Νέα Φιλαδέλφεια

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 38°2′6″N 23°44′17″E / 38.03500°N 23.73806°E / 38.03500; 23.73806

Αυτό το λήμμα αφορά το προάστιο της Αθήνας. Για άλλες σύγχρονες ή αρχαίες τοποθεσίες με το ίδιο όνομα, δείτε: Φιλαδέλφεια.
Νέα Φιλαδέλφεια Αττικής
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Νέα Φιλαδέλφεια Αττικής
38°2′6″N 23°44′17″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Νέας Φιλαδέλφειας - Νέας Χαλκηδόνας
Υψόμετρο110 μέτρα
Πληθυσμός25.198 (2021)[1]
Ταχ. κωδ.143 xx
Τηλ. κωδ.210
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)
ΙστότοποςΕπίσημος ιστότοπος
Commons page Σχετικά πολυμέσα
ΗΡΩΟ ΝΕΑΣ ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑΣ

Η Νέα Φιλαδέλφεια είναι έδρα του Δήμου Νέας Φιλαδέλφειας - Νέας Χαλκηδόνας, ο οποίος εντάσσεται στην περιφέρεια του Κεντρικού Τομέα της Αθήνας στην Αττική.[2] Στην απογραφή του 2011 η Δημοτική Ενότητα Νέας Φιλαδέλφειας είχε 25.284 κατοίκους.[3]

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περιοχή της Νέας Φιλαδέλφειας βρίσκεται στα βορειοδυτικά προάστια της Αθήνας. Συνορεύει με τους δήμους Αχαρνών και Μεταμόρφωσης από τη βόρεια πλευρά, με το δήμο Αγίων Αναργύρων - Καματερού από τη δυτική πλευρά, με το δήμο Νέας Ιωνίας από την ανατολική πλευρά και με το δήμο Αθηναίων από τη νότια πλευρά. Έχει έκταση 2 τ.χλμ. και μέσο υψόμετρο 110 μέτρα.

Ιστορικά Στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πύλη του Άλσους Νέας Φιλαδελφείας προς την οδό Αδάνων

Το προηγούμενο όνομα της Νέας Φιλαδέλφειας ήταν Ποδονίφτης, από το ομώνυμο ρέμα που τη διαρρέει.[4] Καταγράφεται ξεχωριστά το 1897 με 18 κατοίκους. Μέχρι την εγκατάσταση των προσφύγων ήταν μια καθαρά αγροτική περιοχή που απλωνόταν και στη σημερινή Νέα Χαλκηδόνα, με πολλές μικρές αγροικίες και συνολικό πληθυσμό 110 κατοίκων το 1920, που προέρχονταν από το γειτονικό Μενίδι.[5]

Στην περιοχή του Κόκκινου Μύλου υπήρχαν πολλοί μύλοι, που τροφοδοτούνταν με νερό από τον Κηφισό.

Το 1924 η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων ξεκίνησε την οικοδόμηση του προσφυγικού συνοικισμού, προκειμένου να δώσει στέγη σε πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Τον Ιούλιο του 1927 εγκαταστάθηκαν οι πρώτες οικογένειες Μικρασιατών από τα προσφυγικά των Αμπελοκήπων, μετά από μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε τις παράγκες όπου έμεναν. Τους παραχωρήθηκαν καινούργια διαμερίσματα στον συνοικισμό που οικοδομήθηκε πάνω στα πρότυπα προσφυγικής κηπούπολης.[6] Τα νέα σπίτια ήταν κεραμοσκεπή με μικρό κήπο το καθένα.

Οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες κατάγονταν κυρίως από τη Σμύρνη και δευτερευόντως από την Κωνσταντινούπολη και τα Βουρλά της Ιωνίας.[5] Μεγάλο ποσοστό των σημερινών κατοίκων είναι απόγονοι των πρώτων οικιστών της Νέας Φιλαδέλφειας.[7]

Ως Νέα Φιλαδέλφεια αναφέρεται επίσημα το 1928 να προσαρτάται στο δήμο Αθηναίων[8]. Ονομάστηκε έτσι σε ανάμνηση της πόλης «Φιλαδέλφεια» της Μικράς Ασίας.[9]

Τα πρώτα χρόνια δεν υπήρχε ρεύμα, ύδρευση, σχολεία, δρόμοι, πλατείες ή συγκοινωνία. Ο συνοικισμός χτίστηκε από το Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας σε απαλλοτριωμένη έκταση, που ανήκε στον Πανάγιο Τάφο, την επονομαζόμενη Δονοράδες.

Στα επόμενα χρόνια αναπτύχθηκε η βιομηχανία: λειτούργησαν τα εκκοκκιστήρια «Α.Ε. Ελληνικά Κλωστήρια Υιών Τεγόπουλου» ή «Βαμβακουργία Φιλαδέλφειας»,[10] τα υφαντήρια «Έσπερος»[11] και η «Εριουργία Μπριτάννια».[11] Από αυτά έχουν χαρακτηριστεί μνημεία η καμινάδα του πρώην εργοστασίου «Μπριτάννια» και το κέλυφος του κυρίως κτηρίου, της καμινάδας και του λεβητοστασίου του πρώην εργοστασίου «Βαμβακουργία»[12].

Μεταπολεμικά η Νέα Φιλαδέλφεια αναδείχτηκε το 1947 σε Δήμο.[9] Την εποχή της έξαρσης του φαινόμενου της αντιπαροχής ο πυρήνας της δεν επηρεάστηκε διατηρώντας τη φυσιογνωμία της πόλης.[13] Μετά από το σεισμό του 1999 και το πλήγμα που δέχτηκε, ο ιστορικός προσφυγικός συνοικισμός προστατεύεται ως παραδοσιακός με προεδρικό διάταγμα[14]. Το 2001 το κτίριο ιδιοκτησίας Φωτεινής Ζαφειροπούλου, στην οδό Μοσχονησίων 8, χαρακτηρίστηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο και ως έργο τέχνης[15].

Άλσος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Άλσος της Νέας Φιλαδέλφειας παραμένει σημαντικός πνεύμονας πρασίνου της περιοχής και ένας από τους μεγαλύτερους της Αθήνας, με πλούσια ορνιθοπανίδα. Η δημιουργία του Άλσους άρχισε το 1914, τον Φεβρουάριο του 1956 εγκρίθηκε η κατασκευή λίμνης, το 1959 θεμελιώθηκε ο δημοτικός κινηματογράφος που βρίσκεται στην είσοδό του και το 1976 δημιουργήθηκε το Τουριστικό Περίπτερο. Από το 1955 έως το 1996 λειτούργησε υποτυπώδης Ζωολογικός Κήπος. Στον χώρο του άλσους φιλοξενείται και το γραφικό εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής. Το Άλσος καλύπτει έκταση περίπου 420 στρεμμάτων[16].

Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Νέα Φιλαδέλφεια βρίσκεται και το Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού «Φιλιώ Χαϊδεμένου», το οποίο εγκαινίασε το 1999 ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.Το μουσείο στεγάζει ιστορικά κειμήλια από τη Μικρά Ασία, όπως φορεσιές, βιβλία, έγγραφα, χρηστικά αντικείμενα, τα οποία δώρισαν Μικρασιάτες. Η περισυλλογή των κειμηλίων άρχισε το 1991 με τη φροντίδα της Μικρασιάτισσας Φιλιώς Χαϊδεμένου.[17][18] Το Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού στεγάζεται στο ΠΠΙΕΔ (Παγκόσμιο Πολιτιστικό Ίδρυμα του Ελληνισμού της Διασποράς). Στο χώρο αυτό υπάρχει επίσης συνεδριακός χώρος & χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων, γραφεία, Βιβλιοθήκη, οργανωμένοι χώροι αποθήκευσης εκθεμάτων, αίθουσα σεμιναρίων και εκπαίδευσης ενώ στον προαύλιο χώρο υπάρχει μικρό αμφιθέατρο εκδηλώσεων.

Παγκόσμιο Πολιτιστικό Ίδρυμα Ελληνισμού Διασποράς

Εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Νέα Φιλαδέλφεια έχει οκτώ Δημοτικά σχολεία, τρία Γυμνάσια, τρία γενικά Λύκεια και δυο επαγγελματικά Λύκεια.Τώρα (από τις αρχές του 2019) κτίζεται ένα νέο σχολικό συγκρότημα που βρίσκεται απέναντι από το μεγάλο σχολικό συγκρότημα του πρώην Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου. Το 2022 παραδόθηκε προς χρήση και λειτουργεί το 3ο Λύκειο και από τον Σεπτέμβριο του 2023 αναμένεται να παραδοθεί προς χρήση και να λειτουργήσει και το 3ο Γυμνάσιο της πόλης.

Συγκοινωνίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1931 η Νέα Φιλαδέλφεια συνδέθηκε με την Αθήνα με γραμμή λεωφορείου, ενώ μετά από λίγα χρόνια λειτούργησε η σιδηροδρομική σύνδεση της περιοχής με το κέντρο της Αθήνας και τον Πειραιά, μέσω της σιδηροδρομικής γραμμής Λαυρίου - Αγίων Αναργύρων. Μελλοντικά προβλέπεται σταθμός μετρό της γραμμής 4 κοντά στο γήπεδο της ΑΕΚ[19].

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ΑΕΚ ιδρύθηκε στο κέντρο της Αθήνας το 1924 και μετακόμισε στη Νέα Φιλαδέλφεια κατά τον πρώτο εποικισμό του συνοικισμού προσφύγων της Νέας Φιλαδέλφειας το καλοκαίρι του 1927. Είναι μια από της ιστορικότερες ομάδες της Ελλάδας. Το στάδιο Νίκος Γκούμας φιλοξενούσε την ΑΕΚ από το 1930, αλλά έχοντας υποστεί κάποιες ζημιές από το σεισμό του 1999 το στάδιο κατεδαφίστηκε το 2003, έχοντας συνεχίσει τη λειτουργία του με κάποιους περιορισμούς το διάστημα 1999-2003. Η ΑΕΚ από τότε χρησιμοποιούσε ως έδρα το Ολυμπιακό στάδιο (Ο.Α.Κ.Α). Από τον Οκτώβριο του 2022, αγωνίζεται στο καινούργιο γήπεδο στην Νέα Φιλαδέλφεια με την επωνυμία Αγιά Σοφιά.

Ο Ιωνικός Νέας Φιλαδέλφειας ιδρύθηκε το 1930.[20] Αργότερα ιδρύθηκαν επίσης ο ΑΟΝΦ και άλλα σωματεία.

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έτος Πληθυσμός
1981 25.320
1991 25.261
2001 24.112
2011 25.734
2021 25.198

Κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Νέα Φιλαδέλφεια παρουσιάζει Μεσογειακό κλίμα με ήπιους χειμώνες και εξαιρετικά θερμά καλοκαίρια. Η περιοχή της Νέας Φιλαδέλφειας φημίζεται για τα πολύ ζεστά καλοκαίρια και σύμφωνα με την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Ε.Μ.Υ) σημειώνει την υψηλότερη μέση μέγιστη θερινή θερμοκρασία στην επικράτεια για την περίοδο 1955 - 1997.[21] Στις 26 Ιουνίου 2007 ο Α.Μ.Σ Φιλαδέλφεια της Ε.Μ.Υ σημείωσε 47.5 °C [22] τιμή η οποία είναι Ευρωπαϊκό ρεκόρ για τον μήνα Ιούνιο.[23][24] Για την νεότερη περίοδο 1991-2020 η Νέα Φιλαδέλφεια σημειώνει μέση μέγιστη θερμοκρασία Ιουλίου τους 34.9°C ενώ για τον ΑΜΣ φτάνει τους 35.4°C.[25]

Κλιματικά δεδομένα Νέας Φιλαδέλφειας (1955-2010)
Μήνας Ιαν Φεβ Μάρ Απρ Μάι Ιούν Ιούλ Αύγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ Έτος
Μέση Μέγιστη °C (°F) 12.6 13.6 16.0 20.3 26.2 31.4 33.8 33.6 29.2 23.5 18.1 14.1 22,70
Μέση Μηνιαία °C (°F) 8.8 9.3 11.3 15.3 21.0 26.0 28.3 27.8 23.4 18.4 13.7 10.2 17,79
Μέση Ελάχιστη °C (°F) 5.4 5.5 6.9 9.9 14.2 18.7 21.3 21.2 17.6 13.8 10.0 6.9 12,62
Υετός mm (ίντσες) 53,9 43 41,8 28,5 20,5 9,1 7 6,7 19,4 48,8 61,9 71,2 411,8
Πηγή: http://www.hnms.gr [26]



Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ελληνική απογραφή 2021.
  2. «Γενικά στοιχεία | Δήμος Νέας Φιλαδέλφειας - Νέας Χαλκηδόνας». www.dimosfx.gr. Ανακτήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  3. «Η Πόλη». ΠΠΙΕΔ | Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2023. 
  4. «Ποδονίφτης». Η Εφημερίδα των Συντακτών. 22 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουνίου 2023. 
  5. 5,0 5,1 «Η Πόλη». ΠΠΙΕΔ | Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2023. 
  6. Τούση, Ευγενία (2014). Ο αστικός χώρος ως πεδίο μετασχηματισμών υπό το πρίσμα του προσφυγικού ζητήματος: η περίπτωση της ευρύτερης περιοχής Αθήνας - Πειραιά. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ). Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών. Τομέας Πολεοδομίας και Χωροταξίας, σελ. 50. http://hdl.handle.net/10442/hedi/42796. 
  7. Τούση, Ευγενία (2014). Ο αστικός χώρος ως πεδίο μετασχηματισμών υπό το πρίσμα του προσφυγικού ζητήματος: η περίπτωση της ευρύτερης περιοχής Αθήνας - Πειραιά. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ). Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών. Τομέας Πολεοδομίας και Χωροταξίας, σελ. 189-90. http://hdl.handle.net/10442/hedi/42796. 
  8. «Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών». ΕΕΤΑΑ. Ανακτήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2019. 
  9. 9,0 9,1 «Ιστορία – Δήμος Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας». dimosfx.gr. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2023. 
  10. Μαυράκης, Γιώργος (22 Μαρτίου 2018). «ΒΑΜΒΑΚΟΥΡΓΙΑ ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑΣ». «Η Νέα Ιωνία στον Μεσοπόλεμο. 1922-1941», Χάρης Σαπουντζάκης-Λουκάς Χριστοδούλου, εκδ. Ενωση Σπάρτης Μ. Ασίας, Αθήνα 2013. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2023. 
  11. 11,0 11,1 «Περίπατος στην πόλη». ΠΠΙΕΔ | Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2023. 
  12. «ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». listedmonuments.culture.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Νοεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2019. 
  13. Τούση, Ευγενία (2014). Ο αστικός χώρος ως πεδίο μετασχηματισμών υπό το πρίσμα του προσφυγικού ζητήματος: η περίπτωση της ευρύτερης περιοχής Αθήνας - Πειραιά. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ). Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών. Τομέας Πολεοδομίας και Χωροταξίας, σελ. 89. http://hdl.handle.net/10442/hedi/42796. 
  14. ««Ομορφη πόλη», στη Νέα Φιλαδέλφεια, Του Γιωργου Λιαλιου | Kathimerini». www.kathimerini.gr. Ανακτήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2019. 
  15. «ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». listedmonuments.culture.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2019. 
  16. «Το Άλσος | Δήμος Νέας Φιλαδέλφειας - Νέας Χαλκηδόνας». www.dimosfx.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Φεβρουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2019. 
  17. «Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού "Φιλιώ Χαϊδεμένου"». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Σεπτεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 16 Μαρτίου 2018. 
  18. Σίγησε η φωνή-καταγγελία για τη Μικρασιατική Καταστροφή – σε ηλικία 107 ετών έφυγε από τη ζωή η Φιλιώ Χαϊδεμένου - Καθημερινή 07.06.2007
  19. «Μια ανάσα απ' την «Αγια-Σοφιά – Opap Arena» θα φτάσει το μετρό». Ανακτήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2021. 
  20. «Ιστορία». www.handball.ionikosnf.gr. Ανακτήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 2023. 
  21. «Heatwave» (PDF). H.N.M.S. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Νοεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2018. CS1 maint: Unfit url (link)
  22. «47.5°C στη Νέα Φιλαδέλφεια». Nea Filadelfeia Heat. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2018. 
  23. «Summer 2017» (PDF). H.N.M.S. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Δεκεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2018. CS1 maint: Unfit url (link)
  24. «History of Nea Filadelfeia H.N.M.S station». Meteoclub. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Ιουλίου 2013. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2018. 
  25. «30 year period summer statistics of Nea Filadelfeia». Meteoclub. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2018. 
  26. «Climate: Nea Filadelfia, Attiki (Greece)». Ανακτήθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2019. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]