Αρχοντική Ρεθύμνου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 35°18′59″N 24°20′11″E / 35.31639°N 24.33639°E / 35.31639; 24.33639

Αρχοντική
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Αρχοντική
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚρήτης
Περιφερειακή ΕνότηταΡεθύμνης
ΔήμοςΡεθύμνης
Δημοτική ΕνότηταΛαππαίων
ΚοινότηταΑρχοντικής
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΚρήτη
ΝομόςΡεθύμνης
Έκταση3,481 (η κοινότητα) χλμ2
Υψόμετρο180
Πληθυσμός244 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΑρκούδαινα
Ονομασία κατοίκωνΑρχοντικιανοί
Ταχ. κωδ.74 055

Η Αρχοντική (παλαιότερη ονομασία: Αρκούδαινα) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Ρεθύμνης στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης.[1]

Γεωγραφικά - Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αρχοντική βρίσκεται ανατολικά του ποταμού Μουσέλα, σε απόσταση περίπου 22 χλμ. Δ.-ΝΔ. από το Ρέθυμνο και σε ύψος 180 μ.[2], στα σύνορα με τον νομό Χανίων. Η παλιά ονομασία της είναι Αρκούδαινα[3], όνομα που προήλθε από την Αρκουδοθεά Αρτέμιδα, που λάτρευαν στον Εύξεινο Πόντο και η λατρεία της οποίας μεταφέρθηκε στο δυτικό Ρέθυμνο, είναι ένα παραδοσιακό χωριό με κτίσματα σπάνιας αρχιτεκτονικής που χτίστηκαν επί Ενετοκρατίας.

Το 1823 στην Αρκούδαινα έγινε η Γενική Συνέλευση μετά από πρόσκληση του αρμοστή Κρήτης Μανόλη Τομπάξη, με την παρουσία 45 πληρεξουσίων της Κρήτης, με σκοπό να ψηφίσουν νέο πολίτευμα, για την ανασυγκρότηση της Κρήτης. Στις 19 Αυγούστου 1828 οι Τούρκοι της Ρεθύμνης για να εκδικηθούν το θάνατο του Αγριολίδη της Μεσαράς, ήρθαν αιφνιδιαστικά κυκλώνοντας το επαναστατικό χωριό και έβγαλαν από την εκκλησία της Παναγίας την ώρα της θείας λειτουργίας, 90 άοπλους Χριστιανούς Αρχοντικιανούς και τον παπά τους και τους έσφαξαν. Το 1865 μετονομάστηκε σε Αρχοντική, για να υπενθυμίζει όλους τους επαναστάτες που συμμετείχαν στους αγώνες εναντίον των κατακτητών για την ελευθερία της Κρήτης. Η Αρχοντική είναι γνωστή από τα Ενετικά χρόνια, ενώ το χωριό κάηκε ολοσχερώς από τους Τούρκους το 1866.[4]

Η Αρχοντική σήμερα, είναι είναι χωριό του  Μητροπολιτικού Δήμου Ρεθύμνου, το οποίο πριν τις συγχωνεύσεις που επέφερε ο "ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ", ανήκε στο Δήμο Λαππαίων. Συγκαταλέγεται ανάμεσα στους παραδοσιακούς οικισμούς του νομού Ρεθύμνου χαρακτηρισμένος με προεδρικό διάταγμα την 9-8-1995. Ολόκληρος ο οικισμός αποτελεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο, με ακτίνα προστασίας 1 χλμ. από τα ορατά όριά του. Σώζει σε καλή κατάσταση πολλά κτήρια χαρακτηριστικά της Ενετοκρατίας, με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική τους φυσιογνωμία, πλήθος από χαρακτηριστικές σκάλες, ελικοειδείς δρόμους, λοτζέτες κλπ. Εδώ υπάρχουν οι εκκλησίες της Γέννησης της Θεοτόκου, που είχε μετατραπεί σε τζαμί επί Τουρκοκρατίας, η παλιά ενετική εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, ο ναός του Αγίου Πνεύματος, ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, και το ξωκλήσι της Μεταμόρφωσης. [εκκρεμεί παραπομπή]

Αρχοντικιανοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Σταγάκης Μανώλης: κατασκευαστής της λύρας
  • Μοράκης Μανούσος: καπετάνιος Εθνικής Αντίστασης.[5]
  • Γκαγκαουδάκης Ι. Νίκος: ποιητής[6]

Διοικητικά - Πληθυσμιακά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε Κοινότητα Αρχοντικής

Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα, με τηνπαλιά ονομασία της Αρκούδαινα, το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Το 1926 με το ΦΕΚ 88Β - 16/11/1926 μετονομάστηκε σε Αρχοντική.[7] Σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης και το πρόγραμμα Κλεισθένης Ι αποτελεί την ομώνυμη κοινότητα[8] που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Λαππαίων του δήμου Ρεθύμνης και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει 244 κατοίκους.[9]

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μόνιμος [10][11][12]
Έτος Πληθυσμός
1991 210
2001 246
2011 244
Πραγματικός (de facto) [13][14][15]
Έτος Πληθυσμός
1961 421
1971 299
1981 281
1991 212
2001 268
2011 232

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. 5. Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 191. 
  2. «Προορισμός ΑΡΧΟΝΤΙΚΗ (Χωριό) ΛΑΠΠΑΙΟΙ - Greek Travel Pages». www.gtp.gr. Ανακτήθηκε στις 18 Αυγούστου 2022. 
  3. «Πανδέκτης: Arkoudaina -- Archontiki». pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε στις 18 Αυγούστου 2022. 
  4. ΠΛΜ 11:283
  5. Σταράκης Γεώργιος Αναρτήσεις στο FB για Ρεθεμνιώτικη Αντίσταση
  6. Kρητικά Νέα Εφημερίδα Αθηνών Μάρτιος 1995
  7. «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 18 Αυγούστου 2022. 
  8. «Νόμος 4555/2018 - ΦΕΚ 133/Α/19-7-2018 ( Άρθρα 1 - 151) (Πρόγραμμα ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ) (Κωδικοποιημένος)». e-nomothesia.gr | Τράπεζα Πληροφοριών Νομοθεσίας. Ανακτήθηκε στις 17 Αυγούστου 2022. 
  9. «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10888 (σελ. 414 του pdf)
  10. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2011_monimos.pdf
  11. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2001_monimos.pdf
  12. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1991_monimos.pdf
  13. ΠΛ 3:713
  14. ΠΛΜ 11:283
  15. https://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, 1996, 2006 (ΠΛΜ)
  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, 1963 (ΠΛ)