Παλαιό Ψυχικό

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Ψυχικό)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Παλαιό Ψυχικό
Нео Психико - panoramio (5).jpg
Dimos Psychikou.png
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Παλαιό Ψυχικό
38°1′5″N 23°46′49″E
Χώρα Ελλάδα[1]
Διοικητική υπαγωγή Δήμος Φιλοθέης-Ψυχικού
Υψόμετρο 190 μ.
Πληθυσμός 9 529 (2011)
Ταχ. κωδ. 115 xx, 154 xx
Τηλ. κωδ. 210
Ζώνη ώρας UTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

Το Παλαιό Ψυχικό είναι συνοικισμός και έδρα του Δήμου Φιλοθέης Ψυχικού στο Βόρειο Τομέα Αθηνών. Ήταν από τις πρώτες περιοχές που κατοικήθηκαν πέριξ του κέντρου της Αθήνας. Οικοδομήθηκε και εκτείνεται γύρω από και πάνω στα Τουρκοβούνια από την ανατολική μεριά και, σε συνδυασμό με τη ρυμοτομία της πρότυπης αγγλικής κηπούπολης και το υψηλό εισοδηματικό επίπεδο των κατοίκων του, κατόρθωσε να διατηρήσει το χαρακτήρα της κοινότητας μέχρι και τα πρόσφατα χρόνια. Είναι από τις περιοχές της Αθήνας με το περισσότερο πράσινο και με πολύ καλή θέα, ενώ πολλοί είναι οι δρόμοι όπου θα δει κανείς τους κατοίκους να απολαμβάνουν τον περίπατό τους ή μια βόλτα με το ποδήλατο. Ο συντελεστής δόμησης παραμένει ακόμη και σήμερα στο 0,6 με αποτέλεσμα η περιοχή να είναι αραιοκατοικημένη.

Κατοικία επί της οδού Αλεξάνδρου Παπαναστασίου 52, Ψυχικό

Εκτός του χαρακτήρα κηπούπολης, το Ψυχικό αποτελεί μια από τις ακριβότερες περιοχές της χώρας (στατιστικά ο ακριβότερος δήμος από το 1970)[εκκρεμεί παραπομπή] λόγω των υψηλής αρχιτεκτονικής αισθητικής και πολυτέλειας κτιρίων του, πολλά από τα οποία είναι μοναδικά σε πανελλήνιο επίπεδο δείγματα ρυθμών της αστικής αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα [2] και παράλληλα λόγω της ελάχιστης απόστασης από το κέντρο της Αθήνας συγκριτικά με άλλες κηπούπολεις όπως π.χ. η Κηφισιά και η Εκάλη. Στο Δήμο Ψυχικού εδρεύουν πολυάριθμες Πρεσβείες και προξενεία, καθώς και ιδιωτικά σχολεία όπως το Κολλέγιο Αθηνών, το Αρσάκειο και τη Σχολή Μωραΐτη.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το τοπωνύμιο έχει την προέλευσή του από ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου ψυχικός, ψυχικό. Δηλώνει αυτόν που δινεται για την ψυχή ενός πεθαμένου. Το συγκεκριμένο τοπωνύμιο δόθηκε διότι στην περιοχή αυτή άνοιξε κάποιο πηγάδι ένας ιδιοκτήτης κτήματος, προς χάρη των διερχομένων, με σκοπό τη σωτηρία της ψυχής του. Η παράδοση αποδίδει τη δημιουργία αυτού του φρεατίου στην Αγία Φιλοθέη της οποίας κτήματα βρίσκονταν στην περιοχή εκείνη.[3] Η ίδια παράδοση εντοπίζει το «ψυχικό» της Αγίας Φιλοθέης έξω από τη βόρεια μάντρα του Γηροκομείου, δεξιά του δρόμου όπως κατεβαίνουν τα αυτοκίνητα για να βρεθούν στη διασταύρωση Κηφισίας-Κατεχάκη, όπου έχει ανεγερθεί μικρό προσκυνητάρι.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ιστορία του Ψυχικού ανάγεται στα χρόνια της μικρασιατικής καταστροφής και οικοδομήθηκε σε μια τοποθεσία κοντά στα Τουρκοβούνια η οποία ήταν χώρος άσκησης των αξιωματικών του ιππικού. Την εποχή εκείνη η περιοχή θεωρούνταν άγρια και κατοικούνταν από λίγους βοσκούς, τα Τουρκοβούνια δε ήταν από τα Οθωμανικά χρόνια καταφύγιο κλεφτών και συνεπώς η γύρω περιοχή αποφευγόταν από τους περαστικούς. Η βλάστηση περιοριζόταν σε πεύκα και πουρνάρια που κάλυπταν τους λοφίσκους ενώ πιο χαμηλά, στα καλλιεργημένα χωράφια, υπήρχαν ελιές, συκιές και αμυγδαλιές. Η περιοχή από το 1874 περιήλθε κατά καιρούς σε διάφορους ιδιοκτήτες στους οποίους συμπεριλαμβανόταν και η Εταιρεία Epargne Immobiliere.

Το 1908 με το Βασιλικό Διάταγμα 21-01-1908 (ΦΕΚ Α΄ 16/25-01-1908) εγκρίνεται το διάγραμμα ρυμοτομίας Ψυχικού από τον Βασιλέα Γεώργιο Α΄. Ο Γιώργος Ησαΐας ο οποίος ήταν χημικός, ζωγράφος, μεγαλοβιομήχανος και τότε Υπουργός Συγκοινωνίας και η Αθηναϊκή Εταιρία προς ενίσχυση του Εμπορίου και της Βιομηχανίας δώρησαν το 1923 μεγάλες εκτάσεις γης στην τεχνική εταιρία ΚΕΚΡΩΨ, η οποία ιδρύθηκε το ίδιο έτος. Η εταιρία έχοντας τότε στη κατοχή της ολόκληρη τη περιοχη που αποτελεί σήμερα το Ψυχικό ανέλαβε τη κατασκευή της περιοχής με τη χάραξη, διάνοιξη και κατασκευή των δρόμων, τη μελέτη και κατασκευή των έργων υποδομής, τη διαμόρφωση χώρων αναψυχής και πρασίνου, τη δημιουργία κοινωφελών χώρων, την κατασκευή κοινωφελών έργων και οικοδομημάτων, και την οριοθέτηση οικοπέδων για οικιστική ανάπτυξη. Η κατασκευή του Ψυχικού ξεκίνησε το 1923 ενώ τα τελευταία έργα ολοκληρώθηκαν το 1936. Εκείνη την εποχή, με την αγορά οικοπέδου από την ΚΕΚΡΩΨ, ο ιδιοκτήτης υποχρεούνταν να ανεγείρει κατοικία, μέσα σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Η εταιρία σήμερα ειδικεύεται στη κατασκευή πολυτελών κατοικιών ενώ διατηρεί μέχρι και σήμερα πολλά οικόπεδα και μεγάλες εκτάσεις γης στο Ψυχικό, στα λεγόμενα Τουρκοβούνια και αλλού. Η μακροχρόνια παρουσία της στη περιοχή γίνεται πολλές φορές αισθητή με τη διεξαγωγή δικαστικών διαμαχών με το Δήμο Ψυχικού και με το Ελληνικό Δημόσιο σχετικά με τη κυριότητα εκτάσεων γης στη περιοχή. [4][5]

Οι πρώτοι κάτοικοι που εγκαταστάθηκαν στο Ψυχικό υπάγονταν διοικητικά στην τότε κοινότητα Χαλανδρίου. Ο οικισμός έγινε κοινότητα το 1929 με πρώτο πρόεδρο τον Εμμανουήλ Τσάκωνα. Το 1982, η Κοινότητα Ψυχικού αναγνωρίζεται ως Δήμος (φτάνει τους 10.000 κατοίκους), ενώ παύει διοικητικά να υφίσταται ως αυτόνομος Δήμος στις 31-12-2010 με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης», και αποτελεί πλέον Κοινότητα του Δήμου Φιλοθέης-Ψυχικού. [6]

Χωροταξία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κοινότητα Ψυχικού είναι χτισμένη στα ανατολικά των Τουρκοβουνίων και συνορεύει με τον Δήμο Αθηναίων, αποτελώντας έτσι τη μετάβαση από το Κέντρο της Αθήνας στα Βόρεια Προάστια. Οριοθετείται από την οδό Μουσών στα νότια (στο ύψος της Λ. Κατεχάκη), από τα ακατοίκητα Τουρκοβούνια στα δυτικά, από την οδό Στεφάνου Δέλτα, Κωνσταντινουπόλεως, Μπιζανίου, Ροΐδη, Διαδόχου Παύλου και Δρυάδων στα βόρεια και από τη Λεωφόρο Κηφισίας στα ανατολικά. Εντός της κοινότητας οι δρόμοι είναι κατασκευασμένοι με αυστηρό πολεοδομικό σχέδιο και υπάρχουν 9 πλατείες, καθώς και αρκετά πάρκα.

Η περιοχή εξυπηρετείται από τους σταθμούς του μετρό Πανόρμου και Κατεχάκη, καθώς και από τις λεωφορειακές γραμμές 653, 036, 140 και τις πολλαπλές γραμμές που διέρχονται από τη Λεωφόρο Κηφισίας. Επίσης με τη παράδοση του B' Σταδίου της γραμμής 4 που αναμένεται να γίνει το 2030, η περιοχή θα αποκτήσει πρόσβαση σε 2 ακόμη σταθμούς σε μικρή απόσταση.

Τοπονύμια - Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παλαιά Αγορά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Παλαιά Αγορά ήταν το κέντρο του Ψυχικού από το 1930 καθώς κάλυπτε τις καθημερινές λειτουργικές ανάγκες των νοικοκυριών και αποτελούσε σημείο συνάθροισης των κατοίκων. Είχε ένα αίθριο και περιβαλλόταν από στοές. Σχεδιάστηκε το 1924 από τον Σωτήριο Μαγιάση. Από τη δεκαετία του 90' δεν αξιοποιείται λόγω νομικών διαμαχών με την εταιρία ΚΕΚΡΩΨ, η οποία διαθέτει μεγάλες εκτάσεις γης στο Ψυχικό το οποίο και έχτισε. Η αγορά του Ψυχικού έχει μεταφερθεί έκτοτε στη Νέα Αγορά, λίγα τετράγωνα πιο πάνω. [7]

Ανάκτορο της Φρειδερίκης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Ανάκτορα Ψυχικού

Το επιβλητικό αρχοντικό της οδού Διαμαντίδου που έμεινε γνωστό ως το "Ανάκτορο της Φρειδερίκης" αγοράστηκε το 1937 από τον Βασιλιά Γεώργιο Β΄ για να στεγάσει το μελλόνυμφο ζεύγος Παύλου και Φρειδερίκης. Μετά τον θάνατο του βασιλέως Παύλου, αποτέλεσε την μόνιμη κατοικία της βασιλομήτορος Φρειδερίκης. Με την κατάργηση της βασιλείας από το δημοψήφισμα του 1974 το Ελληνικό Δημόσιο, και συγκεκριμένα η Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου, αποφάσισε την εκποίησή του με πλειοδοτικό διαγωνισμό. Αγοράστηκε από την οικογένεια Χατζηιωάννου (ιδιοκτήτες της εταιρίας EasyJet), έναντι 316.000.000 δραχμών. Μέχρι σήμερα παραμένει εγκαταλελειμμένο.

Φάρος Ψυχικού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Φάρος Ψυχικου

Η περιοχή ονομάστηκε έτσι από έναν φανό κυκλοφορίας οχημάτων που βρισκόταν επί της Λεωφόρου Κηφισίας μέχρι τα χρόνια του Μεσοπολέμου. Στον φάρο προσέκρουσε αυτοκίνητο και προκλήθηκε θανατηφόρο δυστύχημα το 1933 και έκτοτε δεν επανατοποθετήθηκε. Ο όρος αναφέρεται και στην περιοχή απέναντι από τη Λεωφόρο, η οποία ανήκει στο Νέο Ψυχικό. [8]

Κολλέγιο Αθηνών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Κολλέγιο Αθηνών

Το Κολλέγιο Αθηνών και το Κολλέγιο Ψυχικού είναι ελληνικά σχολεία του Ελληνο-Αμερικανικού Εκπαιδευτικού μη Κερδοσκοπικού Ιδρύματος, ΕΕΙ παλαιότερα και Κολλέγιο Αθηνών σήμερα, της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, το οποίο και ιδρύθηκε το 1925, δηλαδή μόλις δύο χρόνια μετά από την έναρξη των εργασιών για τη χάραξη του Ψυχικού.

Ιδρύθηκε από μία ομάδα φωτισμένων Ελλήνων με πρωτεργάτες τον Εμμανουήλ Μπενάκη και τον Στέφανο Δέλτα και με την υποστήριξη Αμερικανών φιλελλήνων, και εγκαινιάστηκε το 1928 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο.

Βρίσκεται στο Ψυχικό στα όρια με τη Φιλοθέη και σήμερα κατατάσσεται στα καλύτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ελλάδας.

Ιερός Ναός Άγιου Δημητρίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιερός Ναός του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται στην Λεωφόρο Δημοκρατίας και είναι αφιερωμένος στον πολιούχο του Ψυχικού, τον Άγιο Δημήτριο. Κτίστηκε από τον μηχανικό Θ. Κυριακίδη σε μελέτη και σχέδια του βυζαντινολόγου Α. Ορλάνδου, μεταξύ του 1929 και του 1930. Ο ρυθμός του είναι εγγεγραμμένος σταυροειδής με τρούλο και είναι κατασκευασμένος σύμφωνα με το πνεύμα της εποχής. Με τα χρόνια ο ναός σταδιακά επεκτάθηκε, με το Κωδωνοστάσιο να κατασκευάζεται το 1956, τις δύο υπόστυλες στοές το 1962 και το Παρεκκλήσιο το 1986. Στην αγιογράφηση του ναού συνέβαλαν πολλοί αγιογράφοι όπως ο Ν. Στρατούλης, Δ. Πελεκάσης, Δ. Κάφης, Γ. Μάλαμας, καθώς και οι νεότεροι Κοκκινίδης, ο αρχιμανδρίτης Ρωμανός Φωκάκης, ο Κωτσάκης και ο Παπαδάκης. [9]

Υπαίθρια Γλυπτοθήκη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Υπαίθρια Γλυπτοθήκη Ψυχικού βρίσκεται στην Πλατεία «Γιώργου Ζογγολόπουλου» στο Ψυχικό, επί της Λεωφόρου Δημοκρατίας δίπλα στον ναό του Αγ. Δημητρίου.[10] Είναι η μοναδική δημοτική υπαίθρια γλυπτοθήκη στην Ελλάδα που είναι αφιερωμένη στο έργο ενός καλλιτέχνη.[11][12] Στο χώρο βρίσκονται έξι μεγάλης κλίμακας γλυπτά του Ζογγολόπουλου (τα «Αλέξανδρος», «Ποσειδώνας», «Γλυπτό ΔΕΘ», «Ολυμπιακοί Κύκλοι», «Στήλη» και «Ειράνα») που καλύπτουν διαφορετικές χρονικές περιόδους της δημιουργίας του καλλιτέχνη και τοποθετήθηκαν μετά από παραχωρήσεις του Ιδρύματος Ζογγολόπουλου (παραχώρησε πέντε από τα γλυπτά) και του συλλέκτη Ζαχαρία Πορταλάκη (παραχώρησε τον «Αλέξανδρο»).[12][13]

Τουρκοβούνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Τουρκοβούνια όπως φαίνονται από τον Βράχο της Ακρόπολης
Κύριο λήμμα: Τουρκοβούνια

Τα Τουρκοβούνια ή Λυκοβούνια των Αθηνών είναι η υψηλότερη (από τη στάθμη της θάλασσας) και η πλέον εκτεταμένη λοφοσειρά στην κεντρική περιοχή του Λεκανοπεδίου της Αττικής. Χωρίζει, έτσι, το λεκανοπέδιο σε ανατολικό και δυτικό. Στην αρχαιότητα ονομάζονταν Αγχεσμός. Από το 1937 μέχρι το 1976 στα Τουρκοβούνια η εταιρία ΚΕΚΡΩΨ λειτουργούσε λατομείο και έτσι η γεωμορφολογία της περιοχής έχει, σε πολλά μέρη, καταστραφεί ανεπανόρθωτα. Αν και σήμερα το λατομείο έχει κλείσει, το βιομηχανικό στοιχείο παραμένει πολύ έντονο στη περιοχή. Εγκαταλελειμένα κτήρια, τσιμεντένιες δομές και απορρίμματα πολλών ειδών είναι διάσπαρτα στα Τουρκοβούνια, τα οποία ονομάζονται γι' αυτόν τον λόγο και Νταμάρια. Η εταιρία από το 1988 μέχρι και σήμερα βρίσκεται σε νομική διαμάχη με το Ελληνικό Δημόσιο και τον Δήμο Ψυχικού σχετικά με τη κυριότητα-εκμετάλλευση, των εκτάσων αυτών. [14]

Αρχιτεκτονική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το υψηλό εισοδηματικό επίπεδο των κατοίκων, ο χαμηλός συντελεστής δόμησης, καθώς και ο αυτηρά οικιστικός χαρακτήραςτου Ψυχικού, (απαγορεύονται τα γραφεία και τα καταστήματα), δημιούργησαν τις κατάλληλες συνθήκες ώστε στη περιοχή να κατασκευαστούν και σταδιακά να συγκεντρωθούν πολλές κατοικίες μεγάλου καλλιτεχνικού, ιστορικού και αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος, ξεκινώντας από τα μεσοπολεμικά χρόνια και φτάνοντας μέχρι και σήμερα. Ο χαρακτήρας κηπούπολης της περιοχής και η πολιτική ενάντια στην ανάπτυξη επαγγελματικών δραστηριοτήτων προστάτεψαν τις ιστορικές κατοικίες της συνοικίας από τις μαζικές κατεδαφίσεις και την έλευση των πολυκατοικιών, όπως συνέβη σε πολλές άλλες περιοχές του λεκανοπεδίου τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Στο Ψυχικό σήμερα βρίσκονται 75 διατηρητέα κτίρια (ΦΕΚ 12-4-2000), σε πανελλήνιο επίπεδο μοναδικά δείγματα ρυθμών της αστικής αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα. [15]

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Ψυχικό αντιπροσωπεύεται στον τομέα του αθλητισμού από την Α.Ε. Ψυχικού. Η Ένωση ιδρύθηκε το 1985 και διατηρεί επαγγελματικό τμήμα καλαθοσφαίρισης ανδρών που αγωνίζεται στην Α2 Εθνική. Εκτός αυτού, διατηρεί τμήματα καλαθοσφαίρισης όλων των ηλικιακών ομάδων, καθώς επίσης και ακαδημίες μίνι ποδοσφαίρου, πετοσφαίρισης, αντισφαίρισης, τάε κβον ντο, στίβου και γυμναστικής.

Επίσης τα πολυάριθμα ιδιωτικά σχολεία που βρίσκονται στο Ψυχικό, όπως το Κολλέγιο Αθηνών, το Κολλέγιο Ψυχικού, το Αρσάκειο και η Σχολή Μωραΐτη όλα τους διαθέτουν αξιοσέβαστες εγκαταστάσεις και προπονητές, με αποτέλεσμα να έχουν πολλές επιτυχίες σε μαθητικές αθλητικές διοργανώσεις.

Πρεσβείες - Προξενεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο Ψυχικό βρίσκεται ένας μεγάλος αριθμός πρεσβειών και προξενείων, μοναδικός σε όλη την Ελλάδα. Συγκεκριμένα βρίσκονται οι πρεσβείες των εξής χωρών:

Δήμαρχοι - Κοινοτάρχες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όλοι οι Κοινοτάρχες και Δήμαρχοι του Ψυχικού από το 1930 μέχρι σήμερα. Μεταξύ των ετών 1930-1982 αναφερόμαστε σε Κοινοτάρχες, αλλά μετά την αναγνώριση του Ψυχικού το 1982 ως ξεχωριστού Δήμου αναφερόμαστε σε Δημάρχους.

Θητεία Κοινοτάρχες και Δήμαρχοι Ψυχικού
1930 Εμμανουήλ Τσάκωνας - Πρώτος Κοινοτάρχης
1931 Χαράλαμπος Γλένης
1932-1934 Τάκης Καμάρας
1935 Κυριαζίδης Θεμιστοκλής
1935-1938 Χρήστος Θαλασσινός
1938-1941 Παναγιώτης Λυμπερόπουλος
1941-1943 Βασιλειάδης Γεράσιμος
1944-1947 Παναγιώτης Λυμπερόπουλος
1947-1951 Ιορδανίδης Κώστας
1951-1955 Νικόλαος Σερέπετζης
1955-1959 Χρήστος Θαλασσινός
1959-1963 Γεωργακόπουλος Σταύρος
1963-1967 Λινός Ζήσης
1967-1970 Χρήστος Θαλασσινός
1970-1973 Λουδοβίκος Γερομήτσος (διορισμένος από τη Χούντα)
1973-1974 Β. Μιχαήλ (διορισμένος από τη Χούντα)
1974-1982 Κωνσταντίνος Καπαγιαννίδης
1982-1986 Ιωάννης Χαραλάμπους - Πρώτος Δήμαρχος
1986-1994 Δημήτρης Μαναός
1994-2006 Ερωτόκριτος Νεόφυτος
2006-2010 Ειρήνη Κατσαρού
2011- Παντελής Ξυριδάκης

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έτος Πληθυσμός
1981 10,775
1991 10,592
2001 10,901
2011 9,529

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. (Ελληνικά) Hellenic Statistical Authority databases.
  2. https://www.philothei-psychiko.gov.gr/index.php/city/listed-buildings#
  3. Δικαίος Βαγιακάκος, Καταγωγή ονομάτων και τοπωνυμιών-Ψυχικό,Ιστορία Εικονογραφημένη, τχ.71 (Μάιος 1974),σελ.143
  4. Κέκροψ: Η εταιρεία που "έφτιαξε" το Π. Ψυχικό
  5. Κέκροψ: Στο προσκήνιο η έκταση των 300 στρεμμάτων στα λατομεία Ψυχικού
  6. Ιστορία Ψυχικού
  7. Αφιέρωμα: Φιλοθέη - Ψυχικό
  8. Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς. «Το άδοξο τέλος του Φάρου του Ψυχικού πριν από ογδόντα χρόνια». Ο Μικρός Ρωμηός. Ανακτήθηκε στις 31 Δεκ 2014.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  9. http://www.psychiko.gov.gr/index.php/city/culture/churches
  10. Ρηγόπουλος, Δημήτρης (2/3/2013). «Μια Κυριακή στην πλατεία Ζογγολόπουλου». kathimerini.gr. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ. Ανακτήθηκε στις 25/4/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  11. «Γλυπτοθήκη Ψυχικού». zongolopoulos.gr. Ίδρυμα Γεωργίου Ζογγολόπουλου. Ανακτήθηκε στις 25/4/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  12. 12,0 12,1 Λυμπεροπούλου, Κατερίνα (26/2/2013). «Γνωρίστε τον Γιώργο Ζογγολόπουλο». tovima.gr. Το Βήμα Online. Ανακτήθηκε στις 25/4/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  13. Καρουζάκης, Γιώργος (19/11/2010). «ΕΛΕΝΗ ΚΑΙ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΟΓΓΟΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΜΑΖΙ ΣΕ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ: «Χρωστάει» τις ομπρέλες στη γυναίκα του». enet.gr. Ελευθεροτυπία. Ανακτήθηκε στις 25/4/2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  14. Κέκροψ: Ο μαραθώνιος των αγωγών για τα Τουρκοβούνια
  15. https://www.philothei-psychiko.gov.gr/index.php/city/listed-buildings#

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]