Εδουάρδος του Γούντστοκ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Εδουάρδος ο μαύρος πρίγκηψ)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Εδουάρδος του Γούντστοκ
Cernoch.jpg
Πρίγκιπας της Ουαλίας
Προκάτοχος Εδουάρδος Β΄ της Αγγλίας
Διάδοχος Ριχάρδος Β΄ της Αγγλίας
Σύζυγος Ιωάννα του Κεντ
Επίγονοι Ριχάρδος Β΄ της Αγγλίας
Οίκος Οίκος των Πλανταγενετών
Πατέρας Εδουάρδος Γ΄ της Αγγλίας
Μητέρα Φιλίππη του Αινώ
Γέννηση 15 Ιουνίου 1330
Παλάτι Γούντστοκ, Όξφορντσερ, Αγγλία
Θάνατος 8 Ιουνίου 1376 (45 ετών) Ανάκτορα του Ουεστμίνστερ, Λονδίνο, Αγγλία
Τόπος ταφής Καθεδρικός του Καντέρμπερι, Κεντ, Αγγλία
Commons page Πολυμέσα σχετικά με το θέμα
δεδομέναπ  σ  ε )
O Εδουάρδος μαύρος πρίγκηψ με τον πατήρ του βασιλιά Εδουάρδο Γ' ο οποίος τον χρίζει δούκα της Ακουιτανίας (1362) - χειρόγραφο του 14ου αιώνα

Ο Εδουάρδος του Γούντστοκ ή Εδουάρδος, ο μαύρος πρίγκηψ (15 Ιουνίου 1330 - 8 Ιουνίου 1376) ήταν πρίγκηπας της Ουαλίας (1343 - 1376), πρίγκηπας ή δούκας της Ακουιτανίας (1362 - 1372), και ο πρώτος δούκας της Κορνουάλης (1337- 1372). Ο Εδουάρδος μεγαλύτερος γιος και διάδοχος του Εδουάρδου Γ΄ της Αγγλίας και της Φιλίππης του Αινώ, πατέρας του βασιλιά Ριχάρδου Β' της Αγγλίας. Το επίσημο όνομα του Εδουάρδου ήταν Εδουάρδος του Γούντστοκ αλλά στην Αγγλική λαϊκή παράδοση έμεινε γνωστός ως Εδουάρδος, ο μαύρος πρίγκηψ πιθανότατα λόγω του χρώματος της στολής του. Ο Εδουάρδος ήταν δημοφιλέστατος σε ολόκληρη την Αγγλία όσο ζούσε για τις μεγάλες νίκες του στις μάχες του Κρεσί και του Πουατιέ, το 1348 στέφθηκε ιππότης του Τάγματος την περικνημίδας. Στέφθηκε πρίγκηπας της Ουαλίας σε ηλικία 13 ετών (1343), [1], διετέλεσε αντιβασιλιάς της Αγγλίας την εποχή που ο πατέρας του έλλειπε σε εκστρατείες από πολύ μικρή ηλικία (1339, 1340, 1342). Ήταν ο μοναδικός πρίγκηπας της Ουαλίας που δεν έγινε βασιλιάς επειδή πέθανε έναν χρόνο πριν τον θάνατο του πατέρα του, (1376) διάδοχος του Εδουάρδου Γ' θα γίνει ο Ριχάρδος Β' μεγαλύτερος γιος του μαύρου πρίγκηπα. Ο Ριχάρδος Μπάρμπερ αναφέρει ότι ο Εδουάρδος ο μαύρος πρίγκηψ έχει απασχολήσει ελάχιστα τους ιστορικούς, έχει απασχολήσει έντονα όμως την λαϊκή παράδοση. [2]

Γάμος του Εδουάρδου με την ξαδέλφη του Ιωάννα του Κεντ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Εδουάρδος ερωτεύτηκε την θεία του Ιωάννα του Κεντ την Ισχυρή κυρία του Κεντ, [3] κόρη του Εδμόνδου του Γούντστοκ και εγγονή του Εδουάρδου Α' της Αγγλίας. Χάρη της συγγένειας τους ήταν απαραίτητη ειδική άδεια από τον πάπα Ιννοκέντιο ΣΤ' προκειμένου να πραγματοποιηθεί ο γάμος, ο πάπας το επέτρεψε. Ο γάμος του Εδουάρδου με την Ιωάννα έγινε στις 10 Οκτωβρίου 1361 στο κάστρο του Γουίνδσορ προκαλώντας πολλές αντιδράσεις τόσο λόγω της συγγένειας όσο για το ότι ήταν από τους ελάχιστους διαδόχους που παντρευόταν Αγγλίδα κάτι που δεν θα του επέτρεπε σαν βασιλιά να δημιουργήσει νέες συμμαχίες.

Δούκας της Ακουιτανίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Εδουάρδος μαύρος πρίγκηψ διετέλεσε εκπρόσωπος του πατέρα του στην Ακουιτανία, χρίστηκε δούκας της Ακουιτανίας (1362). Στην Ακουιτανία διέμενε σε μια σύγχρονη κατοικία από τις πιο μοντέρνες για εκείνη την εποχή μαζί με την σύζυγο του Ιωάννα, υπήρξε θερινή κατοικία πολλών εξόριστων βασιλέων όπως ο Ιάκωβος Δ' της Μαγιόρκας και ο Πέτρος της Καστίλης. Ο Πέτρος της Καστίλης δέχθηκε επίθεση από τον νόθο ετεροθαλή αδελφό του Ερρίκο Β' της Καστίλης που διεκδίκησε τον θρόνο, ο Πέτρος ζήτησε την βοήθεια Εδουάρδου (1367), του πρόσφερε την κομητεία της Βισκάι με αντάλλαγμα να τον βοηθήσει να νικήσει τον σφετεριστή Ερρίκο. Ο Εδουάρδος ανταποκρίθηκε θετικά και με την βοήθεια του αδελφού του Ιωάννη νίκησε τους Καστιλιανούς του Ερρίκου οι οποίοι είχαν συμμαχήσει και με τον βασιλιά της Γαλλίας Κάρολο Ε'. Ο Πέτρος παρά την βοήθεια του Εδουάρδου, του μαύρου πρίγκηπα αρνήθηκε να του δώσει ότι του υποσχέθηκε, δεν του έδωσε ούτε το Βισκάι με αποτέλεσμα ο Εδουάρδος να τον εγκαταλείψει πηγαίνοντας στην Γκιέννη. Ο Ερρίκος Β' βρήκε τότε την ευκαιρία να συντρίψει τον Πέτρο στη μάχη του Μοντιέλ (1369) και να τον θανατώσει με τα χέρια του. [4]

Ιπποτική συμπεριφορά απέναντι στους ευγενείς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Εδουάρδος επέστρεψε στην Αγγλία τον Ιανουάριο του 1371 και πέθανε στις 6 Ιουνίου/1376 μια βδομάδα πριν τα 46α γενέθλια του μετά από μακροχρόνια ασθένεια πιθανώς δυσεντερία, είχε νοσήσει σε μια εκστρατεία του στην Ισπανία πριν από 10 χρόνια. [5] Ο Εδουάρδος έζησε σε μια περίοδο που ξεκινούσε η παρακμή του ιπποτισμού, [6] έμεινε γνωστός για την ιπποτική του συμπεριφορά απέναντι στους ευγενείς αντιπάλους του, χαρακτηριστικότερη περίπτωση όταν συνέλαβε τον βασιλιά Ιωάννη Β' της Γαλλίας μαζί με τον μικρότερο γιο του Φίλιππο και τους μετέφερε στην Αγγλία. Η μεταχείριση του απέναντι τους ήταν άριστη, του παρείχε ότι ανέσεις χρειαζόταν στο τέλος έφτασε στο σημείο να του επιτρέψει ακόμα και να δραπετεύσει, ήταν πάντα έτοιμος να συζητήσει οποιαδήποτε πρόταση ειρήνης από τους αντιπάλους του αλλά όταν βρισκόταν στο πεδίο της μάχης η πολεμικότητα του ξεπερνούσε κάθε όριο. [7] Από την άλλη πλευρά ενώ ήταν πολύ καλός στους ευγενείς ήταν πολύ βίαιος και αυταρχικός στις κατώτερες κοινωνικές τάξεις κάτι που φάνηκε όταν ο πατέρας του του παραχώρησε την διοίκηση της Ακουιτανίας. Έμεινε γνωστός στους κατοίκους για την βίαιη συμπεριφορά του απέναντι στους φτωχούς, την πολύ ψηλή φορολογία και εκτεταμένες σφαγές στην Καέν και την Λιμόζ. Η σκληρή συμπεριφορά του απέναντι στους Γάλλους χωρικούς εξασθένησε σημαντικά την ενότητα και την οικονομία της Γαλλίας. [8]

Κατορθώματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η μάχη του Κρεσύ (1346) σε ηλικία μόλις 16 ετών συνέτριψε τον Γαλλικό στρατό κατέλαβε στην συνέχεια άνετα το Καλαί λίγο πριν την επιδημία της επιδημίας πανώλης. Στην μάχη ένας στρατιώτης του δραπέτευσε και πήγε στον βασιλιά Εδουάρδο Γ΄ να του ζητήσει βοήθεια επειδή φοβόταν την ζωή του πρίγκηπα, ο βασιλιάς είχε τόσο μεγάλη εμπιστοσύνη στον γιο του που δεν καταδέχθηκε να το κάνει.
  • Η πολιορκία του Καλαί (1346), οι πολιορκημένοι υπέφεραν τόσο πολύ που αναγκάστηκαν να τρώνε σκυλιά και ποντίκια. [9] Η πολιορκία έδωσε στην Αγγλία τον έλεγχο όλης της Βόρειας Γαλλίας.
  • Η μεγάλη επιδρομή της Ακουιτανίας (1355), με την οποία διέλυσε την Γαλλική οικονομία. Η κατάκτηση της Ακουιτανίας έδωσε δυνατότητα στην Αγγλία να πραγματοποιήσει συμμαχίες με γειτονικούς βασιλείς όπως ο Κάρολος Β΄ της Ναβάρρας. Έτσι, επέτρεψε σε πολλές γαλλικές περιοχές να αποκτήσουν πλήρη αυτονομία από την κεντρική γαλλική κυβέρνηση, αφού τότε η Γαλλία δεν είχε την εθνική και κρατική συνοχή της Αγγλίας.
  • Η μάχη του Πουατιέ (1356) η οποία προξένησε τρομερές ζημιές στον Γαλλικό στρατό και σε ολόκληρο το Γαλλικό κράτος για τα επόμενα 13 χρόνια. Ο βασιλιάς Ιωάννης Β΄ μεταφέρθηκε αιχμάλωτος στην Αγγλία και η χώρα του παραδόθηκε στο χάος και την αναρχία, αναγκάστηκε να υπογράψει την ταπεινωτική συνθήκη του Μπρετινύ (1360).
  • Η εκστρατεία του Ρενς (1360) αμέσως μετά την Συνθήκη του Μπρετινύ, αιτία η στάση του βασιλιά Καρόλου Ε΄ της Γαλλίας που απέρριψε τις παράλογες απαιτήσεις του πατέρα του. Η εκστρατεία του Ρενς έληξε με την συμφωνία για την απελευθέρωση του Ιωάννη δίνοντας το ένα τρίτο της Δυτικής Γαλλίας μαζί με την Ακουιτανία στους Άγγλους μαζί με ένα ποσό 3.000.000 λύτρων. εκιού[ασαφές].
  • Η εκστρατεία της Ναγιέρα (1367) όπου κατατρόπωσε τον ισχυρό Γάλλο πολεμιστή Γκεσλίν.
  • Η πολιορκία της Λιμόζ (1370) την οποία ο Εδουάρδος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την μάχη λόγω ασθένειας, από τότε ξεκίνησε η παρακμή των Γάλλων και η ανάκαμψη των Γάλλων.

Ασθένεια του μαύρου πρίγκηπα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ταφικό ομοίωμα του Εδουάρδου, του μαύρου πρίγκηπα
Τάφος του Εδουάρδου, του μαύρου πρίγκηπα - καθεδρικός ναός Καντέρμπουρι

Ο Εδουάρδος, ο μαύρος πρίγκηψ φαίνεται να είχε πολύ άσχημη υγεία από το 1366 την χρονιά που είχε εκστρατεύσει στην Ισπανία για να αποκαταστήσει τον σύμμαχο του Πέτρο στον θρόνο της Καστίλης. [10] Σε εκείνη την εκστρατεία ο στρατός του προσβλήθηκε από δυσεντερία με αποτέλεσμα ένας στους πέντε Άγγλους στρατιώτες να πεθάνουν πριν επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Ο μαύρος πρίγκηπας προσβλήθηκε αντίθετα με την μορφή της αμοιβικής δυσεντέριας την πιο ήπια μορφή της αρρώστιας, αυτό του επέτρεψε να ζήσει άλλα 10 χρόνια. [11] Άλλες πληροφορίες λένε ότι δεν πέθανε από την δυσεντέρια αλλά από άλλη αρρώστια όπως νεφρίτιδα, κύρωση οίδημα ή κάτι άλλο. Η αρρώστια του δεν του επέτρεπε να συμμετέχει ενεργά στις μάχες, το 1370 παρά τις συστάσεις των γιατρών να κάτσει στο κρεβάτι πήγε να πολεμήσει στην Ακουιτανία εναντίον του μεγάλου εχθρού του βασιλιά της Γαλλίας Καρόλου Ε'. Το 1371 ενώ βρισκόταν στην Ακουιτανία η υγεία του χειροτέρεψε ξανά και οι γιατροί τον συμβούλεψαν να επιστρέψει στην Αγγλία όπου μετά από πολύ ανάπαυση και δίαιτα κατάφερε να αναρρώσει. Στην τελευταία του εκστρατεία στην Γαλλία μαζί με τον πατέρα του βασιλιά Εδουάρδο Γ' (1372) δεν κατάφεραν να φτάσουν στον προορισμό τους λόγω των δυνατών ανέμων από τότε η υγεία του χειροτέρεψε σημαντικά και συνέχισε αυτή η κατάσταση μέχρι τον θάνατο του (1376) πριν προλάβει να γίνει βασιλιάς της Αγγλίας επειδή ο πατέρας του πέθανε τον επόμενο χρόνο. [12]

Θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Εδουάρδος πέθανε στα ανάκτορα του Ουέστμινστερ και ζήτησε να ταφεί στην κρύπτη του καθεδρικού ναού του Καντέρμπουρι δίπλα από το ιερό, εκεί κατασκευάστηκε ένα παρεκκλήσι για τον ίδιο και την σύζυγο του Ιωάννα του Κεντ, ωστόσο τάφηκε στην νότια πλευρά του ιερού του Τόμας Μπέκετ. Στον τάφο του υπάρχει χάλκινο ομοίωμα του πρίγκηπα κάτω από σκηνές που απεικονίζουν την Αγία Τριάδα, οι σκηνές αυτές έχουν αντικατασταθεί σήμερα από αντίγραφα ενώ οι αυθεντικές διακρίνονται σε κοντινή απόσταση.

Κληρονόμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την σύζυγο του Ιωάννα του Κέντ (10 Οκτωβρίου 1361) απέκτησε :

O Εδουάρδος είχε αποκτήσει πολλούς νόθους γιους πριν τον γάμο του.

Με την Έντιθ του Βίλλεσφορντ απέκτησε :

  • Σέρ Ρογήρος Χάρεντον (1352 - 1402), πέθανε εκτελεστείς και παντρεύτηκε την Μαργαρίτα (πέθανε 1382) κόρη του Ιωάννη Φλέμινγκ, βαρόνου ντε λα Ρός [13]

Με άλλες ερωμένες απέκτησε :

  • Εδουάρδος (1353)
  • Σερ Ιωάννης Σάουντερς [14]
  • Σερ Κάρολος Φίτζεδουαρδ

Το προσωνύμιο μαύρος πρίγκηψ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Εδουάρδος αναφέρεται σαν "Εδουάρδος ο μαύρος πρίγκηψ" λόγω του μαύρου χρώματος της στολής του χωρίς να υπάρχει καμιά αναφορά με το συγκεκριμένο παρατσούκλι όσο ζούσε, ήταν γνωστός μόνο ως "Εδουάρδος του Γούντστοκ". Η ονομασία μαύρος πρίγκηψ αναφέρεται για πρώτη φορά σε κείμενα του 1530, [15] ο Ριχάρδου Γκράφτον τονίζει ότι πολλοί συγγραφείς αναφέρονται στον Εδουάρδο με την ονομασία μαύρος πρίγκηψ με το ίδιο όνομα εμφανίζεται και σε έργα του Σαίξπηρ (1569). Στο έργο του Τζοσούα Μπάρνες : "Η ιστορία του κορυφαίου Άγγλου βασιλιά Εδουάρδου Γ'" γίνεται αναφορά για τον γιο του Εδουάρδο πρίγκηπα της Ουαλίας και της Ακουιτανίας τον οποίο ονομάζει μαύρο πρίγκηπα (1688). Η φήμη για την μαύρη πανοπλία δεν έχει αποδοχή και δεν φαίνεται πουθενά στα κείμενα της εποχής του, η μόνη αναφορά υπάρχει για την στολή που φορούσε στην μάχη του Κρεκί, εκεί περιγράφεται ότι φορούσε πανοπλία από μαυριδερό χάλυβα. [16] Ο Ριχάρδος Μπάρμπερ τονίζει ότι η ονομασία αυτή πιθανώς να οφείλεται στους θρύλους του Αγγλικού λαού σχετικά με το όνομα του. Η πιθανότερη εκδοχή είναι ότι ονομάστηκε μαύρος λόγω της μεγάλης βαναυσότητας που έδειξε στον Γαλλικό λαό ιδιαίτερα την περίοδο που ήταν δούκας της Ακουιτανίας γι'αυτό ο χαρακτηρισμός δεν ήταν γνωστός στην αρχή στους Άγγλους, μεταδόθηκε στην πατρίδα του μερικούς αιώνες αργότερα. [17]

Ο Θωμάς Φίλλερ αναφέρει : "Τον χαρακτηρισμό μαύρος πρίγκηψ τον κέρδισε λόγω των βάναυσων πράξεων του, όχι λόγω της εμφάνισης του" [18] Πρόσφατα όμως η κακή του φήμη για τις αποτρόπαιες πράξεις του ομαδικών σφαγών έχει αμφισβητηθεί από τους ιστορικούς. Η μοναδική στιγμή η οποία έχει καταγραφεί ιστορικά και αποδεικνύει τις φρικαλεότητες του πρίγκηπα ήταν η πολιορκία της Λιμόζ (1370) για την οποία ο ιστορικός Ιωάννης Φρουασσάρτ γράφει : "Όλοι σε πολύ τραγική κατάσταση άνδρες, γυναίκες και παιδιά έπεφταν στα πόδια του πρίγκηπα να του ζητήσουν συγχώρεση αλλά εκείνος ανηλεής με τεράστιο πάθος για εκδίκηση έσφαξε 3.000 άνδρες, γυναίκες και παιδιά." [19] Ένα πρόσφατο έγγραφο στα Ισπανικά αρχεία γραμμένο από τον ίδιο τον Εδουάρδο αναφέρει για την μεταφορά 200 ευγενών αιχμαλώτων ενώ ένα άλλο κείμενο της εποχής γραμμένο στην κομητεία του Φουά αναφέρει 300 νεκρούς στην πολιορκία της Λιμόζ, σε κάθε περίπτωση ο αριθμός 3.000 είναι υπερβολικός. Αυτό που είναι τελικά αναγνωρισμένο στην συνείδηση των Γάλλων είναι ότι τους κυβέρνησε σαν εκπρόσωπος του πατέρα του με σιδηρά πυγμή και αυστηρότητα, η συμπεριφορά του αυτή του καθιέρωσε το προσωνύμιο.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Chandos Herald (1883). The life & feats of arms of Edward the Black prince. J. G. Fotheringham. p. 294. Retrieved 16 March 2011.
  2. Barber, Oxford Dictionary of National Biography.
  3. Edward I was Joan's grandfather and Edward's great-grandfather.
  4. "Peter the Cruel, Don Pedro I". Penny Cyclopaedia. 18. London: Society for the Diffusion of Useful Knowledge / Charles Knight and Co. 1840. pp. 22–23 https://books.google.com/books?id=6c9PAAAAMAAJ&lpg=RA1-PA23&ots=S7rkjZB0lk&pg=RA1-PA23#v=onepage
  5. MACNALTY AS (1955). "The illness of Edward the Black Prince.". Br Med J. 1 (4910): 411. doi:10.1136/bmj.1.4910.411. PMC 2061131Freely accessible. PMID 13230513.
  6. Green, David. Edward the Black Prince: Power in Medieval Europe. Taylor & Francis, 2007, p. 73.
  7. Tuchman, Barbara (1978). A Distant Mirror: the Calamitous 14th Century. New York City: Alfred A. Knopf.
  8. Green, David. Edward the Black Prince: Power in Medieval Europe. Taylor & Francis, 2007, p. 73.
  9. H. E. Marshall, Our Island Story, ch XLVII
  10. MACNALTY AS (1955). "The illness of Edward the Black Prince.". Br Med J. 1 (4910): 411. doi:10.1136/bmj.1.4910.411. PMC 2061131Freely accessible. PMID 13230513.
  11. Green, David (2009). "Masculinity and Medicine: Thomas Washington and the Death of the Black Prince". Journal of Medieval History. 35 (1): 34–51.
  12. MACNALTY AS (1955). "The illness of Edward the Black Prince.". Br Med J. 1 (4910): 411. doi:10.1136/bmj.1.4910.411. PMC 2061131Freely accessible. PMID 13230513.
  13. Weir, Alison., Britains royal families (London, 2008) pg., 95
  14. The Three Edwards by Thomas B. Costain (1958, 1962) p 387
  15. Barber 1978, p. 242.
  16. Harvey 1976, p. 15.
  17. Hoskins 2011, p. 57
  18. Fuller, Thomas (1642). The Holy State. Cambridge. p. 342.
  19. http://www.bbc.com/news/magazine-28161434

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Barber, Richard (1978). Edward, Prince of Wales and Aquitaine: a biography of the Black Prince. London: Allen Lane.
  • Barber, Richard, ed. (1986). The Life and Campaigns of the Black Prince: from contemporary letters, diaries and chronicles, including Chandos Herald’s Life of the Black Prince. Woodbridge: Boydell.
  • Green, David (2001). The Black Prince. Stoud: Tempus.
  • Barber, Richard (2008) [2004]. "Edward (Edward of Woodstock; known as the Black Prince), prince of Wales and of Aquitaine (1330–1376)". Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press. Retrieved 8 October 2011. Subscription resource.
  • Green, David (2007). Edward, the Black Prince: Power in Medieval Europe. Harlow: Longman.
  • Green, David (2009). "Masculinity and medicine: Thomas Walsingham and the death of the Black Prince". Journal of Medieval History. 35: 34–51.
  • Harvey, John (1976). The Black Prince and his Age. London: Batsford.
  • The Herald of Sir John Chandos (1910). Mildred K. Pope & Eleanor C. Lodge, ed. Life of the Black Prince. Oxford: Clarendon Press.Available online
  • Hoskins, Peter (2011). In the Steps of the Black Prince: the Road to Poitiers, 1355-1356. Woodbridge: Boydell.
  • Pattison, Richard Phillipson Dunn (1910). The Black Prince. London: Methuen.
  • Pepin, Guilhem (2006). "Towards a new assessment of the Black Prince's principality of Aquitaine: a study of the last years (1369–1372)". Nottingham Medieval Studies. 50: 59–114.
  • Tuchman, Barbara (1978). A Distant Mirror: the Calamitous 14th Century. New York City: Alfred A. Knopf.
Προκάτοχος:
Εδουάρδος Γ΄
Δούκας της Ακουιτανίας
Arms of Aquitaine and Guyenne.svg
13611372
Διάδοχος:
Εδουάρδος Γ΄
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Edward, the Black Prince της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).