Ψυχρός πόλεμος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τα δυο αντίπαλα γεωπολιτικά μπλοκ κατά το 1959

Ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν ο γεωπολιτικός, ιδεολογικός και οικονομικός αγώνας μεταξύ των δυο υπερδυνάμεων, ΗΠΑ και ΕΣΣΔ μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Κράτησε από το 1947, μέχρι την πτώση του τείχους του Βερολίνου στις 11 Νοεμβρίου 1989 και λίγο αργότερα την πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων στα άλλα κράτη επιρροής της ΕΣΣΔ.

Ονομαζόταν Ψυχρός Πόλεμος γιατί δεν διεξήχθη ποτέ ένοπλη σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ. Ο "πόλεμος" έγινε με τη μορφή αγώνα επικράτησης σε διάφορους τομείς όπως τα συμβατικά και τα πυρηνικά όπλα, τα δίκτυα συμμαχιών, οικονομία και οικονομικούς αποκλεισμούς, προπαγάνδα, κατασκοπεία, πολέμους σε περιφερειακά κράτη, και τον ανταγωνισμό για την κατάκτηση του διαστήματος.

Ο Ψυχρός Πόλεμος βρέθηκε στο αποκορύφωμά του το 1962 και ομάδες με διαφορετική πολιτική τοποθέτηση και εθνικότητα, με σκοπιμότητες που παραλλάσσουν, με κοινά, όμως, συνθήματα για τον περιορισμό των πυρηνικών δοκιμών και την εξάλειψη της απειλής του πυρηνικού ολέθρου, εξέφρασαν δημόσια την αντίθεσή τους. Στις 25 Απριλίου στη Νέα Υόρκη μέλη του Συμβουλίου για μια Συνετή Πυρηνική Πολιτική και με σύνθημα "Η καλύτερη προστασία είναι ένας ισχυρότερος ΟΗΕ", πραγματοποίησαν σιωπηλή πορεία στην Τάιμς Σκουέαρ μετά την επανάληψη των αμερικανικών πυρηνικών δοκιμών στην ατμόσφαιρα, ενώ στη Μεγάλη Βρετανία, όπου αργά αλλά σταθερά προετοιμαζόταν η άνοδος των Εργατικών στην εξουσία, το πλήθος διακήρυξε στην πλατεία Τραφάλγκαρ του Λονδίνου την αντίθεσή του προς την εγκατάσταση πυρηνικών όπλων στο βρετανικό έδαφος, λίγο πριν αρχίσει η τετραήμερη πορεία διαμαρτυρίας προς το Αλντερμάστον. Στις 9 Ιουλίου του 1962 άρχισε με επίσημη τελετή στο αμφιθέατρο του Κρεμλίνου το Παγκόσμιο Συνέδριο για τον Αφοπλισμό, το οποίο έσπευσε να καταγγείλει την αμερικανική πυρηνική δοκιμή πάνω από τη νήσο Τζόνστον, λησμονώντας όμως τις σοβιετικές πυρηνικές δοκιμές στην Αρκτική, πράγμα που έκαναν οι Βρετανοί, Αμερικανοί και Σκανδιναβοί αντιπρόσωποι, διαμαρτυρόμενοι στην Κόκκινη Πλατεία. Αμέσως μόλις έστησαν τα πανό τους, επενέβη η αστυνομία και προχώρησε στην κατάσχεσή τους, προφανώς ασυγκίνητη από το μήνυμα της άσπρης περιστεράς, συμβόλου του Συνεδρίου και έργου του Πάμπλο Πικάσο[1].

Οι ΗΠΑ και η ΕΣΣΔ έφτασαν στα όρια του πολέμου κατά την κρίση των πυραύλων της Κούβας τον Οκτώβριο του 1962. Πόλεμοι κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου έγιναν στην Κορέα, στο Βιετνάμ, στο Αφγανιστάν καθώς και μικρότερες συγκρούσεις στην Ανγκόλα, το Ελ Σαλβαδόρ και τη Νικαράγουα.

Ο Ψυχρός Πόλεμος βασίστηκε στο φόβο και των δυο πλευρών για την απειλή χρήσης πυρηνικών όπλων και για το λόγο αυτό και οι δυο πλευρές ανέπτυξαν πολιτικές αποφυγής της χρήσης τους. Κατά τη διάρκειά του, δε χρησιμοποιήθηκαν ποτέ πυρηνικά όπλα.

Ιστορικοί σταθμοί του Ψυχρού Πολέμου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι δυο πλευρές του ψυχρού πολέμου το 1980

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Κινητοποιήσεις κατά των πυρηνικών δοκιμών, Ιστορικό Λεύκωμα 1962, σελ. 88-91, Καθημερινή (1997)

Προτεινόμενη βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • John W. Young, Η Ευρώπη του ψυχρού πολέμου, 1945-1991 -πολιτική ιστορία, μτφρ. Γιώργος Δεμερτζίδης, εκδ. Πατάκης, Αθήνα, 2004
  • Δόμνα Βισβιζή-Δοντά, Ιστορία του μεταπολεμικού κόσμου 1945-1970, εκδ. Βάνιας, Θεσ/νίκη 1995

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μαρίνα Πετράκη, «Ο Πολιτιστικός Ψυχρός Πόλεμος. ΗΠΑ και ΕΣΣΔ επιδόθηκαν σε έναν μέχρις εσχάτων ανταγωνισμό και επίδειξη δυνάμεως στις τέχνες και τον αθλητισμό», Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 29 Mαϊου 2012 [1]
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Cold War της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).