Πελένδρι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πελένδρι
  Χωριό  
Πανοραμική άποψη Πελενδρίου
Πελένδρι is located in Κύπρος
Πελένδρι
Πελένδρι
Τοποθεσία στην Κύπρο
Συντεταγμένες: 34°53′54″N 32°58′7″E / 34.89833°N 32.96861°E / 34.89833; 32.96861Συντεταγμένες: 34°53′54″N 32°58′7″E / 34.89833°N 32.96861°E / 34.89833; 32.96861
Χώρα Flag of Cyprus.svg Κύπρος
Επαρχία Λεμεσού
Διακυβέρνηση (2011-2016)[1]
 • Είδος Κοινοτικό Συμβούλιο
 • Πρόεδρος Νίκος Πατσιάουρος
Πληθυσμός (2011)[2]
 • Σύνολο 1.074
Ζώνη ώρας EET (UTC+2)
 • Θερινή (DST) EEST (UTC+3)
Τ.Κ. 4878
Ιστοσελίδα www.pelendri.org
Η θέση του Πελενδρίου στο χάρτη

Το Πελέντρι ή Πελένδρι είναι ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της επαρχίας Λεμεσού στην Κύπρο. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είχε 1074 κατοίκους.[2]

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βρίσκεται κάτω από την οροσειρά του Τροόδους, στο δυτικό άκρο Πιτσιλιάς. Είναι τοποθετημένο σε μια άγονη βουνοπλαγιά, σε ένα υψόμετρο 880 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, 40 περίπου χιλιόμετρα από την πόλη της Λεμεσού. Βορειοδυτικά συνδέεται με το χωριό Κάτω Αμίαντος, ανατολικά με την Ποταμίτισσα και δυτικά με την Τριμίκλινη.[3]

Φυσική γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεωμορφολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ανάγλυφο της περιοχής είναι τραχύ και βουνίσιο με στενές βαθιές κοιλάδες και απότομες πλαγιές. Από τις τρεις πλευρές του χωριού ξεπροβάλλουν ψηλές βουνοκορφές που το ύψος τους σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνά τα 1000 μέτρα.

Κλίμα, χλωρίδα και βλάστηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κλίμα της περιοχής σε συνδυασμό με τη σχετικά ψηλή ετήσια βροχόπτωση που δέχεται το χωριό (γύρω στα 750 χιλιοστόμετρα) ευνοεί την καλλιέργεια διαφόρων φρουτόδεντρων (μηλιών, ροδακινιών, αχλαδιών), αμπελιών οινοποιήσιμων ποικιλιών, ελιών, αμυγδαλιών, καρυδιών και λαχανικών (φασολάκια, μπιζέλια, κραμπιά, ντομάτες, αγγουράκια, κρεμμύδια, κολοκυθάκια, πατάτες).

Εξαιτίας όμως του ανάγλυφου της περιοχής υπάρχουν αρκετές ακαλλιέργητες περιοχές στις οποίες δίνει πλούσιο το παρόν της η φυσική βλάστηση. Εκεί συναντά κανείς μια ποικιλία φυτών: πεύκων, λατζιές, αντρουκλιές, τρεμιθιές, ξυσταριές, περνιές, αγριοελιές, σκλήδρους, πλατάνους και μερσινιές. Μέρος των κρατικών δασών Τροόδους και Μονής εμπίπτουν στα διοικητικά όρια του Πελεντρίου.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Πελέντρι αποτελούσε γνωστό οικισμό που υφίστατο κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια. Ο Ντε Μας Λατρί το αναφέρει ως Pelendres ή Pelondres. Επιπλέον αναφέρει ότι το 1353 ήταν φέουδο του Ιωάννη ντε Λουζινιάν, πρίγκηπα της Αντιόχειας και μέλος της βασιλικής οικογένειας της Κύπρου.[3]

Ο μεσαιωνικός χρονογράφος Γεώργιος Βουστρώνιος αναφέρει δύο φορές το χωριό στο χρονικό του:

α) Αναφέρεται σε ένα πλούσιο, πιθανότατα έμπορο, με το όνομα Σατένης που ζούσε στον οικισμό το 1461.[3]

β) Αναφέρεται σε δύο πραστειά (αγροκτήματα) των Πελενδρίων. Τα πραστειά αυτά άνηκαν στον Ρίτζο ντι Μαρίνο. Το 1474 κατασχέθηκαν από την Αικατερίνη Κορνάρο. Τα πραστεία αυτά είναι τα Κάρδαμα (Kardama) και τα Φίλαγρα. Και τα δύο διαλύθηκα κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας. Στα μέσα του εικόστου αιώνα τα Φίλαγρα επανιδρύθηκαν. Βρίσκονται στον κύριο δρόμο Καρβουνά-Σαϊττά. Διαθέτουν ελάχιστες κατοικίες και κέντρα ψυχαγωγίας.[3]

Σύμφωνα με αφηγήσεις, στη γύρω περιοχή υπήρχαν ακόμη 14 μικρά χωριά. Για λόγους ασφαλείας οι κάτοικοι τους τα εγκατέλειψαν και ενώθηκαν με τους κατοίκους του Πελενδριού. Τα χωριά αυτά ήταν: ο Πούλος, στον οποίο βρέθηκαν σημαντικά αρχαιολογικά αντικείμενα της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, τα Φουρνιά, στα οποία υπάρχουν ίχνη παλαιού οικισμού, ο Τρούμηθος, στον οποίο υπάρχει ένα πολύ παλιό μεταλλείο χαλκοπυρίτη, η Τζεράμης, η οποία καταστράφηκε ολοσχερώς από κατολίσθηση, τα Ρόντια, τα Κόνναρα, τα Καμμίνια, ο Ματόκαμπος, το Χαλάζιν, η Αργυρού, η Δέησις, ο Άης Γιάννης Ποταμούλιών, τα Ποντίκια και οι Κουντουρήδες.[3]

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σχετικά με την προέλευση του ονόματος του χωριού υπάρχουν πέντε εκδοχές:[3]

  1. Στην περιοχή φύτρωνε σε αφθονία το φυρό φελάνδριο (οινάνθη). Ο Θεόφραστος αναφέρει ότι από τα φύλλα αυτού του φυτού, που ήταν πολύοσμα, κατασκευάζονταν οινάνθινον μύρο. Από το φυτό αυτό προήλθε το όνομα Πελέντρι και Πελέντρια (ονομασία που χρησιμοποιείτο τα παλαιότερα χρόνια).
  2. Στην περιοχή φυτρώνει σε αφθονία ένα είδος μανιταριού που ονομάζεται πέλεντρο. Είναι δηλητηριώδες με πικρή και στυφή γεύση. Είναι μεγαλύτερο από τα γνωστά είδη μανιταριών. Ωστόσο, ο Ν. Κλήρίδης αναφέρει ότι το μανιτάρι πήρε το όνομα του από το χωριό και όχι το αντίθετο.
  3. Σύμφωνα με μια αναφορά σε ένα γαλλικό περιοδικό το χωριό πήρε το όνομα του από το πεδέντρι, ένα αρωματικό χόρτο που φύτρωνε στην περιοχή.
  4. Το χωριό οφείλει την ονομασία του στο επώνυμο μεσαιωνικής οικογένειας που το κατείχε κάποτε ως φέουδο (πριν το 1353). Ο Λεόντιος Μαχαιράς αναφέρει την οικογένεια Πελεντρί.
  5. Νεότερες εκδοχές αναφέρουν ότι το Πελένδρι παλιά ονομαζόταν Πολυδέντρι γιατί στην περιοχή υπήρχαν πολλά δέντρα. Στη συνέχεια το όνομα έγινε Πελένδρι για συντομία.

Αρχιτεκτονική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Πελένδρι είναι από τα πιο γραφικά χωριά της Κύπρου. Διατηρεί σε μεγάλο βαθμό στοιχεία της παραδοσιακής λαϊκής αρχιτεκτονικής. Στο χωριό διατηρούνται πολλά παραδοσιακά σπίτια χτισμένα με το τοπικό πέτρωμα του γάββρου, με ξύλινα ανώφλια, δοκούς και ξύλινες πόρτες. Επιπλέον, στο χωριό έχουν χριστεί και σύγχρονες οικοδομές.[3]

Οι εκκλησίες του Πελενδρίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το χωριό διαθέτει πολλά μνημεία βυζαντινής τέχνης και κυρίως εικόνες. Είναι γνωστό για της εκκλησιές και τα παρεκκλήσια του. Παλαιότερα στο χωριό υπήρχαν πέντε παρεκκλήσια: του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Δημητρίου, του Αγίου Ιωάννη του Πρόδρομου και της Αγίας Σωζόμενης. Σήμερα υπάρχουν τέσσερις εκκλησίες: του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή, του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, του Τιμίου Σταυρού και της Παναγίας της Καθολικής. Επίσης, υπάρχει και ένα ξωκλήσι της Παναγίας του Αμιάντου (Γαλιλαίας).

Εκκλησία Ιωάννη του Λαμπαδιστή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκκλησία Αγίου Ιώαννη Λαμπαδιστή

Η εκκλησία αυτή είναι κτισμένη με τοπικό ηφαιστειογενές πέτρωμα και τούβλο. Οι κάτοικοι του χωριού δούλεψαν εθελοντικά για το κτίσιμο της εκκλησίας, μεταφέροντας οι ίδιοι υλικά με τα γαϊδούρια. Στην εκκλησία, που είναι τρίκλιτη, εντυπωσιάζει ο μεγάλος της θόλος, που την κάνει να ξεχωρίζει από μεγάλη απόσταση.[3]

Εκκλησία Αρχαγγέλου Μιχαήλ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εκκλησία του Αρχαγγέλλου Μιχαήλ βρίσκεται στα δεξιά του χωριού. Ανακαινίσθηκε και επεκτάθηκε τα τελευταία χρόνια.

Εκκλησία του Τιμίου Σταυρού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκκλησία Τιμίου Σταυρού

Η εκκλησία αυτή είναι μια από τις εννέα εκκλησίες του Τροόδους που αποτελούν παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά της UNESCO με τίτλο «Τοιχογραφημένοι ναοί στην περιοχή του όρους Τρόοδος».[4][5] Ανήκει στα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO κυρίως για τις τοιχογραφίες που καλύπτουν το εσωτερικό της και οι οποίες αποτελούν εξαίρετα δείγματα βυζαντινής και μεταβυζαντινής μνημειακής ζωγραφικής.

Η μορφή της εκκλησίας όπως απαντάται σήμερα είναι αποτέλεσμα πολλών οικοδομικών επεμβάσεων διαφόρων εποχών. Όπως είναι σήμερα η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού παρουσιάζεται σαν τρίκλητη εκκλησία με τρούλο. Η αρχική εκκλησία που ήταν μονόκλιτη με τρούλο χρονολογείται στον 11ο αιώνα. Ενδείξεις φανερώνουν ότι ίσως ο ναός να ήταν καμαροσκέπαστος. Από αυτόν όμως το μόνο που διασώθηκε είναι η αψίδα. Στα τέλη του 13ου αιώνα κτίζεται ο μεσαίος μονόκλιτος ναός στον τόπο του σταυροειδούς με τρούλο, αφού απ' ό,τι φαίνεται θα είχε καταστραφεί η προηγούμενη εκκλησία. Τον 14ο αιώνα κτίζεται ένα επιπρόσθετο κλίτος, που αποτελεί το βόρειο παρεκκλήσι. Ένα νότιο κλίτος-παρεκκλήσι κτίστηκε τον 15ο αιώνα. Σύμφωνα με την επιγραφή που σώζεται στην αψίδα του Ιερού Βήματος, η αρχική εικονογράφηση της εκκλησίας χρονολογείται γύρω στα 1171-1172. Τμήμα από αυτή τη φάση σώζονται στην αψίδα του Ιερού, κάτω από το στρώμα των τοιχογραφιών του 14ου αιώνα. Πρόκειται για μια σπάνια για τις εκκλησίες της Κύπρου τεχνοτροπία, του 12ου αιώνα. Η διακόσμηση με τοιχογραφίες συνεχίστηκε κατά φάσεις μέχρι τον 16ο αιώνα. Το 1963 πραγματοποιήθηκε προστατευτική αποκατάσταση από το Τμήμα Αρχαιοτήτων.[3][6][5]

Εκκλησία Παναγίας Καθολικής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εκκλησία της Παναγιάς Καθολικής που κτίστηκε γύρω στο 16ο αιώνα είναι τρίκλιτη, ξυλόστεγη με μια ημικυκλική εσωτερικά και πεντάπλευρη εξωτερικά αψίδα, που καλύπτεται ξεχωριστά. Το ξυλόγλυπτο εικονοστάσι της εκκλησίας είναι κατά το μεγαλύτερο τμήμα του σύγχρονο με την εκκλησία και περιβάλλεται από ωραίες εικόνες του 16ου αιώνα. Αρχαιότερη είναι η εικόντης σταύρωσης του Χριστού στο πίσω μέρος, η οποία δυστυχώς είναι αρκετά κατεστραμμένη. Επίσης υπάρχει και η εικόνα της Παναγίας που ζωγράφισε το 1693 ο Ιωαννίκιος.[3][7]

Εκκλησία του Αγίου Μάμαντος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ναός είναι υπό ανέγερση. (2016)

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο Πελένδρι υπάρχουν δύο ποδοσφαιρικές ομάδες, η Αθλητική Ποδοσφαιρική Ένωση Πελενδρίου (ΑΠΕΠ Πελενδρίου) και ο Τσαγγάρης Πελενδρίου, οι οποίες αγωνίζονταi στα αγροτικά πρωταθλήματα. Παλαιότερα, η ΑΠΕΠ είχε συμμετοχές στη Β΄ κατηγορία και ο Τσαγγάρης στη Γ΄ κατηγορία της Κυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου.

Σύνδεσμος αποδήμων και φίλων Πελενδρίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λόγω του γεγονότος ότι πολλοί κάτοικοι του χωριού διαμένουν πλέον στις αστικές περιοχές, έχει δημιουργηθεί σύνδεσμος αποδήμων με στόχο τη διατήρηση των σχέσεων των αποδήμων με το χωριό τους. Ο σύνδεσμος αποδήμων διοργανώνει μαζί με το Κοινοτικό Συμβούλιο Πελενδρίου, διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις στο χωριό. Μεταξύ αυτών και συναυλίες στο Κοινοτικό Στάδιο Πελενδρίου, οι σημαντικότερες εκ των οποίων είναι η συναυλία που έδωσε στις 20/7/2008 ο Γιώργος Νταλάρας,[8] στις 8/8/2009 ο Δημήτρης Μητροπάνος,[9][10], στις 30/7/2010 ο Νότης Σφακιανάκης[11] στις 05/8/2011 οι Γλυκερία, Κώστας Μακεδόνας, Γεράσιμος Ανδρεάτος και Μελίνα Ασλανίδου σε μια συναυλία αφιέρωμα στο Μάνο Λοΐζο,[12] στις 03/09/2011 ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου,[13] στις 11/08/2012 η Δέσποινα Βανδή και η Έλλη Κοκκίνου[14] και στις 8 Αυγούστου 2015 η Νατάσα Θεοδωρίδου με το Γιώργο Θεοφάνους.[15]

Διάφορα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο χωριό υπάρχει Δημοτικό Σχολείο και Νηπιαγωγείο. Ακόμη υπάρχει ξενοδοχείο, πισίνα, σινεμά, cafe, κέντρο νεότητας, πολιτιστικό κέντρο, ταβέρνες, κλειστό γήπεδο καλαθόσφαιρας, κοινοτικό γήπεδο ποδοσφαίρου, οινοποιείο, υδατοφράκτης, πάρκα κ.α.

Ακόμη στο χωριό λειτουργεί ένα από τα 5 κέντρα εξυπηρέτησης του πολίτη που υπάρχουν σε ολόκληρη την Κύπρο, με σκοπό να εξυπηρετούνται τα χωριά της Πιτσιλιάς και του Τροόδους.

Ήρωες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το χωριό κατάγεται ο ήρωας Αντώνης Αντωνίου, ανθυπολοχαγός των Καταδρομών, ο οποίος βρέθηκε να υπεραμύνεται της Κυπριακή Δημοκρατίας στη φλεγόμενη περιοχή της τουρκικής απόβασης στον Άγιο Γεώργιο Κερύνειας. Στις 22 Ιουλίου, εθεάθη για τελευταία φορά να πολεμά με την ομάδα του, με αυταπάρνηση, μερικές εκατοντάδες μέτρα από τον χώρο της απόβασης. Ο ήρωας ήταν αγνοούμενος μέχρι το 2010, όπου τα οστά του βρέθηκαν σε ομαδικό τάφο δίπλα στο γήπεδο του Γυμναστικού Συλλόγου «Πράξανδρος», της Κερύνειας. Τα όστα του τάφηκαν στο χωριό, όπου προς τιμή του υπάρχει και ανδριάντας του.[16][17]

Επιπλέον από το χωριό κατάγεται ο ήρωας Σωτήρης Τσαγγάρης ο οποίος ήταν αγωνιστής της ΕΟΚΑ και έπεσε σε ενέδρα που έγινε κοντά στο Πελένδρι στις 17 Φεβρουαρίου 1957.[18]

Φωτογραφίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί συνδέσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Κοινοτικό Συμβούλιο Πελενδρίου
  2. 2,0 2,1 «Πληθυσμός που καταγράφηκε κατά φύλο, ηλικία, επαρχία, δήμο/κοινότητα και ενορία» (XLS). Απογραφή πληθυσμού 2011. Λευκωσία: Στατιστική Υπηρεσία Κυπριακή Δημοκρατίας. 2015-17-11, Sheet Γ1. http://www.mof.gov.cy/mof/cystat/statistics.nsf/All/59681B67FE82FD39C2257AD90053F3FA/$file/POP_CEN_11-POP_PLACE_RESID-EL-171115.xls?OpenElement. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 [https://web.archive.org/web/20150830112144/http://dialogos.com.cy/haravgi/wp-content/uploads/sites/3/2015/08/30082015.pdf «Πελένδρι: Το πλούσιο σε βυζαντινή κληρονομιά χωριό»]. Χαραυγή: σελ. 33. 30 Αυγούστου 2015. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2015. https://web.archive.org/web/20150830112144/http://dialogos.com.cy/haravgi/wp-content/uploads/sites/3/2015/08/30082015.pdf. 
  4. «Μνημεία της Κύπρου». Τμήμα Αρχαιοτήτων, Υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων, Κυπριακή Δημοκρατία. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2015. https://web.archive.org/web/20150830130026/http://www.mcw.gov.cy/mcw/DA/DA.nsf/All/392748EE7D67CFE0C2257199002A042E?OpenDocument. Ανακτήθηκε στις 2009-05-22. 
  5. 5,0 5,1 BIGCYPRUS, Γιώργος Γεωργίου. «Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελένδρι». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-02-11. https://web.archive.org/web/20160211192855/http://www.bigcyprus.com.cy/el/blog/249-i-ekklisia-tou-timiou-stavroy-sto-pelendri. Ανακτήθηκε στις 2016-02-11. 
  6. «ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ». Κοινοτικό Συμβούλιο Πελενδρίου. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2015. https://web.archive.org/web/20150830120822/http://www.pelendri.org/timios_stavros.shtm. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2015. 
  7. «ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ». Κοινοτικό Συμβούλιο Πελενδρίου. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2015. https://web.archive.org/save/http://www.pelendri.org/panagia_katholiki.shtm. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2015. 
  8. «Συναυλία Γιώργου Νταλάρα στο Πελένδρι». cyprusevents.net. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2015. https://web.archive.org/web/20150830121601/http://www.cyprusevents.net/el/events/yiorgos-dalaras-pelendri/. Ανακτήθηκε στις 28 Αυγούστου 2015. 
  9. «Δημήτρης Μητροπάνος (Πελένδρι)». cyprusevents.net. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2015. https://web.archive.org/web/20150830122637/http://www.cyprusevents.net/el/events/dimitris-mitropanos-pelendri-2009. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2015. 
  10. «Ο Δημήτρης Μητροπάνος τραγουδά στο Πελένδρι». sigmalive.com. 1 Αυγούστου 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2015. https://web.archive.org/save/http://www.sigmalive.com/archive/simerini/politismos/178164. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2015. 
  11. «Νότης Σφακιανάκης (Πελένδρι)». new.e-go.gr. 2010-07-30. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2015. https://web.archive.org/web/20150830122446/http://www.cyprusevents.net/el/events/notis-sfakianakis-pelendri-2010/. Ανακτήθηκε στις 2010-07-31. 
  12. «Συναυλία αφιέρωμα στον Μάνο Λοΐζο στη Λεμεσό!». http://musicity.gr/.+Αρχειοθετήθηκε+από το πρωτότυπο στις 16 Ιουλίου 2012. http://archive.is/mhqu. 
  13. «Καλοκαιρινές Συναυλίες 2011». http://www.vasilisp.com/.+Αρχειοθετήθηκε+από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2013. http://archive.is/d2utc. 
  14. «Βανδή και Κοκκίνου ξεσήκωσαν το Πελένδρι». http://primetel.com.cy/.+29 Αυγούστου 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2915. https://web.archive.org/save/http://primetel.com.cy/about/pn_803/. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2015. 
  15. «Θεοφάνους & Θεοδωρίδου: στο Πελένδρι για συναυλία». timeoutcyprus.com. 13 Ιουλίου 2015. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2915. https://web.archive.org/web/20150830123339/http://www.timeoutcyprus.com/article/14206/theofanoys-theodoridoy-sto-pelendri-gia-synaylia. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2015. 
  16. «Ομιλία του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Αναστασιάδη στα αποκαλυπτήρια ανδριάντα στο Πελένδρι». Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών. 8 Σεπτεμβρίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2015. https://web.archive.org/save/http://www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/0/AA2B49A462C9F092C2257BE0002A0B93?OpenDocument. Ανακτήθηκε στις 4 Αυγούστου 2015. 
  17. «Τιμή και δόξα στο παλικάρι του Πελενδριού». .elemesos.com. 10 Σεπτεμβρίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2015. https://web.archive.org/save/http://www.elemesos.com/index.php/%CF%85%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B8%CF%81%CE%BF%CF%83/%CF%84%CE%B9%CE%BC%CE%AE-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B4%CF%8C%CE%BE%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%8D.ibsc#.VeL91Pbtmkq. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2015. 
  18. «Τσαγκάρης Σωτήριος». myweb.cytanet.com.cy. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-04-26. http://web.archive.org/web/20160426163419/http://myweb.cytanet.com.cy/iaae5559/biographies/tsagkaris.htm. Ανακτήθηκε στις 2016-04-26. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]