Ιάσιο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 47°09′44″N 27°35′20″E / 47.1622°N 27.5889°E / 47.1622; 27.5889

Ιάσιο

RO IS Palatul culturii 1.jpeg
Το παλάτι του πολιτισμού, στο Ιάσιο Iasi in Romania.png


Χώρα Ρουμανία Ρουμανία
Περιφέρεια Βορειοανατολική
Επαρχία Ιάσιου
Έκταση 93,9 km²
Πληθυσμός 263.410 (2011)
Δικτυακός τόπος http://www.primaria-iasi.ro

Το Ιάσιο είναι πόλη της Ρουμανίας, πρώην πρωτεύουσα της ηγεμονίας της Μολδοβλαχίας. Απετέλεσε σπουδαίο ελληνικό πνευματικό κέντρο στη περίοδο της τουρκοκρατίας και η συμβολή του στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 υπήρξε μεγάλη. Είναι η 2η σε πληθυσμό πόλη της Χώρας μετά το Βουκουρέστι.

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βρίσκεται σε απόσταση 17 χλμ. από τον ποταμό Προύθο και διασχίζεται από το Βαχλούη, μικρό παραπόταμο του προηγουμένου, χαρίζοντάς του μια εικόνα έκτακτης γραφικότητας. Από το Βουκουρέστι, πρωτεύουσα της χώρας, απέχει 325 χλμ. (σε ευθεία γραμμή) και 585 σε σιδηροδρομική. Το 1926 αριθμούσε 140.000 κατοίκους εκ των οποίων το 40% ήταν Εβραίοι, πολλοί Έλληνες, Αρμένιοι και Γερμανοί. Στην απογραφή του 2011 αριθμούσε 263.410 κατοίκους.

Σύντομη ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρώτη αναφορά για το Ιάσιο ανευρίσκεται στη ρωσική γεωγραφία του 14ου αιώνα. Το όνομα αυτού προέρχεται από τους πρώτους οικιστές του τους Ιαζύγους. Το 1563 ο Ηγεμόνας Αλέξανδρος Λαπουσνεάνου μετέφερε την πρωτεύουσα της χώρας του Μολδαβίας από τη Σουκσάβα στο Ιάσιο. Το 1659 η πόλη καταστράφηκε μετά από τριήμερη μάχη που δόθηκε στις όχθες του Βαχλούη από τους συνασπισμένους Τατάρους, Κοζάκους και Πολωνούς κατά των Μολδοβλάχων.
Το 1642 ο τότε Ηγεμόνας Βασίλειος Λούπος συγκάλεσε τη Σύνοδο Ιασίου με την οποία καταδικάστηκε η Ομολογία του Κυρίλλου Λούκαρη που περιελάμβανε καλβινικές δοξασίες. Τον 17ο αιώνα ο Ηγεμόνας Γρηγόριος Β΄ Γκίκας ανακαίνισε την πόλη με πολλά δημόσια κτίρια και εκκλησίες κατασκευάζοντας για πρώτη φορά δίκτυο ύδρευσης. Επί ηγεμονίας του διαδόχου του Γρηγορίου Γ΄ Γκίκα το Ιάσιο έφθασε στη λαμπρότερη ακμή του. Επί εποχής του ιδρύθηκε και το πρώτο ελληνικό σχολείο. Το 1792 στη πόλη αυτή συνομολογήθηκε η ομώνυμη συνθήκη ειρήνης με την οποία τερματιζόταν ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος (1787—1792)
Κατά τον νεότερο μακρύ πόλεμο που τερματίσθηκε το 1812 το Ιάσιο καταλήφθηκε από τους Ρώσους, όπου έπειτα εναλλάξ υπό αυτών και των Οθωμανών διατήρησαν αυτό μέχρι το 1853 όπου καταλήφθηκε από αυστριακά στρατεύματα μέχρι της συνομολόγησης και υπογραφής της Συνθήκης των Παρισίων του 1856. Το 1862 με την ένωση της Μολδαβίας και της Βλαχίας όπου δημιουργήθηκε η Ρουμανία το Ιάσιο έχασε την αλλοτινή του αίγλη, όταν νέα πρωτεύουσα ορίσθηκε το Βουκουρέστι.

Συμβολή στην Ελληνική Επανάσταση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Ιάσιο στην Ιστορία είναι γνωστό σαν το μέρος που διάλεξε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης για να κηρύξει την επανάσταση των Ελλήνων εναντίον των Τούρκων στις 22 Φεβρουαρίου του 1821. Στα χρόνια που η Ελλάδα και τα Βαλκάνια ανήκαν στην οθωμανική αυτοκρατορία, το Ιάσιο ήταν ένα απ' τα κέντρα του ελληνισμού και μάλιστα της Φιλικής Εταιρείας. Γι' αυτό και ο Υψηλάντης το θεώρησε κατάλληλο ν' αρχίσει την Επανάσταση από την πόλη αυτή, αλλά η αδιαφορία των μεγάλων της Ρωσίας και η απειρία του στρατού του οδήγησαν το κίνημα αυτό σε αποτυχία και σφαγή των συμπολεμιστών του.

Σύγχρονη πόλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σήμερα το Ιάσιο είναι μια σύγχρονη πόλη με εκπαιδευτικά ιδρύματα, όπως πανεπιστήμια, μια μεγάλη βιβλιοθήκη και πολλά άλλα ανώτερα και κατώτερα σχολεία, με διάφορα νοσοκομεία, όπως του Αγίου Σπυρίδωνα, που το ίδρυσαν Έλληνες, και πολλές χριστιανικές εκκλησίες. Σε μια από αυτές, των Τριών Ιεραρχών, υπάρχουν τα λείψανα της Αγίας Παρασκευής. Στον ορθόδοξο μητροπολιτικό ναό της πόλης του Ιασίου βρίσκεται το λείψανο της Αγίας Παρασκευής της Νέας, που είναι και η πολιούχος της πόλης. Η μνήμη της εορτάζεται στις 14 Οκτωβρίου.

Το Ιάσιο είναι αδελφοποιημένο με την πόλη της Κοζάνης.

Κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κλίμα στο Ιάσιο είναι ηπειρωτικό με ψυχρούς χειμώνες και θερμά καλοκαίρια. Η υψηλότερη θερμοκρασία φτάνει τους 40°C και η απόλυτα ελάχιστη τους -36°C. Οι βροχοπτώσεις είναι μέτριες καθ' όλη τη διάρκεια του έτους , με τις μέγιστες τον μήνα Ιούνιο.

Κλιματικά δεδομένα Ιάσιο
Μήνας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ Έτος
Μέγιστη Υψηλότερη °C (°F) 16.7 22.5 27.0 31.5 36.4 38.0 40.0 39.7 38.0 33.9 29.0 19.5 40,0
Μέση Υψηλότερη° C (°F) −0.1 2.1 8.1 16.5 22.4 25.3 26.8 26.6 22.7 16.1 8.4 2.7 14.80
Μέση Ημερήσια °C (°F) −3.7 −1.8 3.0 10.3 16.1 19.2 20.5 19.9 15.9 10.0 4.3 −0.6 9.43
Μέση Χαμηλότερη °C (°F) −6.9 −4.8 −0.8 5.2 10.4 13.7 15.0 14.3 10.7 5.5 1.1 −3.4 5.00
Ελάχιστη Χαμηλότερη °C (°F) −30.6 −36.3 −22.7 −9.4 −3 3.5 6.3 4.6 −3.5 −9.6 −21.1 −29.5 −36,3
Κατακρημνίσεις mm (ίντσες) 32
(1.26)
31
(1.22)
31
(1.22)
53
(2.09)
63
(2.48)
101
(3.98)
83
(3.27)
56
(2.2)
48
(1.89)
25
(0.98)
35
(1.38)
31
(1.22)
589
(23,19)
Χιονόπτωση cm (ίντσες) 11.3
(4.45)
14.3
(5.63)
11.9
(4.69)
6.9
(2.72)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0.7
(0.28)
10.4
(4.09)
6.3
(2.48)
61,8
(24,33)
Μέσες ημέρες κατακρημνίσεων (≥ 1.0 mm) 6 6 6 8 8 9 9 5 5 5 6 7 80
Μέσες μηνιαίες ώρες ηλιοφάνειας 68.2 79.1 127.1 171.0 235.6 255.0 272.8 269.7 207.0 155.0 72.0 55.8 1.968,3
Πηγή #1: Hong Kong Observatory[1], (extremes 1901-2000)[2]
Πηγή #2: NOAA (snow only)[3]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Climatological Information for Iasi, Romania». Hong Kong Observatory. http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/europe/ukr_lith/iasi_e.htm. Ανακτήθηκε στις November 27, 2012. 
  2. «AIR TEMPERATURE (monthly and yearly absolute maximum and absolute minimum)». Romanian Statistical Yearbook: Geography, Meteorology, and Environment. Romanian National Statistic Institute. 2007. http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap1.pdf. Ανακτήθηκε στις November 27, 2012. 
  3. «Iasi Climate Normals 1961-1990». National Oceanic and Atmospheric Administration. ftp://dossier.ogp.noaa.gov/GCOS/WMO-Normals/RA-VI/RO/15090.TXT. Ανακτήθηκε στις November 27, 2012. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


 LP  Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το αντίστοιχο λήμμα της Live-Pedia. (ιστορικό).

Η εισαγωγή του κειμένου της Livepedia στη Βικιπαίδεια έγινε πριν την 1η Νοεμβρίου 2008, συνεπώς ισχύει η διπλή αδειοδότηση υπό την άδεια CC-BY-SA 3.0 και την GFDL.