Ρούστικα Ρεθύμνης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Ρούστικα Ρεθύμνου)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°17′10″N 24°22′30″E / 35.28611°N 24.37500°E / 35.28611; 24.37500

Ρούστικα
Ρούστικα βρίσκεται στο τόπο Greece
Ρούστικα
Ρούστικα
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚρήτης
ΔήμοςΡεθύμνης
Υψόμετρο290 m
Πληθυσμός150
Ταχ. κωδ.74055
Ιστοσελίδαhttp://www.roustika.gr

Τα Ρούστικα είναι σήμερα τοπική κοινότητα του δήμου Ρεθύμνης της περιφέρειας Κρήτης (πρόγραμμα Καλλικράτης). Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας ήταν έδρα του ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος του Δήμου Νικηφόρου Φωκά. Είναι ένα όμορφο κεφαλοχώρι, κτισμένο σε αμφιθεατρική θέση, πνιγμένο στο πράσινο. Έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός μέσης πολιτιστικής αξίας (κατηγορία ΙΙ) (ΦΕΚΔ 728/1995).[1] Το έτος 2005 έλαβε βραβείο "καθαρότερου οργανωμένου παραδοσιακού οικισμού" από τη Νομαρχιακή Επιτροπή Τουριστικής Προβολής Ρεθύμνης.[2]

Γεωγραφία, προέλευση ονόματος, στοιχεία ιστορίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

άνοιξη στα Ρούστικα-Θέα προς το νότο

Βρίσκεται είκοσι ένα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Ρεθύμνου σε υψόμετρο 290 μ.[3] στους πρόποδες του λόφου Άμπελος. Τα Ρούστικα υπήρχαν πριν από την κατάληψη της Κρήτης από τους Ενετούς. Το όνομά τους οφείλεται στην αραβική λέξη Ρουστάκ που σημαίνει χωριό και οι Βενετοί το προσάρμοσαν στη γλώσσα τους, ως Ρούστικα. Άλλοι πιστεύουν ότι προέρχεται από τη λατινική λέξη Ρούστικους=αγροτικός.[4] Βρίσκεται σε ωραία τοποθεσία και έχει την όψη μικρής πολιτείας. Πολλοί από τους κατοίκους είναι μορφωμένοι και διακρίνονται στα γράμματα. Την περιόδο της Βενετοκρατίας τα Ρούστικα περιλαμβάνονταν στο φέουδο της οικογένειας Μπαρότση.[5] Είναι χαρακτηριστικό ότι το όνομα Ρούστικα έχει και προάστιο στα περίχωρα της Ρώμης.

Πραγματικός Πληθυσμός Ρουστίκων [6]
Οικισμός 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001
Ρούστικα 514 546 441 354 261 251 233 261
Παλαίλιμνος 105 122 90 91 93 73 76 104
Σύνολο 619 668 531 445 354 324 309 365

Εκκλησιαστική υπαγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ενοριακή εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στη Κοίμηση της Θεοτόκου. Εκκλησιαστικά υπάγεται στην Ε΄ Αρχιερατική Περιφέρεια της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, της Εκκλησίας της Κρήτης.

Αξιοθέατα: Μνημεία, Ναοί, Σημαντικά Κτίρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

η Μονή Προφήτη Ηλία Ρουστίκων

Μονή Προφήτου Ηλία Ρουστίκων: Στο νοτιοδυτικό του άκρο του χωριού,[7] επάνω σε μικρό βραχώδες ύψωμα και μέσα σ’ ένα κατάφυτο τοπίο, η Ιερά Μονή του Προφήτου Ηλιού του Θεσβίτου, μία από τις πλέον ιστορικές της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου και από τα παλαιότερα της Κρήτης, που κτίστηκε στη Βενετοκρατία. Στην Εθνική Βιβλιοθήκη στο Παρίσι υπάρχει ιδιαίτερος χώρος για τα παλιά βιβλία που προέρχονται από τη μονή.[8] Το Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία με την ομώνυμη βυζαντινή εκκλησία του Προφήτη Ηλία, της Αγίας Τριάδας και της Αγίας Ζώνης είναι μια τρίκλιτη βασιλική με κυλινδρικό θόλο, έχει ένα καμπαναριό με δύο καμπάνες και μια επιγραφή του 1637. Το μοναστήρι είχε γίνει κέντρο των επαναστατών εναντίον των Τούρκων [9] και γι΄ αυτό καταστράφηκε από αυτούς το 1823.[10][11]

Παναγία στα Ρούστικα: Στη θέση Λιβάδι, υπάρχει δίκλιτος ναός αφιερωμένος στην Παναγία και τον Σωτήρα Χριστό. Ο ναός είναι κατάγραφος με τοιχογραφίες που χρονολογούνται από το έτος ανέγερσης του ναού το 1381, με έξοδα της οικογένειας Γεωργίου Βλατά ιερέα.[12] Το κλίτος της Παναγίας είναι ιστορημένο με «ζωηρές» τοιχογραφίες, τιμωρίες κολασμένων, έφιππους άγιους, προδοσία, ετοιμασία του Σταυρού, Σταύρωση, αποκαθήλωση κλπ.[13] Οι τοιχογραφίες αυτές είναι ακαδημαϊκής τεχνοτροπίας, σε αυτές απεικονίζεται επίσης ο κτήτορος Γεώργιος Βλατάς. Χαρακτηριστικές είναι οι αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες στα υπέρθυρα και τα παράθυρα.[14] Στο κωδωνοστάσιο υπάρχει η χρονολογία 1627.[15]

Ναός Παναγίας και Σωτήρα

Πνευματικό - Πολιτιστικό κέντρο Ανέστης και Μανόλης Αναγνωστάκης (ιδιωτική συλλογή): Το πνευματικό - πολιτιστικό κέντρο Ανέστης και Μανώλης Αναγνωστάκης, στεγάζεται στο σπίτι της οικογένειας Αναγνωστάκη, το οποίο δωρίσθηκε στην κοινότητα των Ρουστίκων από τον ίδιο τον ποιητή. Εκεί συναντά κανείς τις συλλογές που εκτίθενται από τη ζωή του και από το έργο του. (είσοδος: Ελεύθερη, τηλ. επικοινωνίας: 6977589932).[16]

Στα Ρούστικα λειτουργούν επίσης: Έκκλησιαστικό μουσείο και ιδιωτικό μουσείο Ελληνικών παραδοσιακών ενδυμασιών [17]

Το 1935, τα Ρούστικα υπήρξαν υποδιοίκηση Χωροφυλακής του νομού Ρεθύμνου, στην οποία υπάγονταν οι σταθμοί Χωροφυλακής Επισκοπής, Αργυρουπόλεως και Ασή Γωνιάς.[18]

Σημαίνοντες Ρουστικιανοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Λούλα Αναγνωστάκη: θεατρική συγγραφέας [19]
  • Μανόλης Αναγνωστάκης: διακεκριμένος ποιητής (1925-2005)
  • Γαρεδάκης Γιάννης: ιδρυτής εφημερίδας Χανιώτικα Νέα
  • Ζαμπετάκης Ευάγγελος: δάσκαλος, ο 2ος υπεραιωνόβιος σε όλη την Ελλάδα, πέθανε το 1992 σε ηλικία 113 ετών[20][21]
  • Ηλιομαρκάκης Αναγνώστης ή Βασίλειος , αρχηγός Ρεθύμνης των επαναστάσεων 1866 και 1878
  • Αριστείδης Κιτράκης: σημαντικός οπλαρχηγός του Μακεδονικού Αγώνα (Καπετάν Νύσταρης)
  • Σοφία Κοκοσαλάκη: σχεδιάστρια μόδας, δισεγγονή του Νικόλαου Τζαγκαράκη (Χατζή)[22] και κόρη της Στέλλας Λεωνιδάκη[23]
  • πατήρ Ευμένιος Λαμπάκης: ηγούμενος Προφήτη Ηλία Ρουστίκων[24]
  • Λεωνιδάκης Σπύρος: ένα από τα θύματα της τραγωδίας της Θύρας 7 στις 8-2-1981 και πρώτος θείος της Σοφίας Κοκοσαλάκη[25]
  • Αριστείδης Ε. Παναγιωτάκης: διοικητής του 44ου Συντάγματος Πεζικού κατά την απελευθέρωση της Βορείου Ηπείρου από τους Ιταλούς το 1940-41 και συγγραφέας του βιβλίου "Τα Ρούστικα"
  • Κωνσταντίνος Παναγιωτάκης: στρατηγός Πυροβολικού του ελληνικού στρατού, Αρχηγός ΓΕΣ την περίοδο 1999-2001, ιδιαίτερα αγαπητός στις Ένοπλες Δυνάμεις για τα μέτρα υπέρ του προσωπικού στη διάρκεια τη θητείας του ως Α/ΓΕΣ
  • Μπιρλιράκη - Τζαγκαράκη Στυλιανή (Χατζίνα): Θαυματουργή μοναχή με τον Τίμιο Σταυρό[26]
  • Χειμωνάς Θανάσης: συγγραφέας, γιος της Λούλας Αναγνωστάκη

Καθημερινή ζωή, Εθνολαογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο χωριό γίνεται πανηγύρι για τον εορτασμό του Προφήτη Ηλία (20 Ιουλίου)[27]

Μεταφορές, συγκοινωνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν δρομολόγια του ΚΤΕΛ Χανίων-Ρεθύμνου που εξυπηρετούν τη συγκεκριμένη περιοχή (δύο δρομολόγια, πρωί και μεσημέρι, τις καθημερινές και όχι τα Σαββατοκύριακα) [28]

Το 1921, υπήρξε μελέτη του μηχανικού Μιχαήλ Σαββάκη για σιδηροδρομική σύνδεση, από τα Ρούστικα προς το Ρέθυμνο, από τα Ρούστικα προς Γεωργιούπολη-Χανιά-Κίσσαμο και από Ρούστικα προς Άγιο Βασίλη-Τυμπάκι-Καστέλλι Πεδιάδος-Αρχάνες-Ηράκλειο. [29]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές, Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Αρχείο Παραδοσιακών Οικισμών και Διατηρητέων Κτιρίων Αρχειοθετήθηκε 2012-04-05 στο Wayback Machine. ανακτήθηκε 10-4-2012
  2. Βραβευμένοι Οικισμοί του Ρεθύμνου[νεκρός σύνδεσμος]
  3. Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, Αθήνα, 1996, τόμος 52
  4. Λευτ. Κρυοβρυσανάκης, Ρεθυμνιώτικος Πανδέκτης, εκδόσεις Τυποσπουδή, Ρέθυμνο 1993, σελ. 185
  5. Στέργιου Σπανάκη, Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των Αιώνων (μητρώον των οικισμών), Γραφικές Τέχνες-Γ. Δετοράκης, Ηράκλειο 1993, τόμος Β΄, σελ. 691
  6. Εθνική Στατιστική Αρχή, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη (ΕΛΣΑΤ), Απογραφές 1928-2001
  7. «Η Μονή Προφήτη Ηλία Ρουστίκων». Ιστοχώρος τουριστικής προβολής νομού. Ανακτήθηκε στις 7-4-2012.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  8. A. Νενεδάκης, Ρέθεμνος τριάντα αιώνες πολιτεία, Αθήνα 1983, σελ. 138
  9. Αναφέρεται στο χρονολόγιο της ιστοσελίδας του Δήμου Ρεθύμνου "1821...Οι επαναστάτες γκρεμίζουν το τούρκικο τζαμί στα Ρούστικα"
  10. η Μονή στην ιστοσελίδα τουριστικής προβολής του νομού
  11. Μιχάλης Τρούλης, Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, Ιστορία-Μνημεία-Θησαυροί, Ι.Μ.Ρ.Α., Ρέθυμνο, 2000, σελ. 87
  12. Μιχάλης Τρούλης, Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, Ιστορία-Μνημεία-Θησαυροί, Ι.Μ.Ρ.Α., Ρέθυμνο, 2000, σελ. 62
  13. Στέργιου Σπανάκη, ο.π.
  14. «οδηγός: Δρόμοι της Πίστης (σε μορφή pdf)». Ιστοχώρος τουριστικής προβολής νομού. Ανακτήθηκε στις 7-4-2012.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  15. Η εκκλησία στην ιστοσελίδα τουριστικής προβολής του Νομού
  16. Το Κέντρο Αναγνωστάκη στην ιστοσελίδα τουριστικής προβολής νομού (Ιδιωτικές Συλλογές)
  17. «Μια σχολική εκδρομή στο ιδιωτικό μουσείο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Σεπτεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2012. 
  18. ΦΕΚ 16 Αυγούστου 1935 Τεύχος Πρώτον Αριθμός Φύλλου 357 Περί εγκρίσεως πίνακος οργανικής κατανομής της δυνάμεως της Χωροφυλακής
  19. Who is Who στην Ελλάδα Ηubners Who is Who 2006, σελ.63
  20. Ο κουρέας του Ζαμπετάκη
  21. μετά την Κατερίνα Καρνάρου
  22. Σοφία Κοκοσαλάκη: Όταν έκανε φωτογράφιση την κολεξιόν της στο χωριό της, τα Ρούστικα
  23. Στέλλα Κοκοσαλάκη: Το αντίο στην πολυαγαπημένη της κόρη και η θλιβερή ιστορία με τον θάνατο του αδερφού της
  24. O σύγχρονος άγιος του Δυτικού Ρεθύμνου Ευμένιος Λαμπάκης
  25. Ημερομηνία θανάτου: 8/2/1981 (videos & photos)
  26. ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΟΡΦΕΣ - ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΠΙΣΤΗΣ Φιλοθέη Μοναχή: Η περίφημη «Χατζήνα» με το ιερό ανεκτίμητο κειμήλιο
  27. «Τα πανηγύρια σε άρθρο με ημερομηνία 20-7-2010 της ιστοσελίδας "Ρέθεμνος"». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Μαΐου 2013. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2012. 
  28. «Δρομολόγια ΚΤΕΛ Ρεθύμνου-Χανίων». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Δεκεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2012. 
  29. μελέτη Σαββάκη το 1921

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]