Θρασύβουλος Τσακαλώτος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Θρασύβουλος Τσακαλώτος
TSAKALOTOS-1943.png
Ο Τσακαλώτος στη Μέση Ανατολή
Γέννηση 3 Απριλίου 1897
Πρέβεζα
Θάνατος 15 Αυγούστου 1989 (92 ετών)
Αθήνα
Υπηκοότητα Ελληνική Flag of Greece.svg
Υπηρεσία Ελλάδα Flag of Greece.svg
Κλάδος Hellenic Army War Flag.svg Στρατός ξηράς (ΣΞ)
Όπλο Πεζικό (ΠΖ) PShma pz.gif
Εν ενεργεία 1913 - 1952
Βαθμός GR-Army-OF9-1937.svg Αντιστράτηγος
Διοικήσεις 3/40 Σύνταγμα Ευζώνων,
3η Ελληνική Ορεινή Ταξιαρχία
Α' Σώμα Στρατού
Β' Σώμα Στρατού
Αρχηγός ΓΕΣ
Μάχες/πόλεμοι Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος (Μακεδονικό Μέτωπο), Μικρασιατική εκστρατεία, Ελληνοϊταλικός Πόλεμος, Μάχη του Ρίμινι, Δεκεμβριανά, Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος
Διακρίσεις Αριστείο Ανδρείας (Χρυσό)
Συγγενείς Ευκλείδης Τσακαλώτος (ανιψιός 1ου ξάδερφου)

Ο Θρασύβουλος Ι. Τσακαλώτος (Πρέβεζα, 3 Απριλίου 1897Αθήνα, 15 Αυγούστου 1989) ήταν αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού με ξεχωριστή δράση στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στα Δεκεμβριανά και στον Εμφύλιο Πόλεμο 1946–1949.

Τα πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τσακαλώτος γεννήθηκε το 1897 στην Πρέβεζα την εποχή που η πόλη ήταν ακόμα υπό οθωμανική κατοχή και ήταν ένα από τα πέντε παιδιά ενός ντόπιου χρυσοχόου[1]. Αρχικά φοίτησε στο ημιγυμνάσιο Πρέβεζας και σε ηλικία 14 ετών πήγε στην Αλεξάνδρεια για να συναντήσει τον αδελφό του που ζούσε εκεί και παράλληλα φοίτησε για μια διετία στο Αβερώφειο Γυμνάσιο. Το καλοκαίρι του 1913, μετά την απελευθέρωση της ιδιαίτερης πατρίδας του κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων μετέβη Κατόπιν στην Αθήνα και έδωσε μαζί με τον ξάδελφό του Στέφανο Τσακαλώτο εισαγωγικές εξετάσεις για την Σχολή Ευελπίδων, στην οποία εισήλθε την 1η Φεβρουαρίου του 1914 και από όπου αποφοίτησε το 1916. Μαζί του αποφοίτησαν επίσης ως μέλη της τάξης του 1916 ο Ναπολέοντας Ζέρβας, ο Παυσανίας Κατσώτας, ο Χριστόδουλος Τσιγάντες, ο Κωνσταντίνος Μανιαδάκης κ.ά[2].

Συμμετοχή στους παγκόσμιους πολέμους και τον εμφύλιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Συμμετείχε στις μάχες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και στην Μικρασιατική Εκστρατεία. Κατά την ίδια περίοδο χαρακτηρίστηκε ως αντιβενιζελικός με αποτέλεσμα το 1918 να συλληφθεί και να κρατηθεί επί τρεις μήνες στα Ιωάννινα και τον Μάρτιο του 1919 να αποταχθεί προσωρινά από το στράτευμα, στο οποίο όμως επανήλθε μετά από τρεις μήνες[3]. Το 1923 σύμφωνα με τον Γρηγόριο Δαφνή ήταν μυημένος στο κίνημα Λεοναρδόπουλου-Γαργαλίδη, κατηγορία την οποία ο ίδιος απέρριπτε[4].

Ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος του 1940, τον βρήκε συνταγματάρχη επικεφαλής του 3/40 Συντάγματος Ευζώνων, το οποίο διακρίθηκε στην αναχαίτιση των Ιταλών στην Ήπειρο τις πρώτες ημέρες του πολέμου. Στη Κυβέρνηση Γεωργίου Τσολάκογλου 1941, ανέλαβε γενικός διευθυντής στο Υπουργείο Εθνικής Αμύνης, ενώ ταυτόχρονα συμμετείχε στην αντιστασιακή οργάνωση «Θέρος», που διοικούσε ο συνταγματάρχης Παναγιώτης Σπηλιωτόπουλος. Το 1943 διέφυγε στην Αίγυπτο και ανέλαβε την διοίκηση του Κέντρου Εκπαίδευσης Ελλήνων στρατιωτών στην Ισμαηλία. Ως έμπιστος της εξόριστης Ελληνικής Κυβέρνησης, τον Ιούλιο του 1944 ανέλαβε την διοίκηση της Γ΄ Ορεινής Ταξιαρχίας, η οποία διακρίθηκε κατά την εισβολή των Συμμαχικών Δυνάμεων στην Ιταλία και κυρίως κατά την κατάληψη του Ρίμινι (9–21 Σεπτεμβρίου 1944).

Ως διοικητής της Γ΄ Ορεινής Ταξιαρχίας, επέστρεψε στην Ελλάδα τον Νοέμβριο του 1944 και συμμετείχε στα Δεκεμβριανά στις μάχες κατά του ΕΛΑΣ. Μετά τα Δεκεμβριανά, ανέλαβε την διοίκηση της ΙΙ Μεραρχίας Αθηνών. Το 1946, με την έναρξη του Εμφυλίου, προήχθη σε υποστράτηγο και ανέλαβε την διοίκηση της Σχολής Ευελπίδων. Τον Απρίλιο του 1948 ανέλαβε διοικητής του Α΄ Σώματος Στρατού, για να προχωρήσει στις μεγάλες εκκαθαρίσεις στην Πελοπόννησο. Τον ίδιο χρόνο, ανέλαβε την διοίκηση του Β΄ Σώματος Στρατού και συμμετείχε στις μάχες που οδήγησαν στην νίκη του εθνικού Στρατού κατά του Δημοκρατικού Στρατού.

Μετά τον εμφύλιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το τέλος του Εμφυλίου, ο Τσακαλώτος ανέλαβε Γενικός Επιθεωρητής Στρατού και στις 31 Μαΐου 1951 ανέλαβε αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ). Λίγες ημέρες πριν αναλάβει αρχηγός ΓΕΣ, ο Αλέξανδρος Παπάγος ανακοίνωσε την πρόθεσή του να πολιτευθεί ερχόμενος σε σύγκρουση με τον βασιλιά Παύλο. Ο βασιλιάς διέταξε τον Τσακαλώτο να συλλάβει τον Παπάγο, αλλά ο Τσακαλώτος αρνήθηκε να εκτελέσει τη διαταγή. (Σ. Π. Ζερβός, εφημ. Το Βήμα, 11 Ιουνίου 2008). Ωστόσο, ο Τσακαλώτος ήταν αυτός που απεκάλυψε την δράση της παραστρατιωτικής οργάνωσης ΙΔΕΑ στον τότε υπουργό Στρατιωτικών Σοφοκλή Βενιζέλο. Το αποτέλεσμα ήταν να έρθει σε ρήξη με τους αξιωματικούς του ΙΔΕΑ και τον Παπάγο. Αποστρατεύθηκε στις 20 Νοεμβρίου του 1952 με τον βαθμό του αντιστρατήγου, δύο ημέρες μετά την ορκωμοσία της κυβέρνησης Παπάγου.

Ως πρέσβης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επί των πρώτων κυβερνήσεων Καραμανλή, διετέλεσε πρέσβης της Ελλάδας στο Βελιγράδι. Από την θέση αυτή, ο Τσακαλώτος έθεσε στον πρόεδρο της Γιουκοσλαβίας, Τίτο, τις ανησυχίες της Ελλάδας για την μετονομασία της προπολεμικής επαρχίας των Σκοπίων σε Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας[εκκρεμεί παραπομπή] . Όμως οι προσπάθειες του Τσακαλώτου ήταν ατελέσφορες, επειδή προσέκρουσαν στα ανοίγματα της κυβέρνησης Καραμανλή προς την γιουγκοσλαβική ηγεσία[εκκρεμεί παραπομπή] .

Μετά το 1974[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αν και αντικομμουνιστής, ο Τσακαλώτος ουδέποτε υιοθέτησε ακροδεξιές ή φιλοδικτατορικές απόψεις[εκκρεμεί παραπομπή] . Μάλιστα, στα χρόνια της Μεταπολίτευσης έγινε υποστηρικτής του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Παπανδρέου, και έκανε γραπτή δήλωση στήριξης του ΠΑΣΟΚ στις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές του 1985 λέγοντας ότι αισθάνεται τον Ανδρέα σαν αδελφό του. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν θέλησε να γίνει μέλος του οικοδομικού συνεταιρισμού των αξιωματικών που απέκτησαν κατοικίες στον οικισμό Παπάγου. Μολονότι του παρεχωρήθησαν οικόπεδα στην περιοχή αυτή, ο Τσακαλώτος παραιτήθηκε του δικαιώματός του εκχωρώντας τα σε μέλη του συνεταιρισμού. Αρκέσθηκε να περάσει το υπόλοιπο της ζωής του σε ένα τριάρι διαμέρισμα του σε πολυκατοικία της οδού Σούτσου 17 κοντά στην πλατεία Μαβίλη στην Αθήνα.

Απομνημονεύματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα απομνημονεύματά του εκδόθηκαν σε διάφορα βιβλία και αποτελούν σημαντική πηγή πληροφοριών για την νεότερη Ελληνική Ιστορία. Η τελευταία του γενναία πράξη συνέβη στις 23 Μαΐου του 1984, όταν συναντήθηκε και έδωσε τα χέρια με τον άλλοτε αντίπαλό του Μάρκο Βαφειάδη εμπρός από τις κάμερες της Ιταλικής Τηλεόρασης (RAI), οπότε μεταξύ των δυο ανδρών διεμείφθησαν τα εξής. Τσακαλώτος: "Κάναμε λάθος τότε", Βαφειάδης: "Μάλλον στρατηγέ μου...", ενώ για τους χιλιάδες των νεκρών ανδρών τόσο του Εθνικού Στρατού, όσο και του ΔΣΕ συμφώνησαν ότι: "Ήσαν όλοι τους καλοί Έλληνες!"

Το τέλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πέθανε στις 15 Αυγούστου του 1989. Η σορός του ενταφιάσθηκε την επομένη στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών κοντά στο μνήμα της συζύγου του. Εγγονός του ξαδέλφου του είναι ο σημερινός βουλευτής και υπουργός Οικονομικών της Ελλάδος υπό κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, Ευκλείδης Τσακαλώτος.

Εργογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Tα Γιάννενα ως ακατάβλητος δύναμις εις τρεις ιστορικούς σταθμούς τoυ αγώνος του Ελληνικού 'Eθνους, τυπ. Α. Ι. Βάρτσου, Αθήναι 1956 (από ομιλία για την επέτειο της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων).
  2. 40 χρονια στρατιώτης της Ελλάδος : πώς εκερδίσαμε τους αγώνας μας 1940-1949, τυπ. Ακροπόλεως, Αθήναι 1960.
  3. Δεκέμβρης 1944 : Η μάχη των Αθηνών, Αθήνα 1969.
  4. Γράμμος, Αθήνα 1970.
  5. Η μάχη των ολίγων, Αθήνα 1971.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Θρασυβούλου Ι. Τσακαλώτου, 40 χρόνια στρατιώτης της Ελλάδος, εκ των τυπογραφείων της Ακροπόλεως, Αθήναι, 1960, σ. 26, 31.
  2. Θρασυβούλου Ι. Τσακαλώτου,1960, σ. 33-37.
  3. Θρασυβούλου Ι. Τσακαλώτου,1960, σ. 51-56.
  4. Θρασυβούλου Ι. Τσακαλώτου,1960, σ. 66.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Πέτρος Μακρής, Η ανατομία μιας τραγωδίας, εκδ. Άγκυρα, Αθήνα 2006. ISBN 960-234-747-3.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]