Κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου 1915

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Δεύτερη κυβέρνηση Βενιζέλου
Royal Coat of Arms of Greece (1863-1936).svg
Βασιλευομένη Δημοκρατία
ElefteriosVenizelos--balkancockpitpol00pric 0231.png
Ημερομηνία σχηματισμού10 Αυγούστου 1915
Ημερομηνία διάλυσης24 Σεπτεμβρίου 1915
Πρόσωπα και δομές
Αρχηγός ΚράτουςΚωνσταντίνος Α΄ της Ελλάδας
Πρόεδρος ΚυβέρνησηςΕλευθέριος Βενιζέλος
Συνολικός αριθμός Μελών9
Κατάσταση στο νομοθετικό σώμακυβέρνηση πλειοψηφίας
Αξιωματική ΑντιπολίτευσηΚόμμα Εθνικοφρόνων
Αρχηγός Αξιωματικής ΑντιπολίτευσηςΔημήτριος Γούναρης
Ιστορία
ΕκλογέςΕλληνικές βουλευτικές εκλογές Μαΐου 1915
Θητεία νομοθετικού σώματος3 Αυγούστου 1915 - 21 Οκτωβρίου 1915 (Κ κοινοβουλευτική περίοδος, α΄ σύνοδος)
ΠροηγούμενηΚυβέρνηση Δημητρίου Γούναρη 1915
ΔιάδοχηΚυβέρνηση Αλέξανδρου Ζαΐμη 1915

Η Κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου 1915 (Αύγουστος - Σεπτέμβριος 1915), σχηματίστηκε μετά την νίκη του κόμματος των «Φιλελευθέρων», στις εκλογές του Μαΐου του 1915. Η θητεία της έληξε 45 μέρες μετά τον σχηματισμό της, όταν ο Βενιζέλος - και πάλι λόγω διαφωνίας με τον βασιλιά για θέματα εξωτερικής πολιτικής[1] - υπέβαλλε την παραίτησή της.
Ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Γούναρης καθυστέρησε σχεδόν τρείς μήνες τον σχηματισμό κυβέρνησης αλλά και την έναρξη των εργασιών της νέας μετεκλογικής Βουλής λόγω της βαριάς ασθένειας του βασιλιά Κωνσταντίνου (πλευρίτιδα).
Στη συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου 1915 (μια θυελλώδης συνεδρίαση που κράτησε μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες, εξαιτίας της δεύτερης[2], παραβίασης της ελληνικής ουδετερότητας από την Αντάντ, με την απόβαση στρατευμάτων στην Θεσσαλονίκη[3]) η κυβέρνηση πήρε ψήφο εμπιστοσύνης με ζητούμενο την επιστράτευση για τη συνδρομή στο Σερβικό βασίλειο, στα πλαίσια της Ελληνοσερβικού συμφώνου.
Η συνάντηση του Βενιζέλου με τον βασιλιά Κωνσταντίνο, την επόμενη ημέρα, 22 Σεπτεμβρίου, κατέληξε για άλλη μια φορά σε διάσταση απόψεων και ο Βενιζέλος, υπέβαλλε την ίδια μέρα την παραίτηση της κυβέρνησης.

Τα σημαντικότερα γεγονότα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 10 Αυγούστου και αφού Βασιλιάς και Βενιζέλος συμφώνησαν για την πολιτική που θα ακολουθούσε το ελληνικό κράτος, «ευμενής (υπέρ της Αντάντ) ουδετερότητας» η Κυβέρνηση ορκίστηκε και ανέλαβε.

Χαρακτηριστικό της ανακούφισης που κυριάρχησε - για λίγες ωστόσο μέρες στην χώρα - είναι το παρακάτω απόσπασμα από το κύριο άρθρο της φιλοβασιλικής εφημερίδας Εμπρός: «[...] Εάν ο σχηματισμός της νέας Κυβερνήσεως δεν εξασφαλίζει εν Ελλάδι άλλο τι, το αίσθημα τουλάχιστον της κοι

Δεύτερη κυβέρνηση Βενιζέλου
Royal Coat of Arms of Greece (1863-1936).svg
Βασιλευομένη Δημοκρατία
ElefteriosVenizelos--balkancockpitpol00pric 0231.png
Ημερομηνία σχηματισμού10 Αυγούστου 1915
Ημερομηνία διάλυσης24 Σεπτεμβρίου 1915
Πρόσωπα και δομές
Αρχηγός ΚράτουςΚωνσταντίνος Α΄ της Ελλάδας
Πρόεδρος ΚυβέρνησηςΕλευθέριος Βενιζέλος
Συνολικός αριθμός Μελών9
Κατάσταση στο νομοθετικό σώμακυβέρνηση πλειοψηφίας
Αξιωματική ΑντιπολίτευσηΚόμμα Εθνικοφρόνων
Αρχηγός Αξιωματικής ΑντιπολίτευσηςΔημήτριος Γούναρης
Ιστορία
ΕκλογέςΕλληνικές βουλευτικές εκλογές Μαΐου 1915
Θητεία νομοθετικού σώματος3 Αυγούστου 1915 - 21 Οκτωβρίου 1915 (Κ κοινοβουλευτική περίοδος, α΄ σύνοδος)
ΠροηγούμενηΚυβέρνηση Δημητρίου Γούναρη 1915
ΔιάδοχηΚυβέρνηση Αλέξανδρου Ζαΐμη 1915

νής ενώσεως αποκαθίσταται ήδη πλήρες. Του κ. Βενιζέλου ανελθόντος πλέον εις την αρχήν εκλείπει ο σκοπός του λυσσαλέου εκείνου αγώνος κατ' αυτής, του παριστώντος το Έθνος εν διαιρέσει...[...]] Αλλά εφ'όσον είναι βέβαιο ότι ο νέος Πρωθυπουργός θα χαράξη ευθείαν και απαρέγκλιτον γραμμήν ουδετερότητος, απέναντι των δυο εμπολέμων στρατοπέδων [...]» [4]

Η γενική επιστράτευση που διέταξε το Βασίλειο της Βουλγαρίας στις 10 Σεπτεμβρίου του 1915, (αφού πρώτα στις 24 Αυγούστου είχε υπογράψει μυστικές πολεμικές συνθήκες με την Γερμανία, την Αυστροουγγαρία και την Τουρκία) - προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Ελλάδας. Στις 11 Σεπτεμβρίου και η ελληνική κυβέρνηση με την σύμφωνη γνώμη Βασιλιά, Πρωθυπουργού και Αντιπολίτευσης. κάλεσε σε γενική επιστράτευση 20 ηλικίες στρατευσίμων. Ωστόσο ο μεν Βασιλιάς επιθυμούσε την επιστράτευση προκειμένου να προστατευτούν τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα έναντι ενδεχόμενης βουλγαρικής επίθεσης, ο δε Βενιζέλος επιθυμούσε την επιστράτευση για να βοηθήσει την Σερβία στην επίθεση που δεχόταν από τις Κεντρικές Δυνάμεις. [5]
Όταν ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε την πρόθεσή του να βοηθήσει την Βασίλειο της Σερβίας που δεχόταν επίθεση από τις Γερμανο-αυστροουγγρικές δυνάμεις η σύγκρουση μεταξύ των δυο παραγόντων αναζωπυρώθηκε και πάλι, αφού στην ουσία καμία από τις δυο πλευρές δεν είχε αλλάξει τοποθέτηση: ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος, φανατικά και έναντι οποιουδήποτε κόστους υπέρ της ουδετερότητας που ζητούσε η Γερμανία- ο Βενιζέλος φανατικά και έναντι οποιουδήποτε κόστους υπέρ της εξόδου στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ.
'Οταν η Σερβία ζήτησε την ένοπλη βοήθεια της Ελλάδας (βάση της ελληνοσερβικής συνθήκης του 1913), ο Βενιζέλος αποφασίζοντας να προχωρήσει στην εφαρμογή της δικής του πολιτικής, κάλεσε τις δυνάμεις της Αντάντ, να μεταφέρουν τον στρατό τους στην Θεσσαλονίκη και να αποβιβάσουν στην πόλη 150.000 άντρες. [6]

Στρατεύματα της Αντάντ στη Θεσσαλονίκη

Στις 19 Σεπτεμβρίου, ο Γάλλος πρέσβης στην Ελλάδα, Γκιγιεμέν, γνωστοποίησε με επιστολή προς τον Πρωθυπουργό, την άφιξη των πρώτων αξιωματικών υπό τον στρατηγό Ίαν Χάμιλτον στην Θεσσαλονίκη προκειμένου να προετοιμάσουν την απόβαση, ενώ παράλληλα του ζητούσε να διευκολύνει η Ελλάδα τα αγγλογαλλικά στρατεύματα που θα έφταναν στην Βόρεια Ελλάδα, προκειμένου να σταλούν στην Σερβία να την βοηθήσουν στην πολεμικό αγώνα της.

Κύριε Πρόεδρε, Ἐντολῇ τῆς Κυβερνήσεώς μου ἔχω τήν τιμήν νά φέρω εἰς γνῶσιν τῆς 'Υμετέρας Ἐξοχότητος τήν εἰς Θεσσαλονίκην ἄφιξιν τῆς πρώτης ἀποστολῆς γαλλικῶν στρατευμάτων καί νά δηλώσω συγχρόνως ὅτι ἡ Γαλλία καί ἡ Ἀγγλία, σύμμαχοι τῆς Σερβίας, στέλλουσι τά στρατεύματά των ὅπως βοήθησωσιν αὐτήν καί ἐξασφαλίσωσι τάς μετ' αὐτῆς συγκοινωνίας καί ὅτι ἀμφότεραι ἔχουσι τήν πεποίθησιν ὄτι ἠ Ἐλλάς, ἤτις παρέσχεν ἤδη εἰς αυτάς τόσα δείγματα φιλίας, δέν θέλει ἐναντιωθῇ εἰς μέτρα ληφθέντα έν τῷ συμφερόντι τῆς Σερβίας, τῆς ὀποίας αὔτη εἴναι ἐπίσης σύμμαχος.

— πηγή: Πρακτικά της Βουλής, σελ. 45

Ο Πρωθυπουργός απάντησε ως εξής:

Κύριε Πρεσβευτά,
Δια σημερινής επιστολής υμών, ευηρεστήθητε να με πληροφορήσητε περί της αφίξεως εις Θεσσαλονίκην της πρώτης αποστολής γαλλικών στρατευμάτων και περί αποφάσεως ήν έλαβεν η Γαλλία και η Αγγλία όπως αποστείλωσι στρατεύματά των εις βοήθειαν της συμμάχου των Σερβίας συν τη προσθήκη ότι αι δυο Δυνάμεις έχουσι την πεποίθησιν ότι η Ελλάς δεν θέλει εναντιωθεί εις μέτρα ληφθέντα εν τω συμφερόντι της Σερβίας της οποίας είνε επίσης Σύμμαχος. Εις απάντησιν της επιστολής ταύτης, έχω την τιμήν να δηλώσω προς την Υμετέρα Εξοχότητα ότι η Βασιλική Κυβέρνησις, ούσα ουδετέρα εν τω Ευρωπαϊκώ πολέμω, δεν θα ηδύνατο νά έπιτρέψη τας σκοπουμένας ενεργείας, καθ' όσον αύται παραβιάζουσι την ουδετερότητα της Ελλάδος, η δε παραβίασις αύτη είναι τοσούτον μάλλον χαρακτηριστική όσον προέρχεται εκ δυο Μεγάλων Δυνάμεων εμπολέμων. Η Βασιλική Κυβέρνησις έχει ως εκ τούτου το καθήκον να διαμαρτυρηθεί κατά της διελεύσεως ξένων στρατευμάτων δια του Ελληνικού εδάφους. Το γεγονός ότι τα στρατεύματα ταύτα προορίζονται αποκλειστικώς όπως βοήθησωσι την Σερβίαν, σύμμαχον της Ελλάδος, ουδόλως μεταβάλλει την νομικήν θέσιν της Ελληνικής Κυβερνήσεως, διότι και από Βαλκανικήν έποψιν, η ουδετερότης της Ελλάδος δεν θα ηδύνατο προς της πραγματοποιήσεως του συμμαχικού όρου να επηρεασθή υπό του κινδύνου όστις, απειλών νυν την Σερβίαν, προκαλεί την αποστολή εις βοήθειάν της διεθνών στρατευματων.

— πηγή: ό.π.σελ.46

Στην ιστορική πλέον συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου η Αντιπολίτευση ζήτησε εξηγήσεις από τον Πρωθυπουργό για την χλιαρή στάση του απέναντι στην παραβίαση του ελληνικού εδάφους και την ανοιχτή πλέον μεταστροφή της πολιτικής του υπέρ της εξόδου στον πόλεμο. Ακόμα περισσότερο έθεσε θέμα ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση. Η ψηφοφορία (142 ψήφοι υπέρ της κυβερνητικής πολιτικής, 102 κατά, και 13 αποχές) κατέδειξε ότι η Κυβέρνηση έχαιρε ακόμα της εμπιστοσύνης της Βουλής.
Ωστόσο, μετά την συνάντηση Βασιλιά και Βενιζέλου στις 22 Σεπτεμβρίου, η Κυβέρνηση έπαψε να χαίρει της εμπιστοσύνης του Ανώτατου άρχοντα, οπότε και ο Βενιζέλος παραιτήθηκε. Ο Βασιλιάς, κάλεσε και πάλι, τον διοικητή της Εθνικής Τράπεζας, Αλέξανδρο Ζαΐμη - ως τον μετριοπαθέστερο των πολιτικών- να αναλάβει την Πρωθυπουργία.

Σύνθεση υπουργικού συμβουλίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

[7]


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Γ. Γιανουλόπουλος(2003) ο.π σελ. 233: «Ό άρχηγός τών Φιλελευθέρων έπρότεινε τότε τήν άναπλήρωση αύτής τής δύναμης μέ στρατεύματα τής Entente καί ό Κωνσταντίνος, αίφνιδιασμένος, φαίνεται πώς άποδέχθηκε τήν πρόταση σιωπηλά μή έχοντας νά προβάλει κανένα πειστικό καί, κυρίως, άμεσο άντεπιχείρημα. "Οταν άλλαξε γνώμη καί είδοποίησε τόν πρωθυπουργό του νά μήν γνωστοποιήσει τήν πρότασή του στίς Δυνάμεις τής Συνεννοήσεως, πληροφορήθηκε πώς αύτές είχαν ήδη ειδοποιηθεί καί είχαν άνταποκριθεΐ θετικά στήν πρόσκληση.»
  2. η πρώτη παραβίαση ήταν η κατάληψη της Λήμνου για τις ανάγκες της εκστρατείας της Καλλίπολης
  3. https://www.efsyn.gr/themata/fantasma-tis-istorias/43944_i-alli-katohi
  4. Εφ. "Εμπρός", φύλλο 11ης Αυγούστου 1915, σελ.1
  5. Καρολίδης, σελ. 219
  6. Φεργάδη-Τούντα, σελ.224 https://ojs.lib.uom.gr/index.php/ValkanikaSymmeikta/article/viewFile/297/304
  7. Γενική γραμματεία της κυβέρνησης:http://www.ggk.gov.gr/?p=874 |

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]