Οβρυά Αχαΐας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Α.Ο. Σπάρτακος Οβρυάς)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°11′23″N 21°43′51″E / 38.18972°N 21.73083°E / 38.18972; 21.73083

Οβρυά
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Οβρυά
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας
Δήμος Πατρέων
Δημοτική ενότητα Μεσσάτιδος
Δημοτική κοινότητα Οβρυάς
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοποννήσου
Περιφερειακή ενότητα Αχαΐας
Υψόμετρο 60
Πληθυσμός 6.308 (2011)
Ταχ. κωδ. 265 00
Το δημαρχείο Μεσσάτιδος στην Οβρυά.

Η Οβρυά (ή και Οβριά) είναι κωμόπολη της δημοτικής ενότητας Μεσσάτιδος του δήμου Πατρέων. Συνορεύει με την Πάτρα και συγκεκριμένα με την συνοικία της Μεταμόρφωσης Σωτήρος, ενώ παράλληλα αποτελεί και προάστιο της, απέχοντας περίπου 8 χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης.

Από το 1998 έως το 2010 αποτελούσε έδρα του τέως δήμου Μεσσάτιδος και του ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος. Ενώ παλαιότερα και πριν το σχέδιο Καποδίστριας, ήταν η έδρα της Κοινότητας Οβρυάς που ανήκε στην Επαρχία Πατρών. Η Οβρυά χωρίζεται ανεπίσημα σε Άνω και Κάτω Οβρυά καθώς και στις συνοικίες Προφήτης Ηλίας, Λαγανίδες, Τράπεζος και Άγιος Νικόλαος.

Κατά την απογραφή του 2001 η Οβρυά είχε 5.565 κατοίκους[1], ενώ στην τελευταία πιο πρόσφατη, σε αυτήν του 2011 η κωμόπολη της Οβρυάς είχε 6.308 κατοίκους[2].

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Οβρυά αναφέρεται ήδη από το 1695 ως περιοχή με εκκλησιαστικά κτήματα[3]. Το 1699 αναφέρεται σε κατάλογο των χωριών της Αχαΐας με την επωνυμία "Οβρυές", ενώ από το 1715 έχει δική της ενορία, με προεξάρχουσα εκκλησία την Κοίμηση της Θεοτόκου. Το 1828 αναφέρεται στον κατάλογο χωριών της Αχαΐας ως Οβριές[4]. Στην Οβρυά είχε σταφιδάμπελο, κτήμα με οικία όπου έμενε η Αλτάνη Παλαμά, αδελφή του Μιχαήλ Παλαμά και θεία του ποιητή Κωστή Παλαμά, όπου μετά τον θάνατο του Μιχαήλ ορίστηκε από δικαστήριο παρεπίτροποτρος του ορφανού Κωστή και του αδελφού του[5].

Στην απογραφή του 1920 αναφέρονται δύο οικισμοί με το ίδιο όνομα, η Οβρυά (με υ) οικισμός της Κρήνης που είχε 157 κατοίκους και η Οβριά (με ι) οικισμός του Μιντιλογλίου. Οι δύο αυτοί οικισμοί συνενώθηκαν το 1924 και δημιουργήθηκε η Κοινότητα Οβρυάς.

Από το 1828 υπάγεται στον Δήμο Πατρέων, το 1912 στην νεοσύστατη κοινότητα Βελιζίου και ανεξάρτητη κοινότητα από το 1924 μέχρι το 1997. Το 1997 έγινε έδρα δήμου με τον νόμο Καποδίστρια με τις συνενώσεις τον κοινοτήτων και την δημιουργία νέων δήμων. Το 2010, με τον νόμο Καλλικράτη ο έως τότε Δήμος Μεσσάτιδος, στον οποίο ανήκε η Οβρυά, υπήχθη στον νέο διευρυμένο Δήμο Πατρέων.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επικρατέστερη άποψη που υπάρχει για την ονομασία είναι ότι προέρχεται από την ορεινή Βρυά, ένα θαμνώδες αρμυρίκι[6]. Το ίδιο φυτό είναι η αρχαία[7] Βρυωνία ή αβρωνία ή οβρυά ή Βρυωνία άμπελος η λευκή[8]. Στη Λακωνία λέγεται Οβρυά και Βρουνιά στην Κύπρο και στην Κάρυστο Οβρυά λέγονται τα ίδια τα σπαράγγια[9]. Η περιοχή έχει άφθονα τέτοια βρύα που κι εδώ λέγονται Οβρυές, εξ ου και η ονομασία Οβρυόκαμπος ή Βρυόκαστρο που χρησιμοποιείται για όλη την κοιλάδα του Παναχαϊκού, από την αρχαιότητα μάλιστα αναφέρεται ότι στην περιοχή φύονταν άφθονα βρύα. Για αυτό και γράφεται με Υ και όχι με Ι.

Πρόεδροι Κοινότητας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι πρόεδροι της Κοινότητας Οβρυάς ανά καιρούς ήταν οι εξής:

  • 1924-1974: ?
  • 1974-1982: Ιωάννης Λυμπέρης[10][11]
  • 1982-1986: Βασίλειος Ντέρμας[10]
  • 1986-1990: Κωνσταντίνος Σώρρας[10]
  • 1990-1998: Δημήτριος Καυκάς[10]

Λαογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με την λαϊκή παράδοση στην περιοχή ζούσε το στοιχειό της Οβρυάς που καθότανε πάντα σε μια συκιά και έχοντας την μορφή βοδιού και μούγκριζε. Το στοιχειό αυτό σκότωσε κάποιος με την ονομασία "Ζουδιάρης".

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Οβρυά εδρεύουν τα σωματεία Α.Ο. Αχιλλέας Οβρυάς και Α.Π.Σ. Φωστήρας Οβρυάς με ποδοσφαιρικά τμήματα, ο Μίλων Οβρυάς με τμήμα πετοσφαίρισης και ο Φοίνικας Οβρυάς με τμήμα καλαθοσφαίρισης. Τα σωματεία Μίλων και Φοίνικας σήμερα είναι ανενεργά.

Φωστήρας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αθλητικός και Ποδοσφαιρικός Σύλλογος "Φωστήρας" Οβρυάς είναι ερασιτεχνικό ποδοσφαιρικό σωματείο που ανήκει στη δύναμη της Ε.Π.Σ. Αχαΐας. Χρώματα έχει το μπλε - κίτρινο - μαύρο και έμβλημα του την κουκουβάγια. Έχει κατακτήσει πρωτάθλημα και κύπελλο Αχαΐας από μία φορά και έχει συμμετάσχει δύο φορές στην Δ΄ Εθνική Κατηγορία (το 2004 και 2005). Ο Φωστήρας είναι το πιο ιστορικό σωματείο της περιοχής, το μοναδικό με συμμετοχές σε εθνικές κατηγορίες και με ιδιόκτητο γήπεδο με φυσικό χλοοτάπητα.

Αχιλλέας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αθλητικός Όμιλος "Αχιλλέας" Οβρυάς ιδρύθηκε το 1996 ως Α.Ο. Σπάρτακος με έδρα το χωριό Άγιος Νικόλαος. Το 2003 η έδρα του μεταφέρθηκε στην Οβρυά και άλλαξε όνομα σε "Αχιλλέας Οβρυάς" σε ανάμνηση του παλιού ομώνυμου συλλόγου που υπήρχε στην Οβρυά το 1950-1970. Χρώματα της ομάδας είναι το πράσινο και το άσπρο, τα οποία άλλαξαν με την αλλαγή ονόματος από μπλε-άσπρο. Έμβλημα της ομάδας είναι η κεφαλή του Αχιλλέα. Έχει κατακτήσει ένα πρωτάθλημα Γ΄ Κατηγορίας της Ε.Π.Σ. Αχαΐας ενώ έχει αναδειχτεί και 2ος την σεζόν 2002-03 και μάλιστα αήττητος. Αγωνίστηκε δύο φορές χωρίς επιτυχία στην Β΄ Κατηγορία αφού υποβιβάστηκε αμέσως. Το καλοκαίρι του 2007 συγχωνεύτηκε με τον Α.Ο. Καλλιθέας, ομάδα του ίδιου δήμου, η συμφωνία προέβλεπε η ομάδα να κατέβει στο πρωτάθλημα με το όνομα Αχιλλέας, όπως κι έγινε. Το καλοκαίρι του 2008 μετονομάστηκε σε Α.Ο. Μεσσάτιδος.

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Οβρυά βρίσκεται σε μια πεδινή λοφώδη περιοχή με υψομετρικές εναλλαγές, μη επίπεδη επί το πλείστον και ιδιαίτερα στα ανατολικά της τμήματα. Την Οβρυά διασχίζει η Ε.Ο. Πατρών-Τριπόλεως (111), η οποία κατασκευάστηκε το 1922, καθώς και η συνδετήρια οδός με την Π.Ε.Ο. Πατρών-Πύργου[εκκρεμεί παραπομπή]. Σε αυτές τις δύο οδούς -στα πλαϊνά τους- αναπτύχθηκε, μετά το 1950 κυρίως, η Οβρυά με την εισροή "εσωτερικών μεταναστών", κυρίως από την περιοχή της Τριταίας. Ακόμα και σήμερα η Οβρυά είναι ανεπτυγμένη γύρω από αυτούς τους δύο δρόμους, σε μήκος 4 χιλιομέτρων περίπου, εκτός από κάποιες συνοικίες (όπως ο Προφήτης Ηλίας) που ξέφυγαν από τον κανόνα. Σήμερα την διασχίζει και η Περιμετρική Οδός των Πατρών, που αποτελεί τμήμα της Ολυμπίας Οδού, όπου υπάρχει και έξοδος για Οβρυά.

Φωτοθήκη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές και υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001
  2. ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011
  3. Αλέξιος Παναγόπουλος, Ιστορικό Λεξικό περιοχής Δήμου Ρίου Νομού Αχαΐας, Εκδόσεις Περί Τεχνών, Πάτρα 2003, λήμμα Καστρίτσι. ISBN 960-8260-32-9.
  4. Οικισμοί του Μοριά κατά το έτος 1828.
  5. Νέα Εστία, τεύχος 1168, από το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου
  6. Βασίλης Κ. Λάζαρης (επιμ.), Στέφανου Ν. Θωμόπουλου "Ιστορία της Πόλεως Πατρών από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1821". Έκδοση τέταρτη στη δημοτική γλώσσα και με βάση τα χειρόγραφα του συγγραφέα, Τόμος Α', Αχαϊκές Εκδόσεις, Πάτρα 1998. ISBN 960-7960-08-4. (στη σελ. 93)
  7. Γεννάδιος, Φυτολογικό λεξικό
  8. Διοσκουρίδης· ο οποίος γράφει ότι τα σπαράγγια της στο πρώτο βλάστημα τους τρώγονται βραστά, όπως και σήμερα.
  9. Συγγενικό βρύο με παρόμοιο βλαστάρι που δύσκολα ξεχωρίζει, έχει πιο γλυκιά γεύση και μαγειρεύεται με τον ίδιο τρόπο.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 Πληθυσμιακή διοικητική & Γεωγραφική εξέλιξη των δήμων & κοινοτήτων του νομού Αχαΐας Εκλογικές αναμετρήσεις Οβρυάς
  11. Πελοπόννησος, 1 Απριλίου 1975

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.