Φίλιππος, Δούκας του Εδιμβούργου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πρίγκιπας Φίλιππος
Δούκας του Εδιμβούργου
Prince Philip March 2015.jpg
Ο πρίγκιπας Φίλιππος το Μάρτιο του 2015.
Σύζυγος Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου
Επίγονοι Κάρολος
Άννα
Ανδρέας
Εδουάρδος
Οίκος Γκλύξμπουργκ
Πατέρας Πρίγκιπας Ανδρέας της Ελλάδας
Μητέρα Πριγκίπισσα Αλίκη του Μπάττενμπεργκ
Γέννηση 10 Ιουνίου 1921 (1921-06-10) (95 ετών)
Μον Ρεπό, Κέρκυρα, Ελλάδα
Θρησκεία Εκκλησία της Αγγλίας
(πρώην Ελληνική Ορθόδοξη)
Commons page Πολυμέσα σχετικά με το θέμα
δεδομέναπ  σ  ε )

Ο Πρίγκιπας Φίλιππος, Δούκας του Εδιμβούργου (πρώην Φίλιπ Μαουντμπάτεν), γεννημένος στις 10 Ιουνίου 1921[fn 1] ως πρίγκιπας Φίλιππος της Ελλάδας και της Δανίας[1] είναι ο σύζυγος της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου. Αποτελεί το μακροβιότερο μέλος της Βρετανικής Βασιλικής Οικογένειας.[2]

Ως απόγονος του Οίκου του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν-Σόντερμπουργκ-Γκλύξμπουργκ, ο Φίλιππος γεννήθηκε όντας μέλος της Ελληνικής και της Δανικής Βασιλικής Οικογένειας. Γεννήθηκε στην Ελλάδα, όμως η οικογένειά του εξορίστηκε από τη χώρα όταν εκείνος ήταν ακόμη βρέφος. Έχοντας εκπαιδευτεί στη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, κατατάχθηκε σε ηλικία 18 ετών στο Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό, το 1939. Από τον Ιούλιο του 1939 άρχισε να αλληλογραφεί με τη 13χρονη τότε πριγκίπισσα Ελισάβετ, η οποία ήταν μακρινή ξαδέλφη του, την οποίο είχε συναντήσει για πρώτη φορά το 1934. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπηρέτησε στο Βρετανικό Στόλο Μεσογείου και στο Βρετανικό Στόλο Ειρηνικού.

Μετά τον πόλεμο, ο Φίλιππος πήρε την απαιτούμενη άδεια από το βασιλιά Γεώργιο ΣΤ΄ προκειμένου να παντρευτεί την Ελισάβετ. Πριν από την επίσημη ανακοίνωση του αρραβώνα τους, εγκατέλειψε τους ελληνικούς και δανικούς βασιλικούς του τίτλους και έγινε Βρετανός υπήκοος, υιοθετώντας το επώνυμο Μαουντμπάτεν των παππούδων του από την πλευρά της μητέρας του. Μετά από ένα αρραβώνα πέντε μηνών, παντρεύτηκε την Ελισάβετ, στις 20 Νοεμβρίου 1947. Λίγο πριν από το γάμο, ο βασιλιάς του χορήγησε τον τίτλο Βασιλική Υψηλότητα και τον έχρισε Δούκα του Εδιμβούργου. Ο Φίλιππος αποστρατεύθηκε όταν η Ελισάβετ έγινε βασίλισσα το 1952, έχοντας προηγουμένως φθάσει μέχρι το βαθμό του αντιπλοιάρχου. Η σύζυγός του τον ονόμασε πρίγκιπα του Ηνωμένου Βασιλείου το 1957.

Ο Φίλιππος απέκτησε τέσσερα παιδιά με την βασίλισσα Ελισάβετ: τον πρίγκιπα Κάρολο, την Πριγκίπισσα Άννα, τον πρίγκιπα Ανδρέα και τον πρίγκιπα Εδουάρδο. Έχει οκτώ εγγόνια και πέντε δισέγγονα. Μέσω διατάγματος, το 1960, δόθηκε η δυνατότητα στους απογόνους του Φιλίππου και της Ελισάβετ που δεν έφεραν τίτλους να χρησιμοποιούν το επώνυμο Μαουντμπάτεν-Γουίντσορ.

Ως μεγάλος υποστηρικτής των αθλημάτων, ο Φίλιππος βοήθησε στο να αναπτυχθεί η ιπποδρομία συνδυασμένης οδήγησης. Είναι προστάτης σε πάνω από 800 οργανώσεις και υπηρετεί ως πρόεδρος του προγράμματος «Βραβείο του Δούκα του Εδιμβούργου» για νέους ηλικίας 14 έως 24 ετών.

Πρώιμα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η έπαυλη Μον Ρεπό, το μέρος όπου γεννήθηκε ο Φίλιππος.

Ο πρίγκιπας Φίλιππος γεννήθηκε στις 10 Ιουνίου 1921 στην έπαυλη Μον Ρεπό της Κέρκυρας της Ελλάδας. Είναι ο μόνος γιος και το πέμπτο παιδί του πρίγκιπα Ανδρέα της Ελλάδας και της πριγκίπισσας Αλίκης του Μπάτενμπεργκ.[3] Οι τέσσερις μεγαλύτερες αδελφές του Φίλιππου ήταν η Μαργαρίτα, η Θεοδώρα, η Καικιλία και η Σοφία. Βαπτίσθηκε ως Ελληνορθόδοξος με αναδόχους την γιαγιά του βασίλισσα Όλγα της Ελλάδας και τον δήμαρχο της Κέρκυρας Ιωάννη Μαυρόγιαννη.[4]

Σύντομα μετά από τη γέννηση του Φιλίππου, ο μητρικός παππούς του, πρίγκιπας Λουδοβίκος του Μπάτενμπεργκ, μετέπειτα γνωστός ως Λουδοβίκος Μαουντμπάτεν, Μαρκήσιος του Μίλφορντ Χέιβεν, πέθανε στο Λονδίνο. Ο Λουδοβίκος ήταν πολιτογραφημένος ως Βρετανός υπήκοος, ο οποίος είχε αρνηθεί τους γερμανικούς τίτλους του και είχε υιοθετήσει το επώνυμο Μαουντμπάτεν, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου. Ο Φίλιππος και η μητέρα του μετέβησαν στο Λονδίνο για την κηδεία, όμως ο πατέρας του Ανδρέας δεν παρέστη, βρισκόμενος στο Μικρασιατικό μέτωπο.[5] Ο πόλεμος τερματίστηκε με την ήττα της Ελλάδας και, στις 21 Σεπτεμβρίου 1922, ο θείος του Φιλίππου, βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το θρόνο, ενώ ο πατέρας του συνελήφθη από το στρατιωτικό καθεστώς που είχε επιβληθεί στην Αθήνα. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, αποφασίστηκε η εξορία του πρίγκιπα Ανδρέα από την Ελλάδα.[6] Το βρετανικό πολεμικό πλοίο HMS Calypso παρέλαβε την οικογένεια του Ανδρέα, με το Φίλιππο να μεταφέρεται ασφαλώς μέσα από ένα αυτοσχέδιο κρεβατάκι φτιαγμένο από κουτιά φρούτων. Αρχικά η οικογένεια εγκαταστάθηκε στο Παρίσι σε ένα σπίτι που τους παραχωρήθηκε από την πλούσια θεία του Φιλίππου, πριγκίπισσα Μαρία.[7] Επειδή έφυγε από την Ελλάδα στη βρεφική του ηλικία, δεν απέκτησε καλή γνώση της ελληνικής γλώσσας. Το 1992 είχε δηλώσει ότι μπορούσε να καταλάβει ένα συγκεκριμένο ποσοστό της γλώσσας.[8]

Εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το σχολείο Γκόρντονστουν της Σκωτίας, όπου φοίτησε ο Φίλιππος.

Ο Φίλιππος εκπαιδεύτηκε αρχικά σε ένα αμερικανικό σχολείο στο Παρίσι που βρισκόταν υπό τη διεύθυνση του Ντόναλντ Μακτζάνετ, ο οποίος περιέγραψε το Φίλιππο ως «τραχύ, άγριο αγόρι, αλλά πάντα εξαιρετικά ευγενικό».[9] Το 1928 εστάλη στο Ηνωμένο Βασίλειο για να ενταχθεί στο σχολείο Τσιμ, μένοντας μαζί με τη γιαγιά του πριγκίπισσα Βικτώρια της Έσσης – Ντάρμσταντ στο Παλάτι του Κένσινγκτον και το θείο του Γεώργιο Μαουντμπάτεν στο Μπρέι του Μπέρκσαϊρ.[10] Τα επόμενα τρία χρόνια, οι τέσσερις αδελφές του παντρεύτηκαν Γερμανούς ευγενείς και μετακόμισαν στη Γερμανία, η μητέρα του τοποθετήθηκε σε άσυλο, καθώς είχε διαγνωστεί με σχιζοφρένεια, και ο πατέρας του μετακόμισε σε ένα μικρό διαμέρισμα στο Μόντε Κάρλο.[11] Οι επαφές του με τη μητέρα του ήταν ελάχιστες για τα επόμενα χρόνια της παιδικής του ηλικίας.[12] Το 1933 εστάλη στο σχολείο του Κάστρου του Ζάλεμ στη Γερμανία, στο οποίο φοίτησε δωρεάν καθώς ήταν ιδιοκτησία του γαμπρού του Μπερτόλδου της Βάδης.[13] Μετά από δύο χρόνια στο Ζάλεμ, ο Φίλιππος μετακόμισε στο σχολείο Γκόρντονστουν της Σκωτίας.[14] Το 1937, η αδελφή του Καικιλία, ο σύζυγός της και τα δύο τους παιδιά σκοτώθηκαν σε αεροπορική τραγωδία, κοντά στην Οστένδη. Ο δεκαεξάχρονος τότε Φίλιππος παρευρέθηκε στην κηδεία τους στο Ντάρμστατ.[15] Το επόμενο έτος απεβίωσε και ο θείος του Γεώργιος Μαουντμπάτεν από καρκίνο στο μυελό των οστών.[16]

Στρατιωτική καριέρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την αποφοίτησή του από το Γκόρντονστουν, το 1939, ο πρίγκιπας Φίλιππος κατατάχθηκε στο Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό και αποφοίτησε ένα έτος αργότερα από το Βασιλικό Ναυτικό Κολέγιο Μπριτάνια ως ο καλύτερος δόκιμος της σειράς του.[17] Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, συνέχισε να υπηρετεί στις Βρετανικές δυνάμεις, τη στιγμή που δύο από τους γαμπρούς του, ο πρίγκιπας Χριστόφορος της Έσσης και ο μαρκήσιος Μπερτόλδος της Βάδης, πολεμούσαν στο πλευρό των Δυνάμεων του Άξονα.[18] Ο Φίλιππος πέρασε τέσσερις μήνες στο θωρηκτό HMS Ramillies, το οποίο προστάτευε κομβόι πλοίων του Αυστραλιανού Εκστρατευτικού Σώματος στον Ινδικό Ωκεανό, και υπηρέτησε για μικρότερα διαστήματα στα πλοία HMS Kent και HMS Shropshire. Μετά το ξέσπασμα του Ελληνοϊταλικού Πολέμου στάλθηκε στο θωρηκτό HMS Valiant για την ενίσχυση του Βρετανικού Μεσογειακού Στόλου.[19]

HMS Valiant
Το θωρηκτό HMS Valiant, στο οποίο υπηρέτησε ο Φίλιππος.

Ο Φίλιππος συμμετείχε στη Μάχη της Κρήτης και, κατά τη διάρκεια της Ναυμαχίας του Ταινάρου, βρισκόταν στον έλεγχο των προβολέων του θωρηκτού. Για τη συμμετοχή του στις επιχειρήσεις αυτές τιμήθηκε από το ελληνικό κράτος με τον Ελληνικό Πολεμικό Σταυρό.[17] Σημαντική πράξη του θεωρείται η τροφοδότηση των λεβητών του πλοίου μεταφοράς στρατευμάτων RMS Empress of Russia.[20]

Έπειτα από μια σειρά μαθημάτων στο Πόρτσμουθ, προήχθη στο βαθμό του ανθυποπλοιάρχου, όπου αναδείχθηκε και πάλι ως ο καλύτερος μαθητής στα πέντε τμήματα εξετάσεων της σχολής.[21] Τον Ιούνιο του 1942 τοποθετήθηκε στο αντιτορπιλικό HMS Wallace, το οποίο εκτελούσε συνοδείες σε πλοία που έπλεαν στις ανατολικές ακτές της Βρετανίας, καθώς και στη συμμαχική απόβαση στη Σικελία.[22]

Στις 16 Ιουλίου 1942, όντας σε ηλικία 21 ετών, ονομάστηκε υποπλοίαρχος, ένα βαθμό που έφεραν ελάχιστοι νέοι της ηλικίας του. Κατά τη διάρκεια της εισβολής στη Σικελία, τον Ιούλιο του 1943, όντας δεύτερος σε ιεραρχία στο HMS Wallace, έσωσε το πλοίο του από ένα νυχτερινό βομβαρδισμό, καθώς είχε την ιδέα να τοποθετήσουν μια λέμβο με καπνογόνα στη θάλασσα, η οποία αποσυντόνισε τα βομβαρδιστικά, επιτρέποντας στο αντιτορπιλικό να ξεφύγει.[22] Το 1944 μετακινήθηκε στο νέο αντιτορπιλικό HMS Whelp, όπου υπηρετούσε στο Βρετανικό Στόλο του Ειρηνικού.[23][24] Ήταν παρών στον Κόλπο του Τόκιο, όταν υπεγράφη η ιαπωνική παράδοση, στις 2 Σεπτεμβρίου 1945. Τον Ιανουάριο του 1946 επέστρεψε στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ανέλαβε καθήκοντα εκπαιδευτή στη βάση του ναυτικού HMS Royal Arthur, η οποία χρησίμευε ως σχολή υπαξιωματικών.[25]

Γάμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μονόγραμμα του Φιλίππου.

Το 1939, ο βασιλιάς Γεώργιος ΣΤ΄ και η σύζυγός του βασίλισσα Ελισάβετ επισκέφθηκαν το Βασιλικό Ναυτικό Κολέγιο Μπριτάνια. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, η βασίλισσα και ο θείος του Φιλίππου, Λουδοβίκος, ζήτησαν από εκείνον να συνοδεύσει τις δύο κόρες του βασιλιά, την πριγκίπισσα Ελισάβετ και την πριγκίπισσα Μαργαρίτα, οι οποίες ήταν μακρινές ξαδέλφες του.[26] Η Ελισάβετ, δεκατριών ετών τότε, ερωτεύθηκε τον Φίλιππο και ξεκίνησε να αλληλογραφεί μαζί του.[27] Τελικά, το καλοκαίρι του 1946, ο Φίλιππος ζήτησε και πήρε την άδεια από το βασιλιά Γεώργιο προκειμένου να παντρευτεί την κόρη του. Ο βασιλιάς ενέκρινε το αίτημα υπό τον όρο ότι οποιαδήποτε επίσημη δέσμευση έπρεπε να καθυστερήσει μέχρι τα εικοστά γενέθλια της Ελισάβετ. [28] Τον Μάρτιο του 1947, ο Φίλιππος εγκατέλειψε τους ελληνικούς και δανικούς βασιλικούς του τίτλους και υιοθέτησε το επώνυμο της οικογένειας της μητέρας του, Μαουντμπάτεν, ενώ απέκτησε τη βρετανική υπηκοότητα.[fn 2] Ο αρραβώνας τους ανακοινώθηκε επίσημα στις 10 Ιουλίου 1947.[29] Αν και ο Φίλιππος θεωρούνταν πάντοτε ως Αγγλικανός και συμμετείχε στις αγγλικανικές λειτουργίες, ο Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρι Τζέφρι Φίσερ ήθελε να τοποθετήσει επίσημα τον Φίλιππο στην Εκκλησία της Αγγλίας, κάτι που το πέτυχε τον Οκτώβριο του 1947.[30][31][32] Μία ημέρα πριν από το γάμο ο βασιλιάς Γεώργιος έδωσε στον Φίλιππο τον τίτλο προσφώνησης Βασιλική Υψηλότητα και την ημέρα του γάμου, στις 20 Νοεμβρίου 1947, τον ονόμασε Δούκα του Εδιμβούργου, Κόμη του Μέριονεθ και Βαρώνο Γκρίνουιτς.[33]

Ο Φίλιππος και η Ελισάβετ παντρεύτηκαν στο Αββαείο του Γουεστμίνστερ, με την τελετή να μεταδίδεται τηλεοπτικά από το BBC σε πάνω από 200 εκατομμύρια ανθρώπους.[34] Στο γάμο δεν προσκλήθηκαν συγγενείς του Φιλίππου από τη Γερμανία, όπως οι τρεις εν ζωή αδελφές του, καθώς ήταν ακόμη νωπές οι μνήμες από τον πόλεμο. Μετά το γάμο, το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στο Κλάρενς Χάουζ.

Μετά το μήνα του μέλιτος, ο Φίλιππος επέστρεψε στο ναυτικό, υπηρετώντας αρχικά σε θέση γραφείου στο Ναυαρχείο και αργότερα ως εκπαιδευτής του Βασιλικού Ναυτικού Κολεγίου του Γκρίνουιτς.[17] Από το 1949 βρισκόταν στη Μάλτα, όπου διέμενε στη Βίλα Γκουαρνταμαντζιά, καθώς στο νησί βρισκόταν το θωρηκτό HMS Chequers, στο οποίο είχε τοποθετηθεί να υπηρετήσει.[35] Στις 16 Ιουλίου 1950 πήρε το βαθμό του Πλωτάρχη και ανέλαβε τη διοίκηση του HMS Magpie.[36][37] Δύο έτη αργότερα προήχθη στο βαθμό του αντιπλοιάρχου, αν και η ενεργή υπηρεσία του στο βασιλικό ναυτικό τερματίστηκε τον Ιούλιο του 1951.[17][38][39]

Με την υγεία του βασιλιά Γεωργίου να επιδεινώνεται, η Ελισάβετ και ο Φίλιππος διορίστηκαν στο Ανακτοβούλιο, στις 4 Νοεμβρίου 1951. Στα τέλη του Ιανουαρίου του 1952, το ζευγάρι ξεκίνησε μια περιοδεία στις χώρες της Κοινοπολιτείας. Ωστόσο, στις 6 Φεβρουαρίου 1952, όταν βρίσκονταν στην Κένυα, ο πατέρας της Ελισάβετ απεβίωσε και εκείνη έγινε βασίλισσα. Ο Φίλιππος ήταν μάλιστα εκείνος που της μετέδωσε την είδηση του θανάτου του βασιλιά Γεωργίου.[40]

Σύζυγος της Βασίλισσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επίσημη φωτογραφία από την ενθρόνιση της βασίλισσας Ελισάβετ τον Ιούνιο του 1953.

Ονομασία της δυναστείας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την άνοδο της Ελισάβετ στο θρόνο τέθηκε το ερώτημα της ονομασίας της βασιλικής δυναστείας. Ο θείος του Φιλίππου, Λουδοβίκος Μαουντμπάτεν, υποστήριξε ότι έπρεπε να δοθεί το όνομα «Οίκος των Μαουντμπάτεν», κάτι στο οποίο εναντιώθηκε αμέσως ο πρωθυπουργός Ουίνστον Τσώρτσιλ, υποστηρίζοντας ότι η δυναστεία έπρεπε να διατηρήσει το όνομα «Οίκος του Γουίντσορ». Η ισχυρή αντιπάθεια του Τσώρτσιλ προς τον Λουδοβίκο Μαουντμπάτεν, τον οποίο θεωρούσε επικίνδυνο και υπαίτιο για την απώλεια της Ινδίας, θεωρείται ότι συνέβαλε σε αυτή του την άποψη.[41]

Στις 8 Φεβρουαρίου 1960, αρκετά έτη μετά από το θάνατο της βασίλισσας Μαίρης και την παραίτηση του Τσώρτσιλ, η βασίλισσα εξέδωσε διάταγμα, σύμφωνα με το οποίο οι απόγονοι του ζεύγους που δεν έφεραν τον τίτλο «Βασιλική Υψηλότητα» και ούτε έφεραν πριγκιπική ιδιότητα είχαν το δικαίωμα να χρησιμοποιούν το επώνυμο «Μαουντμπάτεν-Γουίντσορ».[42] Η απόφαση για το διάταγμα αυτό ήρθε έπειτα από τις συμβουλές του συνταγματολόγου Έντουαρντ Ίουι, αλλά χωρίς να βρίσκει σύμφωνο τον πρωθυπουργό Χάρολντ Μακμίλαν.[43]

Μετά την άνοδό της στο θρόνο, η βασίλισσα ανακοίνωσε, επίσης, ότι ο Δούκας του Εδιμβούργου, Φίλιππος, θα είχε θέση και προτεραιότητα έναντι άλλων δίπλα της για όλες τις περιπτώσεις, εκτός εάν προβλεπόταν διαφορετικά από νόμο του κοινοβουλίου. Αυτό σήμαινε ότι ο Φίλιππος θα υπερίσχυε τις περισσότερες φορές έναντι του γιου του, πρίγκιπα Καρόλου, ο οποίος είναι διάδοχος του θρόνου.[44]

Καθήκοντα και ορόσημα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως σύζυγος της βασίλισσας, ο Φίλιππος υποστήριξε τη σύζυγό του στα νέα της καθήκοντα και τη συνόδευσε σε τελετές, όπως στο κοινοβούλιο, σε δείπνα και ταξίδια στο εξωτερικό. Ως πρόεδρος της επιτροπής στέψης, ήταν το πρώτο μέλος της βασιλικής οικογένειας που πέταξε με ελικόπτερο για να επισκεφθεί τα στρατεύματα που επρόκειτο να λάβουν μέρος στην τελετή ενθρόνισης.[45]

Ο Φίλιππος σε επίσκεψή του στο Μπρίσμπεϊν το 1954.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, η νύφη του, πριγκίπισσα Μαργαρίτα, σχεδίαζε να παντρευτεί ένα διαζευγμένο και μεγαλύτερο από εκείνη άντρα, τον Πίτερ Τάουντσεντ, και ο τύπος κατηγόρησε τον Φίλιππο ως εχθρό του δεσμού αυτού. Εκείνος αρνήθηκε την ανάμιξή του, ενώ το ζευγάρι τελικώς χώρισε.[46]

Το 1956 καθιέρωσε, μαζί με τον Κουρτ Χαν, το «Βραβείο του Δούκα του Εδιμβούργου», προκειμένου να δώσει στους νέους το αίσθημα της ευθύνης για τον εαυτό τους και τις κοινότητές τους. Την ίδια χρονιά ίδρυσε το Συνέδριο Μελέτης της Κοινοπολιτείας σχετικά με τις ανθρώπινες πτυχές των βιομηχανικών ζητημάτων. Τα έτη 1956-1957, ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο με το πλοίο HMY Britannia και κήρυξε την έναρξη των Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων της Μελβούρνης, ενώ επισκέφθηκε και την Ανταρκτική.[47][48]

Εκείνη την περίοδο δημοσιεύματα στον τύπο ισχυρίστηκαν ότι η βασίλισσα και ο δούκας απομακρύνονταν ο ένας από τον άλλο, κάτι που εξόργισε το δούκα και λύπησε τη βασίλισσα, με αποτέλεσμα να εκδοθεί μια έντονα διατυπωμένη διάψευση.[49] Σε αντίθεση με τις φήμες κατά πέρασμα των χρόνων, η βασίλισσα και ο δούκας φαίνεται να διατηρούν μια ισχυρή σχέση καθ΄ όλη τη διάρκεια του γάμου τους, παρά τις προκλήσεις της βασιλείας της Ελισάβετ.[50][51] Η βασίλισσα είχε αναφερθεί στον πρίγκιπα Φίλιππο με αφορμή το Διαμαντένιο Ιωβηλαίο το 2012 ως η «σταθερή δύναμή της και ο οδηγός» της.[52]

Στις 22 Φεβρουαρίου 1957, η Ελισάβετ χορήγησε στο σύζυγό της τον τίτλο του πρίγκιπα του Ηνωμένου Βασιλείου, μέσω βασιλικού διατάγματος. Έτσι, από την ίδια ημερομηνία έγινε γνωστός ως «Αυτού Βασιλική Υψηλότητα ο πρίγκιπας Φίλιππος, δούκας του Εδιμβούργου".[53] Ο Φίλιππος διορίστηκε στο Ανακτοβούλιο του Καναδά, στις 14 Οκτωβρίου 1957, λαμβάνοντας τον προβλεπόμενο όρκο αφοσίωσης ενώπιον του βασίλισσας στην καναδική κατοικία της, το Ρίντο Χολ.[54]

Το 1969, βρισκόμενος στον Καναδά, ο Φίλιππος μίλησε σχετικά με τις απόψεις του για τη δημοκρατία:

"Είναι ένα τελείως λανθασμένη αντίληψη να φανταστεί κανείς ότι η μοναρχία υφίσταται προς το συμφέρον του μονάρχη. Αυτό δεν ισχύει. Υπάρχει προς το συμφέρον του λαού. Εάν σε οποιαδήποτε στιγμή οποιοδήποτε έθνος αποφασίσει ότι το σύστημα αυτό δεν είναι αποδεκτό, τότε είναι στο χέρι τους να το αλλάξουν."[55]

Ο Φίλιππος το 1982.

Ο Φίλιππος είναι προστάτης σε περίπου 800 οργανώσεις, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε αυτές που αφορούν το περιβάλλον, τη βιομηχανία, τον αθλητισμό και την εκπαίδευση. Τα έτη 1961 ως 1982 υπηρέτησε ως επικεφαλής του βρετανικού τμήματος του Παγκόσμιου Ταμείου για τη Φύση, ενώ την περίοδο 1981 ως 1996 ήταν ο διεθνής πρόεδρος της οργάνωσης. Αποτελεί προστάτης του [[Ίδρυμα Εργασίας}Ιδρύματος Εργασίας]] και έχει υπάρξει πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ιππασίας την περίοδο 1964-1986, πρύτανης των πανεπιστημίων του Κέμπριτζ, Εδιμβούργου, Σάλφορντ και Ουαλίας.[56]

Στις αρχές του 1981, ο Φίλιππος έγραψε μια επιστολή στον πρωτότοκο γιο του, πρίγκιπα Κάρολο, συμβουλεύοντάς τον είτε να προχωρήσει σε γάμο με την Νταϊάνα Σπένσερ είτε να διακόψει τη σχέση που είχε μαζί της.[57] Ο Κάρολος αισθάνθηκε πιεσμένος από τον πατέρα του προκειμένου να λάβει μια απόφαση, κάτι που τελικώς έκανε, προτείνοντας την Νταϊάνα σε γάμο τον Φεβρουάριο.[58] Ο γάμος τους πραγματοποιήθηκε έξι μήνες αργότερα.

Φωτογραφία από τον Άλαν Γουόρεν (1992).

Το 1992, ο γάμος του πρίγκιπα και της πριγκίπισσας της Ουαλίας είχε βρεθεί σε αδιέξοδο. Η βασίλισσα και ο Φίλιππος παρέθεσαν μια συνάντηση ανάμεσα στον Κάρολο και την Νταϊάνα, προσπαθώντας να πετύχουν ένα συμβιβασμό, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.[59] Ο Φίλιππος έγραψε μια επιστολή στο Νταϊάνα, εκφράζοντας την απογοήτευσή του τόσο για το γιο του όσο και για την ίδια, ζητώντας της να εξετάσει τη συμπεριφορά της και του συζύγου της.[60] Η Νταϊάνα εκτίμησε την πρόθεση του Φιλίππου προκειμένου να μην υπάρξει διαζύγιο, κάτι που ωστόσο ήταν αναπόφευκτο.[61]

Ένα χρόνο μετά το διαζύγιο του Καρόλου και της Νταϊάνας, η τελευταία σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στο Παρίσι, στις 31 Αυγούστου 1997. Την εποχή εκείνη, ο δούκας ήταν σε διακοπές στο Κάστρο Μπαλμόραλ με μέλη της βασιλικής οικογένειας. Οι δύο γιοι της Νταϊάνας, πρίγκιπες Γουίλιαμ και Χάρι, ήθελαν να μεταβούν στην εκκλησία κι έτσι οι παππούδες τους τους πήγαν εκείνο το πρωί.[62] Για πέντε ημέρες, η βασίλισσα και ο δούκας προστάτευσαν τα εγγόνια τους από το έντονο ενδιαφέρον του τύπου, κρατώντας τα στο Μπαλμόραλ, όπου μπόρεσαν να θρηνήσουν ιδιωτικά το χαμό της μητέρας τους.[62] Την ημέρα της κηδείας, ο Φίλιππος, ο Γουίλιαμ, ο Χάρι, ο Κάρολος και ο αδελφός της Νταϊάνας, Τσαρλς Σπένσερ, περπάτησαν πίσω από τη πομπή που τη μετέφερε στους δρόμους του Λονδίνου.[63] Κατά τα επόμενα χρόνια, ο Μοχάμεντ Φαγιέντ, του οποίου ο γιος Ντόντι Φαγιέντ σκοτώθηκε επίσης στο δυστύχημα, ισχυρίστηκε ότι ο πρίγκιπας Φίλιππος διέταξε το θάνατο της Νταϊάνας και ότι το ατύχημα ήταν στημένο. Ωστόσο, σύμφωνα με τις δικαστικές αρχές, αποφάνθηκε το 2008 ότι δεν υπήρχε απόδειξη μιας τέτοιας συνωμοσίας.[64]

Ο πρίγκιπας Φίλιππος λαμβάνει από το κοινοβούλιο το ποσό των £359.000 ετησίως, από το 1990, ως αποζημίωση για την κάλυψη των δημοσίων καθηκόντων των.[65][66] Οποιοδήποτε ποσό της αποζημίωσης δεν χρησιμοποιείται για επίσημο σκοπό τότε φορολογείται.[67] Η προσωπική περιουσία του Φιλίππου εκτιμούνταν στα £28 εκατομμύρια το 2001.[68]

Η βασίλισσα και ο δούκας του Εδιμβούργου στα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ τον Ιούνιο του 2012.

Κατά τη διάρκεια του Χρυσού Ιωβηλαίου της Ελισάβετ, το 2002, ο δούκας είχε επαινεθεί από τον Πρόεδρο της Βουλής των Κοινοτήτων για το ρόλο στην υποστήριξη της βασίλισσας, κατά τη διάρκεια της βασιλείας της. Αποτελεί το μεγαλύτερο σε ηλικία μέλος της Βρετανικής Βασιλικής Οικογένειας. Ο χρόνος του ως σύζυγος της βασίλισσας είναι μεγαλύτερος από κάθε άλλο πρώην σύζυγο μονάρχη στη βρετανική ιστορία.[69] Ωστόσο, η Βασιλομήτωρ Ελισάβετ (η πεθερά του), που πέθανε σε ηλικία 101 ετών, είχε μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.

Τον Ιούνιο του 2011, σε μια συνέντευξη για τα 90α γενέθλιά του, είπε ότι επρόκειτο να επιβραδύνει και να μειώσει τα καθήκοντά του, αναφέροντας ότι είχε κάνει το «κομμάτι» του.[70] Για τα γενέθλιά του η βασίλισσα του χάρισε τον τίτλο του Λόρδου Αρχιναυάρχου.[71]

Προβλήματα υγείας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Απρίλιο του 2008, εισήχθη στο Νοσοκομείο Βασιλιάς Εδουάρδος Ζ´ για τη θεραπεία λοίμωξης των πνευμόνων με γρήγορη ανάρρωση.[72][73] Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, η εφημερίδα Evening Standard ανέφερε ότι ο δούκας έπασχε από καρκίνο του προστάτη, όμως, έπειτα από παρέμβαση των ανακτόρων, η εφημερίδα αναγκάστηκε να χαρακτηρίσει την είδηση ως εσφαλμένη.[74][75]

Κατά την παραμονή του στη βασιλική κατοικία στο Σάντρινγκχαμ του Νόρφολκ, στις 23 Δεκεμβρίου 2011, ο δούκας ένιωσε πόνους στο στήθος και μεταφέρθηκε στην καρδιοθωρακική μονάδα του Νοσοκομείου Πάπγουορθ του Κέιμπριτζσερ, όπου υποβλήθηκε σε επιτυχή στεφανιαία αγγειοπλαστική και ενσωμάτωση στεφανιαίας ενδοπρόθεσης.[76]

Στις 4 Ιουνίου 2012, κατά τη διάρκεια των εορτασμών για το Διαμαντένιο Ιωβηλαίο της Ελισάβετ, εισήχθη στο Νοσοκομείο Βασιλιάς Εδουάρδος Ζ´ με ουρολοίμωξη.[77][78][79] Τον Αύγουστο παρουσίασε υποτροπή της λοίμωξης και εισήχθη στο Βασιλικό Θεραπευτήριο της Αμπερντήν για πέντε ημέρες.[80] Τον Ιούνιο του 2013 εισήχθη στην Κλινική του Λονδίνου για μια διερευνητική χειρουργική επέμβαση στην κοιλιακή χώρα, περνώντας 11 ημέρες στο νοσοκομείο.[81]

Απόγονοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου απέκτησαν τέσσερα παιδιά:

Τίτλοι και προσφωνήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προσφωνήσεις του
Πρίγκιπα Φιλίππου
Coat of Arms of Philip, Duke of Edinburgh.svg
Προσφώνηση αναφοράς Υψηλότατος
Προφορική προσφώνηση Υψηλότατε
Εναλλακτική προσφώνηση Δ/Δ
  • 10 Ιουνίου 1921 - 28 Φεβρ. 1947: Αυτού Βασιλική Υψηλότητα πρίγκιπας Φίλιππος της Ελλάδας και της Δανίας
  • 28 Φεβρουαρίου 1947 - 19 Νοεμβρίου 1947: Υπολοχαγός Φίλιππος Μάουντμπαττεν
  • 19 Νοεμβρίου 1947 - 20 Νοεμβρίου 1947: Αυτού Βασιλική Υψηλότητα Σερ Φίλιππος Μάουντμπαττεν
  • 20 Νοέμβρη 1947 - 22 Φεβρουαρίου 1957: Αυτού Βασιλική Υψηλότητα ο Δούκας του Εδιμβούργου
  • 22 Φεβρουαρίου 1957 - σήμερα: Αυτού Βασιλική Υψηλότητα Ο πρίγκιπας Φίλιππος, Δούκας του Εδιμβούργου

Πλήρεις προσφωνήσεις και τίτλοι του πρίγκιπα: Αυτού Βασιλική Υψηλότητα Ο πρίγκιπας Φίλιππος, Δούκας του Εδιμβούργου, ο κόμης του Μέριονεθ, Βαρώνος του Γκρίνουιτς, Βασιλικός Ιππότης του ευγενέστερου Τάγματος της Περικνημίδας, Επιπλέον Ιππότης του αρχαιότερου και ευγενέστερηου Τάγματος της Ακάνθου, Μέλος του Τάγματος της Αξίας, Μεγάλος Μαγίστρος και πρώτος και βασικός Ιππότης Μεγαλόσταυρος του πλέον εξαιρετικού Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, Ιππότης του Τάγματος της Αυστραλίας, πρόσθετο μέλος του Τάγματος της Νέας Ζηλανδίας, επιπλέον σύντροφος της Βασίλισσας Υπηρεσιακού Τάγματος, Βασιλικός Αρχηγός του Τάγματος του Λόγκοχου, Έκτακτος Υπασπιστής του Τάγματος του Καναδά, Έκτακτος Ταξιάρχης του Τάγματος της Στρατιωτικής Αξίας, Τιμόμενος των Καναδικών Δυνάμεων, Λόρδος του πιο αξιότιμου Μυημένου Συμβουλίου της Αυτής Μεγαλειότητος, Μυημένος Σύμβουλος του Μυημένου Συμβουλίου της Βασίλισσας για τον Καναδά, προσωπικός βοηθός της Αυτής Μεγαλειότητας, Λόρδος Ανώτατος Ναύαρχος του Ηνωμένου Βασιλείου.

Οικόσημο του Δούκα του Εδιμβούργου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Οικόσημο του Δούκα του Εδιμβούργου υιοθετηθηκε το 1947 και περιλαμβάνει: το οικόσημο της Δανίας (πάνω αριστερά), το οικόσημο της Ελλάδας (πάνω δεξια), το οικόσημο της οικογενείας των Μαουντμπάττεν (κάτω αριστερά) και το οικόσημο της πόλης του Εδιμβούργου (κάτω δεξιά).

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Γεννήθηκε στις 10 Ιουνίου 1921 σύμφωνα με το Γρηγοριανό ημερολόγιο. Ως το Μάρτιο του 1923 η Ελλάδα χρησιμοποιούσε το Ιουλιανό ημερολόγιο, σύμφωνα με το οποίο η ημερομηνία γέννησής του είναι 28 Μαΐου 1921
  2. Το 1957, αποφάνθηκε από τη Βουλή των Λόρδων, ότι όλοι οι απόγονοι της Σοφίας του Αννοβέρου, συμπεριλαμβανομένου του Φιλίππου, κατείχαν την Βρετανική υπηκοότητα, μέσω της Πράξης Πολιτογράφησης της Σοφίας το 1705.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Canadian Heritage; Daily Telegraph; Sky News; Website of the Royal Family, ανακτήθηκαν στις 10 Ιουνίου 2011
  2. http://www.ibtimes.co.uk/happy-birthday-prince-philip-facts-about-oldest-man-british-royal-family-history-1451946
  3. Brandreth, σελ. 56
  4. Yvonne's Royalty Home Page – Royal Christenings
  5. Brandreth, σελ. 58–59
  6. «News in Brief: Prince Andrew's Departure», The Times: 12, 5 Δεκεμβρίου 1922 
  7. Alexandra, σελ. 35–37; Heald, σελ. 31; Vickers, σελ. 176–178
  8. Rocco, Fiammetta (13 Δεκεμβρίου 1992). «A strange life: Profile of Prince Philip». The Independent (Λονδίνο). http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/a-strange-life-profile-of-prince-philip-1563268.html. Ανακτήθηκε στις 22 Μαΐου 2010. 
  9. Alexandra, σελ. 42; Heald, σελ. 34.
  10. Heald, σελ. 35–39
  11. Brandreth, σελ. 66; Vickers, σελ. 205
  12. Brandreth, σελ. 67
  13. Brandreth, σελ. 72
  14. Brandreth, σελ. 72; Heald, σελ. 42
  15. Brandreth, σελ. 69; Vickers, σελ. 273
  16. Brandreth, σελ. 77, 136
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 Naval career, Official website of the British Monarchy, http://www.royal.gov.uk/ThecurrentRoyalFamily/TheDukeofEdinburgh/Navalcareer.aspx, ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2010 
  18. Vickers, σελ. 293–295
  19. Heald, p. 60
  20. Royal Naval Reserve (RNR) officers 1939–1945 – M, Unithistories.com, http://www.unithistories.com/officers/RNR_officersM.html, ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2008 
  21. Brandreth, σελ. 154; Heald, σελ. 66
  22. 22,0 22,1 Smith, David (28 Δεκεμβρίου 2003), «Prince Philip's war heroics come to light after 60 years», The Guardian (Λονδίνο), http://www.guardian.co.uk/uk/2003/dec/28/monarchy.davidsmith, ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2008 
  23. Brandreth, σελ. 155–163; Heald, σελ. 66–67
  24. HMS Whelp, destroyer, Naval-history.net, http://www.naval-history.net/xGM-Chrono-10DD-63W-Whelp.htm, ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2008 
  25. Brandreth, σελ. 176
  26. Heald, σελ. 57
  27. Brandreth, σελ. 132–136, 166–168
  28. Brandreth, σελ. 183
  29. Heald, σελ. 77
  30. The Times, 10 Ιουλίου 1947, σελ. 4
  31. Boothroyd, Basil (1971). Prince Philip: An Informal Biography. McCall, σελ. 45–47. ISBN 0841501165. 
  32. "Elizabeth's Fiance Now an Anglican" The New York Times, 4 Οκτωβρίου 1947
  33. London Gazette: no. 38128. pp. 5495–5496. 21 Νοεμβρίου 1947. Ανακτήθηκε 17 Οκτωβρίου 2015.
  34. Heald, σελ. 86
  35. Heald, σελ. 94
  36. Heald, σελ. 95
  37. «38994, 15 Αυγούστου 1950». The London Gazette. 25 Μαρτίου 2015. 
  38. The Duke of Edinburgh > Military involvement, Official website of the British Monarchy, http://www.royal.gov.uk/ThecurrentRoyalFamily/TheDukeofEdinburgh/Militaryinvolvement.aspx, ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2010 
  39. Heald, σελ. 97
  40. Brandreth, σελ. 245–247
  41. Brandreth, σελ. 253–254
  42. «Supplement to The London Gazette of Friday, 5th Φεβρουαρίου 1960». The London Gazette. 8 Φεβρουαρίου 1960. https://www.thegazette.co.uk/London/issue/41948/supplement/1003. 
  43. Travis, Alan (18 Φεβρουαρίου 1999). "Queen feared 'slur' on family", The Guardian. Ανακτήθηκε 17 Απριλίου 2014
  44. British-Japanese Parliamentary Group. Tour of the Palace of Westminster. 2012/5/2.
  45. Brandreth, σελ. 259
  46. Brandreth, σελ. 270
  47. Quoted in Brandreth, σελ. 287
  48. Brandreth, σελ. 287, 289
  49. Brandreth, σελ. 288
  50. http://www.vanityfair.com/style/society/2012/01/queen-elizabeth-201201
  51. http://www.itv.com/news/2012-06-05/prince-philip-the-man-at-the-queens-side/
  52. http://www.express.co.uk/news/uk/309434/My-constant-strength-Queen-s-tribute-to-Prince-Philip
  53. London Gazette: no. 41009. p. 1209. 22 Φεβρουαρίου 1957.
  54. Bousfield, Arthur; Toffoli, Gary (2002), Fifty Years the Queen, Toronto: Dundurn Press, σελ. 12, ISBN 1-55002-360-8, https://books.google.com/?id=w8l5reK7NjoC&printsec=frontcover&q= 
  55. Brandreth, σελ. 50
  56. The Duke of Edinburgh: Activities and interests, Official website of the British Monarchy, http://www.royal.gov.uk/ThecurrentRoyalFamily/TheDukeofEdinburgh/Activitiesandinterests.aspx, ανακτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2011 
  57. Brandreth, σελ. 344; Lacey, σελ. 276
  58. Brandreth, σελ. 346; Lacey, σελ. 277–278
  59. Brandreth, σελ. 348–349
  60. Brandreth, σελ. 349–351
  61. Brandreth, σελ. 351–353
  62. 62,0 62,1 Brandreth, σελ. 358
  63. Brandreth, σελ. 359
  64. «Duke 'did not order Diana death'». BBC News. 31 Μαρτίου 2008. http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7322204.stm. Ανακτήθηκε στις 22 Μαΐου 2010. 
  65. «Royal Public Finances». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24-02-2014. https://web.archive.org/web/20140224234303/https://www.royal.gov.uk/pdf/Introduction%20to%20Head%20of%20State%20expenditure%202006-07.pdf. Ανακτήθηκε στις 7 August 2014. 
  66. "Living off the State, A critical guide to UK Royal Finance", Jon Temple, 2nd edition 2012
  67. «Sovereign grant Act 2011: Tax». www.gov.uk. https://www.gov.uk/government/publications/sovereign-grant-act-2011-guidance/sovereign-grant-act-2011-guidance#tax. Ανακτήθηκε στις 7-08-2014. 
  68. Oldroyd, Rachel (14-10-2001) "Royal Rich Report", Mail on Sunday
  69. «Prince Philip reaches milestone». BBC News. 18-04-2009. http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8005464.stm. Ανακτήθηκε στις 7-06-2013. 
  70. Prince Philip turns 90 and vows to 'slow down', BBC, 10-06-2011, http://www.bbc.co.uk/news/uk-13722857, ανακτήθηκε στις 11-06-2011 
  71. «New title for Duke of Edinburgh as he turns 90». BBC News. 10-06-2011. http://www.bbc.co.uk/news/uk-13730067. Ανακτήθηκε στις 10-06-2011. 
  72. Duke of Edinburgh is in hospital, BBC, 4 Απριλίου 2008, http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7333280.stm, ανακτήθηκε στις 12-10-2008 
  73. Prince discharged from hospital, BBC, 6 Απριλίου 2008, http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7330697.stm, ανακτήθηκε στις 12-10-2008 
  74. Statement From Buckingham Palace Following the Evening Standard's Story Entitled 'Prince Philip Defies Cancer Scare', Buckingham Palace, 6 Αυγούστου 2008, http://www.royal.gov.uk/LatestNewsandDiary/Pressreleases/2008/STATEMENTFROMBUCKINGHAMPALACEFOLLOWINGTHEEVENINGST.aspx, ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2010 
  75. British Paper Retracts Story Claiming Prince Philip Has Prostate Cancer, Fox News, 8 August 2008, http://www.foxnews.com/story/2008/08/08/british-paper-retracts-story-claiming-prince-philip-has-prostate-cancer/ 
  76. Peter Hunt (24-12-2011), Prince Philip has heart procedure at Papworth Hospital, BBC, http://www.bbc.co.uk/news/uk-16323794, ανακτήθηκε στις 24-12-2011 
  77. «Duke of Edinburgh hospitalised». ITN. 4 Ιουνίου 2012. http://www.itn.co.uk/home/46928/Duke+of+Edinburgh+hospitalised. Ανακτήθηκε στις 5 Ιουνίου 2012. 
  78. «Prince Philip in hospital and to miss Diamond Jubilee concert». BBC. 4 Ιουνίου 2012. http://www.bbc.co.uk/news/uk-18325522. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2012. 
  79. «Britain's Prince Philip released from hospital in time for his birthday». CNN. 9 Ιουνίου 2012. http://www.cnn.com/2012/06/09/world/europe/uk-prince-philip/index.html?hpt=hp_t2. 
  80. «Prince Philip leaves Aberdeen hospital after five nights». BBC. 20-08-2012. http://www.bbc.co.uk/news/uk-19317991. 
  81. «Prince Philip leaves hospital, will recuperate at Windsor Castle». CNN. 17 Ιουνίου 2013. http://edition.cnn.com/2013/06/17/world/europe/uk-prince-philip-hospital/index.html. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουνίου 2013.