Παγκαλοχώρι Ρεθύμνου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°22′12″N 24°35′31″E / 35.37000°N 24.59194°E / 35.37000; 24.59194

Παγκαλοχώριον
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Παγκαλοχώριον
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚρήτης
Περιφερειακή ΕνότηταΡεθύμνης
ΔήμοςΡεθύμνης
Δημοτική ΕνότηταΑρκαδίου
ΚοινότηταΠαγκαλοχωρίου
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΚρήτη
ΝομόςΡεθύμνης
Πληθυσμός177 (2011)

Το Παγκαλοχώρι (επίσημο: Παγκαλοχώριον) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητος του Δήμου Ρεθύμνης[1] στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Απέχει 13 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και είναι κτισμένο σε υψόμετρο 80 μ.[2]

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1932 ο Σπυρίδων Μαρινάτος αναφέρει ότι εντόπισε μινωικό ανοικτό ιερό κοντά στο Παγκαλοχώρι, χωρίς όμως να σημειώνει την τοποθεσία του. Νοτιοανατολικά του χωριού έχει εντοπιστεί τάφος της υστερομινωικής εποχής ΙΙΙ, με διαστάσεις 2,2 επί 2,2 μέτρα και τραπεζοειδή κάτοψη, στο εσωτερικό του οποίου υπήρχαν τρεις λάρνακες.[3] Βόρειας της μονής Αρσανίου έχουν βρεθεί άλλοι τρεις τάφοι της ίδιας περιόδου.[4][5] Στη θέση Άγιος Νικόλαος έχει εντοπιστεί σαρκοφάγος της υστερομινωικής ΙΙΙ εποχής.[6] Στη θέση Κεφάλα έχουν βρεθεί τάφοι του 3ου αιώνα π.Χ., πιθανόν τμήμα νεκροταφείου.[7]

Η μονή Αρσανίου, η οποία βρίσκεται κοντά στο Παγκαλοχώρι

Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Pangaloghori στην επαρχία Ρεθύμνου. Στην ενετική απογραφή του 1583 από Καστροφύλακα αναφέρεται ως Pangaloghori ή Pangalocori με 60 κατοίκους και 172 οφειλόμενες αγγαρείες και ο Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα το 1630 ως Pancalochori. Στην τουρκική απογραφή του 1659 αναφέρεται ως Pankalohori με 17 σπίτια.[2]

Στην απογραφή του 1834, η οποία πραγματοποιήθηκε από τους Αιγυπτίους, κατοικούσαν σε αυτό 10 χριστιανικές και 5 τουρκικές οικογένειες. Στην απογραφή του 1881 αναφέρεται στον δήμο Πηγής και είχε 124 κατοίκους, αμιγώς χριστιανούς. Στην απογραφή του 1900 είχε 164 κατοίκους και υπαγόταν στον ίδιο δήμο. Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου.[2] Το 1926 το Παγκαλοχώρι ορίστηκε έδρα κοινότητας, η οποία παρέμεινε μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, οπότε και το χωριό προσαρτήθηκε στον Δήμο Αρκαδίου.[8]

Απογραφές πληθυσμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[2] 164 216 145 206 189 143 114 71 71 177

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κοντά στο χωριό βρίσκεται η ενετική μονή Αρσανίου, αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. Η μονή φαίνεται να ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα, αλλά ο Νίκος Ψιλάκης επισημείνει ότι μπορεί να δημιουργήθηκε τη δεύτερη βυζαντινή περίοδο. Στο υπέρθυρο της τράπεζας του μοναστηριού είναι χαραγμένη η χρονολογία 1645, που σημαίνει ότι στη μονή λάμβαναν χώρα οικοδομικές εργασίες πριν την οθωμανική κατάσταση της περιοχής το 1646. Η μονή συνέχισε να λειτουργεί και στις αρχές του 19ού αιώνα σε αυτή λειτουργούσε σχολείο. Υπέστη σημαντικές ζημιές από σεισμό το 1856.[9] Το μοναστήρι ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη διαρρύθμισή του, με τον ναό να μην βρίσκεται στο κέντρο, αλλά στη βορειοανατολική άκρη, διάταξη που θυμίζει περισσότερα τα μοναστήρια του καθολικού δόγματος.[10]

Ο καθεδρικός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στα Εισόδια της Θεοτόκου. Κτίστηκε το 1750. Ο νεκροταφικός ναός είναι αφιερωμένος στην Αγία Τριάδα. Επίσης στην ενορία του χωριού εντάσσεται το εξωκλήσι του Γενέσιου του Ιωάννη Προδρόμου.[11]

Το παλιό σχολείο του Παγκαλοχωρίου πλέον στεγάζει περιβαλλοντικό σταθμό και κέντρο παροχής πρώτων βοηθειών σε τραυματισμένες θαλάσσιες χελώνες, το οποίο λειτουργεί υπό την αιγίδα της ομάδας ΑΡΧΕΛΩΝ.[12]

Διοικητικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κοινότητα Παγκαλοχωρίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκτός από την έδρα της, η Τοπική Κοινότητα Παγκαλοχωρίου περιλαμβάνει και τον οικισμό Σφακάκι. Η απογραφή του 2011 αναφέρει:[13]

Συνολικά η κοινότητα έχει 969 κατοίκους.

Η Κοινότητα εκπροσωπείται από πενταμελές Συμβούλιο με επικεφαλής τον Πρόεδρο κ. Μάρκος-Μύρων Δρυγιαννάκη.

Κοινοτάρχες Παγκαλοχωρίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κάτωθι εκλέχθηκαν και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) ως Πρόεδροι της Κοινότητος Παγκαλοχωρίου.

Πρόεδροι Κοινότητος Παγκαλοχωρίου
περίοδος όνομα
1978–1986 Ντακάκης Στυλιανός
1986–1990 Κισσανδράκης Δημήτριος
1990–1998 Ντακάκης Στυλιανός
2010–2019
2019– Δρυγιαννάκης Μάρκος-Μύρων

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Τοπική Κοινότητα Παγκαλοχωρίου | Παγκαλοχωρίου | Δήμος». www.rethymno.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2022. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β΄. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 598. 
  3. «ΠΑΓΚΑΛΟΧΩΡΙ». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  4. «ΜΟΝΗ ΑΡΣΑΝΙΟΥ 1». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  5. «ΜΟΝΗ ΑΡΣΑΝΙΟΥ 3». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  6. «ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  7. «ΚΕΦΑΛΑ». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  8. «Παγκαλοχώρι (Ρεθύμνης)». Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Αναλυτικά. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2019. 
  9. Ψιλάκης, Νίκος (1998). Βυζαντινές εκκλησίες και μοναστήρια της Κρήτης. Ηράκλειο Κρήτης: ΚΑΡΜΑΝΩΡ. σελ. 149. ISBN 9789607448019. 
  10. «Μονή Αρσανίου». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  11. «Επαρχία Ρεθύμνου». www.imra.gr. Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου. 2010. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2019. 
  12. «ΑΡΧΕΛΩΝ». mio-ecsde.org. Μεσογειακό Γραφείο Πληροφόρησης. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2019. 
  13. «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10887 (σελ. 413 του pdf)