Ελληνο-Ρωσικές σχέσεις

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ελληνο-Ρωσικές σχέσεις
Map indicating locations of Greece and Russia
Flag of Greece.svg
Ελλάδα
Flag of Russia.svg
Ρωσία
Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ελλάδα το 2001, μαζί με τον πρόεδρο της Ελλάδας Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο

Οι Ελληνο-Ρωσικές σχέσεις αναφέρονται στις διμερείς εξωτερικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας. Οι δύο χώρες σύνηψαν αρχικά διπλωματικές σχέσεις το 1828.[1] Τόσο η Ελλάδα όσο και η Ρωσία είναι μέλη διεθνών οργανισμών και συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένου του Συμβουλίου της Ευρώπης, του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη και του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας του Ευξείνου Πόντου.

Τον Ιούλιο του 2018 οι σχέσεις των δύο χωρών δοκιμάστηκαν ύστερα από σοβαρό διπλωματικό επεισόδιο, καθώς η Ελληνική πλευρά σύλλεξε επιβεβαιωμένες πληροφορίες για υπόγεια εμπλοκή της Ρωσίας στις διαπραγματεύσεις για το Μακεδονικό ζήτημα.[2] Η Ελληνική κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ επένδυε επί σειρά ετών στις σχέσεις των δύο κρατών, με αποτέλεσμα το συγκεκριμένο γεγονός να αποτελέσει τη πρώτη σοβαρή ένδειξη ρήξης μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας.[3]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λόγω πολιτιστικών, θρησκευτικών και ιστορικών δεσμών μεταξύ των δύο εθνών, από τον μεσαίωνα μέχρι και τη σύγχρονη εποχή (η Βυζαντινή Αυτοκρατορία και η Κιεβινή Ρωσία αποτελούν μέρος του τι είναι σήμερα γνωστό ως η Ανατολική Ορθοδοξία), η Ελλάδα και η Ρωσία μοιράζονται κοινές ρίζες. Από τη Ρωσία ξεκίνησε η ελληνική επανάσταση του 1821 ενάντια Οθωμανική Αυτοκρατορία με την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας.[4]

Σήμερα, αρκετοί Έλληνες κατοικούν στη Ρωσική Ομοσπονδία και αντίστοιχα Ρώσοι έχουν μεταναστεύσει στην Ελλάδα. Το 2017 περίπου 98,000 Έλληνες κατοικούν στη Ρωσία[5] και 15,207 Ρώσοι στην Ελλάδα.[6]

Διπλωματικές σχέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ελλάδα διατηρεί τη πρεσβεία της στη Μόσχα[7] και δύο γενικά προξενεία στις πόλεις της Αγίας Πετρούπολης[8] και του Νοβοροσίσκ.[9] Η Ρωσία έχει πρεσβεία στην Αθήνα και γενικό προξενείο στη Θεσσαλονίκη,[10] ενώ το 2016 ανακοίνωσε σχέδια για δημιουργία πρεσβείας στην Αλεξανδρούπολη.[11]

Διπλωματικό επεισόδιο Ιουλίου 2018[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 11 Ιουλίου 2018 η Ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε την άμεση απέλαση δύο Ρώσων διπλωματών, αλλά και την απαγόρευση εισόδου στην Ελλάδα άλλων δύο για παράνομες ενέργειες κατά της εθνικής ασφάλειας προχώρησε η Αθήνα.[12] Οι αμερικανικές υπηρεσίες, καθώς και μηχανισμοί του ΝΑΤΟ σε συνεργασία με την ΕΥΠ χαρτογράφησαν λεπτομέρειες, χρηματοδοτήσεις και δρομολόγια ρώσων πρακτόρων στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια επίλυσης του Μακεδονικού ζητήματος με τη Βόρεια Μακεδονία. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε άμεσα τις ΗΠΑ για την απόφαση των Ελληνικών αρχών, και απάντησε επίσης με απελάσεις Ελλήνων αξιοματούχων από τη Ρωσία.[13]

Σύμφωνα με ρεπορτάζ[14] των Financial Times στις 14 Ιουλίου 2018 που έλαβε χώρα στην Αλεξανδρούπολη, Ρώσοι διπλωμάτες κατηγορήθηκαν για άμεση συνεργασία με επιχειρηματίες που εδρεύουν στη Βόρεια Ελλάδα, με βασικό σκοπό τη δωροδοκία τοπικών κρατικών αξιωματούχων, και συνεργασίες με ορθόδοξους μητροπολίτες, μέλη πολιτιστικών ενώσεων και ακροδεξιών οργανώσεων, ώστε να αντιταχθούν στη συμφωνία για το ονοματολογικό της Βόρειας Μακεδονίας που υπεγράφη τον περασμένο μήνα στις Πρέσπες.[15]

Διμερείς σχέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παρόλο που η Ελλάδα είναι μέλος των ΕΕ και ΝΑΤΟ, διατηρεί καλές σχέσεις με τη Ρωσία και οι δύο χώρες συνεργάζονται εμπορικά, πολιτισμικά, αλλά και για την ενέργεια και το τουρισμό.[16] Επίσης, λαμβάνουν χώρα συχνές επισκέψεις υψηλού επιπέδου μεταξύ των δύο χωρών, και επαφές μεταξύ των πολιτικών κομμάτων, καθώς και μεταξύ των υπουργείων και των οργανισμών.[17]

Στρατιωτική συνεργασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις αρχές του 1990 Η Ελλάδα έλαβε στρατιωτικό εξοπλισμό Σοβιετικής εποχής, όπως τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης BMP-1, τους εκτοξευτές πυραύλων RM-70, αντιαεροπορικά όπλα ZU-23-2 και αντιαεροπορικά συστήματα πυραύλων SA-8 από τον Εθνικό Λαϊκό Στρατό της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Από την ίδια εποχή, η Ελλάδα προμηθεύεται πυραυλικά συστημάτα TOR M-1 και S-300, τα οποίο αρχικά προορίζονταν για τη Κύπρο.

Οι στρατοί των δύο χωρών επίσης συμμετέχουν σε προγράμματα συνεργασίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ παρέχουν στρατιωτική υποστήριξη και εκπαίδευση σε χώρες, όπως η Αρμενία, με την Ελλάδα να αποδέχεται συχνά αρμένιους στρατιωτικούς αξιωματούχους στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων.

Οικονομικές σχέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αγωγός Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο αγωγός Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολης προτάθηκε κατά το 1993-1994 από ρωσικές και ελληνικές εταιρείες.[18] Το 1994, για την κατασκευή του αγωγού, η Ελλάδα και η Βουλγαρία υπέγραψαν διμερή συμφωνία, που ακολουθήθηκε από μνημόνιο συνεργασίας που υπογράφηκε μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας.[19]

Τον Φεβρουάριο του 1998, ιδρύθηκε ελληνική κοινοπραξία για την κατασκευή του αγωγού Bapline, ενώ το Μάιο του 1998, είχε υπογραφεί μνημόνιο δημιουργίας του Transbalkan Oil Pipeline Company. Το 2000, τεχνικές προδιαγραφές και οικονομική αξιολόγηση του έργου εκπονήθηκαν από την γερμανική εταιρεία ILF. Το κοινό πρωτόκολλο για την προετοιμασία της κατασκευής του αγωγού υπογράφηκε από τις τρεις χώρες τον Ιανουάριο του 2005.[20]

Η διακυβερνητική συμφωνία για το σχέδιο αποφασίστηκε στις 7 Φεβρουαρίου του 2007 και υπεγράφη στις 15 Μαρτίου του 2007 στην Αθήνα, από τους υπουργούς των τριών χωρών, υπό την παρουσία των τριών ηγετών τους, Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Σεργκέι Στάνισεφ και Κώστα Καραμανλή.[21][22] Η συμφωνία για τη σύσταση της διεθνούς εταιρείας έργου υπογράφηκε στη Μόσχα στις 18 Δεκεμβρίου του 2007, και η εταιρεία Trans-Balkan Pipeline B. V. ενσωματώθηκε στις Κάτω Χώρες στις 6 Φεβρουαρίου του 2008.[23][24]

Η κατασκευή του αγωγού είχε προγραμματιστεί να ξεκινήσει τον Οκτώβριο του 2009, αλλά ακυρώθηκε από τη Ρωσία στις 11 Ιουνίου 2010,[25] καθώς εκφράστηκαν σημαντικές αντιρρήσεις για την έκβαση της περιβαλλοντικής μελέτης. Στις 5 Δεκεμβρίου 2011, η βουλγαρική κυβέρνηση ανακοίνωσε την επίσημη αποχώρησή της από το σχέδιο.

Θρησκευτικές και πολιτιστικές σχέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία συνδέει τις δύο χώρες. Από την ίδρυσή της το 1994, η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας με έδρα την Αθήνα έχει γίνει ίδρυμα προώθησης συνεργασιών. Σύμφωνα με μια δημοσκόπηση της Pew Research Center το 2017,[26] το ποσοστό εμπιστοσύνης των Ελλήνων προς τη Ρωσία αγγίζει το 50% – με σημαντική διαφορά το υψηλότερο στον ανεπτυγμένο κόσμο. Ο μέσος όρος στην Ευρώπη είναι 19%, ενώ το χαμηλότερο ποσοστό (μόλις 4%) έχει καταγραφεί στην Πολωνία, λόγω των προβληματικών σχέσεων των δύο χωρών.

Επίσης, η Ελλάδα είναι το μόνο κράτος-μέλος στην Ε.Ε. που εκφράζει θετική γνώμη για τη Ρωσία.[27]

Συμφωνίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ακόλουθες συμφωνίες είναι σε ισχύ:[1]

  • Συμφωνία Φιλίας και Συνεργασίας (1993)
  • Συμφωνία Οικονομικής, Βιομηχανικής, Τεχνολογικής και Επιστημονικής Συνεργασίας (1993)

Επισκέψεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επισκέπτης Οικοδεσπότης Τόπος επίσκεψης Ημερομηνία επίσκεψης
Flag of Russia.svg Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν Flag of Greece.svg Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Σημίτης Μέγαρο Μαξίμου, Αθήνα Δεκέμβριος 2001
Flag of Greece.svg Πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής Flag of Russia.svg Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν Κρεμλίνο, Μόσχα Απρίλιος 2008
Flag of Greece.svg Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς Flag of Russia.svg Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν Κρεμλίνο, Μόσχα Ιανουάριος 2012
Flag of Russia.svg Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν Flag of the Greek Orthodox Church.svg Πολιτικός διευθυντής Αρίστος Κασμίρογλου Μονή Αγίου Παντελεήμονος, Άγιο Όρος Αύγουστος 2012
Flag of Russia.svg Υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ Flag of Greece.svg Υπουργός Εξωτερικών Δημήτρης Αβραμόπουλος Αθήνα Οκτώβριος 2013
Flag of Greece.svg Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας Flag of Russia.svg Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν Αγία Πετρούπολη Ιανουάριος 2015
Flag of Greece.svg Υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς Flag of Russia.svg Υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ Μόσχα Φεβρουάριος 2015
Flag of Greece.svg Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας Flag of Russia.svg Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν Κρεμλίνο, Μόσχα Απρίλιος 2015
Flag of Greece.svg Πρόεδρος Προκόπης Παυλόπουλος Flag of Russia.svg Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν Κρεμλίνο, Μόσχα Ιανουάριος 2016
Flag of Russia.svg Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν Flag of Greece.svg Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας Μέγαρο Μαξίμου, Αθήνα; Άγιο Όρος Μάιος 2016
Flag of Russia.svg Υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ Flag of Greece.svg Υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς Αθήνα Νοέμβριος 2016

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Bilateral relations between Russia and Greece». Υπουργείο Εξωτερικών. Ανακτήθηκε στις 2009-06-18. 
  2. Newsroom (2018-07-11). «Ρήγμα στις σχέσεις Αθήνας-Μόσχας προκαλούν οι απελάσεις διπλωματών». CNN.gr. https://www.cnn.gr/news/politiki/story/138250/rigma-stis-sxeseis-athinas-mosxas-prokaloyn-oi-apelaseis-diplomaton. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  3. «Ελλάδα - Ρωσία: Από τις σχέσεις στοργής με το «ξανθό γένος» στη σύγκρουση | in.gr». in.gr. 2018-07-11. http://www.in.gr/2018/07/11/politics/diplomatia/ellada-rosia-apo-tis-sxeseis-storgis-ksantho-genos-sti-sygkrousi/. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  4. Μηναόγλου, Χαράλαμπος (2016). Ιστορία του Ρωσικού Κόμματος. Δώδεκα μελέτες για τις απαρχές. Αθήνα, σελ. 127. 
  5. «Χάρτης: Πόσοι (και πού) είναι οι Έλληνες του εξωτερικού». http://www.news247.gr/kosmos/chartis-posoi-kai-poy-einai-oi-ellines-toy-exoterikoy.6482970.html. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  6. iefimerida.gr (2016-12-16). «Αποκάλυψη: 577.000 νόμιμοι μετανάστες, από 150 χώρες, ζουν στην Ελλάδα!». iefimerida.gr. http://www.iefimerida.gr/news/307859/apokalypsi-577000-nomimoi-metanastes-apo-150-hores-zoyn-stin-ellada. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  7. «Πρεσβεία της Ελλάδος στη Μόσχα - Ελληνική Δημοκρατία - Η Ελλάδα στη Ρωσία». www.mfa.gr. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  8. «Γενικό Προξενείο Αγίας Πετρούπολης - Ελληνική Δημοκρατία - Η Ελλάδα στη Ρωσία». www.mfa.gr. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  9. «Γενικό Προξενείο Νοβοροσσίσκ - Ελληνική Δημοκρατία - Η Ελλάδα στη Ρωσία». www.mfa.gr. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  10. «EMBASSY OF THE RUSSIAN FEDERATION IN THE HELLENIC REPUBLIC». www.greece.mid.ru (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  11. «Επίτιμο ρωσικό προξενείο ανοίγει στην Αλεξανδρούπολη | in.gr». in.gr. 2016-07-28. http://www.in.gr/2016/07/28/greece/epitimo-rwsiko-prokseneio-anoigei-stin-aleksandroypoli/. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  12. «Απέλαση Ρώσων διπλωματών από την Αθήνα, του Βασίλη Νέδου | Kathimerini». http://www.kathimerini.gr/974240/article/epikairothta/politikh/apelash-rwswn-diplwmatwn-apo-thn-a8hna. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  13. «Σκληρή απάντηση Ρωσίας σε Ελλάδα για την απέλαση των Ρώσων διπλωματών». Athens Voice. http://www.athensvoice.gr/politics/459232_skliri-apantisi-rosias-se-ellada-gia-tin-apelasi-ton-roson-diplomaton. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  14. «Subscribe to read». Financial Times (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  15. iefimerida.gr (2018-07-14). «FT: Η Αλεξανδρούπολη στο επίκεντρο της ρωσικής εμπλοκής κατά της συμφωνίας των Πρεσπών». iefimerida.gr. http://www.iefimerida.gr/news/430766/ft-i-alexandroypoli-sto-epikentro-tis-rosikis-emplokis-kata-tis-symfonias-ton-prespon. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  16. GGET. «Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ): Επίσημος διαδικτυακός τόπος». Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  17. «Οι επισκέψεις Ελλήνων πρωθυπουργών στη Ρωσία από το 1979, του Βασίλη Νέδου | Kathimerini». http://www.kathimerini.gr/809982/article/epikairothta/politikh/oi-episkeyeis-ellhnwn-prw8ypoyrgwn-sth-rwsia-apo-to-1979. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  18. «Burgas-Alexandrupolis Pipeline Project». Transneft. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2006-10-04. https://web.archive.org/web/20061004031928/http://www.transneft.ru/Projects/Default.asp?LANG=EN&ID=229. Ανακτήθηκε στις 2007-02-15. 
  19. Peggy Papakosta. «Everybody wins». Bridge Magazine. http://www.bridge-mag.com/magazine/index.php?option=com_content&task=view&id=111&Itemid=31. Ανακτήθηκε στις 2007-02-15. 
  20. «Greece, Russia, Bulgaria move closer to building Burgas-Alexandroupoli pipeline». Embassy of Greece to the United States. 2005-01-29. http://www.greekembassy.org/Embassy/content/en/Article.aspx?office=8&folder=531&article=14580. Ανακτήθηκε στις 2006-05-07. 
  21. «Bulgaria, Greece, Russia finalize details on long-awaited pipeline deal». Associated Press. 2007-02-06. http://www.pdi.ie/nl/News-And-Events/Economy/Bulgaria-Greece-Russia-Finalize-Details-on-Long-awaited-Pipeline-Deal.html. Ανακτήθηκε στις 2008-02-24. 
  22. «Burgas-Alexandroupolis project getting underway, but many questions remain». RBC Daily. 2007-02-08. http://www.rbcnews.com/komment/komment.shtml?2007/02/08/31356263. Ανακτήθηκε στις 2007-02-15. 
  23. «Russian President Vladimir Putin in Greece next week for pipeline deal». Athens News Agency. 7 Μαρτίου 2007. http://www.greekembassy.org/Embassy/content/en/Article.aspx?office=1&folder=19&article=19974. Ανακτήθηκε στις 2009-06-19. «Russian President Vladimir Putin will be visiting Greece on March 15 to participate in a Russo-Bulgarian-Greek conference, after visiting Italy on March 13–14 for a Russo-Italian conference, the Kremlin announced late on Tuesday, according to a dispatch by the Agence France Press (AFP) agency.» 
  24. «Trans-Balkan partners form operator». Upstream Online (NHST Media Group). 2007-12-18. http://www.upstreamonline.com/live/article146099.ece. Ανακτήθηκε στις 2007-12-19. 
  25. «Ξανανοίγει ο δρόμος για τον αγωγό Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολης, Του Ηλία Μπέλλου | Kathimerini». http://www.kathimerini.gr/844364/article/oikonomia/epixeirhseis/3ananoigei-o-dromos-gia-ton-agwgo--mpoyrgkas---ale3androypolhs. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  26. «Μεγάλη η απήχηση του Πούτιν στους Ελληνες, του Γιάννη Παλαιολόγου | Kathimerini». http://www.kathimerini.gr/923099/article/epikairothta/ellada/megalh-h-aphxhsh-toy-poytin-stoys-ellhnes. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 
  27. Naftemporiki (2013-06-09). «Μόνη χώρα στην Ε.Ε. με θετική γνώμη για τη Ρωσία η Ελλάδα». naftemporiki.gr. https://www.naftemporiki.gr/story/694618/moni-xora-stin-ee-me-thetiki-gnomi-gia-ti-rosia-i-ellada. Ανακτήθηκε στις 2018-07-14. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]