Ενωτικό δημοψήφισμα (Κύπρος, 1950)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Με την ονομασία ενωτικό δημοψήφισμα είναι γνωστή η διαδικασία συλλογής υπογραφών το 1950 στην Κύπρο με αίτημα την Ένωση του νησιού με την Ελλάδα.

Προυπήρξαν δύο άλλα δημοψηφίσματα για τον ίδιο σκοπό, το πρώτο το 1921[1] και το δεύτερο το 1930 [2]. Το 1950 υπέγραψαν συνολικά 215.108 άτομα επί συνόλου 224.757 Ελλήνων της Κύπρου τα οποία είχαν δικαίωμα υπογραφής[3], ποσοστό 95,7%. Υπέρ υπέγραψαν και κάποιοι Τουρκοκύπριοι αν και η ηγεσία τους ήταν ενάντια στην προοπτική της Ένωσης.[4].Το ενωτικό δημοψήφισμα υποστηρίχθηκε από την Εκκλησία της Κύπρου και το ΑΚΕΛ.

Ιστορικό πλαίσιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το τέλος του Β' Παγκόσμιου Πολέμου υπήρχαν, για τον λαό της Κύπρου αλλά και για όλους τους πληθυσμούς των αποικιών, οι δυνατότητες για την εκπλήρωση των εθνικών τους πόθων. Η παγκόσμια κοινή γνώμη αξίωνε τις διακηρύξεις των συμμαχικών δυνάμεων για την παροχή αυτοδιάθεσης στους λαούς, ενώ το γεγονός ότι η Αγγλία είχε χάσει αρκετές δυνάμεις κατά τη διάρκεια του πολέμου, ήταν ερώτημα κατά πόσο θα μπορούσε να διατηρήσει τον έλεγχο στις αποικίες της. Όμως για τις κυβερνήσεις της Ελλάδας, εν μέσω Εμφυλίου Πολέμου, η διεκδίκηση των εθνικών δικαίων εξαρτούνταν κατά πόσο αυτές θα υποστηρίζονταν ή όχι από τις συμμαχικές δυνάμεις και ιδιαίτερα την Αγγλία.[5]

Στην Κύπρο, οι πολιτικές δυνάμεις ήταν δύο: η Εκκλησία της Κύπρου και το νεοσύστατο ΑΚΕΛ (συνεχιστής του ΚΚΚ). Στις δημοτικές εκλογές του 1946 θριάμβευσε το ΑΚΕΛ με υπόσχεση την προώθηση της υπόθεση «της εθνικής λευτεριάς του λαού». Τότε ξεκίνησε ένας αγώνας δρόμου για τη Δεξιά για να εμφανιστεί αυτή ως η εθνικόφρων δύναμη.

Η αποικιακή κυβέρνηση νοιώθοντας την πίεση για ένωση του νησιού με την Ελλάδα, με δήλωση του βρετανού υπουργού Αποικιών Κριτζ Τζόουνς στη Βουλή των Κοινοτήτων στις 23 Οκτωβρίου 1946, αποφάσισε να αναθέσει την εκπόνηση του Συντάγματος σε μια Συνέλευση (γνωστή ως Διασκεπτική Συνέλευση) στην οποία θα συμμετείχαν εκπρόσωποι του πληθυσμού του νησιού. [6] Η πρόταση δίχασε τους Ελληνοκύπριους, αφού από τη μια η δεξιά παράταξη, με σύνθημα «Ένωσις και μόνον Ένωσις», προσέγγισε αρνητικά τις προθέσεις του Λονδίνου με τους εκπροσώπους της να αρνούνται να συμμετάσχουν στις εργασίες της Συνέλευσης, ενώ από την άλλη, η αριστερά, με σύνθημα «Αυτοκυβέρνηση - Ένωση» αποδέχθηκε την πρόταση των Βρετανών με τους εκπροσώπους της να συμμετέχουν στη Διασκεπτική Συνέλευση. Στην Συνέλευση συμμετείχαν τελικά 18 από τα 32 άτομα που προσκλήθηκαν: δέκα Ελληνοκύπριοι, επτά Τουρκοκύπριοι (όλοι όσοι προσκλήθηκαν) και ένας Μαρωνίτης, ωστόσο εξ' αιτίας της απροθυμίας των Βρετανών για παραχώρηση αυτοδιάθεσης, η Διασκεπτική Συνέλευση ναυάγησε το 1948.[5]

Ωστόσο, η Διασκεπτική αποσαφήνισε τους διαφορετικούς πολιτικούς στόχους των ομάδων: Από τη μια πλευρά, ήταν οι αριστεροί Έλληνες της Κύπρου, που οι επιδιώξεις τους επικεντρώνονταν στην εφαρμογή πλήρους Συντάγματος αυτοκυβέρνησης που, όπως υποστήριζαν, θα έθετε τις βάσεις για διεκδίκηση στο μέλλον του αιτήματος της αυτοδιάθεσης. Από την άλλη πλευρά οι Τούρκοι της Κύπρου, επιθυμούσαν τη μη ουσιώδη τροποποίηση της συνταγματικής κατάστασης στο νησί. Επιπλέον, η ελληνική Δεξιά της Κύπρου που είχε απορρίψει την αυτοκυβέρνηση, επέμενε στην καταβολή κάθε προσπάθειας για εκπλήρωση του στόχου της Ένωσης.[5]

Μετά το ναυάγιο της Διασκεπτικής, αντιπροσωπεία του ΑΚΕΛ, με τους Φίφη Ιωάννου και Αντρέα Ζιαρτίδη μετέβη το φθινόπωρο του 1948 στην Ελλάδα, όπου συνάντησε τον Νίκο Ζαχαριάδη, ηγέτη του ΚΚΕ. Σύμφωνα με τον Ζιαρτίδη, ο Ζαχαριάδης είπε στην αποστολή του ΑΚΕΛ ότι «δεν γίνεται εμείς να πολεμούμε με το όπλο ενάντια στην αντίδραση και τον βρετανικό ιμπεριαλισμό και σεις στην Κύπρο να συνεργάζεστε με τους Βρετανούς για Σύνταγμα. Η τακτική σας πρέπει να αλλάξει. Πρέπει να αγωνιστείτε για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Εμείς είμαστε βέβαιοι για τη νίκη μας και όταν νικήσουμε θα είναι η λύση του προβλήματός σας!».[7] Έτσι, το ΑΚΕΛ κινητοποιήθηκε ενεργά στην προώθηση της Ένωσης και πρώτο έβαλε την ιδέα του δημοψηφίσματος. Μάλιστα επιχείρησε την προώθησή του σε συνεργασία με την Εκκλησία της Κύπρου, η οποία όμως δεν είχε καμιά διάθεση να αναγνωρίσει οποιοδήποτε ρόλο στο ΑΚΕΛ πάνω στο θέμα αυτό, γι’ αυτό και ανέλαβε από μόνη της την διεξαγωγή του δημοψηφίσματος. Τα στελέχη του ΑΚΕΛ Σέρβας, Αδάμαντος και άλλα τρία μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος διαφώνησαν με την νέα γραμμή και συνέχισαν να τάσσονται υπέρ της γραμμής της αυτοκυβέρνησης.[8]

Αποτελέσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αποτελέσματα του δημοψηφίσματος[9]
Επιλογή Ψήφοι Ποσοστά
Υπέρ 215.108 95,71 %
Κατά 9.639 4,29 %
Σύνολο 224.747 100 %

Η Εκκλησία της Κύπρου διοργάνωσε το δημοψήφισμα με τη μέθοδο της συλλογής υπογραφών. Η Ιερά Σύνοδος, σε συνεδρία της στις 18 Νοεμβρίου 1949, αποφάσισε τη διενέργεια δημοψηφίσματος και ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Β΄ ζήτησε από τον βρετανό κυβερνήτη Andrew Wright όπως η αποικιακή κυβέρνηση αναλάβει τη διοργάνωσή του. Η εξέλιξη αυτή δεν χαροποίησε τους Βρετανούς αποικιοκράτες, οι οποίοι αρνήθηκαν να αναλάβουν την διοργάνωση του δημοψηφίσματος.

Η στάσις της Κυβερνήσεως της Αυτού Μεγαλειότητος και συνεπώς και της Κυπριακής Κυβερνήσεως, επί του θέματος τούτου, όπως επανειλημμένως διετυπώθη, είναι ότι το ζήτημα είναι κλειστόν", ήταν η απάντηση των Βρετανών τότε. Ακολούθησαν απειλές και τρομοκρατία των Κύπριων από τους αποικιοκράτες, οι οποίοι εκτός από απειλές προς δασκάλους και κυβερνητικούς ότι θα τους έδιωχναν από τις δουλειές τους, απειλούσαν ολόκληρο τον πληθυσμό με κυρώσεις

Πέραν της άρνησης του κυβερνήτη, η αποικιακή κυβέρνηση ενημέρωσε τον Αρχιεπίσκοπο ότι δεν ετίθετο θέμα αλλαγής του καθεστώτος στην Κύπρο και το όποιο αποτέλεσμα τυχόν δημοψηφίσματος δεν θα είχε καμία απολύτως σημασία.[10]

Το δημοψήφισμα πραγματοποιήθηκε σε δύο συνεχόμενες Κυριακές, στις 15 και 22 Ιανουαρίου 1950. Η συλλογή των υπογραφών έγινε έξω από τις εκκλησίες και άρχισε μετά την κυριακάτικη δοξολογία. Οι συμμετέχοντες είχαν την επιλογή να υπογράψουν σε ένα από τα ακόλουθα δύο έντυπα: «ΑΞΙΟΥΜΕΝ, ΤΗΝ ΕΝΩΣΙΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ» ή «ΕΝΙΣΤΑΜΕΘΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΝΩΣΙΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ».[10] Οι υπογραφές συγκεντρώθηκαν σε τέσσερις τόμους[10] ενώ για πρώτη φορά ψήφισαν και οι γυναίκες[11].

Παρόλο που η Εκκλησία ζήτησε μόνο από τους Ελληνοκύπριους χριστιανούς να υπογράψουν, καταμετρήθηκαν και 42 Τουρκοκύπριοι ενώ ψήφισαν και Αρμένιοι[12]. Στους δημόσιους υπαλλήλους είχε απαγορευθεί η συμμετοχή στο δημοψήφισμα, αλλά εντούτοις κάποιοι από αυτούς ψήφισαν[13]

Η αναφορά του Ρένταγουεϊ για νοθεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

O βρετανός διοικητής της επαρχίας Λεμεσού, Άρθουρ Ρένταγουεϊ, δέκα ημέρες μετά την ολοκλήρωση του δημοψηφίσματος υπέβαλε δεκασέλιδη έκθεση προς τον Αποικιακό Γραμματέα του Κυβερνείου της Λευκωσίας, περιγράφοντας τα γεγονότα τα οποία διαδραματίστηκαν στην επαρχία του λίγο πριν αλλά και μετά τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος. Στην έκθεσή του, έκανε λόγο για νοθεία, καθώς σύμφωνα με τους πληροφοριοδότες του:"(α) Οι ιερείς δεν ήταν και ιδιαίτερα σχολαστικοί στην εφαρμογή του ορίου ηλικίας των 18 χρόνων κατά την ετοιμασία των εκλογικών καταλόγων. (β) Ένα μέλος μίας οικογένειας μπορούσε να ψηφίσει [υπογράψει] εκ μέρους άλλων μελών της ίδιας οικογένειας. (γ) Επετράπη σε άτομα που ισχυρίστηκαν ότι ήταν γραμμένα σε ένα εκλογικό κέντρο να υπογράψουν σε ένα άλλο χωρίς να εξεταστεί επισταμένως η ταυτότητά τους."

Με βάση τα πιο πάνω, γράφει ο Ρένταγουεϊ, "δεν ξενίζει το γεγονός ότι ο αριθμός των υπογραφών στην πόλη της Λεμεσού στην πραγματικότητα ξεπέρασε τον αριθμό των καταχωρημένων ψηφοφόρων στους εκλογικούς καταλόγους που ετοιμάστηκαν από τους ιερείς". Για να προσθέσει συμπερασματικά:"Αυτό δεν φαίνεται στα δημοσιευμένα αποτελέσματα (του δημοψηφίσματος) και υποθέτω ότι αντιλαμβανόμενοι το παράλογο (της υπόθεσης), οι διοργανωτές γρήγορα διόρθωσαν τους αρχικούς καταλόγους με τέτοιο τρόπο, ώστε να φαίνεται ένα λογικό περιθώριο. Ο αρχικός αριθμός των ψηφοφόρων στον κατάλογο ήταν 12.898, ο αριθμός των συγκεντρωμένων υπογραφών 12.991 και ο αριθμός των ψηφοφόρων στον αναθεωρημένο εκλογικό κατάλογο 13.235. Σε ένα χωριό, τα Αγρίδια, οι διοργανωτές προφανώς παρέλειψαν να διορθώσουν τον αρχικό κατάλογο, αφού συγκεντρώθηκαν 273 υπογραφές έναντι 269 εγγεγραμμένων ψηφοφόρων."[14][10]

Σύμφωνα με τον Ρένταγουεϊ, το γεγονός ότι η υπογραφή γινόταν δημόσια, ανάγκασε πολλούς φιλοβρετανούς πολίτες να υπογράψουν στο δημοψήφισμα διότι: "(α) είναι ειλικρινά δεσμευμένοι με την «Ένωση» ως ιδανικό, (β) Θεωρούν το δημοψήφισμα ως ένα ακόμη πολιτικό κόλπο και υπέγραψαν απλώς για να αποφύγουν φασαρίες και γνωρίζοντας σαφώς ότι δεν σήμαινε τίποτα, (γ) Θεωρούν ότι η κυβέρνηση μπορεί να μέμφεται μόνο τον εαυτό της διότι έχει επιτρέψει να φτάσει η κατάσταση σε τέτοιο βαθμό εκτός ελέγχου, που να μην μπορούν οι φίλοι της να διακινδυνεύουν τις συνέπειες μιας δημόσιας δήλωσης υποστήριξης της, (δ) Σε συνέχεια του πιο πάνω λόγου, θα ήταν καλύτερα να έχουμε Ένωση και να τελειώνουμε, παρά να συνεχίζεται η σημερινή κατάσταση πραγμάτων. Η ελληνική κυβέρνηση θα έβαζε τους κομμουνιστές τουλάχιστον στη θέση τους και τα οικονομικά μειονεκτήματα θα αντισταθμίζονταν σε κάποιο βαθμό από τον τερματισμό της αβεβαιότητας σχετικά με το μέλλον της νήσου, πράγμα που είναι τόσο κακό για τη μακροπρόθεσμη εμπορική ανάπτυξη, (ε) Όποιος αρνιούνταν να υπογράψει το δημοψήφισμα, θα μπορούσε βεβαίως να αποχαιρετήσει την οποιαδήποτε προοπτική πολιτικής ανέλιξής του στην Κύπρο, πόσο μάλλον προοπτική επηρεασμού των συμπατριωτών του υπέρ της συνεργασίας με την κυβέρνηση.[14]

Αντίδραση Τουρκοκυπρίων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σύμπνοια της δεξιάς με την αριστερά των ελληνοκυπρίων για το ζήτημα της Ένωσης, οδήγησε στην προσέγγιση των δύο πολιτικών παρατάξεων της μουσουλμανικής μειονότητας (εθνικιστές/κεμαλικοί και παραδοσιακοί). Έτσι ιδρύθηκε η Ενιαία Ομοσπονδία Τουρκικών Οργανώσεων. Το αίτημά της ήταν να παραμείνει η Κύπρος υπό βρετανική διοίκηση ή να επιστραφεί στην Τουρκία, την προηγούμενη κυρίαρχη δύναμη και πλησιέστερη χώρα. Η Ομοσπονδία διοργάνωσε διαδηλώσεις εναντίον του δημοψηφίσματος και έστειλε αντιπροσωπεία στην Τουρκία, όπου πραγματοποιήθηκαν συλλαλητήρια ενώ ο τύπος εκφραζόταν εναντίον της Ένωσης.[15]

Για να εκμεταλλευτεί το ψυχροπολεμικό κλίμα, ιδιαίτερα του δυτικού μπλοκ, η τουρκοκυπριακή ηγεσία υιοθέτησε μια ακραία αντικομμουνιστική επιχειρηματολογία προκειμένου να εξισορροπήσει τις θετικές εντυπώσεις που δημιουργούσε, διεθνώς, η αντιαποικιακή ρητορική των ελληνοκυπρίων. Οι τουρκοκυπριακές δραστηριότητες κορυφώθηκαν στις 12 Δεκεμβρίου 1949, με την διοργάνωση ενός ογκώδους ανθενωτικού συλλαλητηρίου, στο οποίο 15.000 τουρκοκύπριοι αναθεμάτισαν το επερχόμενο δημοψήφισμα και το ΑΚΕΛ.[13]

Ο ηγέτης του νέου κόμματος Φαζίλ Κιουτσούκ εξουσιοδοτήθηκε να επιδώσει ψήφισμα στον ΟΗΕ, σε βρετανούς αξιωματούχους και σε κόμματα και οργανώσεις στην Τουρκία. Την ίδια εποχή, φοιτητικές διαδηλώσεις σε όλη την Τουρκία απαιτούσαν να επιστραφεί η Κύπρος στην Τουρκία σε περίπτωση απομάκρυνσης των βρετανών, παρόλο που η επίσημη τούρκικη κυβέρνηση τους διαβεβαίωνε πως δεν υπήρχε τέτοιο ζήτημα, καθώς η Κύπρος ήταν αγγλική κτήση. [16]

Υποδοχή αποτελεσμάτων δημοψηφίσματος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Εκκλησία της Κύπρου αποφάσισε την αποστολή αποστολής στο εξωτερικό, και πιο συγκεκριμένα σε Αθήνα, Λονδίνο και Νέα Υόρκη. Το ΑΚΕΛ ζήτησε μέλη του κόμματος του να συμμετέχουν στην αποστολή, με την Εθναρχία να διαφωνεί με μια τέτοια εξέλιξη. Επιπλέον το ΑΚΕΛ ζήτησε να σταλθεί πρεσβεία στις χώρες του ανατολικού μπλοκ, ελπίζοντας στη στήριξη των χωρών αυτών σε ενδεχόμενη εγγραφή και συζήτηση του θέματος στα Ηνωμένα Έθνη. Η Εκκλησία όμως δεν επιθυμούσε την εμπλοκή των Σοβιετικών στο Κυπριακό.[10] Τότε το ΑΚΕΛ αποφάσισε την δημιουργία δικής του αποστολής.

Το αποτέλεσμα ήταν να συγκροτηθούν δύο ξεχωριστές πρεσβείες. Στην πρεσβεία της Εθναρχίας υπό τον Μητροπολίτη Κυρηνείας Κυπριανό συμμετείχαν οι Νικόλαος Λανίτης, Σάββας Λοϊζίδης και Γεώργιος Ρωσσίδης. Στην πρεσβεία του ελεγχόμενου από το ΑΚΕΛ Εθνικού Απελευθερωτικού Συνασπισμού (ΕΑΣ) συμμετείχαν ο γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ Εζεκίας Παπαϊωάννου, το μέλος του κόμματος Εύδωρος Ιωαννίδης που διέμενε στο Λονδίνο και το στέλεχος του ΑΚΕΛ Αδάμος Αδάμαντος, δήμαρχος Αμμοχώστου[17].

Η πρεσβεία της Εθναρχίας στην Ελλάδα σήκωσε κύμα ενθουσιασμού από τον λαό. Ωστόσο η κυβέρνηση Πλαστήρα δεν ήταν το ίδιο ενθουσιασμένη εξαιτίας της σύγκρουσης συμφερόντων με την Αγγλία. Ενδεικτική ήταν η απάντηση του αντιπρόεδρου Γεωργίου Παπανδρέου:«Η Ελλάς αναπνέει σήμερον με δύο πνεύμονας, τον μεν αγγλικόν, τον δε αμερικανικόν. Δεν ημπορεί, λόγω του Κυπριακού, να διακινδυνεύσει από ασφυξίαν».[10]

Αργότερα μετέβησαν στο Λονδίνο, όπου έλαβαν αρνητική απάντηση και στη Νέα Υόρκη, όπου οι επαφές ήταν πιο πετυχημένες.[6]

Η αντιπροσωπεία της Ε.Α.Σ συνέχισε τις επαφές της, χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα, σε Τσεχοσλοβακία, Ρουμανία, Ουγγαρία και Πολωνία. Η επίσκεψη στη Μόσχα δεν κατέστη δυνατή λόγω της άρνησης παραχώρησης σχετικής θεώρησης εισόδου. Την ίδια αρνητική απάντηση έλαβαν οι Ιωαννίδης και Αδάμαντος όταν επιχείρησαν να εξασφαλίσουν θεώρηση εισόδου για τις ΗΠΑ[18].

Συνέπειες δημοψηφίσματος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το δημοψήφισμα του 1950 αποτελεί σταθμό στην ιστορία της Κύπρου. Πέραν του ότι ήταν η πρώτη ουσιαστική προσπάθεια για διεθνοποίηση του θέματος, ήταν και η μοναδική ίσως φορά που Εθναρχία και Αριστερά είχαν κοινό επιδιωκόμενο στόχο. Ηταν ίσως μια από τις ελάχιστες στιγμές στην ιστορία της Κύπρου που μια πρωτοβουλία ετύγχανε ευρείας, ή καλύτερα παλλαϊκής, υποστήριξης.

Εκκλησία της Κύπρου ως πολιτική δύναμη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Εκκλησία της Κύπρου ξανακέρδισε τον κυρίαρχο ρόλο στην πολιτική ζωή του νησιού. Έγινε ξανά ο πρωταγωνιστής της υπόθεσης της Ενώσεως, ρόλο που διεκδικούσε το ΑΚΕΛ, ενώ έγινε ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της δεξιάς. Ο ρόλος αυτός τερματίστηκε δεκαετίες αργότερα μετά το θάνατο του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου.

Διχασμός ελληνοκυπρίων-τουρκοκυπρίων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο δημοψήφισμα η Εκκλησία αγνόησε πλήρως τους Τουρκοκυπρίους και τις ανησυχίες τους, αφήνοντας τους βορά στους βρετανούς αποικιοκράτες, οι οποίοι εκμεταλλεύτηκαν τους φόβους τους και έκαναν ό,τι μπορούσαν για να τους καλλιεργήσουν τουρκική εθνική συνείδηση.[15] Το μόνο κόμμα που είχε δεσμούς με τους Τουρκοκυπρίους ήταν το ΑΚΕΛ, όμως η στροφή του στο αίτημα της Αυτοδιάθεσης-Ένωσης σήμανε την εγκατάλειψη της γραμμής της Ανεξαρτησίας-Αυτονομίας κάτω από ένα ενιαίο μέτωπο μαζί με τους Τουρκοκυπρίους[19] και οδήγησε πολλούς Τουρκοκυπρίους να εγκαταλείψουν την συνδικαλιστική του οργάνωση ΠΕΟ και να ενταχθούν σε τουρκοκυπριακές οργανώσεις.[19] Έκτοτε στρατηγική επιδίωξη των Τουρκοκυπρίων υπήρξε η διασφάλιση μιας ενεργότερης εμπλοκής της Τουρκίας στο Κυπριακό[13]

Το δημοψήφισμα του 1950 συζητείται στην Βουλή το 2017[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις αρχές του 2017 προκλήθηκε πολιτική κρίση στην Κύπρο, που επηρέασε τις συνομιλίες Αναστασιάδη-Ακιντζί για λύση του Κυπριακού προβλήματος.

Στις 10 Φεβρουαρίου 2017 εγκρίθηκε από την Βουλή τροπολογία που εισηγήθηκε το ΕΛΑΜ και αφορούσε τη συμπερίληψη του Ενωτικού Δημοψηφίσματος του 1950 στις επετείους όπου γίνεται ανάγνωση μηνυμάτων, καθώς και ολιγόλεπτη συζήτηση στις σχολικές[20][21]. Υπέρ της τροπολογίας ψήφισαν το ΕΛΑΜ, το ΔΗΚΟ, η ΕΔΕΚ, η Συμμαχία Πολιτών, η Αλληλεγγύη και το Κίνημα Οικολόγων. Αποχή τήρησε ο Δημοκρατικός Συναγερμός ενώ καταψηφίστηκε απο το ΑΚΕΛ.[20]. Αποτέλεσμα της έγκρισης της τροπολογίας, ήταν η αποχώρηση του Ακιντζί από τις συνομιλίες αιτιώμενος την επιδίωξη της πολιτικής της Ένωσης (Κύπρου-Ελλάδας) από τους Ελληνοκυπρίους.[22] Το Εθνικό Συμβούλιο σε ομόφωνη απόφαση του (χωρίς το ΕΛΑΜ) διακήρυξε τη θέληση του για λύση σύμφωνα με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ και χαρακτήρισε "διαστρέβλωση" τα "περί επαναφοράς από την ελληνοκυπριακή πλευρά της πολιτικής της `Ενωσης"[23].

Στις 8 Απριλίου 2017 η Βουλή υπερψήφισε διάταξη η οποία όριζε ότι οι σχολικοί εορτασμοί και επέτειοι περνούν στην αρμοδιότητα του εκάστοτε Υπουργού Παιδείας, ακυρώνοντας εμμέσως την προηγούμενη τροπολογία του ΕΛΑΜ. Τριάντα βουλευτές του ΔΗΣΥ (με απώλειες δυο βουλευτών που την καταψήφισαν) και του ΑΚΕΛ ψήφισαν υπέρ, ενώ τα υπόλοιπα κόμματα ψήφισαν εναντίον.[24] Η συνεδρίαση της βουλής ήταν έντονη καθώς ο βουλευτής του Ε.ΛΑ.Μ., Λίνος Παπαγιάννης, αποκάλεσε όσους προτίθενται να υπερψηφίσουν την πρόταση ως "εθνικούς μειοδότες". Αυτό προκάλεσε την αντίδραση των βουλευτών του ΑΚΕΛ οι οποίοι τον χαρακτήρισαν "φασίστα" και ο βουλευτής κινήθηκε προς το μέρος τους για να ζητήσει εξηγήσεις.[25]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Το ενωτικό δημοψήφισμα 1921
  2. Το ενωτικό δημοψήφισμα 1921
  3. https://www.offsite.com.cy/articles/eidiseis/topika/240661-68-hronia-apo-to-enotiko-dimopsifisma-tis-15is-ianoyarioy-1950
  4. «Το ενωτικό δημοψήφισμα στην Κύπρο, Του Νικου Χριστοδουλιδη* | Kathimerini». http://www.kathimerini.gr/467141/article/epikairothta/ellada/to-enwtiko-dhmoyhfisma-sthn-kypro. Ανακτήθηκε στις 2018-04-04. 
  5. 5,0 5,1 5,2 Δημήτρης, Δημητρίου (2008). «Διασκεπτική και το Ενωτικό Δημοψήφισμα μέσα από τον Αντικομουνισμό της περιόδου 1946-1950». Ανακτήθηκε στις 17/5/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  6. 6,0 6,1 Χριστοδουλίδης, Νίκος (29/1/2012). «Η Διασκεπτική Συνέλευση στην Κύπρο». Ανακτήθηκε στις 17/5/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  7. Ανδρέας Ζιαρτίδης, Η Διασκεπτική, στην εφημερίδα « Ο Φιλελεύθερος» ημερ. 15.3.1987
  8. Χαϊντς Α. Ριχτερ (2011). Ιστορία της Κυπρου, τόμος δεύτερος (1950-1959). Αθήνα: Εστία, σελ. 24. ISBN 978-960-05-1502-2. 
  9. Chypre : histoire récente et perspectives d'avenir, Georges Ténékidès, "éditions Nagel, 1964, 293 pages, p.59.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 Χριστοδουλίδης, Νίκος (2/9/2012). «Το ενωτικό δημοψήφισμα στην Κύπρο». Καθημερινή. Καθημερινή. Ανακτήθηκε στις 17/5/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  11. http://www.mixanitouxronou.com.cy/stiles/sinevi-simera/axioume-tin-enosin-tis-kiprou-me-tin-ellada-to-istoriko-dimopsifisma-stin-kipro-prokalese-tin-orgi-ton-anglon-pou-apilousan-me-apolisis-daskalous-ke-dimosious-ipallilous-i-diadilosis-sti/
  12. file:///C:/Users/user/Downloads/%CE%A4%CE%BF%20%CE%B5%CE%BD%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%20%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CF%88%CE%AE%CF%86%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%B1%20(1).pdf
  13. 13,0 13,1 13,2 Κτωρής, Σώτος (16/1/2016). «Ενωτικό δημοψήφισμα 1950 - Η τουρκοκυπριακή παράμετρος». Ανακτήθηκε στις 17/5/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  14. 14,0 14,1 ΛΕΒΕΝΤΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ (23/1/2017). «Το Ενωτικό Δημοψήφισμα του 1950 μέσα από τα βρετανικά μάτια». η Σημερινή. Ανακτήθηκε στις 17/5/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  15. 15,0 15,1 Αθανασίου, Βαλάντης. «Το ενωτικό δημοψήφισμα». Ανακτήθηκε στις 17/5/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  16. Χαϊντς Α. Ριχτερ (2011). Ιστορία της Κυπρου, τόμος δεύτερος (1950-1959). Αθήνα: Εστία, σελ. 35-38. ISBN 978-960-05-1502-2. 
  17. http://www.kathimerini.gr/467141/article/epikairothta/ellada/to-enwtiko-dhmoyhfisma-sthn-kypro
  18. http://www.kathimerini.gr/467141/article/epikairothta/ellada/to-enwtiko-dhmoyhfisma-sthn-kypro
  19. 19,0 19,1 Σολωμού, Παναγιώτη. «Το ενωτικό δημοψήφισμα 1950, το εθνικιστικό αδιέξοδο και η Αριστερά». Ανακτήθηκε στις 17/5/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  20. 20,0 20,1 «Πέρασε πρόταση του ΕΛΑΜ για εορτασμό στα σχολεία του Ενωτικού Δημοψηφίσματος». http://archive.philenews.com/el-gr/top-stories/885/351500/perase-protasi-tou-elam-gia-eortasmo-sta-scholeia-tou-enotikou-dimopsifismatos. Ανακτήθηκε στις 11/4/2017. 
  21. «Ιδού η τροπολογία ΕΛΑΜ για εορτασμό Ενωτικού Δημοψήφισματος». 10/2/2017. http://www.sigmalive.com/news/politics/404346/idou-i-egkritheisa-tropologia-elam-gia-enotiko-dimopsifisma. Ανακτήθηκε στις 11/4/2017. 
  22. «Αποχώρηση Ακιντζί από τις συνομιλίες με τον Ν.Αναστασιάδη». 16/2/2017. Ανακτήθηκε στις 11/4/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  23. «Εθνικό Συμβούλιο: Ομόφωνη δήλωση για αντιδράσεις των Τ/κ για «Ένωση»». 13/2/2017. http://archive.philenews.com/el-gr/top-stories/885/351658/ethniko-symvoulio-omofoni-dilosi-gia-antidraseis-ton-tk-gia-enosi. Ανακτήθηκε στις 11/4/2017. 
  24. «Υπερψηφίστηκε η πρόταση ΔΗΣΥ για το ενωτικό δημοψήφισμα». https://www.efsyn.gr/arthro/yperpsifistike-i-protasi-disy-gia-enotiko-dimopsifisma. Ανακτήθηκε στις 11/4/2017. 
  25. ««Χαμός» στην Βουλή της Κύπρου για τις εθνικές επετείους με γιουχαΐσματα και αποδοκιμασίες». Ανακτήθηκε στις 11/4/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)