Υδροτελλούριο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Υδροτελλούριο
Hydrogen-telluride-2D-dimensions.png
Hydrogen-telluride-3D-vdW.png
Γενικά
Όνομα IUPAC Υδροτελλούριο
Άλλες ονομασίες Τελλάνιο
Τελλουράνιο
Υδρίδιο του τελλουρίουίου
Υδροτελλουρικό οξύ
Χημικά αναγνωριστικά
Χημικός τύπος H2Te
Μοριακή μάζα 129,6158 amu
Αριθμός CAS 7783-09-7
SMILES [TeH2]
InChI 1S/H2Te/h1H2
PubChem CID 21785
Δομή
Μήκος δεσμού 169 pm
Είδος δεσμού ομοιοπολικός
Πόλωση δεσμού 5‰ (H--Te+)
Γωνία δεσμού 90°
Μοριακή γεωμετρία επίπεδη γωνιακή
Φυσικές ιδιότητες
Σημείο τήξης -49 °C
Σημείο βρασμού -2,2 °C
Πυκνότητα 3.310 kg/m3 (αέριο)
2.570 kg/m3 (υγρό στους -20°C)
Διαλυτότητα
στο νερό
7 kg/m3
Χημικές ιδιότητες
pKa 2,64
Η κατάσταση αναφοράς είναι η πρότυπη κατάσταση (25°C, 1 Atm)
εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά

Το υδροτελλούριο ή τελλάνιο ή τελλουράνιο ή υδρίδιο του τελλουρίου ή υδροτελλουρικό οξύ είναι η ανόργανη χημική ένωση με χημικό τύπο H2Te. Είναι το απλούστερο υδρίδιο του τελλουρίου. Σπάνια εμφανίζεται γιατί διασπάται γρήγορα στα στοιχεία που το αποτελούν, ιδιαίτερα σε θερμοκρασία πάνω από τους -2°C. Οι περισσότερες ενώσεις με δεσμό Te-H (τελλουρόλες) είναι ασταθείς με την τάση να αποβάλλουν H2. Το υδροτελλούριο χημικά και δομικά είναι παρόμοιο με το υδροσελήνιο. Και τα δυο είναι όξινα. Η δεσμική γωνία H-Te-H είναι περίπου 90°. Οι πτητικές ενώσεις του τελλουρίου συχνά έχουν δυσάρεστες οσμές, παρόμοιες με αυτές του πράσου ή του σκόρδου σε αποσύνθεση.[1].

Παραγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το υδροτελλούριο παράγεται με οξύνιση αλάτων του τελλουρίου, όπως είναι το τελλουριούχο αργίλιο (Al2Te3) και τελλουριούχο νάτριο (Na2Te).[2]. Το τελλουριούχο νάτριο, με τη σειρά του, μπορεί να παραχθεί με αντίδραση μεταλλικού νατρίου και στοιχειακού τελλουρίου σε άνυδρη αμμωνία. Το ενδιάμεσο της οξύνισης των τελλουριούχων αλάτων, δηλαδή το ανιόν HTe- είναι σταθερό. Επίσης, το όξινο τελλουριούχο νάτριο (NaHTe) μπορεί να παραχθεί με αναγωγή τελλουρίου από νατριοβοριοτετραϋδρίδιο (NaBH4)[2].

Σε εργαστηριακή κλίμακα το υδροτελλούριο συνήθως παράγεται με υδρόλυση ενώσεων του τελλουρίου με ηλεκτροθετικά μέταλλα[3]. Τυπικά χρησιμοποιείται υδρόλυση του τελλουριούχου αργιλίου:

\mathrm{Al_2Te_3 + 6H_2O \xrightarrow{} 3H_2Te + 2Al(OH)_3}

Τελλουριούχο μαγνήσιο (MgTe) και τελλουριούχα αλκάλιμέταλλα επίσης μπορούν να υδρολυθούν παράγοντας υδροτελλούριο. Συνήθως οι υδρολύσεις αυτές απαιτούν την παρουσία οξέος, γιατί το υδροτελλούριο είναι αρκετά όξινο. Επίσης έχουν αναπτυχθεί και ηλεκτρολυτικές μέθοδοι παραγωγής υδροτελλουρίου[4].

Ιδιότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το υδροτελλούριο είναι μια ενδοθερμική ένωση, ασταθής στον ατμοσφαιρικό αέρα και εύκολα μπορεί να οξειδωθεί από το ατμοσφαιρικό οξυγόνο, παράγοντας νερό και στοιχειακό τελλούριο:[5]:

\mathrm{2H_2Te + O_2 \xrightarrow{} 2H_2O + 2Te}

Το υδροτελλούριο είναι σχεδόν το ίδιο όξινο με το φωσφορικό οξύ (με pKa1 2,64 έναντι 2,09)[5]. Το υδροτελλούριο αντιδρά με πολλά μέταλλα σχηματίζοντας τα αντίστοιχα τελλουριούχα μέταλλα[6]. Π.χ.:

\mathrm{H_2Te + 2Na \xrightarrow{} Na_2Te + H_2}


Παρατηρήσεις, υποσημειώσεις και αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Greenwood, N. N.; & Earnshaw, A. (1997). Chemistry of the Elements (2nd Edn.), Oxford:Butterworth-Heinemann. ISBN 0-7506-3365-4.
  2. 2,0 2,1 Nicola Petragnani; Hélio A. Stefani (2007). Tellurium in organic synthesis. Best synthetic methods (2nd έκδοση). Academic Press. σελ. 6. ISBN 0-08-045310-4. 
  3. Shriver, Atkins. Inorganic Chemistry, Fifth Edition. W. H. Freeman and Company, New York, 2010; pp 407.
  4. F. Fehér, "Hydrogen Telluride" in Handbook of Preparative Inorganic Chemistry, 2nd Ed. Edited by G. Brauer, Academic Press, 1963, NY. Vol. 1. pp. 438.
  5. 5,0 5,1 Egon Wiberg; Arnold Frederick Holleman (2001). Nils Wiberg. επιμ. Inorganic chemistry. Academic Press. σελ. 589. ISBN 0-12-352651-5. 
  6. Henry Enfield Roscoe; Carl Schorlemmer (1878). A treatise on chemistry. 1. Appleton. σελ. 367–368. 


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Hydrogen telluride της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).