Θέμα Ανατολικών

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Χάρτης της διοικητικής διαίρεσης του Βυζαντίου (έτος 650)

Το Θέμα Ανατολικών αποτελούσε διοικητικό διαμέρισμα («θέμα») της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Εκτείνονταν στην κεντρική Μικρά Ασία και ήταν από τα σημαντικότερα θέματα του Βυζαντίου.

Ιστορική αναδρομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς ιδρύθηκε, αναφέρεται όμως για πρώτη φορά το έτος 669.[1] Πιστεύεται ότι ιδρύθηκε το έτος 640 ταυτόχρονα με άλλα θέματα του Βυζαντίου από τα στρατόπεδα του Ανατολικού Βυζαντίου που αμύνονταν στις επιθέσεις των Μωαμεθανών. Εκτεινόταν στις αρχαίες περιοχές της Λυκαονίας, Πισιδίας, Ισαυρίας, και τμήματα της Φρυγίας και Γαλατίας.[2] Ονομάστηκε έτσι λόγω της γεωγραφικής του θέσης στα ανατολικά της χώρας.[3] Πρωτεύουσα είχε το Αμόριο, μέχρι την κατάλυσή του από τους Άραβες το έτος 838.[4][5]

Στο θέμα Ανατολικών στρατοπέδευαν δυνάμεις 18.000 περίπου τον 8ο αιώνα, και 15.000 τον 9ο αιώνα. Ήταν οχυρωμένο με 34 φρούρια. Ο στρατηγός του θέματος Ανατολικών ήταν ο ανώτερος όλων, και έφερε τα αξιώματα του πατρικίου, ανθυπάτου ή πρωτοσπαθάριου.[6][7]

Λόγω της μεγάλης ισχύος του, το θέμα αποτελούσε συνεχή κίνδυνο για την αυτοκρατορία. Η πρώτη εξέγερση καταγράφτηκε το έτος 681, ενώ το 714 ο Λέων Ίσαυρος κατέλαβε τον αυτοκρατορικό θρόνο. Ένας άλλος στρατηγός, ο Βαρδάνης ο Τούρκος επαναστάτησε το 803.[5] Το 742 ο Κωνσταντίνος Ε' με τη βοήθεια του θέματος Ανατολικών πολέμησε τον Αρτάβασδο.[5]

Στις αρχές του 9ου αιώνα το ανατολικό τμήμα του θέματος διασπάστηκε και σχημάτισε την οχυρή κλεισούρα της Καππαδοκίας. Επί αυτοκράτορα Θεοφίλου (β. 829–842) αποσπάσθηκε και το νότιο άκρο το οποίο σχημάτισε την κλεισούρα της Σελευκείας.[5][8] Η τελευταία αναφορά για το θέμα Ανατολικών αναγράφεται το έτος 1077, όταν ο στρατηγός Νικηφόρος Γ΄ Βοτανειάτης αυτοαναγορεύτηκε αυτοκράτορας.[5] Λίγο αργότερα το μέρος καταλήφθηκε από τους Τούρκους.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Kazhdan 1991, σελ. 89.
  2. Haldon 1997, σελ. 157
  3. Haldon 1999, σελ. 73; Treadgold 1995, σελ. 23.
  4. Haldon 1997, σελ. 113
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Kazhdan 1991, σελ. 90
  6. Kazhdan 1991, σελίδες 89–90
  7. Treadgold 1995, σελ. 67; Bury 1911, σελίδες 39–41
  8. Haldon 1999, σελ. 114.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γεώργιος Α. Λεβενιώτης, «Το θέμα / δουκάτο των Ανατολικών κατά το β´ ήμισυ του 11ου αι.», Βυζαντιακά, τομ. 25, (2005-2006),σελ. 33-101