα | Υποψήφιος | Ψήφοι | Ποσοστό | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Συνασπισμός Κτιστών του Ισλαμικού Ιράν (Abadgaran) | Μαχμούτ Αχμεντινετζάντ | 24.527.516 | 62,63% | |||
| Ανεξάρτητος μεταρρυθμιστής | Μιρ-Χοσεΐν Μουσαβί | 13.216.411 | 33,75% | |||
| ανεξάρτητος συντηρητικός | Μοχσέν Ρεζάι | 678.240 | 1,73% | |||
| Etemad-e-Melli | Μαχντί Καρουμπί | 333.635 | 0,85% | |||
| Έγκυρα ψηφοδέλτια | 38.755.802 | 98,95% | ||||
| Άκυρα ή λευκά | 409.389 | 1,05% | ||||
| Σύνολα | 39.165.191 | 100,00% | ||||
| Συμμετοχή | 85% | |||||
| Πηγή: BBC Persian[13] | ||||||
[Επεξεργασία] Βουλευτικές εκλογές 2008
Στις 14 Μαρτίου του 2008 διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές[14]. Η συμμετοχή σε αυτές τις εκλογές ήταν της τάξης του 60%, αυξημένη σε σχέση με το 51% στις αντίστοιχες εκλογές του 2004.[15] Με λιγότερα από τα δύο τρίτα των 290 εδρών, που αποφασίστηκαν στις 15 Μαρτίου, οι Συντηρητικοί εξασφάλισαν 125 έδρες, οι Μεταρρυθμιστές 35 και οι ανεξάρτητοι 10, όπως μετέδωσε το ειδησεογραφικό δίκτυο Fars.[16]. Χαρακτηριστικό ήταν ότι σχεδόν το 90% των εκσυγχρονιστών υποψηφίων είχε τεθεί εκτός προσόντων για τις εκλογές.
[Επεξεργασία] Αποτελέσματα βουλευτικών εκλογών 2008
| Προσανατολισμός των υποψηφίων | Έδρες (1ος γύρος) | Έδρες (2ος γύρος) | Έδρες (Σύνολο) |
|---|---|---|---|
| Ενωτικό Μέτωπο Πρινσιπαλιστών | 90 | 27 | 117 |
| Ευρύς Συνασπισμός Πρινσιπαλιστών | 42 | 11 | 53 |
| Μεταρρυθμιστές | 31 | 15 | 46 |
| Ανεξάρτητοι | 40 | 29 | 69 |
| Αρμένιοι που αναγνωρίζονται ως μειονότητα | 2 | 2 | |
| Χαλδαίοι και Ασσύριοι που αναγνωρίζονται ως μειονότητα | 1 | 1 | |
| Εβραίοι που αναγνωρίζονται ως μειονότητα | 1 | 1 | |
| Ζωροάστρες (μειονότητα) | 1 | 1 | |
| Σύνολο (συμμετοχή: 60%) | 208 | 82 | 290 |
| Πηγή: NZZAP | |||
[Επεξεργασία] Τεχνολογία
Στις 2 Φεβρουαρίου του 2009 ο πρόεδρος Αχματινετζάντ ανακοίνωσε ότι η Τεχεράνη εκτόξευσε το δικό της δορυφόρο, με το όνομα "Omid" και τον έθεσε σε τροχιά με έναν πύραυλο κατασκευασμένο στο Ιράν.[17]
[Επεξεργασία] Μεταφορές
Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά.
[Επεξεργασία] Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία] Επίσημοι κυβερνητικοί σύνδεσμοι
- Επίσημος δικτυακός τόπος του Υπέρτατου Ηγέτη, (Qom office)
- Προεδρία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν - Επίσημος δικτυακός τόπος.
- Το συμβούλιο των φυλάκων, Επίσημος δικτυακός τόπος.
- Ιρανικό κοινοβούλιο, Επίσης, (2).
- Γραμματεία του Ύπατου Συμβουλίου Πολτιστικής Επανάστασης
- Επίσημος Εκπρόσωπος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν
- Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν
- Ακαδημία Τεχνών της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν
- Οργανισμός Πολιτισμικής Κληρονομιάς της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν
- Εταιρεία Ερυθράς Ημισελήνου της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν
- Ακαδημία Επιστημών της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν
- Islamic Republic of Iran Broadcasting, επίσημος δικτυακός τόπος.
[Επεξεργασία] Άλλοι σύνδεσμοι
- Wikitravel: Ιράν (ταξιδιωτικός οδηγός)
- BBC News - "Ιράν, Ποιος κατέχει τη δύναμη;"
- Ιρανικό κέντρο πολιτισμού στο πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, Καλιφόρνια
- CIA World Factbook - Ιράν
- Βιβλιοθήκη του Κονγκρέσου - Μελέτη Χώρας: Ιράν πληροφορίες έως τον Μάιο του 1988
- Ιρανικά Πετρέλαια και Φυσικό Αέριο
- Ελευθερία Έκφρασης στο Ιράν - IFEX
- Iran, Ο Περσικός Κόλπος - Το Ιράν στον περσικό Κόλπο
[Επεξεργασία] Παραπομπές
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Ιράν CIA World Factbook
- ↑ Στατιστική Υπηρεσία Ιράν - Πληθυσμός
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 World Economic Outlook Database. ΔΝΤ (Οκτώβριος 2009) (ανακτήθηκε 18-10-2009 )
- ↑ "Ahmadinejad 'set for Iran victory'", Al Jazeera English, 13 Ιουνίου 2009. Ανακτήθηκε 13 Ιουνίου 2009.
- ↑ "Both Sides Claim Victory in Presidential Election in Iran", The New York Times, 13 Ιουνίου 2009. Ανακτήθηκε 13 Ιουνίου 2009.
- ↑ Ahmadinejad wins Iran presidential election. BBC News (13-06-2009) (ανακτήθηκε 13-06-2009 )
- ↑ EU concerned over Iran vote, Associated Press (επαναδημοσίευση στην Jerusalem Post 14-06-2009)
- ↑ "Crowds join Ahmadinejad victory rally", BBC News, 14 Ιουνίου 2009. Ανακτήθηκε 14 Ιουνίου 2009.
- ↑ Yossi Melman, Report: Defeated Ahmadinejad rival arrested in Iran, Haaretz 14-06-2009
- ↑ Michael Totten (13 Ιουνίου 2009). Iran on Fire (Continuously updated) (ανακτήθηκε 13 Ιουνίου 2009 )
- ↑ "Election Battles Turn Into Street Fights in Iran", ABC News, 13 Ιουνίου 2009. Ανακτήθηκε 13 Ιουνίου 2009.
- ↑ "Iran reformists held after street clashes", BBC News, 14-06-2009.
- ↑ BBC فارسی - ايران - ادامه اعلام نتایج انتخابات. BBC News (13-06-2009) (ανακτήθηκε 13-06-2009 )
- ↑ Iran: Politicians Concerned About New Election Date Radio Free Europe, 8 Ιουνίου 2007
- ↑ Fathi, Nazila. "Reformers Gain in Iran Vote Despite Being Barred", 15 Μαρτίου 2008. Ανακτήθηκε 15-03-2008.
- ↑ Turnout Uneven in Iran Elections
- ↑ Iranian satellite launch prompts fresh concern - Middle East, World - The Independent
|
|||||
|
||||||||
