Ελληνικές βουλευτικές εκλογές Μαΐου 1915

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Οι εκλογές της Δευτέρας 31 Μαΐου 1915 πραγματοποιήθηκαν από την (διορισμένη από τον Βασιλιά Κωνσταντίνο) υπηρεσιακή κυβέρνηση του Δημητρίου Γούναρη και αρχηγού του πρωτοεμφανιζόμενου «Κόμματος των Εθνικοφρόνων», τις οποίες κέρδισε το «Κόμμα των Φιλελευθέρων» του Βενιζέλου με ευρεία πλειοψηφία, και ενώ το διακύβευμά τους, εν είδει δημοψηφίσματος, ήταν η συμπαράταξη της χώρας με τις δυνάμεις της Τριπλής Αντάντ στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, σε αντίθεση με τη "διαρκή ειρήνη" του Βασιλιά, που εξυπηρετούσε τις Κεντρικές Δυνάμεις.[1][2] Οι εκλογές προέκυψαν πρόωρα από την παραίτηση του Βενιζέλου λόγω της άρνησης του Βασιλιά να αποσταλεί ελληνικό άγημα στην ανταντική εκστρατεία της Καλλίπολης (Δαρδανέλια), μεσούντος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου´,[3] γεγονός που σηματοδότησε την έναρξη του Εθνικού Διχασμού.

Στις 4 Ιουλίου 1915 η θεωρούμενη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Τήνου, η οποία είχε μεταφερθεί από το νησί στην πρωτεύουσα, για να την προσκυνήσει ο Βασιλιάς, τέθηκε και σε δημόσιο προσκύνημα στην Μητρόπολη των Αθηνών, πριν την επιστροφή της στην Τήνο.
Με αυτήν την αφορμή, συγκεντρωμένοι Αθηναίοι γιορτάζουν την ανάρρωση του Βασιλιά.[4]

Παρά την ξεκάθαρη νίκη του Ελευθερίου Βενιζέλου, ο σχηματισμός της κυβέρνησής του θα καθυστερήσει, επισήμως, από το Βασιλιά Κωνσταντίνο λόγω ασθένειας του, και θα πραγματοποιηθεί τελικά στις 10 Αυγούστου του 1915, παρατείνοντας έτσι τη στρατηγική του, της "διαρκούς ειρήνης".

Ωστόσο η νέα κυβέρνηση Βενιζέλου δεν θα μακροημερεύσει. Η εμπλοκή του Πρωθυπουργού Βενιζέλου στην απόβαση αγγλο-γαλλικών στρατευμάτων της Αντάντ στη Θεσσαλονίκη για βοήθεια της Σερβίας (παρότι η χώρα επίσημα ήταν ακόμα ουδέτερη), και το 2ο βέτο του Βασιλιά Κωνσταντίνου στη μερική επιστράτευση για τη βοήθεια της συμμάχου αυτής χώρας (παρότι η κυβέρνηση είχε μόλις λάβει ψήφο εμπιστοσύνης από την Βουλή για αυτο), θα οδηγήσει τον βασιλιά να τον αποπέμψει. Αργότερα ο Βασιλιάς θα διαλύσει και τη βουλή, αφού η «λύση Ζαΐμη» δεν έγινε αποδεχτή από τη βενιζελική πλειοψηφία της, και διόρισε Πρωθυπουργό τον Στέφανο Σκουλούδη, προκηρύσσοντας νέες εκλογές για τις 6 Δεκεμβρίου 1915, στις οποίες δεν συμμετείχε το «Κόμμα των Φιλελευθέρων», ως διαμαρτυρία για τις παραπάνω συνταγματικές παραβιάσεις, και τις οπόιες κέρδισε το «Κόμμα Εθνικοφρόνων», εντείνοντας έτσι τον Εθνικό Διχασμό.

Αποτελέσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ψήφισαν για πρώτη φορά οι περιοχές της Ελλάδας που είχαν προσαρτηθεί μετά τις νίκες στους Βαλκανικούς Πολέμους - οι επονομαζόμενες και «Νέες Χώρες» - δηλαδή η Μακεδονία, η Ήπειρος, η Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου.
  • Το «Κόμμα των Φιλελευθέρων» απέσπασε πλειοψηφία εδρών στο Κοινοβούλιο (192 από 316) , κερδίζοντας όλες τις έδρες της Κρήτης, της Ηπείρου και του ανατολικού Αιγαίου, ενώ διατήρησε την κυριαρχία του στην λεγόμενη «Παλαιά Ελλάδα» (128 από 184), με εξαίρεση Αρκαδία, Λακωνία και Ζάκυνθο.[1]
  • Αντίθετα, ηττήθηκε κατά κράτος στην Μακεδονία, όπου οι εθνικοθρησκευτικές μειονότητες έβλεπαν τον Βενιζέλο και την Ελλάδα ως υποδουλωτή τους, και ψήφισαν μαζικά τους αντίπαλους υποψήφιους του πρωτοεμφανιζόμενου «Κόμματος των Εθνικοφρόνων».
  • Το «Κόμμα των Εθνικοφρόνων» συμπήχθηκε τότε στη βάση της ταύτισης της βασιλοφροσύνης με την εθνικοφροσύνη, καθώς και του αντι-βενιζελισμού, και συμπεριέλαβε και 2 βουλευτές της Φεντερασιόν (και κατόπιν του ΣΕΚΕ) στη Μακεδονία, εγκαινιάζοντας την ανάμειξη του Παλατιού,πλέον, και στις εκλογές.[1]
  • Εκλογικό Σύστημα : Πλειοψηφικό με ευρεία και στενή περιφέρεια. Η ψηφοφορία έγινε με σφαιρίδιο
  • Εκλογικός Νόμος : Άρθρο 66 του Συντάγματος του 1911 - Εκλογικός νόμος ΧΜΗ΄ του 1877 και ΓΡΙΣΤ΄ του 1906 [5]
  • Εκλογικές περιφέρειες : 19
  • Εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι: 1.300.000 (περίπου)[6]
  • Ψήφισαν : 687.000[1]
Κόμματα Αρχηγοί Έδρες ανά συνδυασμό/κόμμα
Έδρες ανά υποψήφιο Ποσοστό Αριθμός
1 Κόμμα Φιλελευθέρων Ελευθέριος Βενιζέλος 48.9%-58.2%[7][8] 186, +6 ανεξαρτητοι[9]
2 Κυβερνών συνασπισμός Δημήτριος Γούναρης 127
α) Κόμμα Εθνικοφρόνων Δημήτριος Γούναρης 90
β) Νεωτεριστικό κόμμα Γεώργιος Θεοτόκης 12
γ) Νεοελληνικόν Κόμμα Δημήτριος Ράλλης 71
δ) Εθνικόν Κόμμα Κυριακούλης Μαυρομιχάλης 7
ε) Προοδευτικόν Κόμμα Νικόλαος Δημητρακόπουλος 7
στ) Φεντερασιόν - 2
3 Ανεξάρτητοι υποψήφιοι - 2
Σύνολο 316

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Ηλίας Νικολακόπουλος: «ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ 1910 - 1920: Ελευθέριος Βενιζέλος από τον θρίαμβο στην ήττα», https://eclass.uoa.gr/modules/document/?course=PSPA154
  2. «(...)Οπότε, μετά τις εκλογές, ο Γούναρης συνέχισε να κυβερνά το κράτος, αφού ο ασθενής βασιλιάς δεν μπορούσε να υπογράψει το διάταγμα για να συγκληθεί η Βουλή και να δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Βενιζέλο. Η καθυστέρηση δεν θα είχε μεγάλη σημασία σε άλλους καιρούς, αλλά μέσα στη βράση του ευρωπαϊκού πολέμου και ενώ οι Αγγλογάλλοι πίεζαν την Ελλάδα να βγει στον πόλεμο ήταν σαφώς παράγοντας ανωμαλίας.Ο Ιούνιος και ο Ιούλιος πέρασαν με τον Γούναρη πρωθυπουργό, σε αναμονή της ανάρρωσης του Κωνσταντίνου. Οι βενιζελικές εφημερίδες κατηγορούσαν την κυβέρνηση ότι οχυρώνεται πίσω απο την ασθενεια του Κωνσταντίνου για να κρατηθεί στην αρχή ενώ οι κυβερνητικές εφημερίδες μέμφονταν την αντιπολίτευση που δεν σέβεται τη μάχη του βασιλιά για τη ζωή του. Πολύ δηλητήριο χύθηκε αυτούς τους δυο μήνες, κι ο σπόρος του λεγόμενου εθνικού διχασμού άρχισε να ριζώνει.Τελικά στις αρχές Αυγούστου ο βασιλιάς συγκάλεσε τη Βουλή και σχηματίστηκε κυβέρνηση από τον Βενιζέλο, που όμως υπήρξε βραχύβια.(...)https://sarantakos.wordpress.com/2019/05/31/31may1915/
  3. Μπογδανίδης, Κώστας (22 Φεβρουαρίου 2005). «Φεβρουάριος 1915 - Οι παραιτήσεις του Βενιζέλου και ο εθνικός διχασμός». Πατρις καθημερινη πρωiνη εφημεριδα Ηρακλειου. ΠΑΤΡΙΣ. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2020. 
  4. Εφημερίδα "Σκρίπ", φύλλο 5ης Ιουλίου 1915, σελ.2
  5. ΦΕΚ Α 136/ 1906
  6. Ηλίας Νικολακόπουλος, σελ.36
  7. Ανδρέας Διαμαντόπουλος: «Οι ελληνικές κυβερνήσεις 1843 - 2004», http://www.greeklaws.com/pubs/results.php?id=842 Αρχειοθετήθηκε 2007-10-19 στο Wayback Machine.
  8. «Κόμμα Φιλελευθέρων». Exitpolls.gr. Ανακτήθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2014. 
  9. https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/f3c70a23-7696-49db-9148-f24dce6a27c8/1822-1935.pdf