Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1963

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1963
Flag of Greece.svg
1961 ←
3 Νοεμβρίου 1963
→ 1964

  Πρώτο κόμμα Δεύτερο κόμμα Τρίτο κόμμα
  Γεώργιος Α. Παπανδρέου 1.jpg KaramanlisNatsinasAgora crop.jpg
Επικεφαλής Γεώργιος Παπανδρέου Κωνσταντίνος Καραμανλής Ιωάννης Πασαλίδης
Κόμμα Ένωσις Κέντρου Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά
Επικεφαλής από 19 Οκτωβρίου 1961 1955 1951
Προηγούμενες εκλογές 33.66%, 100 έδρες 50.81%, 176 έδρες Μη αυτόνομη κάθοδος
Έδρες
138 / 300
132 / 300
28 / 300
Αλλαγή στις έδρες Αύξηση 38 Decrease 44 Αύξηση 6
Λαϊκή ψήφος 1.962.079 1.837.377 669.267
Ποσοστό 42.04% 39.37% 14.34%
Μεταβολή Αύξηση 8,38% Decrease 11.44% Μη αυτόνομη κάθοδος

  Τέταρτο κόμμα
 
Επικεφαλής Σπυρίδων Μαρκεζίνης
Κόμμα Κόμμα Προοδευτικών


Επικεφαλής από 1954
Προηγούμενες εκλογές Μη αυτόνομη κάθοδος
Έδρες
2 / 300
Αλλαγή στις έδρες Decrease 12
Λαϊκή ψήφος 173.981
Ποσοστό 3.73%

Απερχόμενος Πρωθυπουργός

Κωνσταντίνος Καραμανλής
Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις

Επόμενος Πρωθυπουργός

Γεώργιος Παπανδρέου
Ένωσις Κέντρου

Στην Ελλάδα εκλογές έγιναν στις 3 Νοεμβρίου 1963 από την υπηρεσιακή κυβέρνηση Στυλιανού Μαυρομιχάλη.

Το καλοκαίρι του 1963, και ενώ η Ε.Ρ.Ε. διοικείτο από τριμελή επιτροπή υπό τους Κωνσταντίνο Ροδόπουλο, Παναγιώτη Κανελλόπουλου και Παναγή Παπαληγούρα, εκδηλώθηκε σοβαρότατη κρίση και στους κόλπους της Ένωσης Κέντρου.

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 16ης Ιουλίου ο αρχηγός της Ένωσης Κέντρου, Γεώργιος Παπανδρέου, δήλωσε ότι "η περαιτέρω συνεργασία με τον κ. Σοφοκλή Βενιζέλο έχει καταστή αδύνατος". Αφορμή δηλώσεις του Σοφοκλή Βενιζέλου στο Ηράκλειο Κρήτης οι οποίες εντάσσονταν στο σχέδιό του για συγκυβέρνηση Ε.Ρ.Ε. και Ένωσης Κέντρου. Εν τέλει όμως, οι δύο ηγέτες του Κέντρου, παρά τις διαφορές επιδιώξεων, βάδισαν μαζί προς τις εκλογές, οι οποίες στις 30 Ιουλίου ορίστηκαν να διενεργηθούν στις 3 Νοεμβρίου με σύστημα ενισχυμένης αναλογικής, το οποίο εν τω μεταξύ συζητείτο στη Βουλή. Η αναγγελία των εκλογών ικανοποίησε τα κόμματα πλην της Ε.Δ.Α., ο πρόεδρος της οποίας Ιωάννης Πασαλίδης ζήτησε απλή αναλογική και σχηματισμό κυβέρνησης κοινής εμπιστοσύνης. Πάντως δεν ήταν η κυβέρνηση Πιπινέλη αυτή που θα διεξήγαγε τις εκλογές.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου ανέβασε πάλι τους τόνους και απείλησε με αποχή από τις εκλογές. Αποκορύφωμα η τεράστια συγκέντρωση στην πλατεία Κλαυθμώνος στις 5 Σεπτεμβρίου όπου ο Γ. Παπανδρέου, ενώ το πλήθος φώναζε "Κάτω ο Καγκελλάριος" ζήτησε την αντικατάσταση της κυβέρνησης Πιπινέλη από άλλη αυστηρώς υπηρεσιακή. Το αίτημα του Γ. Παπανδρέου, μέσα από ποικίλες και ισχυρές πιέσεις του, έγινε τελικά δεκτό από τον Παύλο, που στις 27 Σεπτεμβρίου αντικατέστησε τον Πιπινέλη με τον πρόεδρο του Αρείου Πάγου Στυλιανό Μαυρομιχάλη, ο οποίος υποσχέθηκε "αψόγους από πάσης πλευράς εκλογάς". Την επομένη ορκίστηκε η κυβέρνησή του και την ίδια ημέρα επέστρεψε, άνευ προειδοποιήσεως, από το Παρίσι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και με δηλώσεις του προειδοποίησε: "Κατά τας προσεχείς εκλογάς, θα κριθή κυρίως εάν εις τον τόπον μας θα επιζήση το ελεύθερον πολίτευμα ή θα εισέλθη η χώρα εις περιπέτειαν με απροβλέπτους συνεπείας".

Ο αρχηγός της Ενώσεως Κέντρου απάντησε ότι "αποτελεί πρόκλησιν να δίδη μαθήματα δημοκρατίας ο ένοχος, ο οποίος ουσιαστικώς την έχει καταλύσει με την οργάνωσιν της βίας και με τους αλήτας των τρικύκλων!". Ο νέος γύρος οξύτατης αντιπαράθεσης Κ. Καραμανλή και Γ. Παπανδρέου άρχισε.

Ο Στυλιανός Μαυρομιχάλης ήταν αποφασισμένος να οργανώσει εκλογές όσο το δυνατό περισσότερο αδιάβλητες. Για πρώτη φορά δεν έγιναν βάσει των εκλογικών καταλόγων του 1940, αλλά βάσει της απογραφής του 1961.

Αποτελέσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κοινοβουλιο της Ελλαδας μετα απο τις εκλογες του 1963.

Στις 3 Νοεμβρίου η Ένωση Κέντρου αναδείχθηκε πρώτο κόμμα αλλά με σχετική πλειοψηφία, καθώς κατέλαβε 138 έδρες έναντι 132 της Ε.Ρ.Ε. και με ποσοστό 42,04% και 39,37% αντιστοίχως. Τρίτο κόμμα ήρθε η Ε.Δ.Α. με 14,34% και 28 έδρες και τέταρτο το Κόμμα Προοδευτικών του Μαρκεζίνη με 3,73% και 2 έδρες.

Το εκλογικό σύστημα ευνόησε τους δύο επικεφαλής συνασπισμούς, που μαζί κέρδισαν το 90% των εδρών με κάτι περισσότερο από το 80% των ψήφων.

Το Δεκέμβριο του 1963 η Ανωτάτη Εφορευτική Επιτροπή κατένειμε τις έδρες από τη β΄ και την γ΄ κατανομή ως εξής: στη Μεσσηνία εξελέγη ο Γ. Σαμαράς (ΕΡΕ) αντί του Μπόμπολα (ΕΚ), στη Λακωνία εκλέχθηκε ο Λαγάκος (ΕΚ) αντί του Σκανδαλάκη (ΕΡΕ) και στην Αργολίδα από την γ΄ κατανομή η έδρα περιήλθε στην ΕΡΕ. Η ΕΚ έλαβε και δύο έδρες ως δώρο από την δ΄ κατανομή (Ζακύνθου, Χίου)[1].

  • Εκλογικό Σύστημα : Ενισχυμένη Αναλογική
  • Εκλογικός νόμος : Ν.4173/1961 και Ν.4322/63 (ΦΕΚ 104/11-9-1963)
  • Εκλογικές περιφέρειες : 55
  • Σύνολο υποψηφίων : 1,263
  • Νόμιμος πληθυσμός : 8,404,080
  • Ψήφισαν : 4,708,791
Κόμματα Αρχηγοί Ψήφοι Έδρες
Αριθμός +− % Αριθμός +−
Ένωσις Κέντρου Γεώργιος Παπανδρέου 1,962,079 42,04 138
Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής 1,837,377 39,37 -11,44 132 -44
Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά Ιωάννης Πασαλίδης 669,267 14,34 28 +6
Κόμμα Προοδευτικών Σπυρίδων Μαρκεζίνης 173,981 3,73 2
Χριστιανική Δημοκρατία Νικόλαος Ψαρουδάκης 1,267 0,03 0
Κίνημα της Δημοκρατίας και του Σοσιαλισμού Στρατής Σωμερίτης,Ηλίας Μπρεδήμας 1,090 0,02 0
Ανεξάρτητοι 22,093 0,47 0
Έγκυρες ψήφοι 4,667,154 100,00   300  
Άκυρα λευκά 41,637  
Σύνολο 4,708,791

Εξελίξεις μετά τις εκλογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 6 Νοεμβρίου ο Παύλος ανέθεσε την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Γεώργιο Παπανδρέου, ο οποίος μετά από 19 χρόνια έγινε πρωθυπουργός για δεύτερη φορά. Στις 8 Νοεμβρίου 1963 ορκίστηκε η κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αρνήθηκε να χωνέψει την εκλογική ήττα του και ζήτησε από τον Παύλο να μην αναθέσει στον Γ. Παπανδρέου την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, αλλά να τον καλέσει απλώς για "διερευνητική" εντολή. Ο Παύλος άφησε τον Καραμανλή με την εντύπωση ότι συμφωνεί με τις απόψεις του, αλλά την επομένη, 6 Νοεμβρίου, πληροφορήθηκε έκπληκτος την ανάθεση εντολής στον Γ. Παπανδρέου.

Ταυτόχρονα ο Κ. Καραμανλής διαπίστωσε ότι σταδιακά δυσκολευόταν να επιβάλει τις απόψεις του ακόμη και στο ίδιο του το κόμμα, όπως συνάγεται από σχετικό απόσπασμα του αρχείου του:

"Μία εβδομάδα προ της αναχωρήσεώς μου, συνεκάλεσα και πάλιν τους συνεργάτας μου και τους εδήλωσα ότι, αντί να προσφέρωμεν την μη ζητουμένην συνεργασίαν μας, θα ήτο προτιμώτερον και δια το γόητρον του κόμματος και δια το συμφέρον της χώρας, να ζητήσωμεν αμέσους εκλογάς. Η πρότασίς μου συνήντησεν απροθυμίαν και την επομένην πρωίαν εδέχθην την επίσκεψιν δύο εκ των κυριοτέρων συνεργατών μου, οι οποίοι με εβεβαίωσαν ότι η ψυχολογία του κόμματος ήτο απρόσφορος δι' εκλογάς.

Κατά τον αυτόν χρόνον, από ωρισμένους κύκλους, τους ιδίους οι οποίοι προετίθεντο να διασπάσουν το κόμμα κατά την διαφωνίαν μου με τον βασιλέα, εκαλλιεργείτο η ιδέα ότι πρέπει, δια να αποφευχθούν αι εκλογαί, να γίνη οπωσδήποτε συμμαχική Κυβέρνησις, αλλ' ότι το πρόσωπόν μου απετέλει εμπόδιον προς τούτο. Είναι προφανές ότι, υπό την θεωρίαν αυτήν, παρεσκευάζετο και πάλιν μία από τας συνήθεις συνωμοσίας".

Δεν τελεσφόρησε ούτε και η παρέμβαση υπέρ του Καραμανλή κύκλων του στρατού που διέκειντο φιλικά απέναντί του, όπως προκύπτει από την αφήγησή του:

"Κατά τας ημέρας εκείνας με επεσκέφθησαν εκπρόσωποι των ενόπλων δυνάμεων, οι οποίοι μου εξέφρασαν τας ανησυχίας των και με ηρώτησαν εάν, κατά την γνώμην μου, ο στρατός θα έπρεπε να κάμη παράστασιν εις τον βασιλέα, προς αποτροπήν των κινδύνων, εις τους οποίους μας ωδηγούσε η έξαλλος πολιτική της Ε.Κ., εν συνδυασμώ με τας υποχωρήσεις του Στέμματος. Τους συνέστησα νομιμοφροσύνην προς τον βασιλέα. Τους υπέδειξα όμως να συστήσουν εις αυτόν την άμεσον σύγκλησιν της Βουλής εις τρόπον ώστε, αφ' ενός μεν να διευκρινησθή η πολιτική κατάστασις, αφ' ετέρου δε να τεθή φραγμός εις την ασυδοσίαν της Κυβερνήσεως".

Όμως ο Παύλος αρνήθηκε και αυτή την υπόδειξή του, οπότε ο Κ. Καραμανλής έχασε κάθε ελπίδα:

"Η άρνισις του βασιλέως όπως ικανοποιήση και το τελευταίον όσον και δίκαιον αυτό αίτημα του κόμματός μου, με έπεισεν απολύτως ότι το Στέμμα, το οποίον μέχρι της στιγμής εκείνης προσεπάθει απλώς να εξευμενίση τους αντιπάλους μου, καταληφθέν μετά τας εκλογάς από φόβον, υπέκυπτεν πλήρως εις αυτούς. Τούτου δοθέντος, απεφάσισα οριστικώς πλέον να θέσω τέρμα εις την πολιτικήν μου σταδιοδρομίαν και να εγκαταλείψω δι' αρκετόν χρόνον την Ελλάδα" αφηγείται ο ίδιος. Πραγματικά στις 9 Δεκεμβρίου αναχώρησε στο εξωτερικό. Νέος αρχηγός της Ε.Ρ.Ε. αναδείχθηκε ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος[2].

Στις 17 Δεκεμβρίου, με τη συνεργασία της Ε.Δ.Α., πρόεδρος της Βουλής εκλέχθηκε ο Ηλίας Τσιριμώκος. Στις 3:30 το πρωί της 24ης Δεκεμβρίου η κυβέρνηση Παπανδρέου πήρε 167 θετικές ψήφους επί των προγραμματικών της δηλώσεων -137 της Ένωσης Κέντρου, 28 της Ε.Δ.Α. και 2 βουλευτών που αποσκίρτησαν από την Ε.Ρ.Ε. Ο Γ. Παπανδρέου αρνήθηκε όμως να στηριχθεί στις ψήφους της Ε.Δ.Α. και το μεσημέρι της ίδιας ημέρας υπέβαλε την παραίτηση της κυβέρνησής του, εισηγούμενος διάλυση της Βουλής και προκήρυξη νέων εκλογών, με στόχο την αυτοδυναμία.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχείο ΕΡΤ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σημειώσεις και παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. "Η Ανωτάτη Εφορευτική κατένειμε τας έδρας της β΄ και γ΄ κατανομής", Μακεδονία, φύλλο 4/12/1963, σελ. 1.
  2. Το τέλος της οκταετίας Καραμανλή, Ιστορικό Λεύκωμα 1963, σελ. 62-67, Καθημερινή (1997)

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]