Δυνάμεις του Άξονα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Άξονας Βερολίνου - Ρώμης)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ιαπωνική ταχυδρομική κάρτα που κυκλοφόρησε το 1938

Οι δυνάμεις του Άξονα (γερμανικά: Achsenmächte, ιταλικά: Potenze dell'Asse, ιαπωνικά: 枢軸国), επίσης γνωστές ως Άξονας ή Άξονας Ρώμης-Βερολίνου-Τόκιο,[1] ήταν τα έθνη που πολέμησαν κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ενάντια στις Συμμαχικές δυνάμεις. Οι δυνάμεις του Άξονα συμφωνούσαν ως προς την αντίθεσή τους στους συμμάχους, αλλά δεν συντόντιζαν πλήρως τη δραστηριότητά τους.

Ο Άξονας εξελίχθηκε από τις διπλωματικές προσπάθειες της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ιαπωνίας με σκοπό να εξασφαλίσει τα δικά τους επεκτατικά συμφέροντα στα μέσα της δεκαετίας του '30. Το πρώτο βήμα ήταν η συνθήκη που υπογράφηκε από τη Γερμανία και την Ιταλία τον Οκτώβριο του 1936. Ο Μπενίτο Μουσολίνι δήλωσε την 1η Νοεμβρίου ότι όλες οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα περιστρέφονταν γύρω από τον άξονα Ρώμης-Βερολίνου, δημιουργώντας έτσι τον όρο «Άξονας».[2] Το σχεδόν ταυτόχρονα δεύτερο βήμα ήταν η υπογραφή, το Νοέμβριο του 1936, του Συμφώνου κατά της Κομιντέρν, μιας αντικομμουνιστικής συνθήκης μεταξύ Γερμανίας και Ιαπωνίας. Η Ιταλία εντάχθηκε στο Σύμφωνο το 1937. Ο «Άξονας Ρώμης-Βερολίνου» έγινε στρατιωτική συμμαχία το 1939 στο πλαίσιο του αποκαλούμενου «Συμφώνου του Χάλυβα», με το Τριμερές Σύμφωνο του 1940 να οδηγεί στην ενσωμάτωση των στρατιωτικών στόχων της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ιαπωνίας.

Κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Άξονας προήδρευε εδάφη που κατείχαν μεγάλα τμήματα της Ευρώπης, της Βόρειας Αφρικής και της Ανατολικής Ασίας. Δεν υπήρξαν τριμερείς συναντήσεις κορυφής και η συνεργασία και ο συντονισμός ήταν ελάχιστες, με λίγο περισσότερο μεταξύ της Γερμανίας και της Ιταλίας. Ο πόλεμος τελείωσε το 1945 με την ήττα των δυνάμεων του Άξονα και τη διάλυση της συμμαχίας τους. Όπως και στην περίπτωση των Συμμάχων, η ένταξη στον Άξονα ήταν ρευστή, με κάποια έθνη να αλλάζουν πλευρά ή να αλλάζουν το βαθμό στρατιωτικής τους εμπλοκής κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Αιτία δημιουργίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ρίζες της δημιουργίας της συμμαχίας αυτής εντοπίζονται στην οργή του Μουσολίνι από την αγγλική και γαλλική αντίδραση στην εισβολή που επιχείρησε στην Αιθιοπία. Το ξέσπασμα αυτής της οργής δεν άφηνε πλέον περιθώρια διατήρησης της συμμαχίας του με τις άλλες δύο χώρες, αλλά και αντίστροφα είχε μειωθεί η εμπιστοσύνη εκείνων απέναντί του ως συμμάχου. Ουσιώδες γεγονός που συνέβαλε στη δημιουργία του Άξονα υπήρξε αναμφίβολα ο Ισπανικός εμφύλιος πόλεμος, που ξέσπασε στις 18 Ιουλίου του 1936, δύο μήνες πριν τη συνομολόγηση της συμμαχίας αυτής. Στη σύναψη της συμμαχίας συνέβαλαν και πολιτικοί καθώς και κοινωνικοί παράγοντες (δεδομένου ότι ο Ισπανικός εμφύλιος πόλεμος συνεχίστηκε μέχρι και το 1939).

Τέλος, η γερμανοϊταλική αυτή φιλία θεωρείται ότι επισφραγίσθηκε με τη στάση συναίνεσης που κράτησε ο Μουσολίνι στην εισβολή του Χίτλερ στην Αυστρία, (Άνσλους), την κατεξοχήν πρώην σύμμαχο της Ιταλίας που μόνο αυτός θα μπορούσε να την αποτρέψει. Με τη στάση του αυτή ο Μουσολίνι κατέστησε τον Χίτλερ θριαμβευτή των οραμάτων του στο εσωτερικό του Γ΄ Ράιχ. Η δε ακόμη παρουσία του στη Συμφωνία του Μονάχου, με τα επακόλουθα αυτής, κραταίωσε ακόμα περισσότερο αυτόν τούτο τον "Άξονα" όπου και ακολούθησε, εύλογα πλέον και χωρίς απορίες, το λεγόμενο Χαλύβδινο Σύμφωνο.

Σχέσεις Βερολίνου - Ρώμης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην ουσία οι σχέσεις μεταξύ Βερολίνου - Ρώμης ήταν αυτές μεταξύ Χίτλερ και Μουσολίνι. Ο Χίτλερ φαινόταν πάντα να θαυμάζει τον Μουσολίνι, περισσότερο για τον πολιτικό του προσανατολισμό, (φασισμό) και να τον θεωρεί ακόμα και ισότιμο με αυτόν ηγέτη τρέφοντας αισθήματα αφοσίωσης. Ειδικότερα το 1937 το Γ΄ Ράιχ επεφύλαξε στον Ντούτσε μια ιδιαίτερα μεγαλοπρεπή υποδοχή που ασφαλώς και κολάκευσε σε μεγάλο βαθμό τη ματαιοδοξία του. Κατά την επίσκεψη αυτή ο Χίτλερ κατάφερε να δημιουργήσει μαζί του μια ιδιαίτερη προσωπική σχέση που με το χρόνο γινόταν ακόμα βαθύτερη. Γενικά όμως ο Μουσολίνι είχε περιοριστεί στο ρόλο του ακροατή, ίσως επειδή διαπίστωνε ότι στερούσε κατά πολύ και οικονομικά και σε εξοπλισμούς. Μάλιστα μετά από κάποιες συναντήσεις του με τον Χίτλερ είχε αποφανθεί ότι " οι Γερμανοί είναι ανυπόφοροι".

Καθ' όλη τη διάρκεια του πολέμου, κάθε φορά που οι σχέσεις των δύο ηγετών για διάφορους λόγους δοκιμάζονταν, ο Χίτλερ πρώτος κατάφερνε την αποκατάστασή τους με προσωπικές συναντήσεις, ξανακερδίζοντας έτσι ασφαλώς την υπεροχή του. Αντίθετα όμως, το Γερμανικό Γενικό Επιτελείο δεν έδειχνε ιδιαίτερη εκτίμηση στις ιταλικές στρατιωτικές δυνάμεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν επί κατοχής της Ελλάδας, όπου οι Ιταλοί στρατιώτες ασκούσαν περισσότερο αστυνομικά χρέη. Τούτο το γνώριζε βέβαια ο Χίτλερ, ο οποίος όμως ήθελε να διατηρεί τον Μουσολίνι ως μεγάλο σύμμαχο προσφέροντάς του συνεχείς υποσχέσεις για οικονομική και στρατιωτική βοήθεια, ιδιαίτερα χαρακτηριστικό σημείο για το πόσο υστερούσε τότε η Ιταλία έναντι του Γ΄ Ράιχ.

Άξονας Βερολίνου - Ρώμης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άξονας Βερολίνου - Ρώμης είναι η επίσημη ονομασία της αρχικά μυστικής συμμαχίας που συνάφθηκε, με διμερές μυστικό σύμφωνο, μεταξύ της Ναζιστικής Γερμανίας και της φασιστικής Ιταλίας στις 25 Σεπτεμβρίου του 1936. Η πρώτη δημόσια αναφορά περί της ύπαρξής της έγινε μόλις λίγες ημέρες μετά, την 1 Νοεμβρίου από τον Μουσολίνι σε διακήρυξή του στο Μιλάνο όπου αναφέρθηκε σε "κάθετο άξονα της Ευρώπης"[3] που διερχόταν από το Βερολίνο και την Ρώμη. Η συμμαχία αυτή αποτέλεσε τον έναν από τους δύο μεγάλους συνασπισμούς του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (τον άλλο αποτελούσαν οι Σύμμαχοι). Αν και οι δυνάμεις που τον αποτελούσαν είχαν αναλάβει συντονισμένη πολεμική δράση από το 1939, με το Χαλύβδινο Σύμφωνο, στις 27 Σεπτεμβρίου 1940 συνομολογήθηκε η «Τριμερής Συνθήκη του Βερολίνου» με την είσοδο και της ιμπεριαλιστικής Ιαπωνίας.

Δυνάμεις του Άξονα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η δύναμη των δύο συνασπισμών κατά την εξέλιξη του πολέμου.
   Δυνάμεις του Άξονα

Με τον όρο Δυνάμεις του Άξονα χαρακτηρίζονταν, εκτός των παραπάνω δυνάμεων (χωρών), και άλλες χώρες, που κατά τον Πόλεμο εκείνο έλαβαν μέρος στο πλευρό τους. Πέρα όμως από το στρατιωτικό χαρακτήρα της, η Συμμαχία αυτή διέθετε και ένα κοινό ακραίο εθνικιστικό ιδεολογικό υπόβαθρο, αφού τα παραπάνω κράτη κυβερνούνταν από ολοκληρωτικά και απροκάλυπτα εθνικιστικά καθεστώτα, τα οποία θεωρούσαν την παγκόσμια κυριαρχία επί «κατωτέρων λαών» ως ιστορικό τους πεπρωμένο.

Κατά τη διάρκεια του Πολέμου εντάχθηκαν στον Άξονα διάφορα κράτη, είτε στη βάση της ιδεολογικής συγγένειας και βεβαίως του συμφέροντος είτε διότι κατακτήθηκαν από τις δυνάμεις του.

  • Η Ισπανία δεν συμμετείχε, υποστήριξε όμως την δημιουργία εθελοντικών σωμάτων που πολέμησαν στο πλευρό των Γερμανών, με κύριο σώμα την Μεραρχία Αθούλ (Azul). Η Φινλανδία επίσης δεν συμμετείχε, αλλά βρισκόταν σε εμπόλεμη κατάσταση με τη Σοβιετική Ένωση και συνεργάστηκε με τη Γερμανική Βόρεια Στρατιά στο Ανατολικό Μέτωπο.

Στο απόγειο της δύναμής του ο Άξονας έλεγχε το μεγαλύτερο κομμάτι της Ευρώπης, ολόκληρη τη Δυτική Αφρική καθώς και εκτεταμένα εδάφη στην Ανατολική Ασία (κυρίως στην Κίνα και τη χερσόνησο της Ινδοκίνας). Παρ' όλα αυτά, ο πόλεμος έληξε με την ολοκληρωτική ήττα του και την απώλεια όλων των κατακτημένων εδαφών.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ηλίας Θερμός Η γερμανική ηγεμονία: Ψευδαισθήσεις και πραγματικότητα
  2. Cornelia Schmitz-Berning (2007). Vokabular des Nationalsozialismus. Berlin: De Gruyter, σελ. 745. ISBN 978-3-11-019549-1. 
  3. http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL106/282/2019,6882/

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica τομ.10ος, σελ.107.
  • "Ιστορία του 20ού αιώνος" Εκδ. Πάρνελ - Χρυσός Τύπος Αθήναι 1975, τομ. 4ος, σελ. 1611.
  • "Ιστορία εικονογραφημένη" Εκδ. Πάπυρος, Αθήνα, τεύχος 310, (Απρίλιος 1994), σελ. 12.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα