Κορυτσά

Κορυτσά
Καθεδρικός ναός της Αναστάσεως του Κυρίου
Χώρα	Αλβανία
Νομός	Κορυτσάς
Πληθυσμός	58.911 (2001)
Υψόμετρο	850 m
Ταχυδρομικός κώδικας	7001-7004
Δήμαρχος	Νίκο Πελέσι (Niko Peleshi)
Ιστότοπος	www.bashkiakorce.gov.al

Η Κορυτσά (αλβανικά:Korça) είναι πόλη της Αλβανίας. Βρίσκεται κοντά στα ελληνικά σύνορα κι ο πληθυσμός της είναι 58.911 κάτοικοι. Σήμερα η Κορυτσά είναι βιομηχανική περιοχή. Παράγει ζάχαρη, οινόπνευμα, μπύρα, δέρματα και υφαντουργικά προϊόντα. Η Κορυτσά παλιά ήταν το κέντρο του διαμετακομιστικού εμπορίου μεταξύ Κωνσταντινούπολης, Θεσσαλονίκης, Ιωαννίνων, Αλβανίας κλπ.

Η πόλη άρχισε να αναπτύσσεται ως αστικό κέντρο μετά τις επιδρομές από τον στρατό του Αλή Πασά κατά της γειτονικής Μοσχόπολης, στα τέλη του 18ου αιώνα (1780). Η Κορυτσά εκτός από σημαντικό εμπορικό αποτέλεσε και πνευματικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής, με πλήθος ελληνικών σχολίων να λειτουργούν σε αυτή. Η οργάνωση των επαγγελματικών συντεχνιών και της χρηματοδότησης της τοπικής εκπαίδευσης είναι εφάμιλλη του αγγλοσαξωνικού τραστ. Στους «Γενικούς Κανονισμούς των κοινών καθιδρυμάτων της πόλεως Κορυτσάς», που συντάχθηκαν το 1875, το σύνολο των δωρεών και κληροδοτημάτων συγκεντρώνονταν σε κοινό ταμείο με τον ονομασία «λάσσο» και εποπτεύονταν από ειδική επιτροπή.

Κατά τον Α' Βαλκανικό πόλεμο (Δεκέμβριος 1912), στην πόλη εισήλθε ο ελληνικός στρατός που αποχώρησε τον Μάρτιο του 1914, παραδίδοντάς την στην νεοσυσταθήσα αλβανική χωροφυλακή. Σύμφωνα με άρθρο του πρωτοκόλλου της Κέρκυρας (Μάιος 1914) η Κορυτσά αποτελεί τμήμα της αυτόνομης δημοκρατίας της Βορείου Ηπείρου, εντός της αλβανικής επικράτειας. Τον Ιούλιο του ίδιου έτους η πόλη πέρασε υπό τον έλεγχο τον βορειοηπειρωτικών δυνάμεων με επικεφαλής τον Τσόντο Βάρδα. Κατά την περίοδο του Εθνικού Διχασμού οι Κορυτσαίοι συντάχθηκαν υπέρ του Κινήματος Εθνικής Αμύνης του Ελευθέριου Βενιζέλου, όμως το 1916 εν μέσω του Α' Παγκοσμίου Πολέμου η περιοχή πέρασε στον έλεγχο των γαλλικών δυνάμεων.

Με τη λήξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου (1918) η πόλη επιδικάστηκε με μια σειρά συνθηκών και πρωτοκόλλων οριστικά στην Αλβανία. Ως το 1925 όλα τα ελληνόφωνα εκπαιδευτικά ιδρύματα έπαψαν να λειτουργούν βάσει κρατικών αποφάσεων, καθώς η πόλη δεν περιλαμβάνονταν στην αναγνωρισμένη από το αλβανικό κράτος 'ελληνική μειονοτική ζώνη'.

Κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο η Κορυτσά καταλήφθηκε από τον ελληνικό στρατό για μικρό διάστημα, από 22 Νοεμβρίου 1940 μέχρι 12 Απριλίου 1941. Το διάστημα εκείνο την πόλη διοικούσε προσωρινό συμβούλιο αποτελούμενο από ένδεκα Έλληνες και τέσσερεις Αλβανούς εκπροσώπους. Μετά το τέλος του πολέμου (1945) η Κορυτσά ξαναπέρασε στην Αλβανία.

Αδελφοποιημένες πόλεις

• Θεσσαλονίκη, Ελλάδα

Επιφανείς Κορυτσαίοι

• Ιωάννης Πάγκας (Μπάγκα), (1814-1895) ευεργέτης και έμπορος.
• Παντελεήμων Αργυροκάστρου (1890–1969) κληρικός και λόγιος.
• Αναστάσιος Αβραμίδης, έμπορος, με δικές του δαπάνες ανήγειρε τον ναό του Αγ. Γεωργίου στην πόλη.
• Γεώργιος Αδάμ, έμπορος και τοπικός ευεργέτης.
• Ερμιόνη Αντρέα, εκπαιδευτικός και εκπρόσωπος της οργάνωσης 'Ομόνοια' Κορυτσάς, υπεύθυνη για εκπαιδευτικά θέματα της μειονότητας στην πόλη.
• Λεωνίδας Σαμπάνης, Ολυμπιονίκης.