Γωνιά Ρεθύμνου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°19′22.08″N 24°25′9.84″E / 35.3228000°N 24.4194000°E / 35.3228000; 24.4194000

Γωνιά Ρεθύμνης
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Γωνιά Ρεθύμνης
35°19′22″N 24°25′10″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Ρεθύμνης
Υψόμετρο220 μέτρο
Πληθυσμός331 (2011)
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

H Γωνιά είναι χωριό του δήμου Ρεθύμνης, της περιφερειακής ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 331 κατοίκους. Απέχει 10,5 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και είναι κτισμένη σε υψόμετρο 220 μ., πάνω σε λόφο με αμφιθεατρική θέα.[1]

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Λευτέρης Κρυοβρυσανάκης αναφέρει ότι το χωριό συνοικίστηκε κατά τον 14ο αιώνα από κατοίκους χωριών της γύρω περιοχής. Το όνομα του χωριού προκύπτει από τη θέση του, στην άκρη (γωνιά) πεδινής έκτασης. Η Γωνιά είναι γνωστή και ως Μικρή (ή Μική κατά την διάλεκτο) Γωνιά, ώστε να ξεχωρίζει από την Ασή Γωνιά (ή Μεγάλη Γωνιά).[2] Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Gognamici στην επαρχία Ρεθύμνου. Στην ενετική απογραφή του 1583 από Καστροφύλακα αναφέρεται ως Gogna με 121 κατοίκους και ο Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα το 1630 κάνει μνεία στο χωριό ως Micigogna.[1] Κοντά στο χωριό λειτουργούσαν δύο μονές, η μονή της Αγίας Ειρήνης και η μονή της Αγίας Αναστασίας. Οι μονές κατασκευάστηκαν στα τέλη του 15ου αιώνα, καταστράφηκαν από τους Οθωμανούς λόγω της υποστήριξης που παρείχαν στους επαναστάτες και εγκαταλείφθηκαν στις αρχές του 20ού.[2]

Το χωριό συμμετείχε στις επαναστάσεις εναντίον των Οθωμανών και γι'αυτό το λόγο πυρπολήθηκε από τους Τούρκους τρεις φορές, το 1770, το 1821 και το 1866. Το χωριό μετά από κάθε καταστροφή του ξαναχτιζόταν. Ήταν ένα από τα χωριά της περιοχής στο οποίο κατοικούσαν χριστιανοί, σε αντίθεση με τα γειτονικά χωριά ΆγιΑντρέ, Άνω και Κάτω Βαλσαμόνερο και Μονοπάρι.[2] Το 1834, σύμφωνα με την αιγυπτιακή απογραφή εκείνης της χρονιάς, στη Γωνιά κατοικούσαν 25 χριστιανικές και 4 τουρκικές οικογένειες.[1]

Στην απογραφή του 1881 αναφέρεται στον δήμο Ατσιπόπουλου και είχε 300 κατοίκους, όλοι χριστιανοί. Στην απογραφή του 1900 είχε 379 κατοίκους και υπαγόταν στον ίδιο δήμο. Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου.[1] Το 1925, η Γωνιά ορίστηκε έδρα κοινότητας, η οποία παρέμεινε μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, οπότε και το χωριό προσαρτήθηκε στον Δήμο Νικηφόρου Φωκά, του οποίου ορίστηκε έδρα.[3] Το χωριό γνώρισε νέα περίοδο ανάπτυξης μετά τη δεκαετία του 1990.[2]

Απογραφές πληθυσμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[1] 379 285 287 323 325 282 198 211 384 331

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο κεντρικός ναός της ενορίας Γωνιάς είναι αφιερωμένος στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο και είναι μονόκλιτος.[4] Ο ναός ανακαινίστηκε το 1887 και φέρει σκαλιστό τέμπλο με εικόνες φιλοτεχνημένες από τον Ιωάννη Σταθάκη. Οι κάτοικοι είχαν κρύψει τις παλιές εικόνες του ναού ώστε να μην καταστραφούν από τους Τούρκους και από αυτές έχει βρεθεί η εικόνα του Ιωάννη του Προδρόμου, η οποία αφότου συντηρήθηκε τοποθετήθηκε στο τέμπλο του ναού.[2] Ο νεκροταφικός ναός είναι αφιερωμένος στην Αγία Ειρήνη. Άλλες εκκλησίες του χωριού περιλαμβάνουν τις Kοίμηση της Θεοτόκου, Aγία Kυριακή, Άγιος Aντώνιος, Aγιοι Πέτρος και Παύλος (σπηλαιώδης) και Άγιος Nεκτάριος.[4]

Αξιόλογοι Γωνιώτες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αποστολάκη Γωγώ: παρουσιάστρια ειδήσεων του Κρήτη TV
  • Δασκαλάκης Παύλος ή Ζουρνάς: πληρεξούσιος και οπλαρχηγός Κρητικών Επαναστάσεων[5][6]
  • Σκαλίδης Γιάννης: λυράρης

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Α΄. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 245. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Κρυοβρυσανάκης, Λευτέρης (1 Φεβρουαρίου 2014). «Γωνιά Ρεθύμνου». Ρεθεμνιώτικα Νέα. Ανακτήθηκε στις 5 Νοεμβρίου 2019. 
  3. «Γωνιά (Ρεθύμνης)». Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Αναλυτικά. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2019. 
  4. 4,0 4,1 «Επαρχία Ρεθύμνου». www.imra.gr. Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου. 2010. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2019. 
  5. Βήμα 1/5/1923 σελ.1
  6. Παύλος Δασκαλάκις Κρητική Επιθεώρησις