Φτερικούδι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 34°56′35.55200″N 33°4′8.90965″E / 34.9432088889°N 33.0691415694°E / 34.9432088889; 33.0691415694

Φτερικούδι
Κοινότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας
NicosiaDistrictFterikoudi.png
Η τοποθεσία του χωριού Φτερικούδι στην Επαρχία Λευκωσίας.
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας.
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας.
Φτερικούδι
ΧώραΚύπρος[1][2]
Διοικητική μονάδαΕπαρχία Λευκωσίας[1][2]
Γεωγραφική περιφέρειαΠιτσιλιά
 • Μέλος του/τηςΈνωση Κοινοτήτων Κύπρου[3]
Έκταση13,743 km²[4][5]
Υψόμετρο925 μέτρα[6]
Πληθυσμός90 (2011)[7][8]
Γ.Κ.1303[2][1]
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)
ΙστοσελίδαΕπίσημος ιστότοπος

Το Φτερικούδι είναι κοινότητα της επαρχίας Λευκωσίας στην Κύπρο. Το Φτερικούδι είναι κτισμένο στην καταπράσινη πλαγιά του Τροόδους, περί τα 48 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της πρωτεύουσας.  Είναι ένα από τα όμορφα και γραφικά χωριά της Πιτσιλιάς και συνάμα ένα από τα 20 ψηλότερα χωριά της Κύπρου,  μια και βρίσκεται σε υψόμετρο 1050 μέτρα.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Φτερικούδι δημιουργήθηκε λίγο μετά το 1570, οπόταν καταστράφηκε η γειτονική Καλαμιθάσα, η οποία μάλιστα μνημονεύεται από τον ντε Μας Λατρί ως ένα από τα βασιλικά κτήματα της λουζινιανο-ενετικής περιόδου. Συγκεκριμένα, η παράδοση αναφέρει πως το Φτερικούδι ιδρύθηκε από όσους κατοίκους της Καλαμιθάσας επέζησαν από την καταστροφική μανία των Τούρκων. Σήμερα, στην περιοχή που ήταν κτισμένη η Καλαμιθάσα  βρίσκεται το ξωκλήσι και ο τάφος του θαυματουργού Όσιου και Προφήτη Αββακούμ.

Αξιοσημείωτο είναι πως πρόσφατες ανασκαφές στο χωριό έφεραν στο φως ένα αρχαίο βωμό και μια είσοδο τάφου που πιθανότατα ανάγονται στη μυκηναϊκή περίοδο.  

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το φυτό φτέρη ή αλλιώς «φτερίτζιν» ή «φτερικούδιν» ή «φτερίκια» χάρισε το όνομά του στο χωριό. Η φτέρη είναι ένα φυτό το οποίο φύεται σε αφθονία στο Φτερικούδι και αυτό εύκολα το διαπιστώνει κανείς περπατώντας στο χωριό.  

Υπάρχουν όμως μερικοί που υποστηρίζουν πως το όνομα του χωριού συνδέεται με τη θέση που είναι κτισμένο. Συγκεκριμένα αναφέρουν πως η ονομασία του χωριού προήλθε από το γεγονός ότι το χωρίο βρίσκεται στη «φτέρη» του βουνού, δηλαδή στην πλάγια μεριά του.

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Φτερικούδι είναι ένα από τα πληθυσμιακά μικρά χωριά της επαρχίας Λευκωσίας. Τα τελευταία χρόνια ο πληθυσμός του χωριού έχει μειωθεί σημαντικά.  Ο κυριότερος λόγος εγκατάλειψης του χωριού είναι η εργοδότηση στην πρωτεύουσα. Το καθημερινό πήγαινε- έλα  για δουλειά είναι δυσβάστακτο και ωθεί όλο και περισσότερους στη μόνιμη εγκατάσταση στην πρωτεύουσα.  Αξίζει  να αναφερθεί πως μετά την τουρκική εισβολή ήταν δεκάδες οι εργάτες που πηγαινοέρχονταν στη Λευκωσία. Παρατηρώντας κανείς τον ακόλουθο πίνακα, σημειώνει πως από το 1881 έως και σήμερα έγιναν πολλές αυξομειώσεις πληθυσμού.

Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τον πληθυσμό του χωριού όπως καταγράφηκε στις απογραφές πληθυσμού που έγιναν στην Κύπρο.

Χρονολογία Πληθυσμός Χρονολογία Πληθυσμός
1881 150 1960 294
1891 220 1973 261
1901 211 1976 303
1911 257 1982 230
1921 273 2001 142
1931 318 σήμερα περίπου 90
1946 385

Εκκλησίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκκλησία Αγίου Νικολάου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κύρια εκκλησία της Κοινότητας είναι αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο και βρίσκεται στον οικιστικό της πυρήνα.

Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου ανεγέρθηκε το 1818, εγκαινιάστηκε το 1853 και ανακαινίστηκε το 1992. Συγκεκριμένα, κατά την ανακαίνισή της, αντικαταστάθηκε η στέγη και τα εξωτερικά υποστηρίγματά της. Επιπρόσθετα, για την επιδιόρθωση της στέγης, χρησιμοποιήθηκαν στη βόρεια πλευρά της τα παλιά της κεραμίδια ενώ στη νότια πλευρά της καινούρια κεραμίδια του ιδίου τύπου, τα οποία μεταφέρθηκαν από τον Άγιο Θεόδωρο Σολέας. Αξίζει να αναφερθεί πως τα κεραμίδια της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου είναι ίδια με την εκκλησία του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι.

Η εκκλησία έχει διαστάσεις: 22 περίπου μέτρα μήκος και 6 περίπου μέτρα πλάτος. Το τέμπλο της εκκλησίας φιλοτεχνήθηκε το 1910 από τον Στυλιανό Παπαπέτρου και επί επιτροπείας του Κ. Χατζηγιάννη και Ξ. Παπαδημητρίου. Η Σταύρωση και τα Λυπητερά που βρίσκονται στο άνω μέρος του τέμπλου είναι επίχρυσα, όπως ακριβώς ήταν και το παλαιότερο τέμπλο της εκκλησίας, το οποίο δυστυχώς δεν  σώζεται. Υπάρχει μάλιστα μια πληροφορία πως το τέμπλο αυτό βρίσκεται σε Μουσείο της Αμερικής. [9]

Ξωκλήσι Όσιου και Προφήτη Αββακούμ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ξωκλήσι του θαυματουργού Όσιου και Προφήτη Αββακούμ βρίσκεται στο δυτικό άκρο της κοινότητας. Εκεί παλαιότερα ήταν κτισμένο ένα χωριό που ονομαζόταν Καλαμιθάσα. Το χωριό αυτό καταστράφηκε το 1575  από τους Τούρκους,  οι κάτοικοί  του  οποίου εκδιώχθηκαν και στη συνέχεια μετοίκησαν στην περιοχή που σήμερα βρίσκεται το Φτερικούδι.

Το ξωκλήσι του Όσιου Αββακούμ κτίστηκε το 1989 από τον οικονόμο Ανδρέα Πουμπουρή και πολλούς άλλους δωρητές που συνεισέφεραν μεγάλα και μικρότερα  ποσά. Σημαντική υπήρξε η οικονομική συνεισφορά των:  Αλέξανδρος και Ντόροθυ Ελισσαίου (£35 000), Σάββας Παπανικόλα εκ Πλατανιστάσας (£9000), Ανδρέας Οδυσσέως (£5000) και Σοφία Χατζηγιάννη Καγιά (£5000) . Την ίδια χρονιά και συγκεκριμένα στις 15 Ιουλίου του 1989 βρέθηκαν το ασκητήριο και ο τάφος με το λείψανο του Αγίου. Αξίζει να γνωρίζουν οι προσκυνητές  πως  η πρόσβαση στον τάφο του Αγίου είναι εύκολη αλλά και πως είναι ανοιχτός καθημερινά.   Η εκκλησία του Οσίου Αββακούμ ακολουθεί την αρχιτεκτονική της εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι. Κάτω από τη σημερινή εκκλησία βρίσκονται τα ερείπια της παλιάς εκκλησίας του Οσίου που καταστράφηκε το 1575 από τους Τούρκους. Περισσότερα για το βίο και τα θαύματα του Αγίου στο σύνδεσμο «Όσιος Αββακούμ».[9]

Ξωκλήσι Παναγίας Χρυσογαλούσας (Γαλακτοτροφούσας)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο Φτερικούδι υπάρχει ένα μικρό εκκλησάκι αφιερωμένο στην Παναγία Χρυσογαλούσα (Γαλακτοτροφούσα).  Αυτό βρίσκεται περί το ένα χιλιόμετρο δυτικά της κοινότητας, στην τοποθεσία «Βαρτακλής» της Πάνω Μονής ή διαφορετικά μεταξύ της κοινότητας και του ξωκλησιού του Οσίου Αββακούμ.

Το ξωκλήσι της Παναγίας οικοδομήθηκε το 1998 και ακολουθεί την αρχιτεκτονική της εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι. Στη θέση που βρίσκεται η σημερινή εκκλησία της Παναγίας της Χρυσογαλούσας υπήρχε και παλαιότερα εκκλησία, η οποία όμως καταστράφηκε το 1575 από τους Τούρκους. Και η παλαιότερη εκκλησία αφιερώθηκε στην Παναγία τη Χρυσογαλούσα για να βοηθά τις μητέρες να έχουν γάλα.

Η αρχαία εικόνα της Παναγίας βρίσκεται στον ιερό ναό του Αγίου Γεωργίου στην Άλωνα. Παραμένουν άγνωστοι οι λόγοι μεταφοράς της εικόνας στην Άλωνα.[9]

Ερείπια ναού του Αγίου Ευσταθίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην κοινότητα υπάρχουν ερείπια του ναού του Αγίου Ευσταθίου, προστάτη των κυνηγών. Προγραμματίζεται η αναστήλωση του ναού.[9]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 «STATISTICAL CODES OF MUNICIPALITIES/COMMUNITIES AND QUARTERS OF CYPRUS, 2015». (Αγγλικά) Γεωγραφικοί κωδικοί Κυπριακής Δημοκρατίας. Στατιστική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13  Ιανουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 13  Ιανουαρίου 2018.
  2. 2,0 2,1 2,2 «ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΙ ΚΩΔΙΚΟΙ ΔΗΜΩΝ/ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝΟΡΙΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ, 2015». (Ελληνικά) Γεωγραφικοί κωδικοί Κυπριακής Δημοκρατίας. Στατιστική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13  Ιανουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 13  Ιανουαρίου 2018.
  3. «Ένωση Κοινοτήτων Επαρχίας Λευκωσίας». (Ελληνικά) Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3  Σεπτεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 3  Σεπτεμβρίου 2018.
  4. 4,0 4,1 «ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΑΘΜΟ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ». (Ελληνικά) Στατιστική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. 1  Μαΐου 2016. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18  Ιανουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 13  Ιανουαρίου 2018.
  5. 5,0 5,1 «CLASSIFICATION FOR THE DEGREE OF URBANISATION IN CYPRUS». (Αγγλικά) Στατιστική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. 1  Μαΐου 2016. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18  Ιανουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 13  Ιανουαρίου 2018.
  6. 6,0 6,1 «Κατάλογος κοινοτήτων επιλέξιμων μειονεκτικών περιοχών». (Ελληνικά, Αγγλικά) Κυπριακός Οργανισμός Αγροτικών Πληρωμών. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4  Απριλίου 2018. Ανακτήθηκε στις 4  Απριλίου 2018. σελ. 3.
  7. «Απογραφή πληθυσμού 2011». (Ελληνικά) Απογραφή Πληθυσμού 2011. Στατιστική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. 11  Ιανουαρίου 2001. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2  Ιανουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7  Αυγούστου 2018.
  8. «Census of population 2011». (Αγγλικά) Απογραφή Πληθυσμού 2011. Στατιστική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. 11  Ιανουαρίου 2001. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2  Ιανουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7  Αυγούστου 2018.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Πάτερ Ανδρέας Πουμπουρής

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]