Απελευθερωτικός Αγώνας της Κύπρου 1955-59
| Απελευθερωτικός Αγώνας της Κύπρου | |||
|---|---|---|---|
| Μέρος του αντιαποικιακού αγώνα στη Μεσόγειο στα πλαίσια του Ψυχρού Πολέμου | |||
| Χρονολογία | 1 Απριλίου 1955 – 19 Φεβρουαρίου 1959 | ||
| Τόπος | Αγγλοκρατούμενη Κύπρος | ||
| Έκβαση | Ανεξάρτητη Κυπριακή Δημοκρατία[1] | ||
| Αντιμαχόμενοι | |||
| Ηγετικά πρόσωπα | |||
| |||
| Δυνάμεις | |||
Απελευθερωτικός Αγώνας της Κύπρου ή Αγώνας της ΕΟΚΑ ονομάζεται η ένοπλη σύγκρουση, η οποία διεξήχθη κατά τα έτη 1955-1959 στην τότε Αγγλοκρατούμενη Κύπρο με σκοπό την ανεξαρτησία της από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ένωσή της με την Ελλάδα.
Η Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών (EOKA), μια ελληνοκυπριακή πατριωτική οργάνωση ανταρτών, ξεκίνησε το 1955 τον ένοπλο αγώνα για τον τερματισμό της βρετανικής αποικιακής κυριαρχίας και την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Η αντίθεση των Τουρκοκυπρίων στην Ένωση οδήγησε στη σύσταση της Τουρκικής Οργάνωσης Αντίστασης (ΤΜΤ) με σκοπό την διχοτόμηση του νησιού. Ο απελευθερωτικός αγώνας έληξε το 1959 με την υπογραφή των Συμφωνιών Λονδίνου-Ζυρίχης, με τις οποίες ιδρύθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία ως ανεξάρτητο κράτος.
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Κύπρος μπορεί να εντοπίσει τις ελληνικές ρίζες της από τον 12ο αιώνα Π.Χ. με την μετανάστευση Μυκηναίων Ελλήνων στο νησί.[5][6] Πολλές αυτοκρατορίες και πολιτισμοί περάσαν από την Κύπρο αφήνοντας πίσω τα ίχνη τους, όπως οι Φράγκοι, οι Βενετοί, οι Ασσύριοι και άλλοι.[7][8]
Η Κύπρος ανήκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από τα τέλη του 16ου αιώνα μέχρι να γίνει προτεκτοράτο του Ηνωμένου Βασιλείου υπό οθωμανική κυριαρχία με τη Σύνθήκη της Κωνσταντινούπολης (1878), η οποία ακολούθησε τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο.[9] Το 1915, η Κύπρος προσαρτήθηκε επισήμως στη Βρετανική Αυτοκρατορία μετά την είσοδο των Οθωμανών στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο με την πλευρά των Κεντρικών Δυνάμεων εναντίον των Βρετανών και, αρχικά, κυβερνήθηκε από στρατιωτική διοίκηση μέχρι το 1925, οπότε ανακηρύχθηκε Αποικία του Στέμματος.[10] Από τη δεκαετία του 1910 έως το 1950, οι Ελληνοκύπριοι ήταν όλο και περισσότερο δυσαρεστημένοι με τη βρετανική κυριαρχία και υποστήριζαν την Ένωση, την ιδέα της πολιτικής ενοποίησης μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας. Αρκετές ανεπιτυχείς προσφορές που έγιναν στην Ελλάδα από τους Βρετανούς για να παραχωρήσουν την Κύπρο σε αντάλλαγμα για στρατιωτικές παραχωρήσεις, αλλά και η αξιοσημείωτη έλλειψη βρετανικών επενδύσεων στο νησί, προκάλεσαν ένα αυξανόμενο ελληνικό εθνικιστικό κίνημα.
Τον Οκτώβριο του 1931, οι Ελληνοκύπριοι αντισταθήκαν στην βρετανική αποικιοκρατία και κατέστρεψαν κυβερνητικά κτίρια σε επεισόδιο που ονομάστηκαν "Οκτωβριανά".[11] Οι διαδηλώσεις και τα επεισόδια κατεστάλησαν και η Βρετανία, σε αντίποινα, πήρε δρακόντια και ιδιαίτερα σκληρά μέτρα ενάντια των Κυπρίων σε μια εποχή που ονομάστηκε "Παλμεροκρατία" που πήρε το όνομα του Κυβερνήτη της Κύπρου, Richmond Palmer.[12][13] Αυτά τα μέτρα παρέμειναν μέχρι την αρχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.[14]
Το 1950, διενεργήθηκε το ενωτικό δημοψήφισμα από την Εκκλησία της Κύπρου σχετικά με την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, με συμμετοχή του 89% των Ελληνοκυπρίων και αποτέλεσμα 95,7% υπέρ της Ένωσης, αλλά η βρετανική κυβέρνηση αρνήθηκε να διαπραγματευτεί.[15][16][17]
Το 1954, η Βρετανία ανακοίνωσε την πρόθεσή της να μεταφέρει το στρατιωτικό αρχηγείο του Σουέζ (και το αρχηγείο Μέσης Ανατολής) στην Κύπρο.[18]
Εξέγερση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Την 1η Απριλίου 1955, η εξέγερση της ΕΟΚΑ ξεκίνησε με τις επιθέσεις της 1ης Απριλίου. Μετά από μια σειρά επεισοδίων που ακολούθησαν, ο Γενικός Κυβερνήτης Τζον Χάρντινγκ κήρυξε το νησί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στις 26 Νοεμβρίου του ίδιου έτους.[19] Οι Βρετανοί αντιμετώπισαν μεγάλη δυσκολία να αποκτήσουν εσωτερική πληροφόρηση σχετικά με την ΕΟΚΑ, καθώς η πλειοψηφία του ελληνοκυπριακού πληθυσμού τους υποστήριζε. Επίσης είχε πρόβλημα έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού λόγω της ταυτόχρονης κρίσης του Σουέζ και της εξέγερσης στην Μαλαϊα.[20]
Η ΕΟΚΑ συγκέντρωσε τις δραστηριότητες της σε αστικές περιοχές, κάνοντας συνολικά 104 βομβιστικές επιθέσεις σε οικίες, 53 ταραχές, 136 δολιοφθορές, 403 ενέδρες, 35 επιθέσεις ενάντια της αστυνομίας, 38 επιθέσεις ενάντια στρατιωτών και 43 επιδρομές σε αστυνομικούς σταθμούς. Ο σκοπός της ΕΟΚΑ ήταν να κρατήσουν μακριά τον Βρετανικό στρατό από τα βουνά του Τροόδους που οι κύριοι αγωνιστές κρυβόταν.[21] Μερικές επιθέσεις πήγαν λάθος όπως την περίπτωση που στις 16 Ιουνίου, αντί για Άγγλο πράκτορα, η ΕΟΚΑ σκότωσε πράκτορα της CIA, τον Ουίλιαμ Π. Μπότελερ.[22] Ο Γρίβας απολογήθηκε για το λάθος και ξεκαθάρισε ότι δεν στόχευαν Αμερικάνους πολίτες.[23]
Τον Οκτώβριο, με την κατάσταση της ασφάλειας να χειροτερεύει, ο Χάρντινκ άρχισε συνομιλίες για το μέλλον της νήσου. Μέχρι αυτό το στάδιο, οι Άγγλοι συνδέσαν τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο με την εξέγερση και οι συνομιλίες τελειώσαν χωρίς συμφωνία αρχές του 1956.[24] Οι Άγγλοι ήταν καχύποπτοι με τον Μακάριο και ως αποτέλεσμα τον εξορίσαν στις Σεϋχέλλες.[25][26] Με αυτά τα νέα και για μία ολόκληρη εβδομάδα, ακολουθήσαν 246 επιθέσεις συμπεριλαμβανόμενο και απόπειρα δολοφονίας του Χάρτινκ.[27]
Αντιεξέγερση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στα μέσα του 1956, υπήρχαν 17.000 Άγγλοι στρατιώτες στην Κύπρο και ο Χάρτινκ ήταν προβληματισμένος με τις ορεινές ομάδες της ΕΟΚΑ στο Τρόοδος. Ωστόσο άρχισε ένας αριθμός επιχειρήσεων:[28][29]
- Μεταξύ 21 Απριλίου και 7 Μαΐου 1956, οι βρετανικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποίησαν επιχείρηση με κωδική ονομασία "Kennett" στον Πενταδάκτυλο με την συμμετοχή 1.500 στρατιωτών, αποκλείοντας και ερευνώντας χωριά σε 50 τετραγωνικά μίλια και συλλαμβάνοντας δεκαοκτώ ύποπτους.[30]
- Από τις 17 Μαΐου μέχρι τις 7 Ιουνίου, η Βρετανία ξεκίνησε την επιχείρηση "Pepper Pot", η οποία εκτελέστηκε από την 16η Ανεξάρτητη Ταξιαρχία Αλεξιπτωτιστών αλλά ένας πράκτορας της ΕΟΚΑ εντός της Special Branch, ενημέρωσε τον Γρίβα για την επιχείρηση με κατάληξη την αναποτελεσματικότητα της βρετανικής επιχείρησης.[31][32]
- Από τις 7 μέχρι τις 23 Ιουνίου 1956, η Βρετανία ξεκίνησε την Επιχείριση Τυχερός Αλφόνσος σε μια προσπάθεια να αποδυναμώσουν την ΕΟΚΑ και να συλλάβουν τον Γεώργιο Γρίβα ως μοχλό πιέσεως στις διαπραγματεύσεις.[33] Παραπάνω που 5.000 Βρετανοί στρατιώτες πήραν μέρος, συμπεριλαμβανόμενο και μονάδες από τους Βασιλικούς Πεζοναύτες, τo Σύνταγμα Αλεξιπτωτιστών, τους Γκόρντον Χαϊλάντερς και το Βασιλικό Σύνταγμα του Νόρφολκ.[34] Ενώ υπήρχαν μικρές επιτυχίες αλλά 7 Βρετανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν σε συγκρούσεις με την ΕΟΚΑ, άλλο 21 κρούσαν σε φωτιά στο δάσος Πάφου και άλλοι τραυματίστηκαν και επίσης να μην πετυχαίνουν τον αντικειμενικό τους σκοπό που ήταν η σύλληψη του Γεώργιου Γρίβα, ως αποτέλεσμα να είναι μια αποτυχημένη επιχείρηση.[35]
- Από τις 2 μέχρι τις 21 Ιουλίου, η 16η Ανεξάρτητη Ταξιαρχία Αλεξιπτωτιστών ακέπκλεισε τριάντα χωριά στην περιοχή του Τροόδους και με υποστήρηξη απο σκύλους και προδότες, συλλάβαν τρία μμέλη τριών ομάδων σε μια επιχείρηση που ονομάστηκε "Spread Eagle".[36]
- Από τις 22 μέχρι τις 25 Ιουλίου 1956, οι Βρετανοί συνέλαβαν δεκαεπτά αντάρτες και τραυματίσανε μερικούς άλλους που επιχείρησαν να διασπάσουν τον αποκλεισμό κατά την διάρκεια της επιχείρησης "Χρυσός Σταυραετός".[37]
Μερικές από τις άλλες επιχειρήσεις θεωρήθηκαν επιτυχείς, συλλαμβάνοντας περίπου πενήντα αντάρτες και αρκετά όπλα. Ο Νίκος Σαμψών είχε επίσης αιχμαλωτιστεί αλλά ο Γρίβας κατάφερε να διαφύγει στη Λεμεσό όπου ίδρυσε το νέο του αρχηγείο.[38][39]
Συνέπειες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το 1960 η Κύπρος έγινε ανεξάρτητη δημοκρατία, με τη Βρετανία να διατηρεί τον έλεγχο δύο Βάσεων που θεωρούνται βρετανικό έδαφος, στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια.[40]
Αγωνιστές της ΕΟΚΑ κατηγόρησαν τις βρετανικές αρχές για βασανιστήρια, κάτι το οποίο αυτές αρνήθηκαν. Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού επισκέφτηκε κέντρα κράτησης και δεν βρήκε αποδείξεις για κακομεταχείριση κρατουμένων σε αυτά.[41][42] Ο Χάρντινγκ ισχυρίστηκε πως επρόκειτο για προπαγάνδα της ΕΟΚΑ.[43] Το 2012, 33 αγωνιστές της ΕΟΚΑ μήνυσαν την βρετανική κυβερνηση για βασανιστήρια, η οποία αρνήθηκε τις κατηγορίες. Η υπόθεση έκλεισε το 2019 με εξωδικαστικό συμβιβασμό.[44]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Μελέτες γενικά υποστηρίζουν ότι ο απελευθερωτικός αγώνας ήταν νίκη για την ΕΟΚΑ
- Newsinger, John (2015). British Counterinsurgency (στα The reality is that the British, with overwhelming strength, 40 000 men at one point, και signally failed to eradicate a guerrilla force a few hundred strong led by a 60-year-old man on an island half the size of Wales.). 2ος. Ηνωμένο Βασίλειο: Palgrave Macmillan. σελ. 110. ISBN 978-0-230-29824-8.
Η πραγματικότητα είναι ότι οι Βρετανοί, με συντριπτική δύναμη, 40,000 άνδρες σε μία φάση, απέτυχαν να εξαφανίσουν μία αντάρτικη οργάνωση με δύναμη μερικούς εκατοντάδες με ηγήτορα ένα 60 χρόνο άνδρα σε ένα νησί που είναι το μισό της Ουαλίας.
- Lim Jordan, Preston. The Evolution of British Counterinsurgency During the Cyprus Revolt, 1955–1959 (στα "Yet although the British Army had cultivated extensive counter-insurgency experience through internal security operations stretching back before the twentieth century, roughly 40, και 000 British troops were unable to inflict complete victory over a handful of EOKA rebels."). Πεκίνο, Κίνα: Palgrave Macmillan. σελ. 104. ISBN 978-3-319-91619-4.
Ωστόσο, παρόλο που ο Βρετανικός Στρατός είχε καλλιεργήσει εκτεταμένη εμπειρία στην αντιμετώπιση των εξεγέρσεων μέσω επιχειρήσεων εσωτερικής ασφάλειας που εκτείνονταν πριν από τον εικοστό αιώνα, περίπου 40.000 Βρετανοί στρατιώτες δεν μπόρεσαν να επιφέρουν πλήρη νίκη σε μια χούφτα ανταρτών της ΕΟΚΑ.
- Corum, James (Μάρτιος 2006). Training Indigenous Forces in Counterinsurgency: A Tale of Two Insurgencies (στα If one views insurgency as a mathematical model of force application και then the Cypriots did not have a chance. Yet the Cypriots basically won the conflict.). Ηνωμένες Πολιτείες: Strategic Studies Institute, U.S. Army War College. σελ. 26. ISBN 1-58487-230-6.
Αν κάποιος δει την εξέγερση ως ένα μαθηματικό μοντέλο εφαρμογής βίας, τότε οι Κύπριοι δεν είχαν καμία πιθανότητα. Ωστόσο, οι Κύπριοι ουσιαστικά κέρδισαν τη σύγκρουση.
- Couper, Simon (2023). «To what extent were EOKA’s intelligence and counterintelligence activities successful against the British between 1955–1959?». Contemporary Voices: St Andrews Journal of International Relations. https://cvir.st-andrews.ac.uk/index.php/up/article/view/1701. «Ultimately, the success of EOKA’s intelligence and counterintelligence activities forced the British to engage in a debate about a political solution to the problem posed by EOKA that resulted in independence.».
- Newsinger, John (2015). British Counterinsurgency (στα The reality is that the British, with overwhelming strength, 40 000 men at one point, και signally failed to eradicate a guerrilla force a few hundred strong led by a 60-year-old man on an island half the size of Wales.). 2ος. Ηνωμένο Βασίλειο: Palgrave Macmillan. σελ. 110. ISBN 978-0-230-29824-8.
- ↑ Heath-Kelly, Charlotte. Politics of Violence: Militancy, international politics and killing in the name (στα The leadership of AKEL took a formal position against EOKA). Abingdon, Oxon: Routledge. σελ. 127. ISBN 978-0-415-85623-2.
Η ηγεσία του ΑΚΕΛ πήρε επίσημη θέση κατά της ΕΟΚΑ.
- ↑ «Cyprus Emergency Deaths 1955-1960 | findmypast.co.uk». www.findmypast.co.uk.
- ↑ «Cyprus». www.psywarrior.com.
- ↑ Keiko, Arai (1973). «Cyprus and Mycenaean civilization». Bulletin of the Society for Near Eastern Studies in Japan 16 (2): 189–190. https://www.jstage.jst.go.jp/article/jorient1962/16/2/16_2_139/_article/-char/en.
- ↑ Jennings, Robert (6 May 2010). «The Hellenization of Cyprus in the Late Cypriot III and Beyond: Detecting Migrations in the Archaeological Record». Scholars Archive, University at Albany (University at Albany, State University of New York). https://scholarsarchive.library.albany.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1000&context=honorscollege_anthro.
- ↑ Coureas, Nicholas (2015). How Frankish was the Frankish ruling class in Cyprus?. Nicosia: Cyprus Research Centre. σελίδες 61–78.
- ↑ «Cyprus: 1100 years of history and civilisation» (PDF). visitcyprus.com.
Many other cultures followed since then, including Phoenicians, Assyrians, Franks, Venetians ... all leaving behind visible traces of their passage.
- ↑ Eric Solsten, ed. Cyprus: A country study (1991)
- ↑ Xypolia, Ilia (2017). British Imperialism and Turkish Nationalism in Cyprus, 1923-1939 Divide, Define and Rule. London: Routledge. ISBN 9781138221291.
- ↑ «Τα Οκτωβριανά του 1931». simerini.sigmalive.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 4 Απριλίου 2025.
- ↑ Loizides, Georgios P., Intellectuals and Nationalism in Cyprus: A Study of the Role of Intellectuals in the 1931 Uprising (1999). Master's Theses. 3885.
- ↑ Αθανασίου, Βαλάντη. «Η Παλμεροκρατία». academia.edu.
- ↑ Xypolia, Ilia (2017). British Imperialism and Turkish Nationalism in Cyprus, 1923–1939 Divide, Define and Rule. London: Routledge. ISBN 9781138221291.
- ↑ «Κύπρος: Δημοψήφισμα υπέρ της Ένωσης – ΔΕΚΑΕΤΙΑ 1950 – 100 Χρόνια Κ». www.kathimerini.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2024.
- ↑ Kambas, Michele· Gumrukcu, Tuvan (22 Φεβρουαρίου 2017). «Cyprus reunification stalled in row over 1950 vote». Reuters.
- ↑ Georgis, Giorgios; Kyriakides, Christos; Charalambous, Charalampos (2022). «The Cypriot Referendums for Union with Greece [Τα Ενωτικά Δημοψηφίσματα στην Κύπρο»]. Cyprus Review 34 (2): 186. ISBN 978-9925-581-66-5. https://cyprusreview.org/index.php/cr/article/download/932/733/1391. «"The referendum of 1950, which followed the failure of the Consultative Assembly (Διασκεπτική, Diaskeptiki), marked the beginning of a new dynamic stage of the efforts of the Greeks of Cyprus to unite with Greece, which culminated with the EOKA struggle."».
- ↑ Richard J. Aldrich, Ming-Yeh Rawnsley, The Clandestine Cold War in Asia, 1945–65: Western Intelligence, Propaganda and Special Operations, Routledge, 2013, 106.
- ↑ «State Of Emergency Declared In Cyprus.». The Central Queensland Herald (Rockhampton, Qld. : 1930–1956) (Rockhampton, Qld.: National Library of Australia): σελ. 13. 1 Δεκεμβρίου 1955. http://nla.gov.au/nla.news-article79257336. Ανακτήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2013.
- ↑ Varble, Derek (2003). The Suez Crisis 1956. London: Osprey. ISBN 978-1-8417-6418-4.
- ↑ French, David (2015). Fighting EOKA: The British Counter-Insurgency Campaign on Cyprus, 1955–1959. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0198729341
- ↑ Times, Homer Bigart Special To the New York (17 June 1956). «U.S. Vice Consul Is Killed By Cyprus Terrorist Bomb; Series of Bombings» (στα αγγλικά). The New York Times. ISSN 0362-4331. https://www.nytimes.com/1956/06/17/archives/us-vice-consul-is-killed-by-cyprus-terrorist-bomb-series-of.html. Ανακτήθηκε στις 1 March 2024.
- ↑ Richter, Heinz A (2010). A Concise History of Modern Cyprus. Harrassowitz Verlag. ISBN 978-3447062121
- ↑ «Makarios: Charismatic leader or architect of catastrophe? | eKathimerini.com». www.ekathimerini.com. 1 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2024.
- ↑ «The Archbishop Makarios Foundation of Seychelles». www.archbishopmakarios.com. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2024.
- ↑ «The exile of Archbishop Makarios to the Seychelles | International Magazine Kreol» (στα Αγγλικά). 26 Φεβρουαρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2024.
- ↑ Newsinger, John (2016). British Counterinsurgency. Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-137-31686-8
- ↑ «A personal National Service 50th anniversary :: The Wardrobe». thewardrobe.org.uk. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2024.
- ↑ «Cyprus | National Army Museum». www.nam.ac.uk. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2024.
- ↑ 179 Times, 21 April 1956; The New York Times, 22 April 1956; TNA CO 926/417. Harding to Colonial Office, 22 and 26 April 1956.
- ↑ Erkan, Nıhal (Ιουλίου 2019). «British Intelligence Against EOKA in Cyprus 1945–1960» (PDF).
In the first half of 1956, the British also conducted major operations against EOKA, which produced little effect. Grivas narrowly escaped from British forces during the operation Pepper Pot and Lucky Alphonso in the Troodos mountains.
- ↑ French 2015, σελ. 58: "He may have been the source who informed Grivas that the British were about to launch a major cordon and search operation (Operation Pepperpot) between Lefka, Lyssi, and Troodos two days before the search began in May 1956."
- ↑ Snelling, Steve (Μαρτίου 2011). «Cyprus Emergency Remembered» (PDF).
- ↑ «Fleeing the firestorm». www.keymilitary.com. 24 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2024.
- ↑ «Cyprus: Fire & Smoke» (στα αγγλικά). Time. 2 July 1956. ISSN 0040-781X. https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,891279,00.html. Ανακτήθηκε στις 1 March 2024.
- ↑ French, David (2015). Fighting EOKA: The British Counter-Insurgency Campaign on Cyprus, 1955–1959. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0198729341.
- ↑ van der Bijl, Nicholas (2014). The Cyprus Emergency: The Divided Island 1955–1974. Pen and Sword. ISBN 9781844682508. OCLC 660553164.
- ↑ «Επίκεντρο το αρχηγείο της ΕΟΚΑ στους εορτασμούς της Λεμεσού για την 1η Απριλίου». Η Φωνή της Λεμεσού. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2024.
- ↑ Newsinger, John (2016). British Counterinsurgency. Palgrave Macmillan. σελ. 106. ISBN 978-1-137-31686-8.
- ↑ Manuel, Rojoef (14 Απριλίου 2023). «UK to Provide Infrastructure Services for Cyprus-Based Military Facilities». The Defense Post (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 5 Απριλίου 2025.
- ↑ Richter 2011, σελ. 657-658.
- ↑ French 2015, σελ. 220.
- ↑ Richter 2011, σελ. 659.
- ↑ «UK government pays damages to 33 Cypriot pensioners». BBC News. 23 January 2019. https://www.bbc.co.uk/news/uk-46978271.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- French, David (2015). Fighting EOKA: The British Counter-Insurgency Campaign on Cyprus, 1955–1959. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0198729341.
- Richter, Heinz (2011). Ιστορία της Κύπρου, τόμος δεύτερος (1950-1959). Αθήνα: Εστία. ISBN 978-960-05-1502-2.
Περαιτέρω ανάγνωση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Holland, Robert (1998). Britain and the Revolt in Cyprus, 1954–1959. Oxford: Clarendon Press. ISBN 9780198205388.9780198205388
- Durrell, Lawrence (1957), Bitter Lemons of Cyprus . Λονδίνο: Faber. (ISBN 0571061869)