Αντιμόνιο

Το χημικό στοιχείο Αντιμόνιο είναι στοιχείο της πέμπτης ομάδας του περιοδικού συστήματος με σύμβολο Sb (από τη λατινική λέξη stibium). Έχει ατομικό αριθμό 51 και ατομική μάζα 121,75 . Είναι εύθρυπτο μέταλλο, λευκού - γαλαζωπού χρώματος, με μεταλλική στιλπνότητα. Έχει θερμοκρασία τήξης 631 C° και θερμοκρασία βρασμού 1750 C°, ενώ έχει πυκνότητα 6,684 gr/cm³. Δεν επηρεάζεται από τον αέρα σε συνθήκες περιβάλλοντος, ενώ καίγεται παράγοντας φως και λευκό καπνό Sb₂O₃. Δεν είναι καλός αγωγός της θερμότητας και του ηλεκτρισμού. Έχει 2 σταθερά (¹²¹Sb και ¹²³Sb) και 10 ραδιενεργά ισότοπα.

Το αντιμόνιο είναι γνωστό από την αρχαιότητα ως προϊόν της αναγωγής του ορυκτού αντιμονίτη (Sb₂S₃), αν και αρχικά είχε θεωρηθεί ως ένα είδος μολύβδου. Ακόμα και σήμερα ο αντιμονίτης είναι το πιο άφθονο ορυκτό του αντιμονίου και γι' αυτό χρησιμοποιείται για την παραλαβή του στοιχείου. Συγκεκριμένα, ο αντιμονίτης πυρώνεται για να παράγει το οξείδιο του αντιμονίου, το οποίο με τη σειρά του ανάγεται με άλας και λεπτά διαμελισμένο σίδηρο ή άνθρακα. Άλλο σημαντικό ορυκτό του αντιμονίου, αλλά πολύ σπανιότερο, είναι ο βαλεντινίτης (Sb₂O₃). Σε υψηλό βαθμό καθαρότητας το αντιμόνιο παράγεται ηλεκτρολυτικά απευθείας από τα θειούχα ορυκτά του, ενώ απαντά και ελεύθερο στη φύση.

Είναι γνωστές πολλές μορφές του αντιμονίου: κίτρινο, μαύρο, γκρίζο, εκρηκτικό (η εκρηκτική του μορφή σχηματίζεται αν υποβληθεί σε ηλεκτρόλυση υδροχλωρικό διάλυμα τριχλωριούχου αντιμονίου, οπότε σχηματίζεται στον αρνητικό πόλο η εκρηκτική μορφή του αντιμονίου με τη μορφή αργυρόχρωμου σώματος, το οποίο εκρήγνυται όταν χτυπηθεί ή όταν θερμανθεί στους 100 C°, ενώ ταυτόχρονα μεταπίπτει σε ευσταθή μεταλλική κατάσταση.) Το αντιμόνιο συμπεριφέρεται ως τρισθενές και πεντασθενές στοιχείο και, τόσο το ίδιο όσο και οι ενώσεις του, είναι τοξικές, αν και πολλές από αυτές χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς. Για παράδειγμα, για ορισμένα φάρμακα γρίπης και κρυολογήματος χρησιμοποιούνται ενώσεις αντιμονίου.

Το αντιμόνιο χρησιμοποιείται ως σημαντικό συστατικό πολλών μεταλλικών κραμάτων με βάση τον μόλυβδο και τον κασσίτερο, στα οποία προσδίδει σκληρότητα και μηχανική αντοχή. Χρησιμοποιείται, επίσης, στα κράματα για αντιτριβικά μέταλλα, για τα έδρανα ολίσθησης των μηχανών, για την βαφή υφασμάτων καθώς και για την παρασκευή πλαστικών και χημικών. Τέλος, βρίσκει εφαρμογή σε υλικά συγκόλλησης, μπαταρίες μολύβδου και στην κατασκευή ειδικών τύπων ημιαγωγών, όπως οι ανιχνευτές υπερύθρων και οι δίοδοι.