Αλφόνσος Ε΄ της Πορτογαλίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αλφόνσος Ε'
Afonso V.jpg
Περίοδος 14381477
Προκάτοχος Εδουάρδος της Πορτογαλίας
Διάδοχος Ιωάννης Β'
Γέννηση 15 Ιανουαρίου 1432
ανάκτορο Σίντρα, Πορτογαλία
Θάνατος 28 Αυγούστου 1481
μονή Σίντρα, Λισαβόνα
Τόπος ταφής Μονή Μπατάλια, Λεϊρία
Σύζυγος Ισαβέλλα Αβίς
Ιωάννα Τρασταμάρα
Επίγονοι Ιωάννα Αβίς
Ιωάννης Β'
Οίκος Οίκος των Αβίς
Πατέρας Εδουάρδος της Πορτογαλίας
Μητέρα Ελεονώρα Τρασταμάρα
Θρησκεία Ρωμαιοκαθολικός
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

Ο Αλφόνσος Ε' (Afonso V de Portugal, 15 Ιανουαρίου 1432 - 28 Αυγούστου 1481), ο λεγόμενος Αφρικανός[1], ήταν βασιλιάς της Πορτογαλίας και της Αλγκάρβε[2] (1438-1477) από τον Οίκο των Αβίζ, κλάδου των Καπέτων-Πορτογαλίας. Ήταν υιός του Εδουάρδου βασιλιά της Πορτογαλίας και της Ελεονώρας Τρασταμάρα, κόρης του Φερδινάνδου Α' βασιλιά της Αραγωνίας.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στη Σίντρα και διαδέχθηκε 6ετής τον πατέρα του το 1438, με αντιβασίλισσα τη μητέρα του, κατά την επιθυμία εκείνου. Η μητέρα του ως ξένη δεν ήταν δημοφιλής και είχε μόνο την υποστήριξη του Αλφόνσου, νεότερου αδελφού του Εδουάρδου. Η αντιπολίτευση των ευγενών έκανε τη θέση της Ελεονώρας αφόρητη, ώσπου το 1439 η Συνέλευση (Cortes) του βασιλείου την αντικατέστησε με τον Πέτρο, το μεγαλύτερο από τα αδέλφια του Εδουάρδου.[3]

Ο Πέτρος δούκας της Κοΐμπρα, προσπάθησε να μην αναπτυχθούν περισσότερο οι ισχυροί ευγενείς, αποφεύγοντας έτσι τη δημιουργία κέντρων εξουσίας εντός του βασιλείου. Κάτω από τη διοίκησή του η χώρα ευημερούσε, αν και η με τους νόμους του αποτροπή της φιλοδοξίας των ισχυρών ευγενών διατάρασσε την ειρήνη στη χώρα. Ο Αλφόνσος, που ήταν ετεροθαλής (νόθος) αδελφός του Εδουάρδου, εχθρευόταν τον Πέτρο και αφού έγινε ο αγαπητός θείος του βασιλιά, άρχισε έναν αγώνα για εξουσία. Το 1445 ο βασιλιάς τον έκανε δούκα της Μπραγκάντσα· με τον τίτλο και τα εδάφη ο Αλφόνσος έγινε ο ισχυρότερος άνδρας της Πορτογαλίας και από τους πλουσιότερους στην Ευρώπη. Το ίδιο έτος ο Πέτρος, για να εξασφαλίσει τη θέση του, πάντρεψε την κόρη του Ισαβέλλα με το βασιλιά. Το 1448 ενηλικιώθηκε ο βασιλιάς και ο Πέτρος έπρεπε να παραδώσει την εξουσία του. Η συνωμοσία του δούκα της Μπραγκάντσα κορυφώθηκε: ο βασιλιάς ακύρωσε όλα τα διατάγματα του Πέτρου, πράγμα που επέφερε αστάθεια· και καθοδηγούμενος από ψευδείς -όπως ανακάλυψε μετά- δηλώσεις, κήρυξε τον Πέτρο επαναστάτη. Στη μάχη της Αλφαρομπέιρα νίκησε τον θείο και πεθερό του Πέτρο, ο οποίος σκοτώθηκε. Έτσι η χώρα έχασε μια από τις πιο ικανές προσωπικότητες και ο δούκας της Μπραγκάντσα έγινε ο ουσιαστικός (de facto) ηγέτης της Πορτογαλίας.

Η επέκταση στην Αφρική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αλφόνσος Ε' κατέκτησε στο Μαρόκο τις Αλκάτσερ Τσέγκουερ, Ταγγέρη και Αρζίλα. Οι επιτυχίες του έδωσαν το προσωνύμιο ο αφρικανός. Υποστήριξε τις αποστολές του αδελφού του Ερρίκου του θαλασσοπόρου για την εξερεύνηση του Ατλαντικού, αν και όταν εκείνος απεβίωσε το 1460, δεν τις συνέχισε.

Στη διοίκηση ήταν αδρανής: αντί να αναθεωρεί τους νόμους και να προωθήσει το εμπόριο, επέλεξε τη διατήρηση της νομοθεσίας του πατέρα του και του πάππου του. Το 1452 ο πάπας Νικόλαος Ε' με βούλα τού επέτρεψε να κάνει "σαρακηνούς, παγανιστές και άλλους άπιστους, κληρονομικούς σκλάβους". Τρία έτη μετά με δεύτερη βούλα επιβεβαίωσε και επέκτεινε τα προηγούμενα. Αυτές οι αποφάσεις θεωρούνται η δικαιολογία για την μετέπειτα ανάπτυξη του δουλεμπορίου και της αποικιοκρατίας.

Μετά τη λήξη των εκστρατειών στην Αφρική, ο Αλφόνσος Ε' βρήκε νέα αφορμή διαμάχης: Το 1474 ο Ερρίκος Δ' βασιλιάς της Καστίλλης απεβίωσε αφήνοντας μόνο μία κόρη, την Ιωάννα Τρασταμάρα από το γάμο του με την Ιωάννα Αβίς, αδελφή του Αλφόνσου Ε'. Ο βασιλιάς νυμφεύτηκε -σε δεύτερο γάμο- την κληρονόμο της Καστίλλης και ανιψιά του και διεκδίκησε το βασίλειο της Καστίλλης. Όμως όταν η Ιωάννα ήταν 6 ετών, ορισμένοι ευγενείς ισχυρίστηκαν ότι δεν ήταν κόρη από τον Ερρίκο Δ', αλλά από τον Μπελτράν ντελά Κουέβα· την αποκαλούσαν Ιωάννα λα Μπελτρανέχα. Έτσι όταν ο Ερρίκος Δ' απεβίωσε, το στέμμα διεκδίκησε η αδελφή του Ισαβέλλα Α' Τρασταμάρα, που την υποστήριζε ο σύζυγός της Φεδινάνδος Β' βασιλιάς της Αραγωνίας. Μετά τη μάχη του Τόρο το 1476 μεταξύ του Αλφόνσου Ε' και του Φερδινάνδου Β' που ήταν αμφίρροπη, ο βασιλιάς της Πορτογαλίας πήγε στη Γαλλία για να εξασφαλίσει την υποστήριξη του Λουδοβίκου ΙΑ', αλλά εξαπατήθηκε από εκείνον. Επέστρεψε απογοητευμένος και παραιτήθηκε υπέρ του υιού του Ιωάννη Β'. Αποσύρθηκε στη μονή της Σίντρα και απεβίωσε 4 έτη αργότερα.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1447 νυμφεύθηκε την εξαδέλφη του Ισαβέλλα Αβίς, κόρη του Πέτρου δούκα της Κοΐμπρα. Είχε τέκνα:

  • Ιωάννα 1452 - 1490, αγία
  • Ιωάννης Β' 1455 - 1495, που τον διαδέχθηκε.

Η Ισαβέλλα απεβίωσε το 1455. Το 1475 νυμφεύτηκε την ανιψιά του Ιωάννα Τρασταμάρα, κόρη του Ερρίκου Δ' της οποίας η πατρότητα αμφισβητήθηκε. Δεν είχε απογόνους. Από τη Μαρία Σοάρες ντα Κούνια, κόρη του αρχιυπηρέτη του είχε ένα φυσικό τέκνο:

  • Αλβάρο Σοάρες ντα Κούνια π.1466 - 1557.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. λόγω των κατακτήσεών του στη Β. Αφρική
  2. η περιοχή που κατάκτησαν από τους μουσουλμάνους, τώρα η Ν. Πορτογαλία
  3. ο Εδουάρδος και τα αδέλφια του, ήταν ικανοί άνδρες και έπαιξαν σημαίνοντα ρόλο στο βασίλειο: είναι η ένδοξη γενιά των πριγκίπων (infantes)

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Livermore, H.V., "Afonso V", Medieval Iberia, E. Michael Gerli, and Samuel G. Armistead ed., Taylor & Francis, 2003, ISBN 9780415939188
  • Wikisource-logo.svg Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Alphonso". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.
Αλφόνσος Ε΄ της Πορτογαλίας
Γέννηση: 3 Μαΐου 1455 Θάνατος: 25 Οκτωβρίου 1495
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Εδουάρδος ο φιλόσοφος
Βασιλιάς της Πορτογαλίας
Brasão de armas do reino de Portugal (1385).svg
1438 - 1477
Διάδοχος
Ιωάννης ο Τέλειος
Προκάτοχος
Ιωάννης ο Τέλειος
Βασιλιάς της Πορτογαλίας
Brasão de armas do reino de Portugal (1385).svg
1477 - 1481