Κύπελλο Ελλάδας καλαθοσφαίρισης ανδρών

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Κύπελλο Ελλάδας
Τρέχουσα διοργάνωση:
Current sports event 2023–24
ΆθλημαΚαλαθοσφαίριση
Ίδρυση1976, πριν 48 έτη (1976)
Εναρκτήρια σεζόν1975–1976
Αριθμός ομάδων96
ΧώραΕλλάδα Ελλάδα
Τελευταίος κάτοχος Ολυμπιακός
(2023–24)
Περισ. κατακτήσεις Παναθηναϊκός
(20 Τίτλοι)
Τηλεοπτική κάλυψηΕ.Ρ.Τ.
Σχετικές διοργανώσειςBasket League
Elite League
National League 1
National League 2
Επίσημη ιστοσελίδαΕπίσημος ιστότοπος

Το Κύπελλο Ελλάδας καλαθοσφαίρισης ανδρών αποτελεί τη δεύτερη σημαντικότερη εγχώρια διοργάνωση καλαθοσφαίρισης, μετά το πρωτάθλημα της Α1 Εθνικής Κατηγορίας (Basket League). Η διοργάνωση του ξεκίνησε την αγωνιστική περίοδο 1975–1976 και έκτοτε διεξάγεται με διάφορες μορφές ανελλιπώς. Διοργανώτρια αρχή του θεσμού του κυπέλλου είναι η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (Ε.Ο.Κ.).

Ιστορία και σύστημα διοργάνωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις πρώτες 12 διοργανώσεις (μέχρι την περίοδο 1986–1987) μετείχαν εκτός των ομάδων των εθνικών κατηγοριών και οι σύλλογοι ανά Νομό τοπικών ενώσεων, με αποτέλεσμα να συμμετέχουν ακόμη και εκατοντάδες σύλλογοι. Οι ομάδες της Α΄ Εθνικής Κατηγορίας εισέρχονταν στη διοργάνωση από τη φάση των «32», ενώ ως την ίδια φάση η κλήρωση των αγώνων γινόταν με γεωγραφικά κριτήρια (οι σύλλογοι της Νότιας Ελλάδας αγωνίζονταν μεταξύ τους ενώ το αντίστοιχο συνέβαινε με τους συλλόγους της Κεντρικής και Βόρειας Ελλάδας). Από την περίοδο 1987–88 μετέχουν αποκλειστικά οι ομάδες της Α1, Α2, Β΄ και Γ΄ Εθνικής, με τη διοργάνωση να ξεκινάει με τις ομάδες της Α2 και Β΄ Εθνικής και με τις ομάδες της Α1 να εισέρχονται στη συνέχεια. Από την περίοδο 2012–13, μετέχουν μόνο οι ομάδες της Α1 και Α2 Κατηγορίας.

Σχεδόν σε όλες τις διοργανώσεις, οι αγώνες διεξάγονται μονοί νοκ - άουτ στην έδρα της ομάδας που ορίζεται από την κλήρωση. Εξαίρεση υπήρξε τις χρονιές 1980–81 και 1988–89, όταν οι αγώνες της προημιτελικής και ημιτελικής φάσης έγιναν διπλοί στις έδρες των αντιπάλων ομάδων, ενώ από το 2004–05 ως σήμερα, διπλοί αγώνες έγιναν μόνο στη φάση των ημιτελικών του 2005, 2006, 2007, 2010 και 2011. Επίσης, τα τελευταία χρόνια καθιερώθηκε η υποχρέωση των ομάδων της Α1 σε περίπτωση που κληρωθούν με ομάδες μικρότερων κατηγοριών, να αγωνίζονται πάντα εκτός έδρας.

Σημερινό σύστημα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Από την περίοδο 2007–08 υπάρχει μια καινοτομία, που έγκειται στο γεγονός ότι στην προημιτελική φάση της διοργάνωσης (στους «8») προκρίνονται αυτόματα οι 6 ομάδες που κατέλαβαν τις 6 πρώτες θέσεις στο πρωτάθλημα της Α1 της προηγούμενης χρονιάς, ενώ για τις δύο θέσεις που απομένουν αγωνίζονται σε διαδοχικούς γύρους οι υπόλοιπες 8 ομάδες της Α1, οι 16 ομάδες της Α2 και οι 16 ομάδες της Β΄ Εθνικής Κατηγορίας.
  • Παρατηρήθηκε το φαινόμενο της απόσυρσης από την διοργάνωση αρκετών ομάδων, κυρίως για οικονομικούς λόγους. Παρ' ότι αναδεικνύονται ζευγάρια από την κλήρωση διαφόρων φάσεων, κάποια από αυτά καταλήγουν σε νίκη του ενός αντιπάλου με σκορ 20–0 χωρίς αγώνα. Την περίοδο 2009–10 υπήρξαν τέσσερα τέτοια ζευγάρια, την περίοδο 2010–11 πέντε ζευγάρια, ενώ την περίοδο 2011–12, τα ζευγάρια αυτά αυξήθηκαν σε 13. Από την περίοδο 2012–13 με την μείωση των αγώνων, δεν παρουσιάστηκε ξανά τέτοιο φαινόμενο.
  • Από την περίοδο 2012–13, και έκτοτε στη διοργάνωση του Κυπέλλου Καλαθοσφαίρισης Ανδρών Ελλάδας συμμετέχουν οι ομάδες των 2 πρώτων κατηγοριών της ελληνικής καλαθοσφαίρισης (για το κύπελλο 2021–22 οι 28 ομάδες των Α1 και Α2, 13 της Α1, 15 της Α2).

Final Four[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για 10 χρόνια (1994–95 έως 2003–04) η τελική φάση του κυπέλλου γινόταν σε μορφή φάιναλ φορ (final four), όπου εκτός των ημιτελικών και του τελικού, διεξαγόταν και μικρός τελικός ανάμεσα στις ηττημένες ομάδες των δύο ημιτελικών. Οι 10 αυτές διοργανώσεις διεξήχθησαν στην Αθήνα τέσσερις φορές, στην Θεσσαλονίκη και στην Λαμία από δύο φορές (στη Λαμία η πρώτη και η τελευταία διοργάνωση final four) και από μία φορά σε Πάτρα και Λάρισα. Το final four επανήλθε μετά από 18 χρόνια, την σεζόν 2021-22 με την διεξαγωγή του να πραγματοποιείται στο Ηράκλειο Κρήτης.[1]

Οι Κυπελλούχοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι τελικοί αναλυτικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον πίνακα που ακολουθεί αναφέρονται τα αποτελέσματα όλων των τελικών συνοπτικά, ενώ πατώντας την επιλογή εμφάνιση, υπάρχουν αναλυτικά στοιχεία για κάθε τελικό ξεχωριστά.[2]

Σύνολο τίτλων και συμμετοχές σε τελικούς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύλλογος Κυπ. Φιν. Χρονιές κατάκτησης & Χρονιές φιναλίστ
Παναθηναϊκός 20 7 1979, 1982, 1983, 1985, 1986, 1993, 1996, 2000, 2001, 2003,
2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014,
2015, 2016, 2017, 2019, 2021, 2022, 2024
Ολυμπιακός 12 9 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983, 1986, 1994, 1997, 2002,
2004, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2018, 2022, 2023,
2024
Άρης 8 6 1984, 1985, 1987, 1988, 1989, 1990, 1992, 1993, 1998, 2003,
2004, 2005, 2014, 2017
Α.Ε.Κ. 5 7 1976, 1978, 1980, 1981, 1988, 1992, 1998, 1999, 2000, 2001,
2018, 2020
Π.Α.Ο.Κ. 3 5 1982, 1984, 1989, 1990, 1991, 1995, 1999, 2019
Πανιώνιος 1 2 1977, 1991, 1995
Ηρακλής 3 1981, 1994, 1996
Απόλλων Πάτρας 2 1997, 2015
Μαρούσι 2 2002, 2006
Προμηθέας 2 2020, 2021
Πανελλήνιος 1 1987
Ρέθυμνο 1 2007
Φάρος Κερατσινίου 1 2016
Περιστέρι 1 2023

Οι έδρες των τελικών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γήπεδο Τελικοί Χρονιές διεξαγωγής
Στάδιο Ειρήνης & Φιλίας 11 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1999, 2002
Κλειστό Γυμναστήριο «Δυο Αοράκια» 7 2014, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023, 2024
Ολυμπιακό Κλειστό Γυμναστήριο 6 1997, 2001, 2007, 2015, 2016, 2021
Κλειστό Γήπεδο Ελληνικού 6 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013
Αλεξάνδρειο Μέλαθρο 5 1982, 1984, 1989, 1998, 2017
Παναθηναϊκό Στάδιο 4 1977, 1978, 1979, 1980
Κλειστό Γυμναστήριο Γλυφάδας 3 1976, 1981, 1983
Χαλκιοπούλειο Γυμναστήριο 2 1995, 2004
Κλειστό Γυμναστήριο «Δημήτριος Τόφαλος» 1 1996
Κλειστό Γήπεδο Π.Α.Ο.Κ. 1 2000
Κλειστό Γυμναστήριο Νεάπολης 1 2003
Κλειστό Γυμναστήριο Λίντο 1 2005
Ολυμπιακό Γυμναστήριο Γαλατσίου 1 2006

Οι αγώνες από τους προημιτελικούς ως τον τελικό ανά χρονιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον πίνακα παρακάτω αναφέρονται όλοι οι αγώνες του Κυπέλλου Ελλάδας από τη φάση των προημιτελικών ως και τον τελικό της διοργάνωσης ανά χρονιά. Από το 1994–95 έως το 2003–04 οι τελικές φάσεις (ημιτελικοί, μικρός τελικός και τελικός) διεξήχθησαν σε μορφή final four.