Νίκαια Αττικής

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°58′N 23°39′E / 37.97°N 23.65°E / 37.97; 23.65

Νίκαια Αττικής
Πόλη
Γειτονιά στη Νίκαια
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Αττικής
Έκταση 7.249 τ.χλμ
Πληθυσμός 93.086 (απογραφή 2001)
Ταχυδρομικός κώδικας 184
Τηλεφωνικός κωδικός 210

Η Νίκαια, γνωστή και ως Νέα Κοκκινιά που είναι το παλιότερο όνομά της ή απλά Κοκκινιά, είναι μεγάλο προάστιο του Πειραιά και μέρος του πολεοδομικού συγκροτήματος Αθηνών. Ιστορικά είναι άμεσα συνδεδεμένη με την Παλαιά Κοκκινιά, η οποία είχε κατοικηθεί νωρίτερα.

Η Νίκαια ανήκει στις προσφυγικές εκείνες πόλεις που δημιουργήθηκαν μετά την Μικρασιατική καταστροφή του 1922 και έγινε η νέα πατρίδα των ξεριζωμένων προσφύγων της Μικράς Ασίας και μέχρι σήμερα την διακατέχει έντονα το Μικρασιατικό στοιχείο. Επίσης έχει αναγνωριστεί επίσημα ως μαρτυρική πόλη[1], με αφορμή τη βαρβαρότητα που υπέστη κατά την περίοδο της Κατοχής από τα κατοχικά στρατεύματα, στα γεγονότα που έμειναν γνωστά ως Μάχη της Κοκκινιάς και Μπλόκο της Κοκκινιάς αντίστοιχα.

Η Νίκαια βρίσκεται περίπου 4 χλμ βορειοδυτικά από το κέντρο του Πειραιά και 8 χλμ δυτικά του κέντρου της Αθήνας και γειτνιάζει βόρεια και βορειοανατολικά με τον Κορυδαλλό, νοτιοανατολικά και ανατολικά με τον Άγιο Ιωάννη Ρέντη, νότια με την Παλαιά Κοκκινιά, δυτικά και βορειοδυτικά με το Κερατσίνι και νοτιοδυτικά με τα Ταμπούρια. Έχει άριστη ρυμοτομία και στις κύριες οδούς συμπεριλαμβάνονται οι λεωφόροι Γρηγορίου Λαμπράκη και Πέτρου Ράλλη που συνδέονται μεταξύ τους και η λεωφόρος Θηβών.

Είσοδος στη Νίκαια από τη Λεωφόρο Γρηγορίου Λαμπράκη, στο ύψος του Γ' Νεκροταφείου Αθηνών

Με 93.086 κατοίκους, σύμφωνα με την Ελληνική απογραφή του 2001, είναι μία από τις μεγαλύτερες, σε πληθυσμό, περιοχές του πολεοδομικού συγκροτήματος της Αθήνας.

Η Νίκαια, έπειτα τη συνένωσή της το 2011 με τον γειτονικό δήμο του Αγίου Ιωάννη Ρέντη, αποτελεί τμήμα και έδρα του ευρύτερου Καλλικρατικού Δήμου Νίκαιας - Αγίου Ιωάννη Ρέντη.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την Μικρασιατική καταστροφή και τον ερχομό 1.500.000 Μικρασιατών προσφύγων, δημιουργούνται νέοι συνοικισμοί ανά διάφορες περιοχές της Ελλάδας, μεταξύ αυτών και στον Πειραιά, για την εγκατάσταση τους.

Έπειτα από απόφαση της Ελληνικής κυβέρνησης το 1922, απαλλοτριώνονται οικόπεδα για τη δημιουργία συνοικισμών και στις 18 Μαρτίου 1923[2][2] το Ταμείο Περιθάλψεως Προσφύγων εγκαινίασε τον συνοικισμό της Νέας Κοκκινιάς. Στον συνοικισμό, οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν ήταν καταγόμενοι από διάφορα μέρη της Μικράς Ασίας όπως Σμύρνη, Μαγνησία, Βιθυνία, Μούγλα, Τραπεζούντα, Ικόνιο [2]., εξ' αυτών κατά πλειοψηφία ήταν ελληνικής καταγωγής[3], ωστόσο όμως σε εξίσου μεγάλο βαθμό ήταν και αρμενικής καταγωγής.

Ανατέθηκε στον μηχανικό Διονύσιο Κόκκινο να ετοιμάσει τα σχέδια του προσφυγικού συνοικισμού, ενώ από το 1924 το έργο ανέλαβε να αποπερατώσει η Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων[2]. Σε έκταση 750.000 ανεγέρθηκαν περί τις 1000 οικίες διώροφες ή μονοκατοικίες που σε αυτές αμέσως στεγάστηκαν 50.000 πρόσφυγες[2]. Για την κατασκευή των κατοικιών στα τοιχία χρησιμοποιήθηκαν λίθοι, μπετόν αρμέ για τα πατώματα και κεραμίδια γαλλικού τύπου για τις σκεπές[2]. Η αξία της κάθε οικίας ανέρχεται στις 70.000 δρχ και όποιος πρόσφυγας επιθυμούσε κατέβαλε 7.000 δρχ και είχε την δυνατότητα να το αποπληρώσει σε 15 έτη[2]. Για την δημιουργία του συνοικισμού δαπανήθηκαν 80,279,302 δρχ και στο αρχικό σχέδιο προβλεπόταν δημόσια κτίρια όπως νοσοκομείο, αστυνομία, εκκλησία κτλ τα οποία κατασκευάστηκαν σε δεύτερη φάση με άλλο δάνειο[2].

Στους δρόμους του νεοσύστατου συνοικισμού δόθηκαν πόλεων και οικισμών της Μικράς Ασίας και του Πόντου όπως Προύσσα, Καισάρεια, Λαοδίκεια, Μαγνησία, Έφεσος, Ιωνία, Κυδωνιών (από το 1939 Πέτρου Ράλλη), Μαινεμένη, Βιθυνία, Νικομήδεια, Αττάλεια, Ταρσός, Φρυγία κ.α., ενώ σε ένδειξη ευγνωμοσύνης, η κεντρική οδός του συνοικισμού έλαβε το όνομα του Προέδρου του Ταμείου Περιθάλψεως Προσφύγων Επαμεινώνδα Χαρίλαου, ενώ έτερη κεντρική οδός του Προέδρου της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων Χένρυ Μοργκεντάου (σήμερα Κώστα Γέμελου)[4].

Από το 1926 στο συνοικισμό λειτουργούσε Χαμάμ, με ονομασία "Μικρά Ασία", του οποίου η διαδικασία της ανέγερσης ξεκίνησε μόλις το 1923, από τον Αρμένιο αρχιτέκτονα Αρτίν Παλατζιάν[5]. Το 1926 με πρωτοβουλία της φιλανθρωπικής οργάνωσης των “Aμερικανίδων Κυριών’’ στήθηκε νοσοκομείο, το οποίο παρά τις βασικές ελλείψεις, λειτούργησε μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του '30.

Διοικητικά, ο συνοικισμός μέχρι και το 1933 υπαγόταν στο Δήμο Πειραιά, όταν τον Ιανουάριο του 1934 διαχωρίστηκε και δημιουργήθηκε ο αυτόνομος Δήμος Νέας Κοκκινιάς, με πρώτο δήμαρχο τον Στυλιανό Κοραή. Τον Σεπτέμβριο του 1940 η πόλη μετανομάστηκε σε Νίκαια και κατόπιν ο δήμος σε Δήμο Νίκαιας[6]. Για τη μετονομασία, ο Δήμος επί δημαρχίας τότε Ιωάννου Μήλιου, είχε προκυρήξει από τον Οκτώβριο του 1939, πανελλήνιο διαγωνισμό με χρηματικά έπαθλα, με τον όρο όμως τα προταθέντα ονόματα να είναι από ιστορικές περιοχές της Μικράς Ασίας, του Πόντου και της Θράκης[7]. Στον διαγωνισμό συμμετείχαν 415 πολίτες απ' όλη την Ελλάδα, ακόμα και ομογενείς οι οποίοι έστειλαν την πρότασή τους. Μερικά από τα προταθέντα ονόματα ήταν τα Τροία, Φρυγία, Βασιλειάς, Φοινίκη, Ανατολή, Τραπεζούντα κ.α.. Τελικά υπερίσχυσε το Νίκαια, σε ανάμνηση της Νίκαιας της Βιθυνίας στη Μικρά Ασία, το οποίο είχαν προτείνει 56 άτομα[8], μεταξύ των οποίων ο Ιωάννης Μελάς (δικηγόρος, ερευνητής-συγγραφέας και μετέπειτα βουλευτής Πειραιά, δήμαρχος Νίκαιας και υπουργός Οικονομίας).

Από τα πρώτα χρόνια και πριν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο στον προσφυγικό συνοικισμό της Νέας Κοκκινιάς λειτουργούσαν εργοστάσια ταπητουργίας, πλινθο-κεραμοποιίας, χρωματουργίας και διάφορα ασβεστουργεία, βαμβακουργεία, υποδηματοποιεία, υφαντουργεία, πλεκτήρια, κουφετοποιεία, κ.ά., όπου εργάζονταν το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού των προσφύγων. Στο συνοικισμό λειτούργησαν καταστήματα οπως εμποροραφεία, κουρεία, πηλοποιεία, οινοζυθοπωλεία, χαλβατζίδικα, μαγειρεία, παντοπωλεία, κρεοπωλεία, εστιατόρια, ταβέρνες, καταστήματα λευκών ειδών, κ.λ.π..

Κατα τη διάρκεια της Κατοχής της Ελλάδας η Νίκαια, γνώρισε την βαρβαρότητα και μισαλλοδοξία των Γερμανών κατακτητών. Αρχικά, τον Μάρτιο του 1944, δέχθηκε επίθεση, με την αντίσταση της προσφυγικής πόλης να χαρακτηρίζεται «Μάχη της Κοκκινιάς» και λίγο αργότερα, στις 17 Αυγούστου 1944 ακολούθησε ως αντίποινα της ηρωϊκής αυτής αντίστασης, η εκτέλεση δεκάδων πολιτών στη μάντρα ενός ανενεργού ταπητουργείου πίσω από την Οσία Ξένη και σε διάφορα άλλα σημεία της πόλης και χαρακτηρίστηκε «Μπλόκο της Κοκκινιάς».

Μεταπολεμικά η Νίκαια άρχισε να αστικοποιείται και να αναπτύσεται ολοένα και περισσότερο. Στις βορειότερες περιοχές της πόλης, από τη δεκαετία του '50 και του '60, έδρευσαν σε ιδιόκτητα έδαφη, λατομεία, αυτά του Σελεπίτσαρι και του Καραμπίνη. Τα εδάφη αυτά, πολύ αργότερα και ενώ τα λατομεία ήταν πλέον ανενεργά, ο δήμος τα αγόρασε και οικοδόμησε αθλητικούς και πολιτιστικούς χώρους.

Σύγχρονη Νίκαια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άλσος Βώκου στη Νίκαια

Ο σημερινός επισκέπτης της Νίκαιας μπορεί να επισκεφτεί διάφορα μέρη που αναδεικνύουν την πρόσφατη της ιστορία όπως τα προσφυγικά τετράγωνα και το ανακαινισμένο Λουτρό - (Χαμάμ), δίνοντας μια εικόνα για το πως ζούσαν οι πρώτοι πρόσφυγες που την κατοίκησαν μετά το 1922.

Επίσης μέρη ιδιαίτερης τοπικής σημασίας όπως το Πάρκο Σελεπίτσαρι με το Κατράκειο Θέατρο και τις εμβληματικές εγκαταστάσεις του Ολυμπιακού Γυμναστηρίου Άρσης Βαρών, τον πλούσιο σε βλάστηση Λόφο της Δεξαμενής, τον Δημοτικό Κήπο με το ανοιχτό θέατρο (Κηποθέατρο) και το Άλσος Βώκου.

Η Μάντρα Μπλόκου της Κοκκινιάς, μνημειακός χώρος

Στη Νίκαια επίσης υπάρχουν μνημειακά μέρη που μπορεί κανείς να επισκεφτεί και που αναδεικνύουν την αντίσταση και τα γεγονότα που έλαβαν χώρο κατά τη διάρκεια της Κατοχής, όπως τον μνημειακό χώρο με το μουσείο της «Μάντρας Μπλόκου της Κοκκινιας», την ιστορική Πλατεία 17ης Αυγούστου με το ορειχάλκινο μνημείο του Ηρώου των Πεσόντων για το Μπλόκο της Κοκκινιάς, την Πλατεία Δαβάκη με τα μνημεία για τη Μάχη της Κοκκινιάς, το Μνημείο των Πεσόντων στο Γ' Νεκροταφείο Αθηνών και το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης.



Τέλος, στη Νίκαια επίσης υπάρχει πλήθος ορθόδοξων εκκλησιών, καθώς και η Ιερή Μητρόπολη, μια εκ των Μητροπόλεων της Εκκλησίας της Ελλάδας. Πιο σημαντικές εκκλησίες είναι ο Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Νικολάου και ο Ιερός Ναός Οσίας Ξένης στο κέντρο της πόλης και ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου, οι οποίες είναι και οι παλαιότερες εκκλησίες της Νίκαιας. Ακόμα υπάρχουν και ο Ιερός Ναός Γεννήσεως Θεοτόκου (Παναγίτσα), ο Ιερός Ναός Ευαγγελίστριας, ο Ιερός Ναός Αγίας Τριάδας, ο Ιερός Ναός Τριών Ιεραρχών κ.α.. Επίσης υπάρχει και αρμενική ορθόδοξη εκκλησία, ο εμβληματικός Ιερός Ναός Αγίου Ιακώβου ("Σουρπ Αγκόπ")[9], η οποία είναι από τις παλαιότερες στην Ελλάδα.

Συνοικίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Νίκαια αποτελείται από 4 μεγάλες ιστορικές συνοικίες[10].

  • Συνοικία I (Άνω Νεάπολη - Νεάπολη)
  • Συνοικία II (Νεάπολη - Προσφυγικά)
  • Συνοικιά III (Χαλκηδόνα - Προσφυγικά - Άσπρα Χώματα)
  • Συνοικία IV (Άσπρα Χώματα)

Συγκοινωνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λεωφορείο δημοτικής συγκοινωνίας Νίκαιας στο Νεκροταφείο Σχιστού, τερματισμός του δρομολογίου

Η Νίκαια εξυπηρετείται από αρκετές αστικές γραμμές λεωφορείων ΟΑΣΑ που τη συνδέουν με την Αθήνα και τον Πειραιά. Πιο συγκεκριμένα εξυπηρετείται απο τις γραμμές Β18 Ομόνοια - Πέραμα (Μέσω Πέτρου Ράλλη), Γ18 Ομόνοια - Πέραμα (Μέσω Γρ. Λαμπράκη), 703 Πειραιάς - Αγ. Ανάργυροι - Αγ. Ελευθέριος (Μέσω Θηβών), 750 Αττικό Νοσοκομείο - Στ. Μετρό Αιγάλεω - Νίκαια, 801 Πειραιάς - Παλάσκα (Χαϊδάρι), 802 Πειραιάς - Δάσος Α' (Μέσω Λεωφόρου Αθηνών), 803 Πειραιάς - Δάσος Β' (Μέσω Ιεράς Οδού), 804 Πειραιάς - Δαφνί, 809 Σχιστό - Κορυδαλλός - Πειραιάς Α', 810 Σχιστό - Κορυδαλλός - Πειραιάς Β', 814 Σχιστό - Καραβάς - Πειραιάς, 820 Κερατσίνι - Στ. Μετρό Αιγάλεω, 827 Πειραιάς - Γ' Νεκροτ. - Άσπρα Χώματα, 828 Πειραιάς - Άσπρα Χώματα - Γ' Νεκροτ., 830 Αγία Βαρβάρα - Πειραιάς, 831 Πειραιάς - Αιγάλεω, 845 Πειραιάς - Ελευσίνα, 860 Παλ. Φάληρο - Κρατ. Νίκαιας -Σχιστό Κερατσινίου, 909 Αγ. Βασίλειος - Αγ. Σοφιά - Κρατ. Νίκαιας, 800 Νίκαια - Πειραιάς, 846 Νεάπολη - Πειραιάς Α', 847 Νεάπολη - Πειραιάς Β', 848 Νεάπολη - Χαραυγή, 852 Νεάπολη - Στ. Μετρό Αιγάλεω, 824 Νεάπολη - Αγ. Αντώνιος - Πειραιάς Α', 825 Νεάπολη - Αγ. Αντώνιος - Πειραιάς Β' και της γραμμής 21 Νίκαια - Πέτρου Ράλλη - Ομόνοια του τρόλλεϋ.

Από το 2012, ξεκίνησαν έργα για την εγκατάσταση σταθμού Μετρό στο κέντρο της πόλης, επί της Πλατείας Ελευθερίου Βενιζέλου, έναντι Μητροπολίτικου Ναού Αγίου Νικολάου, ως επέκταση της Γραμμής 3 (Πειραιάς - Αεροδρόμιο).

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για τον αθλητισμό και τις αθλητικές εγκαταστάσεις του Δήμου Νίκαιας υπεύθυνοι είναι ο Αθλητικός Οργανισμός Δήμου Νίκαιας και ο οργανισμός Γυμναστήρια - Γήπεδα Νίκαιας. Από το 2011 υπεύθυνος είναι ο Αθλητικός Οργανισμός Δήμου Νίκαιας- Αγίου Ιωάννη Ρέντη.

Αθλητικές εγκαταστάσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γυμναστήρια - Γήπεδα Νίκαιας:

  • Το Δημοτικό Αθλητικό Κέντρο Νίκαιας "Πλάτων" (ΔΑΚ Νίκαιας "Πλάτων"), το οποίο περιλαμβάνει τις παρακάτω εγκαταστάσεις:
  1. Κλειστό κολυμβητήριο
  2. Κλειστό γήπεδο καλαθοσφαίρισης, χωρητικότητας 2.000 θέσεων.
  3. Ανοιχτά γήπεδα καλαθοσφαίρισης
  4. Ανοιχτό γήπεδο αντισφαίρισης
  5. Ανοιχτό γήπεδο χειροσφαίρισης

Αθλητικός Οργανισμός Δήμου Νίκαιας:

  • Το 1ο Κλειστό Γυμναστήριο Νίκαιας, χωρητικότητας 250 θέσεων.
  • Το Δημοτικό Γήπεδο Νίκαιας "Παντελής Νικολαΐδης", χωρητικότητας 2.000 θέσεων.
  • Την Αίθουσα Γυμναστικής στο Πολιτιστικό Κέντρο "Μάνος Λοΐζος", το οποίο βρίσκεται επί της λεωφόρου Θηβών.
  • Το 2ο Κλειστό Γυμναστήριο Νίκαιας, χωρητικότητας 250 θέσεων.

Αθλητικοί σύλλογοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Α.Ο. Πίνδος Νίκαιας
  • Π.Σ. Κρόνος Νίκαιας
  • Ορειβατικός Φυσιολατρικός Όμιλος Νίκαιας
  • Α.Σ. Όμηρος Νίκαιας

Δήμαρχοι Νίκαιας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δήμαρχοι Νίκαιας από το 1934 έως το 1967:

  • Στυλιανός Κοραής (Πρώτος Δήμαρχος Νέας Κοκκινιάς), Κωνσταντίνος Θεοφανίδης, Ιωάννης Μήλιος, Σ. Πάνος, Ιωάννης Μελάς, Κουτρουμπάκης, Θεώδορος Αμυραδάκης, Δημήτριος Καρακουλουξής, Νικόλαος Ντουντουλίδης κ.α.

Δήμαρχοι Νίκαιας από το 1967 έως το 1974:

Δήμαρχοι Νίκαιας από το 1974 έως το 2011:

  • Κωνσταντίνος Κατσαφάνας ΚΚΕ Πρώτος Δήμαρχος Νικαίας μετά την μεταπολίτευση.
  • Στέλιος Λογοθέτης ΚΚΕ 1978 - 1990
  • Βαρβάρα (Βέρα) Νικολαϊδου ΚΚΕ 1990 - 1994
  • Βασίλης Τράπαλης ΠΑΣΟΚ - ΣΥΝ 1994 - 2002
  • Στέλιος Μπενετάτος ΚΚΕ 2002 - 2011

Το 2010 μετά από συνέχιση του νομοσχεδίου Καποδίστρια 2 από την Νέα Δημοκρατία το ΠΑΣΟΚ άλλαξε την ονομασία του νομοσχεδίου για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και έτσι ο Δήμος Νίκαιας ενώθηκε με τον Δήμο Αγίου Ιωάννη Ρέντη και μετονομάστηκε σε Καλλικρατικό Δήμο Νίκαιας - Αγίου Ιωάννη Ρέντη και την διοίκηση, μετά τις Αυτοδιοικητικές εκλογές του 2010, όπου νικητής του δεύτερου γύρου των εκλογών ήταν ο Δήμαρχος του Αγίου Ιωάννη Ρέντη Γιώργος Ιωακειμίδης.

Δήμαρχος Δήμου Νίκαιας - Αγίου Ιωάννου Ρέντη :

Αδελφοποιημένες πόλεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Νίκαια είναι αδελφοποιημένη με τις παρακάτω πόλεις:

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μεγάλο Πειραϊκό Λεύκωμα, Χρήστου Πατραγά, Εκδόσεις Μυτιληναίος, Πειραιάς,2004

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]