Συνθήκη του Μάαστριχτ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση
Υπογραφή 7 Φεβρουαρίου 1992
Σε ισχύ 1 Νοεμβρίου 1993
Λήξη συνημμένη για απεριόριστο χρόνο
Υπογράφοντες Βέλγιο
Δανία
Γερμανία
Ελλάδα
Ισπανία
Γαλλία
Ιρλανδία
Ιταλία
Λουξεμβούργο
Κάτω Χώρες
Πορτογαλία
Ηνωμένο Βασίλειο
Γλώσσες αγγλική
γαλλική
γερμανική
δανική
ελληνική
ιρλανδική
ισπανική
ιταλική
ολλανδική
πορτογαλική

Η Συνθήκη του Μάαστριχτ, επίσημα γνωστή ως Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, θεωρείται η σημαντικότερη και ιστορικότερη συνθήκη της Ευρωπαϊκής ηπείρου και η δεύτερη ομοίως σε παγκόσμια κλίμακα μετά εκείνης της ίδρυσης του ΟΗΕ. Ιστορικά δεν υπήρξε ποτέ στην παγκόσμια ιστορία παρόμοια συνθήκη με τόσο πλούσιο οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό και πολιτισμικό περιεχόμενο, που να διατηρούσε ταυτόχρονα και το "ισότιμον" των συμμετεχόντων κρατών.

Η Συνθήκη του Μάαστριχτ, που έλαβε το όνομά της από την πόλη Μάαστριχτ στην οποία υπεγράφη στις 7 Φεβρουαρίου του 1992, αποτελεί την τρίτη κατά σειρά θεμελιώδη συνθήκη με την οποία ολοκληρώθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση ως σύγχρονος θεσμός, ύστερα από τη Συνθήκη της Ρώμης και την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη (1986). Βέβαια στην εξέλιξη αυτή του θεσμού αυτού υπήρξαν και πολλές άλλες επιμέρους συνθήκες, που, αν και μη θεμελιώδεις, συνέβαλαν ουσιαστικά στην πορεία και την εξέλιξη της ΕΕ.

Εκ μέρους της Ελλάδας υπεγράφη από τον Υπουργό Εξωτερικών Αντώνη Σαμαρά και τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας Ευθύμιο Χριστοδούλου.

Η Συνθήκη του Μάαστριχτ τροποποιήθηκε από μεταγενέστερες συνθήκες.

Ιστορικό εξέλιξης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ευρωπαϊκή Ένωση 1957-2007

Γενικά περιεχόμενα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Συνθήκη του Μάαστριχτ στο σύνολό της περιλαμβάνει το Προοίμιο και 7 Τίτλους (λατιναριθμούμενους).

Ο Τίτλος Ι αφορά κοινές διατάξεις (ίδρυση Ευρωπαϊκής Ένωσης, θέση στόχων και σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου).
Ο Τίτλος ΙΙ αφορά διατάξεις για την τροποποίηση της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ε.Ο.Κ. ενόψει της ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (πρακτικά μετονομάστηκε η Ε.Ο.Κ. σε Ε.Κ. και προστέθηκαν οι σημαντικότατες διατάξεις περί Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης).
Ο Τίτλος ΙΙΙ αφορά διατάξεις για την τροποποίηση της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ε.Κ.Α.Χ..
Ο Τίτλος ΙV αφορά διατάξεις για την τροποποίηση της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ε.Κ.Α.Ε. (ΕΥΡΑΤΟΜ).
Ο Τίτλος V αφορά διατάξεις σχετικά με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (πρόκειται για το δεύτερο πυλώνα του νέου συστήματος).
Ο Τίτλος VΙ αφορά διατάξεις σχετικά με τη συνεργασία στους τομείς της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων (πρόκειται για τον τρίτο πυλώνα του νέου συστήματος).
Ο Τίτλος VΙΙ που περιλαμβάνει τις τελικές διατάξεις.

Τα παραπάνω ακολουθούν 17 Πρωτόκολλα, τα περισσότερα από τα οποία προσαρτήθηκαν στη Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ε.Κ., και 33 Δηλώσεις. Η εν λόγω διάρθρωση έγινε προκειμένου να παρέχεται η ευχέρεια, οσάκις απαιτηθούν αλλαγές, τροποποιήσεις κ.λπ., να μην παρασύρουν κάθε φορά και τη μετατροπή ολόκληρης της Συνθήκης.

Προϋποθέσεις υιοθέτησης του ευρώ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κάθε χώρα που επιθυμούσε να υιοθετήσει το νέο νόμισμα έπρεπε να πληροί τα λεγόμενα «Κριτήρια Σύγκλισης» που προέβλεπε η Συνθήκη του Μάαστριχτ. Τα κριτήρια συμπεριλάμβαναν τέσσερις προϋποθέσεις:

  1. Οι ισοτιμίες του νομίσματος της κάθε χώρας πρέπει να παραμείνουν μέσα στη ζώνη που ορίζει ο Μηχανισμός Συναλλαγματικών Ισοτιμιών (ΜΣΙ) για δύο τουλάχιστον χρόνια.
  2. Τα μακροπρόθεσμα επιτόκια δεν μπορούν να ξεπερνάνε κατά περισσότερες από δύο ποσοστιαίες μονάδες τα επιτόκια των τριών πιο αποδοτικών κρατών μελών.
  3. Ο πληθωρισμός πρέπει να είναι κάτω από μια τιμή αναφοράς (μέσα σε 3 χρόνια οι τιμές δεν πρέπει να ξεπερνάνε κατά περισσότερο από 1,5% τις αντίστοιχες του πιο αποδοτικού κράτους μέλους).
  4. Το δημόσιο χρέος πρέπει να είναι μικρότερο από το 60% του ΑΕΠ ή να βαίνει προς αυτόν το στόχο (δηλαδή μπορεί να είναι μεγαλύτερο το ποσοστό, αλλά να έχει πτωτική τάση και να τείνει προς αυτό) και τα ελλείμματα του προϋπολογισμού μικρότερα από 3% του ΑΕΠ.

Τα κριτήρια αυτά τέθηκαν με απώτερο σκοπό την ομαλή ενοποίηση-σύγκλιση των κρατών μελών. Πριν τη συνθήκη είναι λογικό η κάθε χώρα να είχε τη δική της ανεξάρτητη οικονομία, ανάλογα με το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ), το Μέσο Εισόδημα και το καταναλωτικό προφίλ. Έτσι κρίθηκε απαραίτητο να τεθούν ορισμένα κριτήρια τα οποία θα εξασφάλιζαν την ομοιογένεια των χωρών.

Επικύρωση της συνθήκης από τα κράτη μέλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η συνθήκη του Μάαστριχτ επικυρώθηκε στις περισσότερες χώρες της ΕΕ από τα κοινοβούλια των κρατών, με εξαίρεση την Ιρλανδία, τη Γαλλία και τη Δανία, στις οποίες η συνθήκη τέθηκε σε δημοψήφισμα.[1] Στη Γαλλία η συνθήκη επικυρώθηκε με ποσοστό μόλις 51% έναντι 49% που τάχτηκε κατά. Στη Δανία η συνθήκη απορρίφθηκε. Ύστερα όμως από τη συμφωνία του Εδιμβούργου, η οποία εξαιρούσε τη Δανία από τέσσερα σημεία της συνθήκης του Μάαστριχτ, ακολούθησε νέο δημοψήφισμα το οποίο υπήρξε θετικό. Στην Ελλάδα η συνθήκη επικυρώθηκε από τη βουλή. Υπέρ της συνθήκης τάχτηκαν τα κόμματα ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, Συνασπισμός[2] και ΠΟΛΑΝ ενώ κατά της συνθήκης τάχθηκε μόνο το ΚΚΕ[3]

Οι συνέπειες της Συνθήκης του Μάαστριχτ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Μάαστριχτ είχε τρεις σημαντικές συνέπειες. Η πρώτη ήταν η απρόβλεπτη ώθηση στο ΝΑΤΟ. Επειδή οι χώρες της ανατολικής Ευρώπης δεν πληρούσαν τους περιοριστικούς όρους της Συνθήκης, λόγω των ασθενικών οικονομιών τους ή των εύθραστων νομικών και χρηματοπιστοτικών οργανισμών τους, για να ενταχθούν άμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ήλθε σαν αντιστάθμισμα η επέκταση της αμυντικής κοινότητας του ΝΑΤΟ προς ανατολάς με την ένταξη μιας ομάδας κρατών της Κεντρικής Ευρώπης.[4] Η δεύτερη συνέπεια ήταν η συνειδητοποίηση των Ευρωπαίων καθώς προκλήθηκε έντονο ενδιαφέρον των Ευρωπαϊκών λαών «για τις μέχρι τότε αφανείς λειτουργίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ανώνυμης γραφειοκρατίας της». Παρά την έγκριση της Συνθήκης σε όλες τις χώρες, για πρώτη φορά ετέθη θέμα Ευρώπης στην εσωτερική πολιτική ατζέντα αρκετών χωρών. [5] Τέλος, άνοιξε ο δρόμος της συνένωσης τουλάχιστον του δυτικού τμήματος της Ευρώπης. Οι χώρες που μέχρι τότε ανήκαν στην παλιά Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών (Σουηδία, Αυστρία, Φινλανδία) έκαναν αίτηση προσχώρησης αφού δεν περιορίζονταν από την δέσμευση της ουδετερότητάς τους.[6]

Συνθήκες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπογραφή
Ισχύς
Τίτλος
1948
1948
Συνθήκη των Βρυξελλών
1951
1952
Συνθήκη των Παρισίων
1954
1955
Τροποποιημένη Συνθήκη των Βρυξελλών
1957
1958
Συνθήκες της Ρώμης
1965
1967
Συνθήκη Συγχώνευσης
1975
-
Συμπεράσματα Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
1985
1995
Συνθήκη Σένγκεν
1986
1987
Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη
1992
1993
Συνθήκη του Μάαστριχτ
1997
1999
Συνθήκη του Άμστερνταμ
2001
2003
Συνθήκη της Νίκαιας
2007
2009
Συνθήκη της Λισσαβώνας
Pix.gif Pix.gif Pix.gif Pix.gif Pix.gif Pix.gif Pix.gif Pix.gif
                         
Τρεις πυλώνες της  Ευρωπαϊκής Ένωσης:  
Ευρωπαϊκές Κοινότητες:  
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (EΥΡATOM)
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) Η Συνθήκη έληξε το 2002 Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ)
    Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ)
        Συνθήκη Σένγκεν   Ευρωπαϊκή Κοινότητα (ΕΚ)
    TREVI Συνεργασία σε Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις (ΔΕΥ)  
  Αστυνομική και Δικαστική Συνεργασία σε Ποινικές Υποθέσεις (ΑΔΣΠ)
          Ευρωπαϊκή Πολιτική Συνεργασία (ΕΠΣ) Κοινή Εξωτερική Πολιτική και
Πολιτική Ασφαλείας
(ΚΕΠΠΑ)
Άλλοι οργανισμοί Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση (ΔΕΕ)    
Η Συνθήκη έληξε το 2011  
                       


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Καθημερινή, Ο θεσμός του δημοψηφίσματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση
  2. Συνασπισμός, Απόφαση της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου για το ΜΑΑΣΤΡΙΧΤ
  3. Ριζοσπάστης, Ιδού τα "επιτεύγματα" της "σύγκλισης"
  4. Tony Judt, Η Ευρώπη μετά τον πόλεμο,μτφρ. Νικηφόρος Σταματάκης, εκδ.Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2012, σελ. 716
  5. Tony Judt, Η Ευρώπη μετά τον πόλεμο,μτφρ. Νικηφόρος Σταματάκης, εκδ.Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2012, σελ. 716
  6. Tony Judt, Η Ευρώπη μετά τον πόλεμο,μτφρ. Νικηφόρος Σταματάκης, εκδ.Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2012, σελ. 716

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Tony Judt, Η Ευρώπη μετά τον πόλεμο,μτφρ. Νικηφόρος Σταματάκης, εκδ.Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2012

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]