Αλέξανδρος Ιωάννης Α΄ Κούζας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Αλέξανδρος Ιωάννης Α' Κούζας)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αλέξανδρος Ιωάννης Α' Κούζας
Al I Cuza.jpg
Γέννηση
Μπερλάντ
Θάνατος
Χαϊδελβέργη
Υπηκοότητα / Χώρα πολιτογράφησης Ρουμανία
Σύζυγος Elena Cuza
Τέκνα Αλεξάνδρου Κούζα και χωρίς ετικέτα
Υπογραφή
Signature of Alexandru Ioan Cuza.png
Commons page Πολυμέσα

Ο Αλέξανδρος Ιωάννης Κούζας (Alexandru Ioan CuzaAlexandru Ioan I, 20 Μαρτίου 1820 - 15 Μαΐου 1873) ήταν Πρίγκιπας της Μολδαβίας, Πρίγκιπας της Βλαχίας και στη συνέχεια Domnitor (Ηγεμόνας) των Ρουμανικών Πριγκιπάτων. Ήταν εξέχουσα μορφής της Επανάστασης του 1848 στη Μολδαβία. Εισήγαγε σειρά μεταρρυθμίσεων που συνέβαλαν στον εκσυγχρονισμό της Ρουμανικής κοινωνίας και των κρατικών δομών.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννημένος στο Μπίρλαντ, ο Κούζας ανήκε στην παραδοσιακή τάξη βογιάρων της Μολδαβίας, γιος του Ισπράβνικ (Επαρχου) Iωάννη Κούζα (που ήταν επίσης γαιοκτήμονας στην επαρχία Φιλτσίου) και της συζύγου του Σουλτάνας, μέλους της οικογένειας Κοζαδίνη, Φαναριώτικης καταγωγής. Ο Αλέξανδρος έλαβε αστική ευρωπαϊκή εκπαίδευση. Αφού τελείωσε ένα γαλλικό λύκειο στο Ιάσιο, πήγε στο Παρίσι για να σπουδάσει νομικά και φιλολογία. Για ένα μικρό διάστημα σπούδασε στην Αθήνα. Όταν επέστρεψε στην πατρίδα του έγινε αξιωματικός του Μολδαβικού Στρατού (φτάνοντας στο βαθμό του συνταγματάρχη) και έπειτα διορίστηκε πρόεδρος σε ένα επαρχιακό δικαστήριο. Την ίδια περίοδο αντρεύτηκε την Έλενα, αδελφή του Θεόδωρου Οικογένεια Ροσέττι το 1844. Το 1848, γνωστό ως το έτος ευρωπαϊκών επαναστάσεων, η Μολδαβία και η Βλαχία εξεγέρθηκαν. Η Μολδαβική εξέγερση κατεστάλη γρήγορα, αλλά στη Βλαχία οι επαναστάτες ανέλαβαν την εξουσία και κυβέρνησαν το καλοκαίρι. Τα επαναστατικά κινήματα του Ιασίου που ήθελαν να αλλάξουν το αναχρονιστικό φεουδαρχικό σύστημα της Ρουμανίας, δεν άφησαν ασυγκίνητο τον Κούζα, που συμμερίστηκε τα αιτήματα των επαναστατών και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο αναδεικνύοντας τις φιλελεύθερες πεποιθήσεις του κατά τη Μολδαβική εξέγερση και αποστελλόμενος στη Βιέννη ως κρατούμενος, από όπου δραπέτευσε με Βρετανική υποστήριξη.


Αφού επέστρεψε όταν έγινε ηγεμόνας ο Γρηγόριος Αλεξάνδρου Γκίκας.[1], έγινε υπουργός πολέμου της Μολδαβίας το 1858, εκπροσωπώντας επίσης το Γκαλάτσι στο ad hoc Διβάνι στο Ιάσιο. Ο Κούζας ενεργούσε ελεύθερα υπό τις εγγυήσεις των Ευρωπαϊκών δυνάμεων τις παραμονές του Κριμαϊκού Πολέμου για την αναγνώριση του ως Πρίγκιπα της Μολδαβίας. Ο Κούζα διακρίθηκε ως ομιλητής στις συζητήσεις και υποστήριξε ένθερμα την ένωση της Μολδαβίας και της Βλαχίας. Ελλείψει αλλοδαπού πρίγκιπα υποδείχθηκε ως υποψήφιος και για τα δύο πριγκιπάτα από το φιλοενωτικό Partida Naţională (επωφελούμενος μιας ασάφειας στο κείμενο της [[Συνθήκη Παρισίων (1856)|Συνθήκης των Παρισίων). Στις 24 Ιανουαρίου 1859 εξελέγη παμψηφεί από τα Ηνωμένα Νομοθετικά Σώματα ως ηγεμών της Μολδαβίας, αλλά και της Βλαχίας.[2]

Αν και αυτός και η σύζυγός του Έλενα Ροζέτι δεν είχαν παιδιά, έθεσε ως δικά του παιδιά τους δύο γιους του από την ερωμένη του Έλενα Μαρία Καταρτγίου-Ορεννοβιτς: Αλεξάντρου Αλ. Ioan Cuza (1864-1889) και Δημήτρη Κουζά (1865-1888 αυτοκτονία).

Η ηγεμονία του Αλέξανδρου Κούζα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διοίκησε από το 1859 ως το 1866.[3] Η ηγεμονία του διακρίνεται σε δύο περιόδους: η πρώτη από το 1859 μέχρι τον Μάιο του 1864. Κατά τη διάρκειά της κυβέρνησε σύμφωνα με τους θεσμούς και συνταγματικά, σύμφωνα και με τις προβλεπόμενους όρους της Συνθήκης του Παρισιού (1858). Ενοποίησε τη διοίκηση του στρατού και της νομοθεσίας των δύο Ηγεμονιών. Το πιο σημαντικό για την πρώτη αυτή περίοδο ήταν η δήμευση της εκκλησιαστικής περιουσίας, κυρίως όσης βρισκόταν στην ιδιοκτησία του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Αγίου Όρους, αλλά και των Πατριαρχεία Αλεξανδρείας και Αντιοχείας. Επίσης δήμευσε και τα περιουσιακά στοιχεία της Καθολικής Εκκλησίας. Τα μέτρα αυτά ψήφισαν και οι συντηρητικοί, υπολογίζοντας πως ο Κούζα μετά από μια τέτοια εκτεταμένη δήμευση γης -το 1/4 της επιφάνειας της Ρουμανικής γης- δεν θα προέβαινε σε άλλες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Η δεύτερη περίοδος τερματίζει το 1866. Χαρακτηρίζεται από απολυταρχικότητα. Όταν θέλησε να επεκτείνει το δικαίωμα ψήφου και στο λαό και να προωθήσει σε αγροτικές μεταρρυθμίσεις, παραχωρώντας γη στους ακτήμονες, αντέδρασαν οι συντηρητικοί κύκλοι ως εκφραστές των συμφερόντων των φεουδαρχών.[4]

Στις 2 Μαΐου 1864 διέλυσε τη Βουλή και εισήγαγε νέο Σύνταγμα, που τροποποιούσε τις διατάξεις της Συνθήκης του Παρισιού. Η θέση της εκτελεστικής έναντι της νομοθετικής ήταν πιο ενισχυμένη. Όταν κατατέθηκε πρόταση μομφής κατά της θητείας της κυβέρνησης από τη Συνέλευση, χρησιμοποίησε το στρατό για τη διάλυση του σώματος. Το δικαίωμα ψήφου δεν δινόταν μεν στους ακτήμονες, αλλά δινόταν σε πολύ περισσότερους αστούς. Το νέο Σύνταγμα επικυρώθηκε με δημοψήφισμα, προχωρώντας ένα βήμα πιο πέρα την ανεξαρτησία των Ρουμάνων. Ο Πρίγκηπας μετήλθε όλες τις μεθόδους εξαναγκασμού.[5] Μετά την επικύρωση του Συντάγματος προχώρησε στην ψήφιση του νέου Αγροτικού Νόμου, με τον οποίο διανεμόταν η δημευμένη εκκλησιαστική περιουσία στους ακτήμονες, αλλά και τα τσιφλίκια των βογιάρων. Επίσης κατάργησε την αναγκαστική εργασία. Οι μεταρρυθμίσεις του συνεχίστηκαν και στους τομείς της παιδείας: ιδρύει Πανεπιστήμιο στο Βουκουρέστι, Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, Δραματική Σχολή και καθιερώνει την δωρεάν στοιχειώδη εκπαίδευση. Χορηγεί υποτροφίες σε πολλούς νέους από άλλες Βαλκανικές χώρες για να φοιτήσουν σε σχολεία και στο Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου. Επεκτείνει το τηλεγραφικό δίκτυο σε όλη τη χώρα· μεταλλικές γέφυρες αντικαθιστούν τις παλιές πέτρινες και υπογράφει σύμβαση για την κατασκευή σιδηροδρομικού δικτύου στη χώρα. Ως προς την εξωτερική πολιτική του, επιτρέπει την διέλευση από τα εδάφη της χώρας του όπλων για τη Σερβία αν και δυσαρέστησε τις Μεγάλες Δυνάμεις. Βοήθησε δίνοντας άσυλο στους Βουλγάρους, Ούγγρους και Πολωνούς επαναστάτες. [6].

Τα αίτια της έξωσής του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αγροτικός Νόμος είχε προκαλέσει την αντίδραση των πιο συντηρητικών, ενώ το πραξικόπημά του την αντίδραση των φιλελεύθερων, που τον κατηγορούσαν ως δικτάτορα. Επίσης, οι διάφορες καταχρήσεις στη διοίκηση, τα συνεχή ελλείμματα στον κρατικό προϋπολογισμό, το διεφθαρμένο περιβάλλον του και ο διορισμός σε υψηλόμισθες θέσεις και αξιώματα ξένων κυρίως προσώπων, υποδαύλιζαν την αντίδραση στο πρόσωπό του. Τέλος, η υιοθεσία εκ μέρους του δύο νόθων γιων, που τους είχε αποκτήσει από την πριγκίπισσα Μαρία Ομπρένοβιτς [7] Έτσι τα δυσαρεστημένα κοινωνικά στοιχεία -βογιάροι και συντηρητικοί- ενώθηκαν με σκοπό να τον ανατρέψουν. Συνομωτούσαν αρκετοί εξ αυτών σε ξένες πρωτεύουσες, παρουσιάζοντάς τον ως όργανο ρωσικών σχεδίων.[8] Αφού πήραν με το μέρος τους ένα τμήμα του στρατού, στις 11 Φεβρουαρίου 1866 τον εξανάγκασαν σε παραίτηση και αυτοεξορία. Πήγε στη Βιέννη για λίγο, μετά στη Φλωρεντία και απεβίωσε στις 3 Μαΐου του 1873 στην Χαϊδελβέργη, όπου έζησε το τελευταίο διάστημα της ζωής του εξόριστος.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Χαράλαμπος Ανανιάδης, «Αλέξανδρος Κουζάς. Ο πρώτος ηγεμών της ηνωμένης Ρουμανίας», Ιστορία Εικονογραφημένη, τχ.61 (Ιούλιος 1973), σελ.118
  2. Χαράλαμπος Ανανιάδης, «Αλέξανδρος Κουζάς. Ο πρώτος ηγεμών της ηνωμένης Ρουμανίας», Ιστορία Εικονογραφημένη, τχ.61 (Ιούλιος 1973),σελ.119
  3. Stoica, Vasile (1919). The Roumanian Question: The Roumanians and their Lands. Pittsburgh: Pittsburgh Printing Company, σελ. 69-70. http://www.wdl.org/en/item/7314/view/1/69/. 
  4. Χαράλαμπος Ανανιάδης, «Αλέξανδρος Κουζάς. Ο πρώτος ηγεμών της ηνωμένης Ρουμανίας», Ιστορία Εικονογραφημένη, τχ.61 (Ιούλιος 1973), σελ.119-120
  5. Barbara Jelavich, Ιστορία των Βαλκανίων Ι 18ος-19ος αιώνας, μτφρ. Χριστίνα Δεληστάθη, εκδ.Πολύτροπον, Αθήνα, 2006, σελ.463
  6. Χαράλαμπος Ανανιάδης, «Αλέξανδρος Κουζάς. Ο πρώτος ηγεμών της ηνωμένης Ρουμανίας», Ιστορία Εικονογραφημένη, τχ.61 (Ιούλιος 1973), σελ.120
  7. Μιχαήλ Λάσκαρις, Το Ανατολικόν Ζήτημα 1800-1923, τομ. Α΄ (1800-1878), εκδ. Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη, 2006, σελ.255
  8. Μιχαήλ Λάσκαρις, Το Ανατολικόν Ζήτημα 1800-1923, τομ. Α΄ (1800-1878), εκδ. Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη, 2006, σελ.255

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]