Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Η σημαία της ΕΚΑΧ
1952-58 - Η Ευρώπη των Έξι
Οι χώρες μέλη της ΕΚΑΧ

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα ιδρύθηκε το 1951 με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης των Παρισίων και αποτελείτο από το Βέλγιο, τη Δυτική Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία. Σκοπός της ήταν να θέσει την παραγωγή και εμπορία του άνθρακα και του χάλυβα, δηλαδή των δύο κύριων πρώτων υλών της πολεμικής βιομηχανίας μέχρι και το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, υπό κοινή διαχείριση των πρώην εμπολέμων κρατών. Η Συνθήκη υπεγράφη στις 18 Απριλίου του 1951 και ετέθη σε ισχύ στις 23 Ιουλίου 1952, ορισμένη να διαρκέσει για πενήντα χρόνια. Έληξε στις 23 Ιουλίου 2002.

Διακήρυξη του Σουμάν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με τη Διακήρυξη του Γάλλου υπουργού εξωτερικών Ρομπέρ Σουμάν στις 9 Μαΐου 1950, εμπνευσμένη από τον Γάλλο αξιωματούχο και εν συνεχεία πρώτο Πρόεδρο της Ανωτάτης Αρχής της ΕΚΑΧ, Ζαν Μονέ, σηματοδοτήθηκε μία νέα περίοδος στην πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης που ταυτίζεται με την έναρξη των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Το σχέδιο Schuman αφορούσε μία προοδευτική ενοποίηση με πρώτο στάδιο τον οικονομικό τομέα και πρώτο βήμα του σταδίου αυτού την κοινή διαχείριση της γαλλο-γερμανικής παραγωγής άνθρακα και χάλυβα υπό μία Ανώτατη Αρχή, στο πλαίσιο μάλιστα ενός οργανισμού που θα είναι ανοικτός στη συμμετοχή κι άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Με αυτό τον τρόπο επιδίωκε να εξασφαλίσει την συλλογική ασφάλεια, το αίτημα της οποίας παραμένει πρωταρχικό ιδιαίτερα μετά από τον μακρόχρονο ανταγωνισμό μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Ευθέως δηλώνεται και η δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας με στοιχεία υπερεθνικότητας.

Χαρακτηριστικά: "Η συσπείρωση των ευρωπαϊκών κρατών απαιτεί να εξαλειφθεί η προαιώνια αντίθεση μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας (...). Η από κοινού διαχείριση της παραγωγής άνθρακα και χάλυβα θα εξασφαλίσει άμεσα την εγκατάσταση κοινών βάσεων οικονομικής ανάπτυξης, πρώτου σταδίου της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας και θα αλλάξει την μοίρα περιοχών, οι οποίες από μακρού προορίζονται για την κατασκευή πολεμικών όπλων, υπήρξαν δε και τα πιο σταθερά θύματα των τελευταίων (...). Η αλληλεγγύη που θα δημιουργηθεί στην παραγωγή θα καταδείξει ότι κάθε πόλεμος μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας καθίσταται όχι μόνον αδιανόητος αλλά και υλικά αδύνατος"

Η πρόταση του Σουμάν είχε απήχηση στις χώρες της Βenelux, την Ιταλία και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, όχι όμως και στην Αγγλία.

Χρονοδιάγραμμα των συνθηκών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, κυρίαρχα ευρωπαϊκά κράτη έχουν συνάψει συνθήκες και ως εκ τούτου συνεργάστηκαν και εναρμόνισαν πολιτικές (ή συνέδεσαν την κυριαρχία) σε έναν αυξανόμενο αριθμό τομέων, στο έργο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ή στην οικοδόμηση της Ευρώπης (γαλλικά: la construction européenne). Το ακόλουθο χρονοδιάγραμμα περιγράφει τη νομική έναρξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) - το κύριο πλαίσιο για αυτήν την ενοποίηση. Η ΕΕ κληρονόμησε πολλές από τις σημερινές της ευθύνες από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες (ΕΚ), οι οποίες ιδρύθηκαν τη δεκαετία του 1950 στο πνεύμα της Διακήρυξης Σουμάν.

Υπόμνημα:
  Υ: υπογραφή
  Ι: θέση σε ισχύ
  Τ: τερματισμός
  Λ: λήξη
    de facto αντικατάσταση
  Σχετ. με πλαίσιο ΕΚ/ΕΕ:
   de facto εντός
   εκτός
                  Flag of Europe.svg Ευρωπαϊκη Ενωση (ΕΕ) [Συν.]  
Flag of Europe.svg Ευρωπαϊκες Κοινοτητες (ΕΚ) (1ος πυλώνας)
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΚΑΕ ή Ευρατόμ) [Συν.]      
Flag of the European Coal and Steel Community 6 Star Version.svg / Flag of the European Coal and Steel Community 9 Star Version.svg / Flag of the European Coal and Steel Community 10 Star Version.svg / Flag of the European Coal and Steel Community 12 Star Version.svg Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ)  
    Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ)    
            Κανόνες Σένγκεν Ευρωπαϊκή Κοινότητα (ΕΚ)
'TREVI' Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις (ΔΕΥ, 2ος πυλώνας)  
  Flag of Supreme Headquarters Allied Powers Europe.svg / Flag of NATO.svg Βορειοατλαντική Συμμαχία (NATO) [Συν.] Αστυνομική και Δικαστική Συνεργασία σε Ποινικές Υποθέσεις (ΑΔΣΠΥ, 2ος π.)
Flag of France.svg Flag of the United Kingdom (3-5).svg
Αγγλογαλλική συμμαχία
[Αμυντικά πέρασε στο NATO] Ευρωπαϊκή Πολιτική Συνεργασία (ΕΠΣ)   Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας
(ΚΕΠΠΑ, 3ος πυλώνας)
Flag of the Western Union.svg Δυτική Ένωση (ΔΕ) Flag of the Western European Union (1993-1995).svg / Flag of the Western European Union.svg Δυτική Ευρωπαϊκή Ένωση (WEU) [Καθήκοντα που καθορίστηκαν μετά την επανενεργοποίηση της ΔΕΕ το 1984 και πέρασαν στην ΕΕ]
     
[Κοινωνικοπολιτικά πέρασε στο ΣτΕ] [Συν.]                 π  σ  ε

    Flag of Europe.svg Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣτΕ)
Συνθήκη Δουνκέρκης[α]
Υ: 4 Μαρτίου 1947
Ι: 8 Σεπτεμβρίου 1947
Λ: 8 Σεπτεμβρίου 1997
Συνθήκη Βρυξελλών[α]
Υ: 17 Μαρτίου 1948
Ι: 25 Αυγούστου 1948
Τ: 30 Ιουνίου 2011
Συνθήκες Λονδίνου και Ουάσινγκτον[α]
Υ: 5 Μαΐου/4 Απριλίου 1949
Ι: 3 August/24 Αυγούστου 1949
Συνθήκες Παρισιού: ΕΚΑΧ και ΕΑΚ[β]
Υ: 18 Απριλίου 1951/27 Μαΐου 1952
Ι: 23 Ιουλίου 1952/—
Λ: 23 Ιουλίου 2002/—
Συνθήκες Ρώμης: ΕΟΚ και ΕΚΑΕ
Υ: 25 Μαρτίου 1957
Θ: 1 Ιανουαρίου 1958
Συμφωνία ΔΕΕ-ΣτΕ[α]
Υ: 21 Οκτωβρίου 1959
Ι: 1 Ιανουαρίου 1960
Συνθήκη (Συγχώνευσης) Βρυξελλών[γ]
Υ: 8 Απριλίου 1965
Ι: 1 Ιουλίου 1967
Έκθεση Νταβινιόν
Υ: 27 Οκτωβρίου 1970
Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη (ΕΕΠ)
Υ: 17/28 Φεβρουαρίου 1986
Ι: 1 Ιουλίου 1987
Συνθήκη και Σύμβαση Σένγκεν
Υ: 14 Ιουνίου 1985/19 Ιουνίου 1990
Ι: 26 Μαρτίου 1995
Συνθήκη του Μάαστριχτ[δ][ε]
Υ: 7 Φεβρουαρίου 1992
Ι: 1 Νοεμβρίου 1993
Συνθήκη Άμστερνταμ
Υ: 2 Οκτωβρίου 1997
Ι: 1 Μαΐου 1999
Συνθήκη Νίκαιας
Υ: 26 Φεβρουαρίου 2001
Ι: 1 Φεβρουαρίου 2003
Συνθήκη Λισσαβώνας[ζ]
Υ: 13 Δεκεμβρίου 2007
Ι: 1 Δεκεμβρίου 2009


  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Αν και δεν είναι per se οι συνθήκες της ΕΕ, αυτές οι συνθήκες επηρέασαν την ανάπτυξη του αμυντικού σκέλους της ΕΕ, κύριο μέρος της ΚΕΠΠΑ. Η γαλλοβρετανική συμμαχία που ιδρύθηκε με τη Συνθήκη της Δουνκέρκης αντικαταστάθηκε de facto από την ΔΕ. Ο πυλώνας ΚΕΠΠΑ ενισχύθηκε από ορισμένες από τις δομές ασφαλείας που είχαν δημιουργηθεί στο πλαίσιο της αρμοδιότητας της Τροποποιημένης Συνθήκης των Βρυξελλών (ΤΣΒ) του 1955. Η Συνθήκη των Βρυξελλών τερματίστηκε το 2011, διαλύοντας κατά συνέπεια τη ΔΕΕ, καθώς η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας που προέβλεπε η Συνθήκη της Λισαβόνας για την ΕΕ θεωρήθηκε ότι καθιστά τη ΔΕΕ περιττή. Έτσι, η ΕΕ αντικατέστησε de facto τη ΔΕΕ.
  2. Τα σχέδια για την ίδρυση μιας Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (ΕΠΚ) σταμάτησαν μετά την αποτυχία της Γαλλίας να επικυρώσει τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Κοινότητας (ΕΑΚ). Η ΕΠΚ θα συνδύαζε την ΕΚΑΧ και την ΕΑΚ.
  3. Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες απέκτησαν κοινούς θεσμούς και κοινή νομική προσωπικότητα (δηλαδή δυνατότητα, π.χ. να υπογράφουν συνθήκες από μόνες τους).
  4. Οι Συνθήκες του Μάαστριχτ και της Ρώμης αποτελούν τη νομική βάση της ΕΕ και αναφέρονται επίσης ως Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) και Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), αντίστοιχα. Τροποποιούνται από δευτερεύουσες συνθήκες.
  5. Από την ίδρυση της ΕΕ το 1993 και την εδραίωση το 2009, η ένωση αποτελούνταν από τρεις πυλώνες, ο πρώτος από τους οποίους ήταν οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες. Οι άλλοι δύο πυλώνες αποτελούνταν από πρόσθετους τομείς συνεργασίας που είχαν προστεθεί στην αποστολή της ΕΕ.
  6. Η ενοποίηση σήμαινε ότι η ΕΕ κληρονόμησε τη νομική προσωπικότητα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και ότι το σύστημα πυλώνων καταργήθηκε, με αποτέλεσμα το πλαίσιο της ΕΕ να καλύπτει όλους τους τομείς πολιτικής. Αντίθετα, η εκτελεστική/νομοθετική εξουσία σε κάθε τομέα καθορίστηκε από την κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών. Αυτή η κατανομή, καθώς και οι διατάξεις της Συνθήκης για τομείς πολιτικής στους οποίους απαιτείται ομοφωνία και είναι δυνατή η ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία, αντικατοπτρίζει το βάθος της ολοκλήρωσης της ΕΕ καθώς και τον εν μέρει υπερεθνικό και εν μέρει διακυβερνητικό χαρακτήρα της ΕΕ.