Καλονύκτης Ρεθύμνης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Καλονύκτης Ρεθύμνου)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°18′6″N 24°23′30″E / 35.30167°N 24.39167°E / 35.30167; 24.39167

Κοινότητα Καλονύκτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Καλονύκτης Ρεθύμνης
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚρήτης
Διοίκηση
 • ΔήμαρχοςΓαλερός Μιχ. Εμμανουήλ (2010-)
Έκταση2,9 km2
Πληθυσμός222
Ταχ. κωδ.74100
Τηλ. κωδ.28310

O Καλονύκτης (έως το 1940 Καλονύχτι)[1] ή Καλ(λ)ονύχτης ή Καλλονύκτης ή Καλονύκτι (γενική Καλονύκτη ή Καλονύκτου) είναι χωριό της πρώην επαρχίας Ρεθύμνης . Βρίσκεται 15 χλμ. νοτιοδυτικά του Ρεθύμνου, με πρόσβαση από το Ρέθυμνο μέσω της παλαιάς εθνικής Ρεθύμνης – Χανίων (Ε090), με αριστερή διακλάδωση στο Αγιασμάτσι (Αγία Κυριακή), στο 13,4 χλμ και μέσω της επαρχιακής οδού 6 Καλονύχτι-Σαϊτούρες (Αγιασματσίου - Καλονύκτη - Παλαιλήμνου - Σαϊτούρων)[2]. Απέχει 15 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο.[3] Είναι κτισμένο[4] στο λόφο Νικηφόρος (υψόμετρο 273 μέτρα). Κυριότερα προϊόντα της περιοχής είναι το λάδι, η ρακή, το κρασί, το αβοκάντο, τα χαρούπια και τα κτηνοτροφικά. Έχει έκταση 2,9 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Περί της ονομασίας του χωριού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με την παράδοση, η κώμη, αλλά εμμέσως και ο τέως Δήμος Νικηφόρου Φωκά και νυν Δημοτική Ενότητα Νικηφόρου Φωκά, οφείλουν το όνομα τους στο πιο κάτω περιστατικό: όταν ο Νικηφόρος Φωκάς εξεστράτευσε στην Κρήτη τον Μάρτιο του 961 μ.Χ., προκειμένου να την απελευθερώσει από τους Άραβες Σαρακηνούς, στρατοπέδευσε μια νύχτα στον παραπάνω λόφο, τον οποίο προηγουμένως είχε απελευθερώσει μαζί με τον παρακείμενο λόφο «Ντάμπιες», ύστερα από μάχη. Όταν ξημέρωσε, κάποιος τον ρώτησε: «Πως περάσατε την νύχτα σας;», κι εκείνος απάντησε: «Καλή νύχτα!». Έτσι, το χωριό ονομάστηκε «Καλονύχτης» και ο λόφος και η τοποθεσία, όπου στρατοπέδευσε ο Βυζαντινός στρατηγός και μετέπειτα αυτοκράτορας, ονομάστηκε «Νικηφόρος». Ο Νικηφόρος Φωκάς θεωρείται ο ιδρυτής του χωριού και υπάρχει δρόμος στο χωριό προς τιμήν του. Ωστόσο, υπάρχει και η άποψη ότι το χωριό προϋπήρχε και είχε την ονομασία Λεβεντοχώρι.

Xωροταξικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Διοικητική Ένταξη μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1925: Η πρώτη αναφορά για το χωριό γίνεται στην ενετική περίοδο. Το 1651 ανήκει στον Λιβά Ρεθύμνου και Ναχιγιέ Ρεθύμνου ως μετόχι.[5] To 1879 εντάσσεται στον δήμο Ρουστίκων, το 1901 στον διευρυμένο δήμο Ατσιποπούλου[6] και το 1903 επιστρέφει στον επανασυσταθέντα Δήμο Ρουστίκων. To 1911 εντάσσεται στον αγροτικό δήμο Παλαιλήμνου[7] και στις 19/12/1920 στην απογραφή του στον αγροτικό δήμο Παλαιλήμνου, έχουν ενταχθεί το Μετόχι Μονής Προφήτου Ηλιού με 3 μοναχούς και ο Μύλος με 6 κάτοικους. Με το ΦΕΚ 27Α της 31ης Ιανουαρίου 1925 προσαρτάται στην κοινότητα Ρουστίκων μαζί με το Μετόχι Μονής Προφήτου Ηλιού και τον Μύλο.
  • Κοινοτική ιστορία: Με το ΦΕΚ 260Α της 21ης Σεπτεμβρίου 1925[8] αποσπάται από την κοινότητα Ρουστίκων και γίνεται έδρα κοινότητας, στην οποία προσαρτήθηκαν και τα χωριά Παλαίλημνος και Σαϊτούρες.[9] Με το ΦΕΚ 296Α / 30-11-1927, οι Σαϊτούρες (αυτονομείται) και με το ΦΕΚ 170Α - 19/08/1928 η Παλαίλημνος (επιστρέφει στη δικαιοδοσία των Ρουστίκων), αποσπώνται διαδοχικά από την κοινότητα. Με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 καταργήθηκε η κοινότητα Καλονύκτου της επαρχίας Ρεθύμνης και εντάχθηκε στον Καποδιστριακό Δήμο Νικηφόρου Φωκά[10](κωδικός Καποδιστριακού φορέα ΟΠΣ 40141008)[11] ως δημοτικό διαμέρισμα[12] και με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 στο Δήμο Ρεθύμνης (κωδικός Καλλικρατικού φορέα ΟΠΣ 40141145)[11], ως δημοτικό διαμέρισμα και τοπική κοινότητα Καλονύκτου[13] της δημοτικής ενότητα Νικηφόρου Φωκά. θα μπορούσε να αποτελέσει ιστορική έδρα του τέως δήμου Νικηφόρου Φωκά, με το δεδομένο ότι η ονομασία του δήμου προέρχεται από την παρουσία του Βυζαντινού στρατηγού στο χωριό το 961 μ.Χ. Είναι ένα από τα εννέα χωριά του Καμπανού μαζί με τα χωριά Άγιο Ανδρέα, Παλαίλημνο, Σαϊτούρες, Μούνδρος, Ρούστικα και Άγιο Κωνσταντίνο. Συνορεύει με τα δημοτικά διαμερίσματα: από βορράν με Κάτω Βαλσαμόνερο και Γωνιά (περιοχή Αγιασμάτσι), από ανατολικά με Άνω Βαλσαμόνερο, από νότια με Μαλλάκια, Σαϊτούρες και από δυτικά με Ρούστικα (οικισμός Παλαίλιμνος).
  • Κοινοτάρχες: 12/2/1903: Γιουλούντας Ανδρέας, Γιουλούντας Γεώργιος, 7-2-1918: Γαλεράκης Στελιανός, 24-2-1918: Γασπαράκης Γιάννης, 1934-1941: Γαλερός Ανδ.Κ. Βασίλειος[14], 1941-1944: Παχουλός Μάρκος, 1944-1951: 2. Γαλερός Ανδ.Κ. Βασίλειος(14 χρόνια), 15/4/1951-1954: Σταυρουλάκης Εμμ. Ελευθέριος, 21/11/1954-1959: Τζαγκαράκης Εμμανουήλ[15], 1959-1964: Πατράκης Δημήτριος, 16/2/1964-1978: Γαλερού-Ηλιάκη Μαρία, 1978-1982 (5εδρική, 3-2): Πατράκης Εμμανουήλ,[16][17] 1982 (7εδρική, 5-2, έως τις εκλογές του 1994) -1983: 1. Γαλερού-Ηλιάκη Μαρία (15 χρόνια ρεκόρ), 1983-1986: Καλλιτσουνάκης Ιω. Μανούσος, 1986: Γαλεράκης Ιωάννης, 1986-1990: Καλλιτσουνάκης Ιω. Μανούσος, 1990-1998: Πατράκης Στυλιανός (ρεκόρ ψήφων 155 και ποσοστού 86,59%), 1998-2010: 3. Καλλιτσουνάκης Γ.Μ. Μιχαήλ (12 χρόνια), 2010-: 4. Γαλερός Μιχ. Εμμανουήλ (9 χρόνια, υπό εξέλιξην)
  • Υποψήφιοι Κοινοτάρχες: 1978: Ψαθάς Αντώνιος, 1982: Γαλερός Ι. Στυλιανός, 1986: Ψαθάς Αντώνιος, 1990-1994: Σταυρουλάκης Μ. Ευστράτιος, 2010: Μαθιουδάκη Γεω. Μαγδαληνή, 2014: Καλλιτσουνάκης Μαν. Μιχαήλ, Μαθιουδάκης Νικόλαος[18], Σταυρουλάκης Μαρκ. Ιωσήφ, 2019: Καλλιτσουνάκης Γ.Α. Γεώργιος, Σταυρουλάκη Αλεξάνδρα
  • Υποψήφιοι Εκλογικής Περιφέρειας Νικηφόρου Φωκά: 2014: Γαλερός Στυλ. Δημήτριος, Καλλιτσουνάκης Γ.Α. Γεώργιος, 2019: Παναγιωτάκης Γεω. Ζαχαρίας
  • Yποψήφιος Δημοτικής Κοινότητας Ρεθύμνης: Τσιάλιος Κωνσταντίνος συζ. Σταυρουλάκη Ιωσ. Μαρίας
  • Ταχυδρομική Ένταξη: Ταχυδρομικός κώδικας ο 740 55 και ανήκει στο ταχυδρομικό γραφείο Επισκοπής Ρεθύμνης.[19] Παλαιότερα ο Καλονύκτης ανήκε στο ταχυδρομικό γραφείο Ρουστίκων.
  • Εκλογική Ένταξη: Το 1907 στο 1ο εκλογικό τμήμα του Δήμου Ρουστίκων που βρίσκεται στο δημοτικό σχολείο Ρουστίκων ψηφίζουν οι εκλογείς από τα χωριά Καλονύκτι, Ρούστικα, Άγιος Κωνσταντίνος, Ζουρίδι, Άγιος Γεώργιος και Παλαίλιμνος[20]
  • Αγρονομική Ένταξη: Τον Ιανουάριο του 1912 εντάσσεται στο Αγρονομείο Ρουστίκων.[21]
  • Aστυνομική Ένταξη: Το 1901 είναι ενταγμένος στην Χωροφυλακή Ρουστίκων[22]
  • Δικαστική Ένταξη: Το 1899 είναι ενταγμένος στο Ειρηνοδικείο Ρουστίκων και Πρωτοδικείο Ρεθύμνου [23] Eκείνη την εποχή, η απόσταση από τα Ρούστικα ήταν 45 λεπτά και από το Ρέθυμνο 2 ώρες και 45 λεπτά.

Οικογένειες χωριού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη νεώτερη περίοδο οι οικογένειες είχαν καταγωγή από διάφορες περιοχές και εποχές, οι Άγαδες από Τρίπολη, οι Γαλεροί από Ρουμπάδο μετά το 1850, οι Γασπάρηδες από Μαλλάκι μετά το 1871, οι Γεωργαλέδες μετά το 1890, οι Γιουλούντηδες από Σκαλωτή από το 1880, οι Γυπάρηδες από Ασή Γωνιά, οι Διονυσάτοι από Κεφαλλονιά, οι Δρανδάκηδες από το Ζουρίδι μετά το 1900, οι Ηλιάκηδες από Σαϊτούρες μετά το 1944 οι Καλλιτσουνάκηδες από Ρουμπάδο μετά το 1870, οι Καπετανάκηδες πριν το 1910, οι Κουνάληδες από τη Λοχριά, οι Κουνενίδηδες το 1866, οι Κυριμάκηδες μετά το 1937, οι Μαθιουδάκηδες από Μαλλάκι το 1866, οι Μονιάκηδες από τον Άγιο Ιωάννη Καμμένο, οι Μπαζιώτηδες από Αίγιο, οι Μυρωδήδες το 1668, οι Παπαδογιάννηδες από τη Μουρνέ, οι Πατράκηδες ή Βουρβάχηδες από τ' Ασφέντου, οι Πατσουμάδες το 1866, οι Παχουλοί από το Ατσιπόπουλο το 1895, οι Παχύδες, οι Σολιδήδες το 1668, οι Σούχληδες από το Ρουμπάδο το 1895, οι Σφακιανοί το 1782, οι Σταογιάννηδες, οι Σταυρουλάκηδες από την Κούφη το 1883 και από Αλώνες το 1920, οι Τζαγκάρηδες από το Ρουμπάδο μετά το 1869, οι Φόβηδες το 1866, οι Χαλίκηδες (Ηλιάκηδες) μετά το 1866 και οι Ψαθάδες από τους Κούμους

Μνημεία - Υποδομές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μύλος: Βενετικό κτίσμα που διατηρείται χωρίς να λειτουργεί
  • Δημοτικό σχολείο: λειτούργησε από το 1925 ως το 2011, oπότε έγινε έδρα του πολιτιστικού συλλόγου και από τις βουλευτικές εκλογές στις 19-2-1956 λειτουργεί και ως εκλογικό κέντρο (152ο).

Οι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι του εκλογικού κέντρου είναι 257 τον Ιούνιο 2019[24]

  • Μονοθέσιο νηπιαγωγείο: από το 2005 έως το 2015
  • Πύργος του Πατροσήφη ή Πύργος του Συγγέλω ή Πύργος στο Κάτω Μαλάκι, σήμερα ανήκει στο Κάτω Μαλάκι και ανάγεται στην περίοδο της ενετοκρατίας[25][26][27] Ο Κατάλογος Κάστρων Νομού Ρεθύμνης τον περιέχει.[28]
  • Κουλές Αγιασματσίου. Οχυρωματικός πύργος - παρατηρητήριο που κατασκευάστηκε κατά την επανάσταση του 1866 από τους Τούρκους, προκειμένου να ελέγξουν τους επαναστάτες.[29]
  • Δεξαμενή ύδρευσης: Προγραμματίστηκε επί κοινοτάρχου Μαρίας Ηλιάκη τον Μάρτιο του 1969.[30][31]
  • Πηγές στο Αγιασμάτσι.[32]
  • Oδοί και πλατείες Καλονύκτι[33]
  • Γέφυρα επί του χειμάρρου Καλονύκτι Ρουστίκων: 1904[34]
  • Οδός Αγιασματσίου-Καλονύκτι[35]
  • Γέφυρα Καλονύκτι[36]

Γεγονότα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ιατρική περίθαλψη: 1941 [37]
  • Διανομή μεταπολεμικής ανθρωπιστικής βοήθειας: 1946[38]
  • Απαγωγή Δρουλίσκου: 1950[39][40]
  • Πληστηρειασμός στην Κληματερέ: 1884[41]

Εκκλησίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Καλονύκτης είναι ενορία της B΄ Αρχιερατικής Περιφέρειας της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, της Εκκλησίας της Κρήτης, στην οποία ανήκει και η Παλαίλιμνος Ρεθύμνης.

Βενετικής περιόδου θεωρείται και η ενοριακή, πολιούχος, μονόκλιτη και παλιά διατηρητέα εκκλησία του Γενέσιου (Γενέθλιου) της Θεοτόκου, που βρίσκεται στο κέντρο του χωριού και εορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου. Για τη χάρη της γίνεται πανηγύρι.[42] Η παράδοση αναφέρει, ότι την οθωμανική περίοδο, μπήκαν οι Τούρκοι για να την καταστρέψουν. Πήραν μια βαρέ [43] και χτύπησαν την Αγία Τράπεζα. Το σημάδι του κτυπήματος υπάρχει και σήμερα. Με το κτύπημα, ωστόσο, πετάχτηκαν σπίθες, ενώ παράλληλα μια μεγάλη μέλισσα εμφανίστηκε στο καμπαναριό. Οι Τούρκοι φοβήθηκαν κι έφυγαν, χωρίς να πειράξουν την εκκλησία.

Παρεκκλήσια είναι το παλιό εκκλησάκι, καθολικού ρυθμού, του Μιχαήλ Αρχαγγέλου (Ταξιάρχες), στην τοποθεσία «Μοναστηρικό Μετόχι», που ανήκει στη μονή Προφήτη Ηλία Ρουστίκων[44] και ο Άγιος Νεκτάριος (ιδιωτική). Εξωκκλήσια είναι ο Άγιος Αντώνιος, που έχει κτιστεί στα ερείπια παλαιάς εκκλησίας το 1965 και ο Άγιος Νικόλαος, επίσης ανασκευασμένος. Εκκλησίες που ανήκουν στην ενορία είναι ο Άγιος Ανδρέας ο Κρης, η Αγία Παρασκευή και το Άγιο Πνεύμα (τάμα Αντωνίας Παναγιωτάκη).

Στην ενορία Καλονύκτη υπάγονται και οι εκκλησίες του συνοικισμού της Παλαιλήμνου: Άγιος Γεώργιος (πολιούχος, δίκλητος με δεύτερο σκέλος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης 2 Δεκεμβρίου), Άγιος Γεώργιος (Μεθυστής, 3 Νοεμβρίου), Αγία Παρασκευή και Κοίμηση της Θεοτόκου, ενώ κοιμητηριακός ναός και μετόχι του Προφήτη Ηλία Ρουστίκων είναι ο Άγιος Παντελεήμων.

Στις 5 Νοεμβρίου 1932 αναφέρεται ενοριακή επιτροπεία του Καλονύκτη που συνέδραμε με 50 δραχμές τους σεισμοπαθείς της Χαλκιδικής.[45]

Από τις 14 Οκτωβρίου 2018, λειτουργεί κατηχητικό σχολείο από τον Ιερό Ενοριακό Ναό Γενεσίου της Θεοτόκου Καλονυκτίου, με κατηχήτρια την διδασκάλισσα Φιλιώ Μητσοπούλου - Σταυρουλάκη.[46]

Εθνικοί Αγώνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Α. Κρητικές Επαναστάσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εθνεγερσία 1821: Στις 17 Ιουνίου 1821 συνάπτεται νικηφόρα μάχη των επαναστατών υπό τους Δεληγιαννάκη και Μανουσέλη κατά των Τούρκων σε Ζουρίδι, Ρούστικα, Άγιο Κωνσταντίνο, Καλονύκτη και Κάτω Βαλσαμόνερο, η γνωστή ως Μάχη των Ρουστίκων. Σε τραγούδι που έχει καταγράψει ο Φαφουτάκης, υπάρχει η αποστροφή: "και κάνουν πρώτο πόλεμο πάνω στο Καληνύχτι (Καλονύχτι), στο κάτω Βαλσαμόνερο εις το λαγκό'ς τη βρύση".
  • Επανάσταση 1866-69: Στις Κρητικές Επαναστάσεις από το 1866 ως το 1897, εφονεύθησαν 21 Καλονυχτιανοί, οι οποίοι ήταν Γαλεροί, Ηλιάκηδες, Κουνενίδηδες, Μαθιουδάκηδες, Πατσουμάδες και Φοβάκηδες.[47]

Σε αυτούς τους αγώνες διακρίθηκε ο οπλαρχηγός Χαλίκης ή Ηλιάκης Γεώργιος και στις 9 Δεκεμβρίου 1868, έγινε η μάχη του Καλονύκτη μεταξύ Κρητών υπό τον Αριστείδη Μπογιατζόγλου και Τούρκων, στην οποία νίκησαν οι Οθωμανοί. Μάλιστα λάμβανε σχετικό βοήθημα από την Κρητική Πολιτεία, ως τραυματίας πολέμου.[48]

  • Γεγονότα 1890: Κατά το 1890 στον Καλονύχτη ζούσε ο αλευρομυλωνάς Λαμπρινός Γάσπαρης, ο οποίος, σε ηλικία 18 ετών, έκλεψε, με την θέληση της, την συγχωριανή του Αντιλέ, την πανέμορφη κόρη του λοχία Χωροφυλακής, Χασάν Τουρκαμετάκη, την έκανε χριστιανή με το όνομα Ειρήνη κι έφυγαν για την Λικοτιναρά Αποκορώνου. Για εκδίκηση ο Τουρκαμέτης με την συμμορία του έσφαξαν τρεις χριστιανούς, αναμεσά τους και ο Καλονυχτιανός Μανώλης Ηλιάκης, που ήταν επίσης μυλωνάς, στου Σταογιάννη τον νερόμυλο. Έγινε δίκη γι' αυτή την υπόθεση, ενώ τα ανήλικα ορφανά τέκνα του Ιωάννης (που συμμετείχε το 1912 στο σώμα του Στυλιανού Γαλερού), Χρυσή και Λαμπρινός, αιτήθηκαν για βοήθημα από την Κρητική Πολιτεία.[49]
  • Τυχερή Επανάσταση: Στις 28 Ιουνίου 1896, νικηφόρος μάχη κατά των Τούρκων στην οχυρά θέση Νικηφόρος, όπου ο καπετάν Βασίλης Ηλιόμαρκος από τα Ρούστικα είχε εγκαταστήσει το στρατηγείο του.

Φρούραρχοι Καλονύκτη ανεδείχθησαν οι Γιουλουντάκης Γεώργιος και Πατράκης Ιωάννης.[50]

  • Επανάσταση 1897: στο Ακρωτήρι συμμετείχε ο Χαράλαμπος Γαλερός, σύμφωνα με μαρτυρία του οποίου, ο Πατράκης Γιάννης ήταν αυτός που σήκωσε τη σημαία ως κοντάρι, όταν αυτή βομβαρδίστηκε από τις Μεγάλες Δυνάμεις[51]

Στις τελευταίες Κρητικές Επαναστάσεις διεκρίθη ο Γαλερός Θεοδόσιος,[52] ο οποίος γεννήθηκε το 1873.[53]

  • Κίνημα του Θερίσου 1905: συμμετείχαν τα αδέρφια Στυλιανός και Ιωσήφ Γαλερός του Ανδρέου.

Β. Βαλκανικοί Πόλεμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Στους Βαλκανικούς πολέμους διακρίθηκε ο οπλαρχηγός Γαλερός Στυλιανός του Ανδρέα, ο οποίος με σώμα 44 ανδρών, ανάμεσά τους και οι Καλονυχτιανοί Παντελής Γαλερός και Γιάννης Ηλιάκης, συνέβαλε στην απελευθέρωση της Χειμάρρας και της επαρχίας Χειμάρρας.
  • Στην Νότιο Ήπειρο έδρασε, με σώμα 9 ανδρών, ο οπλαρχηγός Ιωάννης Πατράκης ή Πατρογιάννης.
  • Ο Ευστράτιος Σταυρουλάκης του Ιωσήφ διακρίθηκε στη μάχη του Λιθίου Χίου στις 28/11/1912. Στη μάχη αυτή σκοτώθηκε ο αρχηγός του σώματος του Γεώργιος Πέρρος, με αποτέλεσμα να του προταθεί η αρχηγία του σώματος. Αρνήθηκε την πρόταση κρίνοντας ότι για συνεκτικούς λόγους, θα έπρεπε να αναλάβει ο ξάδερφος του αποβιώσαντος αρχηγού Μανούσος Πέρρος, όπως και έγινε. Με το σώμα αυτό συνέβαλαν ώστε να απελευθερωθεί η νήσος Χίος και σε μάχες που ακολούθησαν έως τις 20 Δεκεμβρίου 1912.
  • Στους Βαλκανικούς πολέμους συμμετείχε με το 1ο Ανεξάρτητο Τάγμα Κρητών δυνάμεως 1124 ανδρών υπό τον εγγονό του Κολοκοτρώνη, ταγματάρχη Γεώργιο Κολοκοτρώνη, ως πυροβολητής ο Σήφης Γαλερός του Ανδρέα, παίρνοντας μέρος στις μάχες σε Κατερίνη, Γιαννιτσά, Αλεξάνδρεια, Θεσσαλονίκη (το πρώτο τάγμα που είχε την τιμή και την τύχη να εισέλθει στην Θεσσαλονίκη στις 26 Οκτωβρίου 1912)[54][55], Χαλκιδική, Λαχανά[56] όπου και τραυματίσθηκε ο Γαλερός Γεώργιος του Ιωάννου[57][58], Δοϊράνη, Σιδηρόκαστρο, Μπέλες, Μελένικο, Πιλάφ Τεπέ[59] και στη μάχη Άνω Τζουμαγιάς (14 Ιουλίου 1913, ενώ είχε προηγηθεί η ανακωχή πολέμου με τους Βούλγαρους) όπου εφονεύθη ο Γρηγόρης Γαλερός του Ιωάννου[60][61][62]). Με το τέλος και των 2 πολέμων είχαν μείνει μόνο 50 άνδρες από το τάγμα. Διεκρίθη επίσης στο Μπιζάνι και ο Μακεδονομάχος Σταυρουλάκης Σταυρούλης.

Γ. Λοιποί Πόλεμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τον Α’Παγκόσμιο πόλεμο εφονεύθησαν τα αδέρφια και στρατιώτες Γαλερός ή Γαλεράκης Γεώργιος συνεπεία τραυμάτων, του 44 Συντάγματος Πεζικού[63][64](Μάχη Ραβινέ, 28/3/1917[65] ή 27/7/1917[66] ή 20/8/1917) και Μιχαήλ (1/1/1918 Noμός Αργολίδος ή στη Μικρασία) του Θεοδοσίου και οι Ηλιάκηδες Γιώργης του Μανώλη, στρατιώτης (2/10/1917, απόπειρα τορπιλισμού του ατμόπλοιου "Πελοπόννησος"[67][68]) και ο υπενωμοτάρχης Μανώλης του Μιχαήλ τον Σεπτέμβριο του 1916.

Κατά την Βενιζελική ανταρσία των Χανίων της 21ης Νοεμβρίου 1921[69][70] κατά της Κυβέρνησης που προέκυψε από τις εκλογές της 1/14 Νοεμβρίου 1920, σε μάχη που έγινε εναντίον πεζοναυτών στον Καλονύχτη, εφονεύθη ο ιερομόναχος του Μοναστηρικού Μετοχίου Ιωαννίκιος Γρυντάκης.

Κατά την Μικρασιατική Εκστρατεία σκοτώθηκαν οι Ευπρέπιος Γαλερός, Πολυχρόνης Ηλιάκης,Ανδρέας Μαθιουδάκης και οι αδελφοί Λευτέρης και Κωστής Σταυρουλάκης.[71]

Κατά την εισβολή των Γερμανών στην Αθήνα εφονεύθη ο Πέτρος Γιουλούντας, ενώ ως ομαδάρχες του χωριού κατά την Εθνική Αντίσταση διακρίθηκαν οι Γεώργιος Γαλερός του Ιωάννου και Ευάγγελος Ηλιάκης του Εμμανουήλ.

Κατά τα Δεκεμβριανά στην Αθήνα εφονεύθη ο Ιωάννης Γαλερός του Στυλιανού, από Χίτες στην Κίσσαμο εφονεύθη ο Ιωάννης Γασπαράκης του Εμμανουήλ. Κατά τον Εμφύλιο εφονεύθη ο στρατιώτης Αετός Σταυρουλάκης του Ιωάννου[72][73] και διεκρίθησαν με μετάλλια οι χωροφύλακες Σταυρουλάκης Γεώργιος του Ευστρατίου για τον ηρωϊσμό του στην μάχη της Ποταμιάς Eλαιοχωρίου-Ανδρίτσης Άργους στις 11 Ιουνίου 1948[74][75][76], Σουχλάκης Ευπρέπιος και Γασπαράκης Ανδρέας του Λαμπρινού.

Σημαίνοντες Καλονυχτιανοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μυρτώ Αλικάκη: ηθοποιός, κόρη της Γαλερού Βικτωρίας, διευθύντριας του περιοδικού "Τηλέραμα"
  • Βακερλής Γιώργος, γιος της Γαλερού Καλλιόπης του Βασιλείου: διευθυντής Αμερικανικού Κολλεγίου Αθηνών
  • Βάλσαμος Σπύρος: στέλεχος της Oracle, γιος της Ψαθά Ιωάννας
  • Γαλερός Βασ. Ανδρέας: σύμβουλος: περιφερειακός Κρήτης, νομαρχιακός και επαρχιακός Ρεθύμνης
  • Γαλερός Ανδ. Βασίλειος: δημοτικός σύμβουλος (επαρχίας) Ρεθύμνης (από δημοτική ενότητα Νικηφόρου Φωκά)[77] και ασφαλιστής
  • Γαλερός Ανδρ. Γεώργιος: γυναικολόγος-μαιευτήρας
  • Γαλερός Ιωαν. Γεώργιος: ομαδάρχης Καλονύκτη της ΕΟΡ στην Εθνική Αντίσταση
  • Γαλερός Α. Ιωάννης (Γιάγκος): ειδικός πάρεδρος Καλονύκτη το 1900[78]
  • Γαλερός Γρηγ. Χ. Μάριος: καθηγητής Βιολογίας στο Κολλέγιο Ψυχικού
  • Γαλερός Κωνστ. Θεμιστοκλής: στέλεχος Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες
  • Γαλερός Σπυρ. Ιωάννης: βετεράνος Β'ΠΠ Αμερικανικού Στρατού
  • Γαλερός Ιωσήφ: στέλεχος ΝΔ Ρεθύμνης[79]
  • Γαλερός Βασ. Σήφης: λαουτιέρης με δίσκους "Βαρύ'ναι το παράπονο", "Μια βραδιά στ'Αγρίμια", "Κρητικό Γλέντι", "Μια βραδυά στο Ρέθυμνο"[80] και "Ανθίζει ο έρωτας"
  • Γαλερός Παντ. Σπύρος: χορευτής Βρακοφόρων & Λυκείου Ελληνίδων, εμφανίστηκε στην ταινία "Η Νεράιδα και το παλικάρι"
  • Γαλερός Ιωάνν. Σταμάτης: καφε-εστιάτορας Πλατάνου Ρεθύμνης[81][82]
  • Γαλερός Ανδρ. Στυλιανός: οπλαρχηγός-απελευθερωτής της επαρχίας Χειμάρας το 1912, ανθυπολοχαγός και δημαρχιακός πάρεδρος πόλεως Ρεθύμνης
  • Γαλερός Χαράλαμπος: ζαχαροπλάστης Ρεθύμνης [83][84]
  • Γαλερού Ιωσ. Άννα: σύμβουλος δημοτικής ενότητας Ρεθύμνης
  • Γαλερού Γεωργ. Ασπασία: μέλος Συλλόγου Κυριών Πόλεως Ρεθύμνης[85]
  • Γαλερού- I. Πουρνάρα Ειρήνη: εκδότρια εγκυκλοπαίδειας Πάπυρος, Ιστορίας Εικονογραφημένης, Επίκαιρα, Τηλέραμα και ευεργέτρια[86]
  • Γαλερού Βασ. Ελένη: ευεργέτρια Κρητικής Εστίας Αθηνών
  • Γαλερού Ιουλία: δικηγόρος Χανίων
  • Γαλερού-Ηλιάκη Μαρία: πρόεδρος κοινότητας
  • Γαλερού Χαρ. Ρούσσα: αθλήτρια και χορογράφος
  • Γαλερού Βασ. Φανή: ζωγράφος
  • Γάσπαρης Εμμ. Ηλίας: φούρναρης παλαιάς πόλης Ρεθύμνης[87]
  • Γιουλούντας Γεωργ. Ιωάννης: υποστράτηγος Χωροφυλακής[88]
  • Γύπαρη Κων. Ελπίδα: οφθαλμίατρος
  • Γύπαρη Κων. Χρυσούλα: βιοπαθολόγος
  • Ηλιάκης Μιχ. Βερνάρδος: οφθαλμίατρος
  • Ηλιάκης (Χαλίκης) Γεώργιος: οπλαρχηγός Κρητικών Επαναστάσεων
  • Ηλιάκης Εμμανουήλ (Χαλικομανώλης): παππούς του δημοσιογράφου Ηλιάκη Γεώργιου[89]
  • Ηλιάκης Γεώργιος του Πολυχρονίου: τυπογράφος και δημοσιογράφος εφημερίδας Μεσόγειος Ηρακλείου Κρήτης[90]
  • Μονιάκη Εμμ. Μαργαρίτα: δικηγόρος Αθηνών
  • Παπαδογιάννης Ανδρέας: Ιδρυτής εκπολιτιστικού συλλόγου Καλονυχτιανών Αττικής "Παναγία η Καλονυχτιανή"
  • Παπακωνσταντίνου Κωνσταντίνος, υιός της Σταυρουλάκη Ελβίρα: παθολόγος ιατρός Μετσόβου
  • Πατράκης Εμμ. Ανδρέας: ζωγράφος
  • Πατράκης Δημήτριος: πύραρχος, διοικητής πυροσβεστικής Ζακύνθου
  • Πατράκης ή Βούρβαχης[91] ή Πάτρος Μ. Ιωάννης: τελωνοφύλακας Ρεθύμνης και οπλαρχηγός Ηπείρου
  • Πατράκης Στυλιανός: δημοτικός σύμβουλος Νικηφόρου Φωκά
  • Σταυρουλάκη-Παπακωνσταντίνου Ελβίρα: ανθρωπίστρια - νοσοκόμα νοσοκομείου Ευαγγελισμός
  • Σταυρουλάκη Ευαγγ. Φανή: διευθύντρια Αρχαιολογικού Μουσείου Καρύστου
  • Σταυρουλάκη-Σπινιαδάκη Φωτεινή: μαία Νοσοκομείου Ρεθύμνου
  • Σταυρουλάκης Ιωανν. Εμμανουήλ: Ταξίαρχος Πεζικού Π.Δ.
  • Σταυρουλάκης Ευστρ. Ευάγγελος: Αρεοπαγίτης επί τιμή
  • Σταυρουλάκης Ευαγγ. Ευστράτιος: Συνδικαλιστής[92]
  • Σταυρουλάκης Ιωσ. Ευστράτιος: Χιομάχος εθελοντής των Βαλκανικών Πολέμων
  • Τζαγκαράκη Στυλ. Δέσποινα: Πρόεδρος Συλλόγου Κρητών Γλυφάδας[93][94]
  • Νικηφόρος Φωκάς: πρώτος οικιστής του χωριού το 961 μΧ ως Βυζαντινός στρατηγός και μετέπειτα Βυζαντινός αυτοκράτορας. Επίσης έχει αγιοποιηθεί ως Άγιος Νικηφόρος Φωκάς (εορτή 11/12)[95]
  • Χαϊμαλά Παναγιώτα: δημοσιογράφος της εφημερίδας "Ελεύθερος", κόρη της Γεωργίας Ψαθά

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχει εκπολιστικός σύλλογος που ιδρύθηκε στην Αθήνα το 1988, με την επωνυμία "Παναγία η Καλονυχτιανή" και εκπολιτιστικός σύλλογος των κατοίκων του χωριού με την επωνυμία "Ο Νικηφόρος" που ιδρύθηκε στο Καλονύκτι το 2014.

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ποδόσφαιρο: Υπάρχει η ποδοσφαιρική ομάδα Α.Π.Σ. Καλονύκτι που ιδρύθηκε το 1993 και έχει αγωνιστεί 2 φορές, το 1997-1998 και το 2008-2009, στην πρώτη κατηγορία της ΕΠΣΡ και τώρα στην Β' ΕΠΣΡ. Επίσης συμμετείχε στα ημιτελικά του κυπέλλου ΕΠΣΡ το 1997-1998. Αγωνίζεται σε ιδιόκτητο γήπεδο με την ονομασία "Σταύρος Σταυρουλάκης".
  • Στίβος: Από το 2014 διεξάγεται σε ετήσια βάση, κάθε Απρίλη, ο αγώνας δρόμου "Νικηφόρειος Δρόμος" προς τιμήν του Νικηφόρου Φωκά.

Διακεκριμένοι αθλητές είναι ο Σταυρουλάκης Ελ. Αετός, αθλητής του Παναθηναϊκού και Ατρόμητου Ρεθύμνης, πρωταθλητής Κρήτης στη σφαιροβολία, δισκοβολία και το κρητικό βόλι σε Βαρδινογιάννεια, Μελιδόνειους Αγώνες[96] και Αρκάδια και οι αθλητές στίβου Γαλερού Ρούσσα και Ηλιάκης Ευαγγ. Εμμανουήλ.

Συγκοινωνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κάθε Τρίτη και Πέμπτη όλο το χρόνο και καθημερινά τις σχολικές ημέρες υπάρχουν δύο δρομολόγια με το υπεραστικό ΚΤΕΛ Ρεθύμνου από Ρέθυμνο προς Αθάνατο[97][98], Καλονύκτι και Μαλλάκι, στις 6.15 και 14.45 και με επιστροφή 7 και 15.30 από Μαλλάκι προς Καλονύκτι, Αθάνατο και Ρέθυμνο. Παλαιότερα υπήρχε δρομολόγιο του ΚΤΕΛ από την Παλαιά Εθνική Ρεθύμνης - Χανίων με στάθμευση στο Αγιασμάτσι, ενώ υπάρχει και η προσέγγιση του αστικού ΚΤΕΛ στον Αθάνατο.

Απογραφικά Στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Αιγυπτιακή απογραφή του 1834, που αναδημοσιεύει ο Robert Pashley ,[99] αναφέρεται ως χωριό στα Ρεθεμνιώτικα με 6 χριστιανικές και 5 μουσουλμανικές οικογένειες.[100] Στον παρακάτω πίνακα, αποτυπώνεται χρονικά η πληθυσμιακή εξέλιξη. To 1900 εμφανίζονταν ακόμα Τούρκοι στο χωριό, που τότε ανήκε στην Ε' Περιφέρεια Δήμου Ρουστίκων Επαρχίας Ρεθύμνης.[101]

Απογραφή Πληθυσμός
1581 71 [102]
1583 82
1881 121 [103]
1899 144[104][105]
1920 152[106]
1928 160[107]
1940 204 (+44 κάτοικοι)[108]
1951 177[109]
1961 173[110]
1971 152[111]
1981 144[112]
1991 181 (+37 κάτοικοι)[113]
2001 201[114]
2011 222 (ρεκόρ)[115]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρόγνωση Καιρού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Iστοσελίδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Επίτομο Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδος, Μιχαήλ Σταματελάτος, Φωτεινή Βάμβα-Σταματελάτου και Εκδοτική Ερμής ΕΠΕ, Ειδική Έκδοση για την εφημερίδα "Το Βήμα", Τόμος 2, ΑΘήνα 2006
  2. ΦΕΚ A 47/1956, σελ.778
  3. Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Ρεθύμνου 2012 –2014
  4. Χάρτης οικισμών νομού Ρεθύμνης
  5. To oθωμανικό κτηματολόγιο του Ρεθύμνου
  6. ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 22/9/1901 σελ.1
  7. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΟΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΝ ΚΡΗΤΗ 23/5/1911 σελ.148
  8. Προβολή ΦΕΚ A 260/1925
  9. Λεξικό Διοικητικών Μεταβολών των Δήμων και Κοινοτήτων (1912-2011)
  10. Έδρα ο Αθάνατος Γωνιάς, με Άγ.Κων/νο, Α. και Κ. Βαλσαμόνερο, Ατσιπόπουλο, Γεράνι, Γωνιά, Ζουρίδι, Μαλλάκια, Μούντρος, Πρινέ, Ρούστικα, Σαϊτούρες και Φ.Μετόχια
  11. 11,0 11,1 Κωδικοποιημένα Στοιχεία ΕΣΠΑ 2007-2013
  12. Χάρτης Καποδιστριακού Νομού Ρεθύμνης
  13. Καλονύκτης
  14. Kρητική Επιθεώρησις 9/8/1939 σελ.2
  15. Κρητική Επιθεώρησις 12/2/1955 Οι εκλεγέντες νέοι κοινοτάρχαι
  16. ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ - ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Κ. Καλονύκτου (Ρεθύμνης)
  17. Πανηγύρι Παναγίας Καλονύκτι
  18. Συνδυασμός «Νέα Αντίληψη για το Ρέθυμνο» του Γιώργου Μαρινάκη
  19. Εύρεση Ταχ. Κώδικα
  20. ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 4/5/1907 ΕΤΟΣ Θ, ΤΕΥΧΟΣ 1ο
  21. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΟΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΝ ΚΡΗΤΗ 5/1/1912 σελ.4
  22. ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 17/9/1901 σελ.21
  23. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΟΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΝ ΚΡΗΤΗ 26/1/1909 σελ.8
  24. [https://ekloges.crete.gov.gr/electionResults.php?electionID=78&electionPrefecture=25&electionDimos=29&electionDenotita=145&electionKoinotita=738&electionPS=18666 ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2019 Παρουσίαση αποτελεσμάτων ΣΤΟ 152ο ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΑΛΟΝΥΚΤΙΟΥ]
  25. Ενετική Έπαυλη "Πύργος του Συγγέλω" στο Κάτω Μαλάκι
  26. «Κηρύσσουμε το κτιριακό συγκρότημα της Ενετικής αγροτικής Έπαυλης, γνωστής με το όνομα "Πύργος του Συγγέλω" στο Κάτω Μαλλάκι, επαρχίας Ρεθύμνου ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Πρόκειται για σημαντικό δείγμα ενετικής αρχιτεκτονικής της όψιμης Ενετοκρατίας (17ου αιώνα) και συγκεκριμένα αγροτικής φεουδαρχικής έπαυλης. Αποτελείται από τριώροφο πύργο ορθογωνίου κατόψεως και διώροφο κτίσμα, στο ισόγειο του οποίου σώζεται ελαιοτριβείο παλαιού τύπου. Στον άμεσο περιβάλλοντα χώρο του βρίσκεται λαξευτό πατητήρι της ίδιας περιόδου.» ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ38/ΚΗΡ/32617/905/17-7-1997 - ΦΕΚ 711/Β/19-8-1997
  27. Bιντεοσκόπηση Πύργος Πατροσήφη - Καλονύκτης Ρεθύμνου
  28. Πύργος Συγγέλου ή Πύργος Πατροσήφη ή Πύργος Συγγέλω
  29. Κουλές Καλονύχτη
  30. Eφημερίδα Αρκάδι Νομαρχίας Ρεθύμνης Μάρτιος 1969 σελ.4
  31. Eφημερίδα Αρκάδι Νομαρχίας Ρεθύμνης 1970
  32. Eφημερίδα Αρκάδι Νομαρχίας Ρεθύμνης
  33. Eφημερίδα Αρκάδι Νομαρχίας Ρεθύμνης
  34. ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 27/10/1904 σελ.6
  35. Συνέχισις οδού Αγιασμάτσι-Καλονύχτη
  36. Kρητική Επιθεώρησις 1/3/1940
  37. Kρητική Επιθεώρησις 16/4/1941
  38. διανομή όνων
  39. Aπό την Δίκην των Χανίων
  40. Μια «δασκαλεμένη» απαγωγή
  41. Εφημερίς Αρκάδιον
  42. Kρητική Επιθεώρησις 6 Σεπτεμβρίου 1964 σελ.4
  43. βαριά στην κρητική διάλεκτο
  44. Φωτεινή Κουγλέρη Το μετόχι του Μιχαήλ Αρχάγγελου στον Φοινικιά σελ. 376-377
  45. O Τύπος 5 Νοεμβρίου 1932 Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Βουλής των Ελλήνων σελ.371
  46. Eνορία Καλονυκτίου - Παλαιλήμνου
  47. Nεκροί των Εθνικών Αγώνων μας Φωνή του Λαού Αθήναι 1932
  48. Χαλίκης Γεώργιος Καλλονύκτης Πρώτη Κατηγορία Τραυματιών Κρητικών Επαναστάσεων ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΟΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΝ ΚΡΗΤΗ 21/3/1909 σελ.39
  49. ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 3/10/1903
  50. Το αρχείο του Ιερέως Βασιλείου Παπαδάκη ή Παπαβασιλείου σελ. 162
  51. Πάρι Κελαϊδή: Εγκυκλοπαίδεια των Σφακίων
  52. Kρητική Επιθεώρησις 24 Ιουλίου 1927 Θεοδόσιος Γαλερός
  53. ΕΚΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΤΟΥΣ 1903
  54. Στρατιωτική Επιθεώρηση Σεπ.-Δεκ. 2012 σελ. 71-80 ή 243-252
  55. Η Σάλπιγγα του Σγουροβασίλη ηχεί στη Θεσσαλονίκη
  56. Kρητική Ενότης 30 Απριλίου 1969
  57. Kρητική Επιθεώρησις 23 Δεκεμβρίου 1913 σελ.3 Επιτυχείς Διορισμοί
  58. Ριζοσπάστης 14/8/1927,Σελίδα:4
  59. Κρητική Ενότης 10 Οκτωβρίου 1969
  60. Γαλερός Γρηγόριος Πατρώνυμο: Ιωάν. Βαθμός: Στρατιώτης Περίοδος: Βαλκανικοί Πόλεμοι
  61. Γαλερός Γρηγόριος Πατρώνυμο Ιωάν. Νομός γέννησης Ρεθύμνης Ο.Τ.Α. γέννησης Νικηφόρου Φωκά Οικισμός γέννησης Καλονύκτης Περίοδος Βαλκανικοί Πόλεμοι Ημερομηνία θανάτου 1/1/1913 Τόπος θανάτου Τζουμαγιά
  62. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΟΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΝ ΚΡΗΤΗ 29/4/1909 σελ,11
  63. Πεσόντες Α' Παγκοσμίου Πολέμου 1914 - 1919
  64. Κρητική Επιθεώρησις 31/10/1917
  65. H επέτειος του 44 Συντάγματος Πεζικού
  66. Γεωργίου Ι. Παναγιωτάκη 20ος αιώνας Ιστορία των Κρητικών Αγώνων εκτός Κρήτης σελ. 173 Γαλεράκης Γεώργιος 27/7/1917 ΙΙVγ Πεδ.Χειρουργ.
  67. 2 Οκτώβρη 1917: Τορπιλισμός από το γερμανικό υποβρύχιο του πλοίου "Πελοπόννησος"
  68. Ηλιάκης Γεώργιος
  69. ΑΝΔΡΕΑΣ ΝΕΝΕΔΑΚΗΣ
  70. [https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/f/d/4/metadata-1503476926-44037-26450.tkl&do=411112_1921_w.pdf&pageno=160&width=785&height=1212&maxpage=182&lang=en Kρητική Επιθεώρησις 25 Νοεμβρίου 1921[
  71. Δημιουργία Θησαυρού Χρονικών Περιόδων ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ της ΜΟΥΡΟΥΤΣΟΥ Σ. ΜΑΡΙΑΣ
  72. Σταυρουλάκης Αετός του Ιωάννη, Στρατιώτης: Γεννήθηκε στο Καλονύκτιο Ρεθύμνου το 1923, του 574 Τ.Π. Έπεσε μαχόμενος στον Άγιο Γεώργιο Μακρακώμης Λαμίας στις 2 Φεβρουαρίου 1949
  73. Εκθεση επιχείρησης Καρπενησίου, Ελληνικός Στρατός/Α’ΣΣ/Α1/28 Φεβ 1949
  74. Η πολύνεκρη επίθεση στο τρένο των ΣΠΑΠ στην Ανδρίτσα το 1948
  75. Έθνος 12/6/1948 σελ.6
  76. Eμπρός 12/6/1948 σελ.1
  77. Ανακοινώθηκαν οι σταυροί στο δήμο Ρεθύμνου – Ποιοι εκλέγονται στο νέο δημοτικό συμβούλιο
  78. ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 17/4/1900 σελ.4
  79. «Είμαστε στο πλευρό του Κυριάκου Μητσοτάκη, στηρίζουμε την υποψηφιότητα του Γ. Μαρινάκη»
  80. Μια βραδιά στο Ρέθυμνο, Σήφης Γαλερός - Ζαχάρης Μελεσσανάκης
  81. Eφημερίδα Ρέθεμνος 20 Οκτωβρίου 2018 Σταμάτιος Ιω. Γαλερός, αφιέρωμα από τον Μάνο Γοργοράπτη
  82. κόρη Σταμάτη Γαλερού
  83. Οδηγός της Ελλάδος 1930 Εκδόσεις Πυρσού Α.Ε. σελ.1450
  84. Μαρία Χ. Γαλερού
  85. Ανθεστήρια (9 Μαΐου 1938 Δημοτικός κήπος Ρεθύμνου)
  86. Ανυπολόγιστης αξίας η δράση του Συλλόγου Ρεθυμνίων «Το Αρκάδι»
  87. Hλίας Εμμ. Γάσπαρης εφημερίδα Ρέθεμνος Σαββάτο 30 Ιουνίου 2018 σελ. 20-22
  88. Αλέξανδρος ∆άγκας Ο χαφιές. Το κράτος κατά του κοµµουνισµού. Συλλογή πληροφοριών από τις υπηρεσίες Ασφαλείας Θεσσαλονίκης, 1927, σελ.32
  89. Η παλαιά γενεά των Κρητών στο πρόσωπο του Εμμανούηλ Ηλιάκη από το Καλονύκτι – Αγαπητός και σεβαστός είς όλους τούς κατοίκους
  90. Μεσόγειος 22/3/1953 σελ.2 Εμμανουήλ Γ. Ηλιάκης
  91. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΟΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΝ ΚΡΗΤΗ 9/12/1909 σελ.1
  92. Σταυρουλάκης Ευστράτιος
  93. Καλονύκτης Ρεθύμνου
  94. Τζαγκαράκη Δέσποινα
  95. Άγιος Νικηφόρος Φωκάς αυτοκράτορας του Βυζαντίου
  96. Εφημερίδα Αρκάδι
  97. Στάσεις από Ρέθυμνο προς Αθάνατο: Κτελ Ρεθύμνου, Κουμπές, Στρατώνες, Γέφυρα Ατσιποπούλου, Πάνθεον Ατσιποπούλου, Πρινές, Γωνιά, Άγιος Ανδρέας
  98. ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟ-ΒΑΛΣΑΜΟΝΕΡΟ
  99. βιογραφία Πάσλευ
  100. Pashley, Travels in Crete Vol II, σελίδα 314
  101. ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 17/5/1900 σελ.3
  102. oφειλόμενες αγγαρείες , βλέπε Pietro Castrofilaca, Libro di Informattione delle cose publiche del Regno di Candia, et isole de Cerigo. Zante, Zaffalonia et Corfu... Κώδικας ανέκδοτος της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης Mss. Ital. cl. 6, No 156/6005 (K 173)
  103. Στέργιου Σπανάκη, Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των Αιώνων (μητρώον των οικισμών), Γραφικές Τέχνες-Γ. Δετοράκης, Ηράκλειο 1993, τόμος Α΄, σελ. 341
  104. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Απογραφή 1899, Δήμοι Ρουστίκων (για Καλονύκτι) & Λαππαίων. Στο Καλονύκτι 74 ή 75 άνδρες & 70 ή 69 γυναίκες
  105. ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 6/11/1900 σελ.25
  106. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής, "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920", εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1921. Επίσης: "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920"
  107. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928". (Πραγματικός πληθυσμός κυρωθείς δια του από 23 Νοεμβρίου 1928 διατάγματος), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1935. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928"
  108. Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1950. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940"
  109. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1955. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951"
  110. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ. 46929/6877/1961 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1962. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961"
  111. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους , κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ, 3893/Ε637/1972 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Βοηθού Πρωθυπουργού και Εσωτερικών), Αθήναι 1972. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971"
  112. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981". (Κυρώθηκε με την 7908/Δ'554/12-4-1982 κοινή απόφαση των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), Αθήναι 1982. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981"
  113. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991". (Κυρώθηκε με την 24197/Γ' 3812/24-11-1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Εσωτερικών), Αθήνα 1994. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991"
  114. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001". (Κυρώθηκε με την 6821/Γ5-908/4-6-2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης), Αθήνα 2003. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001"
  115. "Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. Μόνιμος Πληθυσμός", Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).

Πρότυπο:Δημοτικά Διαμερίσματα Δήμου Νικηφόρου Φωκά