Πρωτάθλημα Ελλάδας καλαθοσφαίρισης γυναικών

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Α1 Εθνική Γυναικών
Τρέχουσα διοργάνωση:
Current sports event 2023-24
Ίδρυση1968, πριν 56 έτη (1968)
Εναρκτήρια σεζόν1967–68
Αριθμός ομάδων12
ΧώραΕλλάδα Ελλάδα
Τελευταίος κάτοχος Ολυμπιακός
(7ος τίτλος)
Περισ. κατακτήσεις Σπόρτιγκ
(21 τίτλοι)
Επίπεδο1
ΥποβιβασμόςΑ2 Εθνική
Εγχώρια κύπελλαΚύπελλο Ελλάδας
Διεθνή κύπελλαΕυρωλίγκα
EuroCup
Επίσημη ιστοσελίδαbasket.gr

Η Α1 Εθνική Κατηγορία Καλαθοσφαίρισης Γυναικών αποτελεί τη σημαντικότερη διοργάνωση πρωταθλήματος γυναικείας καλαθοσφαίρισης σε πανελλαδικό επίπεδο. Διοργανώνεται και υπάγεται στη δικαιοδοσία της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης. Η συγκεκριμένη διοργάνωση γεννήθηκε κατά την αγωνιστική περίοδο 1967-68 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, έχοντας αλλάξει διάφορα ονόματα και μορφές. Πολυνίκης του θεσμού είναι ο Σπόρτιγκ Αθηνών, ενώ τρέχων πρωταθλητής είναι ο Ολυμπιακός.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πρώτο Πανελλήνιο πρωτάθλημα διεξήχθη το 1967, όταν οι πρωταθλητές Αθήνας-Πειραιά (Πειραϊκός) και Θεσσαλονίκης (Ηρακλής), αναμετρήθηκαν στις 19 Νοεμβρίου σε μονό αγώνα που διεξήχθη στο γυμναστήριο της ΧΑΝΘ. Ο Ηρακλής επικράτησε με 25-22 κι αναδείχθηκε Πρωταθλητής Ελλάδας.[1][2][3][4] Υπάρχει αναφορά για πανελλήνια διοργάνωση και το 1966 με πρωταθλητή τον Ηρακλή.[5]

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΟΚ, το Ελληνικό Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Γυναικών έκανε πρεμιέρα κατά την αγωνιστική περίοδο 1967-68 με διοργανώτρια την Ελληνική Ομοσπονδία Αθλοπαιδιών (ΕΟΑΠ). Η επίσημη ονομασία του ήταν «Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Γυναικών». Από την αγωνιστική περίοδο 1969-70 η ευθύνη της διοργάνωσης του θεσμού πέρασε στη νεοσύστατη Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (ΕΟΚ).[6]

Κατά την αγωνιστική περίοδο 1984-85 το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα μετονομάστηκε σε «Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Α' Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών», ενώ ταυτόχρονα δημιουργήθηκε νέο πρωτάθλημα, δεύτερο ιεραρχικά, με την επωνυμία «Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Β' Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών» (το δεύτερο καταργήθηκε το 2003-04).[6]

Την αγωνιστική περίοδο 1997-98 με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης δημιουργήθηκαν νέες Εθνικές Κατηγορίες για το γυναικείο μπάσκετ οι οποίες εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι σήμερα και αυτές είναι:

  • «Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Α1 Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών»
  • «Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Α2 Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών» [6]

Τον Ιούνιο του 2009 η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης ανακοίνωσε πως από την αγωνιστική περίοδο 2010-11 ο αριθμός των ομάδων που θα λαμβάνουν μέρος στα πρωταθλήματα της Α1 και καθενός από τους δύο ομίλους της Α2 Γυναικών, θα μειωθεί από 14 σε 12.[7]

Την 1η Ιουλίου 2009 ανακοινώθηκε από την Ομοσπονδία πως πλέον οι ομάδες που θα συμμετέχουν στο πρωτάθλημα της Α1 θα έχουν το δικαίωμα να περιλαμβάνουν στο ρόστερ τους μέχρι τρεις ξένες παίκτριες, δηλ. μια κοινοτική και δύο από χώρες εκτός Ευρώπης.[8]

Σε συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010 αποφασίστηκε η διεξαγωγή πλέι-οφ και πλέι-άουτ κατά τη λήξη της εκάστοτε αγωνιστικής περιόδου. Συγκεκριμένα ο σύλλογος που θα τερματίζει στην κορυφή της βαθμολογικής κατάταξης θα αναμετράται με τον τέταρτο και ο δεύτερος με τον τρίτο. Παράλληλα, όσες ομάδες βρεθούν στις θέσεις 8-11 θα διαγωνίζονται μεταξύ τους για το ποια θα κερδίσει το εισιτήριο της παραμονής, ενώ η 12η ομάδα θα υποβιβάζεται απευθείας στην Α2 Εθνική Κατηγορία.[9][10]

Πρωταθλήτριες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ακολουθούν αναλυτικά οι ομάδες που κατέκτησαν την πρώτη θέση στο θεσμό από το 1968 μέχρι σήμερα.[11]

Σεζόν Πρωταθλητής
Πανελλήνιο
1967–68 Ηρακλής Γ.Σ.
1968–69 Πειραϊκός Σύνδεσμος
1969–70 Πειραϊκός Σύνδεσμος
1970–71 Ηρακλής Γ.Σ.
1971–72 Ηρακλής Γ.Σ.
1972–73 Σ.Α.Α.Κ.Θ. Αθηνών
1973–74 Μ.Γ.Σ. Απόλλων Καλαμαριάς
1974–75 Α.Ο. Παλαιό Φάληρο
1975–76 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1976–77 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1977–78 Ολυμπιακός Βόλου
1978–79 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1979–80 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1980–81 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1981–82 Α.Ο. Παλαιό Φαληρο
1982–83 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1983–84 Α.Ο. Σπόρτιγκ
Α' Εθνική
1984–85 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1985–86 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1986–87 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1987–88 Α.Ο. Σπόρτιγκ
Σεζόν Πρωταθλητής
1988–89 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1989–90 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1990–91 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1991–92 Μ.Γ.Σ. Απόλλων Καλαμαριάς
1992–93 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1993–94 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1994–95 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1995–96 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1996–97 Α.Ο. Σπόρτιγκ
Α1 Εθνική
1997–98 Παναθηναϊκός Α.Ο.
1998–99 Α.Ο. Σπόρτιγκ
1999–00 Παναθηναϊκός Α.Ο.
2000–01 Δ.Α.Σ. Άνω Λιοσίων
2001–02 Δ.Α.Σ. Άνω Λιοσίων
2002–03 Δ.Α.Σ. Άνω Λιοσίων
2003–04 Α.Ο. Σπόρτιγκ
2004–05 Παναθηναϊκός Α.Ο.
2005–06 A.E. Εσπερίδες
2006–07 Πανιώνιος Γ.Σ. Σμύρνης
2007–08 A.E. Εσπερίδες
2008–09 Αθηναϊκός Α.Σ.
2009–10 Αθηναϊκός Α.Σ.
Σεζόν Πρωταθλητής
Α1 Εθνική με πλέι οφ
2010–11 Αθηναϊκός Α.Σ.
2011–12 Αθηναϊκός Α.Σ.
2012–13 Παναθηναϊκός Α.Ο.
2013–14 Α.Ε.Σ.ΕΛ.
2014–15 Α.Ε.Σ.ΕΛ.
2015–16 Ολυμπιακός
2016–17 Ολυμπιακός
2017–18 Ολυμπιακός
2018–19 Ολυμπιακός
2019–20 Ολυμπιακός
2020–21 Παναθηναϊκός Α.Ο.
2021–22 Ολυμπιακός
2022–23 Ολυμπιακός

Οι τελικοί και μικροί τελικοί των play off[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα play off καθιερώθηκαν την περίοδο 2010-11.

Σεζόν Τελικός Μικρός Τελικός
Πλεον. έδρας Σκορ Μειον. έδρας Αποτελέσματα Πλεον. έδρας Σκορ Μειον. έδρας
Κανον. περ. Τελικοί
2010–11
3–0
Φ.Ε.Α. Ν.Φ./Ν.Χ. 63–51 69–59 68–52 Άρης
2–3
2011–12
3–0
Παναθηναϊκός 73–44 64–43 76–69 Εσπερίδες
1–3
2012–13
3–0 Α.Ε.Σ. Ελληνικού 68–59 71–68 67–61
3–0
ΠΑΟΚ
2013–14
4–0
Πρωτέας Βούλας 64–43 66–58 62–55 63–56 4–1 Αθηναϊκός
2014–15
3–2
Παναθηναϊκός 59–60 79–61 71–46 56–60 62–61
3–0
Αναγέννηση Ρυσίου
2015–16
4–0 Παναθηναϊκός 66–61 82–59 74–37 50–38 ΠΑΟΚ
1–3
2016–17
4–0
Αθηναϊκός 79–59 86–58 67–54 69–58
3–1
Δάφνη Αγ. Δημ.
2017–18
4–0
Φάρος Κερατσινίου 70–58 74–49 90–56 86–59
3–1
Δάφνη Αγ. Δημ.
2018–19
4–0
ΠΑΟΚ 71–61 83–40 89–37 96–39
3–1
Νίκη Λευκάδας
2019–20 Δεν έγιναν play off εξαιτίας της πανδημίας του κορονοϊού
2020–21 Ολυμπιακός 2–3 61–62 66–56 73–58 73–76 66–74    
2021–22 4–2 Παναθηναϊκός 70–64 81–76 76–81 53–61 87–54 87–79 Εσπερίδες 1–3
2022–23 4–1 Παναθηναϊκός 89–74 63–77 76–69 66–60 87–83 3–0 Εσπερίδες
  • με μαύρο σημειώνονται οι αγώνες που έγιναν στην έδρα της ομάδας με το μειονέκτημα
  • με μπλε σημειώνονται οι αγώνες που έγιναν στην έδρα της ομάδας με το πλεονέκτημα

Διακρίσεις ανά σύλλογο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τις περισσότερες διακρίσεις στο θεσμό κατέχει σήμερα ο Α.Ο. Σπόρτιγκ με 21 στο σύνολο. Ολική ήταν η επικράτηση του συλλόγου κατά την περίοδο που ο θεσμός έφερε το όνομα «Α' Εθνική Κατηγορία» με εξαίρεση μόλις μία χρονιά. Τωρινή κάτοχος του πρωταθλήματος Ελλάδος είναι η ομάδα του Ολυμπιακού.

Σύνολο τίτλων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύλλογος Τίτλοι Χρονιές
Α.Ο. Σπόρτιγκ 21 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987,
1988, 1989, 1990, 1991, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1999,
2004
Ολυμπιακός 7 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023
Παναθηναϊκός Α.Ο. 5 1998, 2000, 2005, 2013, 2021
Αθηναϊκός Α.Σ. 4 2009, 2010, 2011, 2012
Ηρακλής Γ.Σ. 3 1968, 1971, 1972
Δ.Α.Σ. Άνω Λιοσίων 3 2001, 2002, 2003
Πειραϊκός Σύνδεσμος 2 1969, 1970
Παλαιό Φάληρο 2 1975, 1982
Απόλλων Καλαμαριάς 2 1974, 1992
Εσπερίδες 2 2006, 2008
Α.Ε. Σουρμένων-Ελληνικού 2 2014, 2015
Σ.Α.Α. Κολλεγίου Θηλέων Αθηνών 1 1973
Ολυμπιακός Βόλου 1 1978
Πανιώνιος 1 2007

Συμμετοχές ομάδων στην Α' και Α1 Εθνική κατηγορία (1984-2024)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Εθνική κατηγορία καθιερώθηκε την περίοδο 1984-1985, κι έκτοτε έχουν διεξαχθεί 40 διοργανώσεις. Τις περισσότερες συμμετοχές, 39, έχει ο Παναθηναϊκός, ενώ ακολουθεί ο Σπόρτιγκ με 27 συμμετοχές. Συνολικά 70 σύλλογοι έχουν αγωνιστεί στην Α' και Α1 Εθνική κατηγορία. Με γαλάζιο χρώμα είναι οι ομάδες που μετέχουν στο πρωτάθλημα της περιόδου 2023-2024.

Συμ. Σύλλογος
39
Παναθηναϊκός Α.Ο.
27
Α.Ο. Σπόρτιγκ
22
Γ.Σ. Μέγας Αλέξανδρος Θεσ.
21
Απόλλων Καλαμαριάς
19
Α.Ε. Εσπερίδες Καλλιθέας
17
Μ.Ε.Ν. Τούμπας
Α.Σ. Ακαδημία 1975 Ηλιούπολης
15
Γ.Α.Σ. Απόλλων Πτολεμαΐδας
Α.Ο. Παλαιού Φαλήρου
Α.Σ. Ολυμπιακός Βόλου
Δ.Α.Σ.Α.Λ./Εύνικος Γ.Α.Σ.
14
Α.Ο. Αστέρας Εξαρχείων
ΠΑΟΚ
13
Γ.Σ. Ηρακλής Θεσσαλονίκης
Αθηναϊκός Α.Σ.
11
Α.Ο. Παγκρατίου
Πανιώνιος Γ.Σ.Σ.
10
Γ.Σ. Αγίας Παρασκευής
Συμ. Σύλλογος
9
Π.Α.Ο. Θρίαμβος Αθηνών
Ολυμπιακός Πειραιώς
Α.Σ. Νίκη Λευκάδας
Α.Ε.Ο. Πρωτέας Βούλας
8
Α.Σ. Άρης Θεσσαλονίκης
Γ.Σ. Κρόνος Αγίου Δημητρίου
7
Α.Ο. Σερρών
Γ.Α.Σ. Κομοτηνή
Α.Ο.Ν.Α. Ηρόδοτος
Δάφνη Αγίου Δημητρίου
6
Α.Ο. Ελευθερία Μοσχάτου
Ο.Α. Χανίων
5
Μ.Α.Σ. Καστοριά
Α.Π.Σ. Siemens
Μ.Γ.Σ. Πανσερραϊκός
Π.Α.Σ. Γιάννινα
4
Α.Κ.Ο. Άρης Χολαργού
Α.Σ. Κώων Ιπποκράτης
Α.Ο. Τερψιθέα Γλυφάδας
Παναθλητικός Α.Ε. Συκεών
Συμ. Σύλλογος
3
Α.Ε. Σουρμένων-Ελληνικού
Φ.Ε.Α. Ν.Φ./Ν.Χ.
Α.Σ.Κ.Γ. Άρης Θήβας
Σ.Α. Πειραματικού Σ.Π.Θ.
2
Α.Μ.Σ. Αναγέννηση Νέου Ρυσίου
Α.Ν.Ο. Γλυφάδας
Γ.Σ. Ίκαρος Καλλιθέας
Α.Ο. Πορφύρας Φρεαττύδος
Α.Π.Ο. Θερμαϊκός Θέρμης
Α.Μ.Σ. Νέστωρ Θεσσαλονίκης
Α.Ο. Ζωγράφου
Α.Σ. Ολυμπιάδα Λάρισας
Α.Ο. Νέας Τρίγλιας
Παγχιακός Γ.Σ.
Α.Ο. Φάρος Κερατσινίου
Συμ. Σύλλογος
1
Α.Ο. Άρης Πετρούπολης
Κερκυραϊκός Γ.Σ.
Ε.Γ.Σ. Ζαφειράκης Νάουσας
Άτταλος Καλύμνου
Ολύμπια Λάρισας
Σ.Ε.Φ.Α. Αρκαδικός
Σ.Α. Αστέρας Καβάλας
Γ.Ε. Ηρακλείου
Α.Ο. Φοίνιξ Αγίας Σοφίας Πειραιά
ΑΕΚ Τρίπολης
Πειραϊκός Σύνδεσμος
Γ.Σ. Περιστερίου
Α.Π.Σ. Αίας Ευόσμου
Γ.Σ. Αμαρυλλίς Βριλησσίων
Γ.Α.Σ. Καλυβίων Θορικού
Κ.Α.Ο. Μελισσίων
Ε.Φ.Α.Ο. Ζωγράφου

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Εφ. Μακεδονία, 8/11/1967 σελίδα 5». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2015. 
  2. «Εφ. Μακεδονία, 19/11/1967 σελίδα 13». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2015. 
  3. «Εφ. Έθνος 20/11/1967 σελ. 9». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2015. 
  4. «Εφ. Μακεδονία, 21/11/1967 σελίδα 5». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2015. 
  5. Εφ. Αθλητική Ηχώ 28 Ιουνίου 1978 σελίδα 2: Ενω αρχίζει μεθαύριο στο Βόλο το 13ο πανελλήνιο πρωτάθλημα γυναικών... (αν η διοργάνωση ξεκίνησε το 1966 όπως αναφέρεται παρακάτω, τότε αυτή του 1978 θα ήταν όντως η 13η) ... Η διοργάνωση αυτή ξεκίνησε το '66 με τόπο διεξαγωγής την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη εναλλάξ κάθε χρόνο. ...Τα τέσσερα πρώτα πρωταθλήματα ανέδειξαν πρωταθλητή τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης, ενώ το '70 και το '71 την πρώτη θέση κατέλαβε ο Πειραϊκός. Το '72 και πάλι ο Ηρακλής κατέκτησε τον τίτλο... (εδώ η Αθλ. Ηχώ έχει κάνει λάθος στις χρονιές κατάκτησης του Πειραϊκού. Του χρεώνει τα έτη 1970 και 1971, ενώ κατέκτησε τον τίτλο τα έτη 1969 και 1970).
  6. 6,0 6,1 6,2 ««Ιστορία των Πρωταθλημάτων Γυναικών»». Επίσημη ιστοσελίδα Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Αυγούστου 2013. Ανακτήθηκε στις 4 Απριλίου 2009. 
  7. Μπορίνος, Μάριος (18 Ιουνίου 2009). ««Και με την βούλα 12 ομάδες στην Α1 και στην Α2»». WePlayBall.gr. http://weplayball.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=875:----12---1---2&catid=72:2009-02-13-20-53-09&Itemid=64. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2009. 
  8. ««Α1 Γυναικών: Τρεις ξένες στο νέο πρωτάθλημα»». Contra.gr. 1 Ιουλίου 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2009-07-10. https://web.archive.org/web/20090710140746/http://www.contra.gr/Basketball/Hellas/243704.html. Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2009. 
  9. Μιχαλοπούλου, Φλώρα (28 Ιουλίου 2010). ««Αλλαγές στην Α1 μπάσκετ γυναικών»». Ιστότοπος NOVAΣπορ FM. http://www.sport-fm.gr/article/284980. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010. 
  10. Ράμμου, Σοφία (28 Ιουλίου 2010). ««Πλέι οφ και αλλαγή μέρας»», σελ. Ιστότοπος BasketBlog.gr. http://www.basketblog.gr/pages/ViewContent.aspx?l=1&e=c&p=3&i=43621&t=1&c=31&w=0&m=1. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010. [νεκρός σύνδεσμος]
  11. «Α1 Γυναικών: Πρωταθλητής ο Παναθηναϊκός (vid) - Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης». 24 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2021. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]