Ζιβανία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τυποποιημένο μπουκάλι ζιβανίας.

Η Ζιβανία ή ζιβάνα[1] είναι ένα ένα παραδοσιακό κυπριακό απόσταγμα που παράγεται στο νησί της Κύπρου από στέμφυλα, δηλαδή το υπόλειμμα σταφυλιών που πιέστηκαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας οινοποίησης (συμπεριλαμβανομένων των μίσχων και των σπόρων) που αναμειγνύονται με ξηρά κρασιά που παρήχθησαν από τις τοπικές ποικιλίες σταφυλιών της Κύπρου. Το μίγμα στέμφυλων/κρασιού αποστάζεται έπειτα στις ειδικές παραδοσιακές συσκευές απόσταξης, παράγοντας τη ζιβανία. Η ζιβανία είναι άχρωμο οινοπνευματώδες με ελαφρύ άρωμα σταφίδων. Η τυπική περιεκτικότητα σε οινόπνευμα είναι 45%vol. Δεν περιέχει ζάχαρη και δεν έχει καμία οξύτητα.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ονομασία του ποτού προέρχεται από τη λέξη ζιβάνα ή ζίβανο με την οποία προσδιορίζονται τα στέμφυλα, δηλαδή τα απομεινάρια των σταφυλιών από τα οποία παράγεται.[1][2]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παράγεται στην Κύπρο από τον καιρό που η Γαληνότατη Δημοκρατία της Βενετίας κυβερνούσε το νησί, γύρω στα τέλη του 14ου αιώνα. Τα στοιχεία της συνεχούς παραγωγής του κατά τη διάρκεια της οθωμανικής και βρετανικής κατοχής του νησιού προέρχονται από διάφορους συγγραφείς που κατά καιρούς επισκέφτηκαν την Κύπρο, όπως ο βρετανός συγγραφέας Samuel Baker το 1879. Από το 2004, η Zιβανία έχει προστατευθεί στο πλαίσιο των κανονισμών της ΕΕ ως προϊόν μοναδικό στην Κύπρο και δεν μπορεί υπό αυτήν τη μορφή να παραχθεί σε οποιαδήποτε άλλη χώρα ούτε να εμπορευτεί με αυτό το όνομα.

Παραγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ξυνιστέρι: ποικιλία σταφυλιών από την οποία παράγεται η ζιβανία.

Προκειμένου να παραχθεί ζιβανία ανώτερης ποιότητας, χρησιμοποιούνται ώριμα υγιή σταφύλια της καλύτερης ποιότητας. Το σταφύλι που χρησιμοποιείται για ζύμωση πρέπει να είναι λιγότερο από 13°, προκειμένου να επιτευχθεί η τέλεια ζύμωση. Μόλις η διαδικασία της ζύμωσης ολοκληρωθεί (δηλαδή λιγότεροι ή ίσος στην ανάγνωση 0° Baumι) το κρασί και ο οπός μήλου μεταφέρονται στο κύριο τμήμα των συσκευών απόσταξης, το καζάνι, και η διαδικασία απόσταξης αρχίζει. Η τελευταία ζιβανία που βγαίνει από τις συσκευές καλείται "πόρακος" και έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε οινόπνευμα. Υπάρχουν κυρίως τρεις τύποι διαδικασιών απόσταξης:

  • Απόσταξη κρασιού.
  • Απόσταξη μίγματος κρασιού και στέμφυλων.
  • Απόσταξη μίγματος στέμφυλων, νερού και "ποράκου".

Ανάλογα με τη διαδικασία απόσταξης, διαφορετικές ποιότητες ζιβανίας μπορούν να παραχθούν.

Αποθήκευση και μεταφορά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ζιβανία αποθηκεύεται συνήθως σε καθαρά ξύλινα ή γαλβανισμένα μεταλλικά κιβώτια που μπορούν να σφραγιστούν προκειμένου να αποκλειστεί το ενδεχόμενο εξάτμισης. Κατά τη διάρκεια της μεταφοράς ιδιαίτερη προσοχή λαμβάνεται για να μην χτυπηθούν τα κιβώτια ή να συμβεί κάποια διαρροή ή εξάτμιση της ζιβανίας.

Χρήση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκτός από την κλασική της χρήση ως οινοπνευματώδες ποτό η ζιβανία χρησιμοποιούταν και για διάφορους άλλους λόγους όπως για θεραπεία πληγών, για εντριβές σε μέρη του σώματος, ως θεραπεία για το κρυολόγημα, σε πονόδοντους ή ως ποτό προθέρμανσης κατά τη διάρκεια των κρύων μηνών του χειμώνα, ειδικά στα χωριά στο βουνό Τρόοδος. Παλιότερα αποτελούσε ένα από τα κύρια οινοπνευματώδη ποτά που καταναλώνονταν στην Κύπρο. Σε μερικά χωριά προστίθεται στη ζιβανία κανέλα δίνοντας στο ποτό κόκκινο χρώμα και διαφοροποιώντας το άρωμα και τη γεύση. Καθως η ζιβανία ωριμάζει γίνεται καλύτερη και πιο αρωματική.

Κατανάλωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ζιβανία σερβίρεται παγωμένη με αμύγδαλα, ξύλα καρυδιάς, λουκούμι, σουτζούκι ή μικρά ορεκτικά όπως λουκάνικο (παραδοσιακό κυπριακό λουκάνικο), ή λούντζα (παραδοσιακό κυπριακό καπνισμένο χοιρινό κρέας).

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Ζιβανία ή ζιβάνα». Εικονικό Μουσείο Κυπριακών Τροφίμων και Διατροφής. http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/trofima/civitem/1630. Ανακτήθηκε στις 19/11/2015. 
  2. «Ζιβανία, απόσταγμα καρδιάς, δύναμη της ψυχής.». Cyprus food & drinks. http://www.cyprusfoodndrinks.com/cgibin/hweb?-A=1744&-V=news. Ανακτήθηκε στις 19/11/2015. 
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Zivania της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).