Κάρολος Ι΄ της Γαλλίας

Κάρολος Ι΄
Βασιλιάς της Γαλλίας και της Ναβάρρας
Περίοδος	16 Σεπτεμβρίου 1824– 2 Αυγούστου 1830
Προκάτοχος	Λουδοβίκος ΙΗ΄
Διάδοχος	Λουδοβίκος ΙΘ΄
Γέννηση	9 Οκτωβρίου 1757 Παλάτι των Βερσαλλιών, Γαλλία
Θάνατος	6 Νοεμβρίου 1836 Γκορίτσια, Αυστριακή Αυτοκρατορία (τώρα Ιταλία)
Τόπος ταφής	Μοναστήρι Κοστανιέβιτσα, Νόβα Γκόριτσα, Σλοβενία
Σύζυγος	Μαρία Θηρεσία της Σαβοΐας
Απόγονοι	Λουδοβίκος-Αντώνιος του Ανγκουλέμ Κάρολος Φερδινάνδος του Αρτουά
Οίκος	Οίκος των Βουρβόνων
Πατέρας	Λουδοβίκος Φερδινάνδος Δελφίνος
Μητέρα	Μαρία Ιωσηφίνα της Σαξονίας (1731-1767)
Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα ()

Προσφωνήσεις του Βασιλιά Καρόλου Ι΄
Προσφώνηση αναφοράς	Μεγαλειότατος
Προφορική προσφώνηση	Μεγαλειότατε
Εναλλακτική προσφώνηση	Δ/Δ

Ο Κάρολος Ι΄ (γαλλ. Charles X, 9 Οκτωβρίου 1757 - 6 Νοεμβρίου 1836) του Οίκου των Βουρβόνων ήταν βασιλιάς της Γαλλίας και της Ναβάρρας (1824-1830) και ο τελευταίος βασιλιάς της Γαλλίας από την ευθεία γραμμή διαδοχής των Βουρβόνων.

Επιπόλαιη νεανική ζωή

Ο Κάρολος Φίλιππος γεννήθηκε το 1757 στις Βερσαλλίες και ήταν το δέκατο παιδί και ο όγδοος γιος του Λουδοβίκου Φερδινάνδου, Δελφίνου της Γαλλίας, και της Μαρίας Ιωσηφίνας της Σαξονίας. Ήταν, ακόμη, εγγονός του Λουδοβίκου ΙΕ΄ της Γαλλίας και του Αυγούστου Γ΄ της Πολωνίας. Είχε δώδεκα αδέλφια, εκ των οποίων επιβίωσαν της παιδικής ηλικίας τα τέσσερα (Λουδοβίκος ΙΣΤ΄, Λουδοβίκος κόμης της Προβηγκίας, Μαρία Κλοτίλδη, Ελισάβετ). Έλαβε από τον παππού του τον τίτλο του κόμη του Αρτουά.

Στη νεανική του ηλικία ήταν εξαιρετικά γοητευτικός και ελκυστικός. Παρά τις φήμες σχετικά με το νεανικό του ηδονισμό, ήταν βαθιά θρησκευόμενος. Σε παιδική ηλικία έμεινε ορφανός, αυτός και τα υπόλοιπα αδέρφια του.

Το 1773 παντρεύτηκε τη Μαρία Θηρεσία της Σαβοΐας και απέκτησε τέσσερα παιδιά, εκ των οποίων επιβίωσαν τα δύο. Ήταν φημισμένος γυναικάς, αναπτύσσοντας στενή φιλία με τη νύφη του, Μαρία Αντουανέττα. Παρακολουθούσαν μαζί θέατρο και ερχόντουσαν συνέχεια σε αντιπαράθεση, ενώ είχαν και οι δύο ταλέντο ηθοποιίας. Η Μαρία Αντουανέττα παρίστανε τη βοσκοπούλα της υπαίθρου, ενώ ο Κάρολος τον υπηρέτη, και υπήρξε μια διαδεδομένη ιστορία σχετικά με το χτίσιμο του Πύργου της Βαγκατέλ (1775). Ο Κάρολος έβαλε στοίχημα με τη νύφη του ότι ο πύργος θα ολοκληρωθεί πριν κλείσουν τρεις μήνες, κάτι που αυτή το αρνείτο. Τελικά, καλώντας τον διάσημο αρχιτέκτονα Φρανσουά Ζοζέφ Μπελανζέ, ο πύργος ολοκληρώθηκε μέσα σε 63 μέρες. Ως το γοητευτικότερο εμφανισιακά μέλος της βασιλικής οικογένειας, ήταν μπλεγμένος σε πολλές ερωτικές περιπέτειες, η σημαντικότερη εκ των οποίων με τη Λουίζ ντε Πολαστρόν, κουνιάδα της καλύτερης φίλης της Μαρίας Αντουανέττας, Δούκισσας του Πολινιάκ.

Είχε μεγαλύτερη προτίμηση στο δεύτερο γιο του Κάρολο Φερδινάνδο, Δούκα του Μπερρύ, συγκριτικά με τον άβουλο Λουδοβίκο, Δούκα της Ανγκουλέμ. Σύντομα (1786), ήρθε η πρώτη κρίση κατά της μοναρχίας υπερασπίζοντας με κάθε μέσο τα βασιλικά συμφέροντα, σε βαθμό που να τον αποκαλέσει ο ίδιος ο Βασιλιάς αδελφός του «βασιλικότερο του βασιλέως».

Γαλλική Επανάσταση και εξορία

Μετά την πτώση της Βαστίλλης (14 Ιουλίου 1789), ο Κάρολος εγκατέλειψε τη Γαλλία μετά από προτροπή του αδελφού του βασιλιά Λουδοβίκου, ο οποίος φοβόταν για απόπειρα ανθρωποκτονίας εις βάρος του λόγω των ακραίων του θέσεων. Άλλωστε, στο εξωτερικό θα ήταν ικανότερος να προβάλει καλύτερα τα δίκαια του Γάλλου βασιλιά.

Αρχικά, κατέφυγε στη Γερμανία και μετά στην Ιταλία, όπου άκουσε ότι ο αδελφός του, Λουδοβίκος, Κόμης της Προβηγκίας, ορκίστηκε πίστη στη δημοκρατία και αποκήρυξε τη μοναρχία. Αποφάσισε να διορίσει τον Καλόν στο συμβούλιό του, κάτι που εξόργισε τη Μαρία Αντουανέττα. Οι σχέσεις του με τη νύφη του στο τέλος της ζωής της έγιναν πολύ εχθρικές, τόσο που, όταν αυτή αποκεφαλίστηκε (1793), ο Κάρολος αισθάνθηκε έντονες τύψεις. Απέκτησε την πολύτιμη συμμαχία της Αικατερίνης Β΄ της Ρωσίας.

Ο Κόμης του Αρτουά μετανάστευσε αργότερα στη Βρετανία, όπου ο Γεώργιος Γ΄ του Ηνωμένου Βασιλείου του επέτρεψε να ζήσει στην Οικία Χόλυρουντ, έναν βασιλικό πύργο του Εδιμβούργου. Η δυσαρέσκειά του με την Προτεσταντική θρησκεία του πληθυσμού της πόλης τον έκανε να κλειστεί μέσα στον πύργο χωρίς να έχει επαφή με κόσμο. Το βαρύτερο πλήγμα της ζωής του στάθηκε ο θάνατος της ερωμένης του, Λουίζ ντε Πολαστρόν (1804) από φυματίωση.

Πάντρεψε το μεγαλύτερο γιο του, Δούκα της Ανγκουλέμ, με την πρώτη εξαδέλφη του, Μαρία Θηρεσία της Γαλλίας, το μόνο επιζών παιδί του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ και της Μαρίας Αντουανέττας. Ο μικρός του γιος, Δούκας του Μπερρύ, παντρεύτηκε την Έιμυ Μπράουν, μια "κοινή θνητή" Αγγλίδα Προτεστάντισσα, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Ο γάμος αυτός δυσαρέστησε τον πατέρα του, ο οποίος τον ακύρωσε. Το 1816 ο Δούκας του Μπερρύ παντρεύτηκε την Καρολίνα Φερδινάνδη Λουίζα των Δύο Σικελιών.

Εξακολουθούσε να ζει στο Εδιμβούργο και μετά την επαναφορά του αδελφού του, Λουδοβίκου, Κόμη της Προβηγκίας, στο γαλλικό θρόνο. Οι σχέσεις μεταξύ τους δεν ήταν καθόλου καλές, λόγω του ότι τον θεωρούσε άθρησκο και προδότη. Παρόλα αυτά, μετά τον θάνατο του (1825), λόγω έλλειψης διαδόχου, ανακηρύχθηκε βασιλιάς σε ηλικία 67 ετών.

Βασιλιάς της Γαλλίας

Ο Κάρολος Ι΄ της Γαλλίας (περ. 1825).

Η τελετή στέψης του έγινε στον Καθεδρικό Ναό της Ρενς (28 Μαΐου 1825), σύμφωνα με το τελετουργικό των παλιών Γάλλων βασιλέων, κάτι που δεν συνέβη με τον προκάτοχο και το διάδοχό του. Καμιά άλλη στέψη δεν είχε συμβεί ολόκληρο τον 19ο αιώνα από τη δυναστεία των Βουρβόνων. Αμέσως μετά, θέσπισε τον "ιερό νόμο", σύμφωνα με τον οποίο τιμωρείται με την ποινή του θανάτου η βλασφημία και η ιεροσυλία, νόμος που δεν εφαρμόστηκε ποτέ και καταργήθηκε από το διάδοχό του, Λουδοβίκο Φίλιππο.

Ο Κάρολος διόρισε (1829) ως υπουργό εξωτερικών τον Αρμάντ ντε Πολινιάκ (ανιψιό της Λουίζ ντε Πολαστρόν), ο οποίος αποφάσισε γαλλικό αποικισμό της Αλγερίας. Η δυσαρέσκεια του λαού από τις Ιουλιανές διατάξεις, μια σειρά νόμων που περιόριζαν τις λαϊκές ελευθερίες, προκάλεσε την Ιουλιανή Επανάσταση (1830). Ο Κάρολος παραιτήθηκε υπέρ του δεκάχρονου εγγονού του, Ερρίκου, Κόμη του Σαμπόρ (γιού του Δούκα του Μπερρύ) μετά και από την ταυτόχρονη παραίτηση του μεγαλύτερου γιου του, Δούκα της Ανγκουλέμ, και κατέφυγε στην Αγγλία.

Ο εγγονός του βασίλευσε μόνο 7 μέρες και στη συνέχεια το Κοινοβούλιο ανακήρυξε βασιλιά το μακρινό εξάδελφο του Καρόλου, Λουδοβίκο Φίλιππο της Ορλεάνης.

Κατόπιν, εγκαταστάθηκε στην Πράγα της Τσεχίας μετά από πρόσκληση του αυτοκράτορα Φραγκίσκου της Αυστρίας και αργότερα στο Τέπλιτς. Λόγω του ξεσπάσματος χολέρας στην περιοχή, έφυγε για το πιο ζεστό κλίμα της Μεσογείου. Πέθανε από χολέρα στη Γκορίτσια σε ηλικία 79 ετών. Ενταφιάστηκε στη Μονή Κοστανιέβιτσκα (ανάμεσα στη Νόβα Γκορίτσα και την Πριστάβα της Σλοβενίας), όπου αργότερα ενταφιάστηκε και η οικογένειά του. Ήταν ο τελευταίος βασιλιάς της Γαλλίας από τον κύριο κλάδο του Οίκου των Βουρβόνων.

Οικογένεια

Νυμφεύτηκε το 1773 τη Μαρία Θηρεσία, κόρη του Βίκτωρα Αμεδαίου Γ΄ της Σαρδηνίας, και είχε τέσσερα τέκνα:

• Λουδοβίκος (1775 - 1844), Δούκας του Ανγκουλέμ. Έγινε βασιλιάς της Γαλλία για σχεδόν 20 λεπτά ως Λουδοβίκος ΙΘ΄.
• Σοφία (1776 - 1783), Κυρία του Αρτουά.
• Κάρολος Φερδινάνδος (1778 - 1820), Δούκας του Μπερρύ.
• Μαρία Θηρεσία (6 Ιανουαρίου - 22 Ιουνίου 1783), Κυρία της Ανγκουλέμ.