Βριλήσσια

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°1′53″N 23°49′40″E / 38.03139°N 23.82778°E / 38.03139; 23.82778

Δήμος Βριλησσίων
Πόλη
η Πλ. Αναλήψεως, ο Υδατόπυργος, το Πνευματικό Κέντρο και το Βερνάρδειο Μέγαρο

Έμβλημα
Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Περιφέρεια Αττικής
Διοίκηση
 • Δήμαρχος Κώστας Ιωαννίδης
Έκταση 3,856 χλμ²
Υψόμετρο 245-310 μ
Πληθυσμός 30.741
Τηλεφωνικός κωδικός 21
Ιστοσελίδα www.vrilissia.gr

Τα Βριλήσσια είναι προάστιος δήμος στην ανατολική περιφέρεια του Βορείου Τομέως, στο Αθηναϊκό Πεδίο της Αττικής. Καταλαμβάνουν έκταση 3,8 τ.χλμ. και εμφανίζουν πληθυσμό 30.741 κατοίκων, σύμφωνα με την απογραφή του 2011.

Η περιοχή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη ιστορικά με το Πεντελικό όρος ενώ η δημιουργία του παραδοσιακού οικισμού ανάγεται στο 1930 στην περιοχή Πάτημα για την αποκατάσταση ακτημόνων προσφύγων καλλιεργητών, εντασσόμενος στα διοικητικά όρια της τότε Κοινότητος Χαλανδρίου, σε κοντική απόσταση από την Κηφισιά, την Παλλήνη και την Αθήνα.

Πυρήνας του σύγχρονου συνοικισμού είναι ο Ιερός Ναός Αναλήψεως του Κυρίου στην κεντρική πλατεία όπου πραγματοποιείται εμποροπανήγυρη κάθε χρόνο[1] και είναι προσβάσιμος μέσω του σιδηροδρομικού δικτύου από τους σταθμούς του Μετρό και του Προαστιακού Πεντέλης και Δουκίσσης Πλακεντίας, στους ομώνυμους κόμβους 12 και 13 της Αττικής Οδού.

Τα Βριλήσσια μετρούν περισσότερα από 23 συναπτά θερινά φεστιβάλ και επιστημονικές διαλέξεις στα πλαίσια του θεσμού του Ανοιχτού Πανεπιστημίου. Φημίζονται για το σαφή διαχωρισμό των χρήσεων γης, την άρτια ρυμοτομία και τον τοπικό δακτύλιο,[2] τα υψηλά ποσοστά ιδιωτικού πρασίνου και την αγάπη των κατοίκων του για την ποδηλασία. Η οικονομική δραστηριότητα του πληθυσμού στηρίζεται σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών, εμφανίζοντας υψηλά ποσοστά πανεπιστημιακής μόρφωσης και αξιοσημείωτη κοινωνική και στρωματική ομοιογένεια.

Ο δήμος συμμετέχει στο Σύνδεσμο Προστασίας και Ανάπλασης του Πεντελικού (ΣΠΑΠ), στο Σύνδεσμο του Βορείου Τομέως για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (ΣΒΑΠ) και είναι αδελφοποιημένος με το Οτβάιλερ της Γερμανίας.[3]

Με την εφαρμογή της νέας διοικητικής διαίρεσης της χώρας κατά το Πρόγραμμα Καλλικράτης το 2011 ουδεμία μεταβολή επήλθε στο δήμο, σύμφωνα με το άρθρο 1,§ 5.1.Β αυτού, αν και συχνά αναπόσπαστο κομμάτι θεωρείται η έκταση του γειτονικού οικισμού της Πλακεντίας, μαζί με την παραρεμάτια ζώνη.[4] Δήμαρχος των Βριλησσίων είναι από το 2006 ο Κώστας Ιωαννίδης.[5]

Ταυτότητα περιοχής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τοπογραφικά δεδομένα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η θέση του διευρυμένου Δήμου Βριλησσίων στο Βόρειο Τομέα

Τα Βριλήσσια εντοπίζονται στην καρδιά της αττικής γης, σε θέση ημιορεινή και υψόμετρο κέντρου 233 μέτρων.[6] Η πόλη αναπτύσσεται στους νοτιοδυτικούς πρόποδες του Πεντελικού Όρους, αγγίζοντας σταδιακά τους πρώτους λοφίσκους σε υψόμετρο που φτάνει τα 386 μέτρα στο Πάτημα.[6] Φυσικά σύνορα σχηματίζουν τα πεντελικά Ρέματα Πολυδρόσου και Βριλησσού, ενώ από τη βόρεια πλευρά η πόλη περιβάλλεται από το Περιαστικό Δάσος Αγίου Θεοκλήτου.

Τα Βριλήσσια εκτείνονται σε κατακόρυφη γραμμή, με κλίση προς τα βορειοανατολικά και πρόσοψη στο λεκανοπέδιο των Αθηνών, καλύπτοντας έκταση 3.856 στρεμμάτων. Είναι οικοδομημένα σε απόσταση 10,5 χιλιομέτρων βορειοανατολικά των Αθηνών, 6 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Παλλήνης και 4,5 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Κηφισιάς. Στα δυτικά συνορεύουν με την πόλη του Αμαρουσίου, βορειοδυτικά με τα Μελίσσια και βόρεια με τη Νέα Πεντέλη. Στα βορειοανατολικά συνορεύουν με την Πεντέλη, ανατολικά με το Πάτημα, νοτιοανατολικά με το Γέρακα και νότια με την Αγία Παρασκευή. Τα Βριλήσσια αναπτύχθηκαν ως μικρο-προάστιο του Χαλανδρίου στο οποίο έχουν άμεση πρόσβαση στα 3 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά, ενώ το πλησιέστερο μητροπολιτικό κέντρο είναι η πόλη του Αμαρουσίου στα 3 χιλιόμετρα δυτικά.[6]

Τα Βριλήσσια βρίσκονται σε απόσταση 4,5 χιλιομέτρων νοτιοανατολικά της Κηφισιάς, έδρας του Βορείου Τομέως, 6 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Παλλήνης, έδρας της Ανατολικής Αττικής και 10,5 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του κέντρου των Αθηνών. Εντάσσονται πνευματικά και οικιστικά στο συγκρότημα που δημιουργήθηκε με πυρήνα την Κηφισιά, στην περιφέρεια της οποίας βρίσκονται, αναπτυσσόμενα ως προάστιος συνοικισμός του Χαλανδρίου, από τη δραστήρια αγορά του οποίου παραδοσιακά εξυπηρετούνταν.

Οι συντεταγμένες της πόλης είναι 38°1′53″N 23°49′40″E.

Γεωμορφολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η θέση των Βριλησσίων στο πεντελικό τοπίο

Τo κέντρο της πόλης έχει οικοδομηθεί σε λιμναίους σχηματισμούς από ερυθρούς πηλούς με παρεμβολές κροκαλοπαγών, ψαμμίτες και αργιλοαμμώδη υλικά με ενστρώσεις μαργαϊκών ασβεστολίθων μικρού πάχους. Η παραρεμάτια γειτονιά καλύπτεται από αδρομερείς, ποταμολιμναίους, λατυποπαγείς και κροκαλολατυποπαγείς σχηματισμούς, με ενδιάμεση παρεμβολή ερυθρών πηλών και μαργαϊκών υλικών. Τα Άνω Βριλήσσια και το Άνω Πάτημα κατατάσσεται στην κατηγορία των περιβόητων ανθεκτικών μαρμάρων της βορειοανατολικής Αττικής του Πεντελικού, που αποτελούν σχηματισμούς από υπόλευκα, ανοιχτότεφρα έως σκοτεινότεφρα χονδροκρυσταλλικά μάρμαρα με έντονη πτύχωση. Το περιαστικό δάσος τοποθετείται επάνω σε σχιστολιθικούς σχηματισμούς (μοσχοβίτικοι, χλωριτικοί, αλβιτικοί, χαλαζιακοί και ανθρακικοί) συναντώμενοι στους ορεινούς όγκους του Πεντελικού. [7][8]

Οι κλίσεις του εδάφους είναι σχετικά ομαλές στο νοτιοκεντρικό τμήμα (2-3% ανύψωση) από την Αττική Οδό (υψόμετρο 211 μ) έως την Αναπαύσεως (υψόμετρο 267 μ), ενώ έντονες κλίσεις 10-20% αναπτύσσονται στο λόφο, κάτι που προκαλεί προβλήματα με τις πλημμύρες στα κατάντη της πόλης. Σε αυτό συμβάλλει και το ρυμοτομικό σχέδιο που είναι καθέτως καθοδικό και διευκολύνει την απορροή των υδάτων στις διασταυρώσεις.[9]

Χλωρίδα - πανίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ρεματιά Βριλησσίων

Η περιοχή των Βριλησσίων είναι πευκόφυτη με χαρακτηριστική μεσογειακή χλωρίδα (πιο χαρακτηριστικά είδη τα πεύκα και ευκάλυπτοι, καθώς και οπωροφόρα δένδρα, ελαιόδενδρα, πορτοκαλιές, λεμονιές κ.α.), τα άνω και ανατολικά Βριλήσσια της ζώνης Γ έχουν πιο άνυδρα χαρακτηριστικά (φυλλοβόλος βλάστηση-πολύχρωμες φλαμουριές, θαμνώδη φυτά, ερυθρόχρωμη βλάστηση κ.α.), η παραρεμάτια ζώνη χαρακτηρίζεται από βιοποικιλία (με χαρακτηριστικούς ευκαλύπτους στη ζώνη Σισμανογλείου), ενώ στο λόφο Πατήματος υπάρχουν δασόφυτες εκτάσεις, με χαμηλή βλάστηση στα χαμηλά του λόφου και υψηλά δένδρα στο περιαστικό δάσος Θεοκλήτου. Συστάδες κυπαρισσίων άνω των 50 ετών εντοπίζονται στην Οδό Σπάρτης, καθώς και αιωνόβια πεύκα σε Δημητρίου Βερνάρδου, Υμηττού κ.α.

Την περιοχή περιβάλλουν δύο ρέματα, το Ρέμα Πολυδρόσου στα δυτικά και το μικρότερο Ρέμα Βριλησσού στα ανατολικά. Οι λεύκες απομακρύνθηκαν και αντικαταστάθηκαν, όπως και πολλά κομμένα πεύκα, από φλαμουριές. Στην πανίδα της περιοχής συγκαταλέγονται μεταξύ άλλων βατραχάκια, χελώνες, αηδόνια, κοτσύφια, σπουργίτια κ.α στη ρεματιά.

Κλιματολογικά δεδομένα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πλησιέστερος ιδιωτικός μετεωρολογικός σταθμός εντοπίζεται στη γειτονική πόλη της Αγίας Παρασκευής. Σύμφωνα με τα δεδομένα του σταθμού για το έτος 2007, ψυχρότερος μήνας ήταν ο Φεβρουάριος με μέση ελάχιστη θερμοκρασία που άγγιξε τους 6,9 βαθμούς Κελσίου, ενώ θερμότερος ήταν ο Ιούλιος με μέση μέγιστη 33,1 βαθμούς. Στον πιο υγρό μήνα αναδεικνύεται ο Μάϊος με επίπεδα υετού που ανέρχονται σε 102.4 mm, ενώ πιο ξηροί εμφανίζονται οι θερινοί μήνες.[10]

Μήνας: Ιανουάριος Φεβρουάριος Μάρτιος.. Απρίλιος Mάϊος........ Ιούνιος..... Ιούλιος.. Αύγουστος Σεπτέμβριος Οκτώβριος Νοέμβριος Δεκέμβριος
Μέση Μέγιστη 14.4 °C 11.7 °C 15.0 °C 18.9 °C 24.2 °C 30.4 °C 33.1 °C 31.9 °C 26.6 °C 21.8 °C 16.1 °C 11.4 °C
Μέση Ελάχιστη 8.3 °C 6.9 °C 8.8 °C 11.7 °C 16.6 °C 22.2 °C 25.1 °C 24.0 °C 19.0 °C 15.5 °C 10.6 °C 6.9 °C
Υετός 2.0 mm 94.6 mm 75.0 mm 8.0 mm 102.4 mm 15.8 mm 0.0 mm 0.0 mm 0.0 mm 70.2 mm 26.4 mm 49.2 mm

Τα στοιχεία αυτά εμφανίζουν λίγο πιο υψηλές θερμοκρασίες από τις συνήθεις της περιοχής, καθώς το 2007 ήταν μια θερμή χρονιά. Εναλλακτικά, μπορείτε να ανατρέξετε στις μετρήσεις του Εθνικού Σταθμού Νέας Φιλαδέλφειας για την περίοδο 1955-1997.[11]

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βράχος Βριληττού

Η ονομασία "Βριληττός" συναντάται σε κείμενα του Θουκυδίδη, του Ηροδότου και του Στράβονος. Προέρχεται από τα συνθετικά "βρι=ισχυρός" εκ του ρήματος "βριάω-βριώ=έχω ισχύ, σφύζω από δύναμη" + "λη" από το "λάας=πέτρα, λίθος" και την πελασγική κατάληξη "τος".[εκκρεμεί παραπομπή] Η ονομασία πιθανώς να προέρχεται και από το "βρι=γεμάτο" εκ του ρήματος "βρίθω=σφύζω από, είμαι γεμάτος" και "λη" από το "λάας=πέτρωμα ή μάρμαρο".[εκκρεμεί παραπομπή] Το βουνό αποκαλείτο τοιουτοτρόπως λόγω των ισχυρών λευκών πετρωμάτων και των καλαίσθητων μαρμάρων που εξορύσσονταν από αυτό και που χρησιμοποιήθησαν στην κλασική εποχή για τα μνημεία της Ακροπόλεως (καθώς και για τα μοντέρνα κτίρια του 19ου αιώνα στην Αθήνα).[12][13] Από το βουνό πηγάζει μεγάλος χείμαρρος που διατρέχει την πόλη, τον οποίο αποκαλούσαν οι Χαλανδραίοι "Βριλησσό Ποταμό", το σημερινό Ρέμα Χαλανδρίου. Ο χείμαρρος κληροδότησε το όνομα "Βριλήσσια" σε άτυπη συζήτηση των παλαιών κατοίκων.[εκκρεμεί παραπομπή]

Ιστορική εξέλιξη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άποψη του Βριληττού

Η ιστορία των Βριλησσίων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορική εξέλιξη του Πεντελικού. Στο σταυροδρόμι μεταξύ της εύκαρπης γης των Φλυέων και του αρχαίου όρους πραγματοποιείτο η διέλευση των υπέρογκων μαρμάρων έπειτα από εξορύξεις προς την πρωτεύουσα των Αθηναίων. Τα μάρμαρα φαίνεται να μεταφέρονταν από την προέκταση της Οδού Κέας από την παραρεμάτια ζώνη, καθοδικά προς την Οδό Τροίας. [14] Από την ίδια γη διοχετευόταν το υδροδοτικό φορτίο που ενίσχυε το δεύτερο υδραγωγείο στην ιστορία της Αττικής που κατασκευάστηκε από το Θησέα για την ύδρευση των Αθηνών.[15] Κατά μήκος του ίδιου χειμάρου διοχετευόταν το νερό που κατέληγε από την Πεντέλη στο Κολωνάκι και κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους του Αδριανού.[16]

Στα χρόνια που ακολουθούν η αττική γη άρχισε να ερημώνει. Κατά την φραγκοκρατία η περιοχή εμφανίζεται στους χάρτες ως πευκόφυτη έκταση ανάμεσα στον οικισμό της Φραγκοκκλησιάς και τον Κουφό. Κατά το μεσαίωνα ιδρύεται στην Πεντέλη η Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου από τον Άγιο Τιμόθεο, ο οποίος στην προσπάθειά του να προσδώσει οικονομική αυτοτέλεια στη μονή αγοράζει εκτάσεις της ευρύτερης περιοχής, εκτοπίζοντας Κορωπιότες βοσκούς στη μεσογαία, στον οικισμό των Λαμπρικών. Την περίοδο της τουρκοκρατίας η πεντελική γη κατοικείται από Σαρακατσαναίους, γιδοβοσκούς των κοπαδιών της Μονής στην αρχή και στη συνέχεια ως νομάδες που μετακινούνται το χειμώνα κοντά στις ανατολικές παραλίες του Πεντελικού βουνού προς το Μαραθώνα και στα υψώματα του Πεντελικού το καλοκαίρι.

Μεγάλο μέρος της περιοχής καλυπτόταν από αιωνόβια πεύκα αρκετά από τα οποία διασώζονται μέχρι σήμερα.

Οι κάτοικοι διέμεναν στις παραδοσιακές καλύβες, ενώ τα μαντριά τους ήταν οργανωμένα κατά φαμίλιες. Τα βοσκοτόπια τα μίσθωναν μέσω του Συνεταιρισμού των Γεωκτηνοτρόφων, που συνεργαζόταν με την Ιερά Μονή Πεντέλης. [17] Παράλληλα, άρχισε γνωρίζει ανάπτυξη κι ένα χωριό βορειοανατολικά της Αθήνας, πλούσιο σε βλάστηση και υδάτινο πλούτο, το Χαλάνδρι, σε τοποθεσία του αρχαίου δήμου των Φλυέων, τόπο καταγωγής του Ευριπίδη και λοιπών επιφανών Ελλήνων.

Η περιοχή ήταν προσβάσιμη μέσα από το μονοπάτι της Οδού Αποστολοπούλου και το κέντρο του χωριού τοποθετείται πλησίον της ρεματιάς που πηγάζει από το Πεντελικό Όρος και καταλήγει στην πεδιάδα των Χαλανδραίων. Βορειοανατολικά του παραδοσιακού κέντρου κείτονται απέραντες καλλιεργήσιμες εκτάσεις που χρησιμοποιούνται από κατοίκους για γεωργία και κτηνοτροφία, στους πιο προσβάσιμους πρόποδες του Πεντελικού Όρους, στο "Πάτημα" του βουνού. Η περιοχή ανήκει σε αγροτική εταιρία, από την οποία απαλλοτριώνονται το 1930 κτήματα και παραχωρούνται με κλήρο προς αποκατάσταση των ακτημόνων προσφύγων καλλιεργητών. Ο αυτόνομος οικισμός στήνεται στο βορειοανατολικό τμήμα του Χαλανδρίου.

Το Ρέμα Πολυδρόσου, το οποίο παλιοί Βριλησσιώτες αποκαλούσαν Βριλησσό.

Στα χρόνια της γερμανικής κατοχής το Χαλάνδρι ερήμωσε και σε κεντρική έκταση της περιοχής δημιουργείται το τοπικό μαυσωλείο προς τιμήν των χαμένων κατοίκων της περιοχής από τον εφιάλτη του πολέμου, λίγο μετά την απελευθέρωση. Στο Πάτημα δημιουργείται και ο τοπικός τάφος των πεσόντων αγροτών της περιοχής. Στο Πεντελικό βουνό οι αυτόχθονες Σαρακατσάνοι υποδέχονται με αγάπη και κατανόηση μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο τους νησιώτες λατόμους Παριανούς, Τηνιακούς, Καρπάθιους, Σαντορινιούς, που έρχονται να σργαστούν στα λατομεία της Πεντέλης που ανθούν, καθώς και τρεις φαμίλιες Κορωπιώτες, που επιστρέφουν για να εκμεταλλευτούν τα ρετσίνια των πεύκων. Επιπλέον, στα Βριλήσσια έρχονται κάτοικοι από την Κρήτη.[18][εκκρεμεί παραπομπή]

Οι πρώτοι κάτοικοι στο Πάτημα ήταν Χαλανδραίοι και Αθηναίοι, ενώ στην περιοχή διατηρούσαν εκτάσεις Λιοπεσιώτες. Τα διοικητικά όρια του δήμου σήμερα εκτείνονται από το Ρέμα Πολυδρόσου μέχρι τους πρώτους λοφίσκους του Πεντελικού, το Πάτημα και τη Δέση. Η περιοχή περιβάλλεται από τα πεντελικά ρέματα που σχηματίζουν και τα φυσικά τους σύνορα και από τα περιαστικά πεντελικά δάση. Καθίσταται προσβάσιμη μέσω της Λεωφόρου Πεντέλης στο δυτικό τμήμα του δακτυλίου, της Λεωφόρου Δουκίσσης Πλακεντίας στο ανατολικό τμήμα, της Αττικής Οδού στο νότο και της Αναπαύσεως προς βορρά.

Χαρακτηριστικά οικόπεδα με οικία και καλλιεργήσιμο κήπο

Τα Βριλήσσια, εδαφικά, αποτελούσαν τμήμα τις ευρύτερης περιοχής Πάτημα και ανήκαν στη Γεωργική Εταιρεία από την οποία απαλλοτριώθηκαν και παραχωρήθηκαν με κλήρο πριν από το 1930, για την αποκατάσταση ακτημόνων προσφύγων καλλιεργητών, εντασσόμενα στα διοικητικά όρια της Κοινότητος Χαλανδρίου της οποίας αποτελούσαν τότε αυτοτελή συνοικισμό. Βάσει του ιπποδαμείου πολεοδομικού συστήματος το οποίο συνετάχθη από τους Γερμανοπολωνούς Πολιτικούς Μηχανικούς Κουρλιάνσκη και Ντογλοπούλωφ, η περιοχή διαχωρίστηκε σε δύο τομείς και σε κληροτεμάχια των 450 και 1.800 τετραγωνικών μέτρων. Κάθε κληρούχος έπαιρνε δύο κληροτεμάχια που είχαν τους ίδιους αριθμούς, ένα από κάθε τομέα, το μικρό για κατοικία και το μεγάλο για καλλιέργεια. [19] Το 1935 ο οικισμός των Βριλησσίων μετρά έκταση 670 στρεμμάτων και υπάγεται σε ολοκληρωμένο ρυμοτομικό σχεδιασμό.

Το 1948 έγιναν στη περιοχή οι πρώτες προσπάθειες διάτρησης του εδάφους που αποδεικνύεται πλούσιο σε νερό[20] με συνέπεια την σταδιακή ανάπτυξη της περιοχής, που αρχικά λαμβάνει παραθεριστικό χαρακτήρα. Με το Β.Δ. 8/6/49,[21] ο συνοικισμός αποσπάται από το Δήμο Χαλανδρίου και συνιστά αυτόνομη κοινότητα μόλις 825 κατοίκων, σύμφωνα με απογραφή του 1951.[22]

Τα πρώτα σπίτια στα Βριλήσσια

Το όνομα που αποφασίστηκε να δοθεί στη νεοϊδρυθείσα κοινότητα της Ανατολικής Αττικής ήτανι "Βριλήσσια", ονομασία η οποία παραπέμπει στο Βριληττό, ιστορικού όρους της Αττικής. Με την 8/1955 απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου Ορίων Δήμων και Κοινοτήτων του Νομού Αττικής και με τη μετέπειτα 33/1960 απόφασή του γίνεται επέκταση των διοικητικών ορίων από τα 670 στα 3.876 στρέμματα. Στα χρόνια που ακολουθούν γίνονται σταδιακές επεκτάσεις του σχεδίου πόλεως.

Πολλοί που έπασχαν από άσθμα εκείνη την εποχή έρχονται για παραθερισμό λόγω του καλού κλίματος και κάπως έτσι αρχίζει ο εποικισμός της περιοχής. Αρκετά είναι τα μαρμαράδικα στη βόρεια πλευρά λόγω της γειτνίασής της περιοχής με το δραστήριο σε εξορύξεις Πεντελικό Όρος που περιορίζονται σταδιακά και αντικαθίστανται από μόνιμες κατοικίες. Το 1949 ο συνοικισμός αναγνωρίστηκε ως αυτόνομη "Κοινότης Βριλησσίων" της Ανατολικής Αττικής και ο πρώτος μαζικός εποικισμός χρονολογείται στο 1961, οπότε και τριπλασιάστηκε ο πληθυσμός της περιοχής, εμφανίζοντας μια αύξηση της τάξεως του 185%.

Οι πρώτες επαύλεις

Στη δεκαετία του '70, όταν γειτονικές περιοχές άρχισαν να οικοδομούνται με φρενήρεις ρυθμούς, τα Βριλήσσια θεωρούνταν μια ιδιαιτέρως απομακρυσμένη και αποκομμένη συγκοινωνιακά περιοχή. Οι κάτοικοι συνεισφέρουν τον οβολό τους προς ανοικοδόμηση του τοπικού τους Ναού της Αναλήψεως. Έτσι φθάνουμε στις αρχές της δεκαετίας του '80 με το κέντρο της έως τότε κοινότητος να καλύπτεται κυρίως από εξοχικές κατοικίες και μονοκατοικίες. Το 1986 εντάσσεται στο σχέδιο πόλης το Πάτημα των Άνω Βριλησσίων και το 1999 το Κάτω Πάτημα [23] Οι γεωργικές και κτηνοτροφικές εργασίες σταδιακά περιορίζονται και πολλοί μικρογαιοκτήμονες αξιοποιούν τις εκτάσεις τους που αρχίζουν να αποκτούν απότομα αξία. Η κοινότητα, μαζί με τις γειτονικές της περιοχές, ενσωματώνεται στο αθηναϊκό πολεοδομικό συγκρότημα και στο διάστημα που ακολουθεί παρατηρείται εσωτερική "μετανάστευση" κατοίκων από την Πειραϊκή και την Αθήνα.[24][25][26]

Το δεύτερο κύμα μαζικού εποικισμού συνετελέσθη με την αύξηση των συντελεστών δόμησης και την ένταξη νέων εκτάσεων στο σχέδιο πόλεως κατά τη δεκαετία του '80, με αύξηση του πληθυσμού γύρω στο 118,4%. Το 1991 ο συνοικισμός συγκέντρωσε 16.521 κατοίκους, εντασσόμενος στη Νομαρχία Αθηνών ως Δήμος Βριλησσίων.

Στις αρχές του 2000, ολοκληρώθηκε η οικιστική ανάπτυξη του δήμου. Το μεγαλύτερο κομμάτι των οικοδομήσιμων εκτάσεων έχει πλέον καλυφθεί και οι πιο ορεινές και φιλήσυχες γειτονιές αρχίζουν να ελκύουν πληθυσμό από τα υψηλά εισοδηματικά στρώματα, καθότι αδύνατες να οικοδομηθούν με τη μέθοδο της αντιπαροχής ως κατακερματισμένες και επί του ορεινού τοπίου ευρισκόμενες.

Διέλευση Αττικής Οδού

Το 2004 ήταν έτος έτος καθοριστικό για την ανάπτυξη των Βριλησσίων. Με τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων στο γειτονικό Μαρούσι, σε συνδυασμό με κάποιες πολιτικές συγκυρίες, ο δήμος ευνοείται και βγαίνει από την αφάνεια και την απομόνωση με έργα που επιζητούσε για τουλάχιστον 15 χρόνια. Συνδέεται με την Αθήνα και την υπόλοιπη Αττική μέσω της Αττικής Οδού, του Μετρό και του προαστιακού σιδηροδρόμου, εγκαινιάζεται δημοτική συγκοινωνία, βελτιώνονται κάποιες λεωφορειογραμμές και πραγματοποιούνται αντιπλημμυρικά σε ορισμένες γειτονιές που τα είχαν μεγάλη ανάγκη. Ο μεγαλύτερος όγκος των ελεύθερων χώρων αξιοποιήθηκε μέσα στο διάστημα που ακολουθεί, καθώς διαμορφώνεται το Αττικό Πάρκο και γίνονται τα απαραίτητα έργα για την πρόσβαση σε αυτό, αξιοποιείται το πάρκο ΤΥΠΕΤ, έκταση απρόσιτη μέχρι τότε και εγκαθίσταται μοντέρνο πολιτιστικό κέντρο εντός του πάρκου, ενώ δημιουργούνται μικρές οάσεις πρασίνου σε κάθε γειτονιά. Έπειτα από τον οικιστικό κορεσμό της περιοχής, τα Βριλήσσια άρχισαν να προσελκύουν το ενδιαφέρον Βρετανών και Γάλλων που επενδύουν στην περιοχή ως τόπο μόνιμης κατοικίας, ανακαινίζοντας παραμελημένα παλαιά αρχοντικά, όπως και στο ευρύτερο πεντελικό τοπίο.

Το κέντρο των Βριλησσίων

Η διαπλάτυνση στο κεντρικό τμήμα της κύριας λεωφόρου του δήμου έδωσε μια μεγάλη ανάσα στο κέντρο που ασφυκτιούσε μετά την έλευση της Αττικής Οδού και η πεζοδρόμηση και ανάπλαση της κεντρικής πλατείας αναλήψεως καθιερώνει το χαρακτηριστικό κέντρο εστίασης του δήμου. Πραγματοποιήθηκε η διάνοιξη δρόμων προς το μετρό της Πλακεντίας και γίνονται οι κατάλληλες συγκοινωνιακές επεμβάσεις για την αποτροπή της διαμπερούς κυκλοφορίας, ενώ μετά από 2 χρόνια κάνει στάση ο διερχόμενος Προαστιακός Σιδηρόδρομος στην κύρια είσοδο της πόλης. Στα Βριλήσσια λειτουργεί στο Σύνδεσμο Δήμων και Κοινοτήτων για την Προστασία και Ανάπλαση του Πεντελικού (ΣΠΑΠ) με 22 μέλη και πρόεδρο το Δήμαρχο Πεντέλης για την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση πιθανών πυρκαγιών.[εκκρεμεί παραπομπή]

Δημογραφικά χαρακτηριστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πληθυσμιακή εξέλιξη

Τα Βριλήσσια άρχισαν να κατοικούνται μαζικά κυρίως στα τέλη της δεκαετίας του '70 και έως τα τέλη του '90 άρχισε ο οικιστικός τους κορεσμός. Στον πίνακα που ακολουθεί διαφαίνεται η πληθυσμιακή εξέλιξη του δήμου Βριλησσίων, βάσει των απογραφών του 1951, 1961, 1981, 1991 και 2001, καθώς και εκτιμήσεις για την ανοικοδόμηση έως το 2007:[27]

Πληθυσμιακή Εξέλιξη Βριλησσίων
Χρονολογία Πληθυσμός Δήμου Έκταση Δήμου Πυκνότητα Δόμησης Προστιθείς Πληθυσμός Νέα Αύξηση Πληθυσμού Συνολική Αύξηση
1951 825 κάτοικοι 3,856 χμ2 214 κάτοικοι/χμ2 825 κάτοικοι - -
1961 2.353 κάτοικοι 3,856 χμ2 610 κάτοικοι/χμ2 +1.528 κάτοικοι +185% 185%
1971 3.841 κάτοικοι 3,856 χμ2 996 κάτοικοι/χμ2 +1.488 κάτοικοι +63,23% 248,23%
1981 7.587 κάτοικοι 3,856 χμ2 1.968 κάτοικοι/χμ2 +3.746 κάτοικοι +97,52% 345,76%
1991 16.571 κάτοικοι 3,856 χμ2 4.297 κάτοικοι/χμ2 +8.984 κάτοικοι +118,4% 464,16%
2001 25.582 κάτοικοι 3,856 χμ2 6.634 κάτοικοι/χμ2 +9.011 κάτοικοι +54,4% 518,56%
2011 30.741 κάτοικοι 3,856 χμ2 7.972 κάτοικοι/χμ2 +5.159 κάτοικοι +20,16% 538,72%

πρωτογενείς πηγές:ΕΣΥΕ, Δήμος Βριλησσίων

Ηλικιακή διάρθρωση

Διάρθρωση Συνολικού Πληθυσμού

Παρατηρώντας το διάγραμμα της πληθυσμιακής διάρθρωσης των Βριλησσιωτών, εξάγονται τα εξής συμπεράσματα:

  • Οι γυναίκες είναι περισσότερες από τους άνδρες.
  • Ο γυναικείος πληθυσμός παρουσιάζει περισσότερες μεταβολές, ενώ ο αντρικός κατανέμεται πιο ομοιόμορφα. Στις νεαρές ομάδες ο αντρικός και ο γυναικείος πληθυσμός καταλαμβάνουν παρόμοια ποσοστά, ενώ οι διαφοροποιήσεις ξεκινούν κυρίως στις οικονομικά δραστήριες ηλικίες.
  • Ο οικονομικά δυνάμει ενεργός πληθυσμός (30-55 ετών) καταλαμβάνει μεγάλο τμήμα του πληθυσμού, τόσο του αντρικού, όσο και του γυναικείου, με θετικές επιπτώσεις στην οικονομία της πόλης. Αυτό το τμήμα του γυναικείου πληθυσμού καταλαμβάνει και το μεγαλύτερο ποσοστό των γυναικών. Συγκεκριμένα, ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός της πόλης το 2001 ανέρχεται σε 12.256 άτομα, δηλαδή ποσοστό 48% (οι μισοί κάτοικοι).
  • Παρατηρείται μια μετατόπιση του πληθυσμιακού όγκου προς τις γηραιότερες πληθυσμιακές ομάδες, δηλαδή μια τάση γήρανσης του πληθυσμού, οπότε επιβάλλεται ο δήμος να λάβει περαιτέρω μέτρα κοινωνικής περίθαλψης των μεγαλυτέρων. Παρά ταύτα παρατηρείται μικρό ποσοστό πολύ γηραιού πληθυσμού.
  • Το πρόβλημα της υπογεννητικότητας είναι φανερό και στην πόλη των Βριλησσίων, καθώς ο νεανικός πληθυσμός θα μπορούσε να είναι και μεγαλύτερος.

Εθνολογική διάρθρωση

Γειτονιά στην καρδιά των Βριλησσίων

Στο Δήμο Βριλησσίων κατοικούσαν κατά την απογραφή του 2001 1.244 αλλοδαποί, καταλαμβάνοντας το 4,68% των κατοίκων της απογραφής εκείνης της περιόδου. Μεγάλο ποσοστό καταλάμβαναν τα άτομα αλβανικής ιθαγένειας (28,3% των αλλοδαπών).

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΥΕ, ο αλλοδαπός πληθυσμός καταλαμβάνει μικρό ποσοστό του βριλησσιώτικου πληθυσμού κατά την απογραφή του 2001, οι αλλοδαπές γυναίκες είναι περισσότερες από τους άνδρες και οι οικονομικά δραστήριες ηλικίες καταλαμβάνουν μεγάλο τμήμα του πληθυσμού, τόσο του αντρικού, όσο και του γυναικείου.

Μορφωτικοί δείκτες

Όσον αφορά την εκπαίδευση των κατοίκων, παρουσιάζονται υψηλοί μορφωτικοί δείκτες σε σύγκριση με τους μέσους όρους της Νομαρχίας Αθηνών. Συγκεκριμένα, το 41,16% του πληθυσμού κατέχει ιδιαίτερα υψηλή μόρφωση σε σχέση με το μέσο όρο του 25,28% του πληθυσμού της Νομαρχίας Αθηνών (ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση), ενώ μεγάλο τμήμα των Βριλησσιωτών έχει μέτριο επίπεδο μόρφωσης. [28] Τα στοιχεία αυτά δείχνουν και τη μετατόπιση του πληθυσμού προς τον τριτογενή τομέα και την αποφυγή χειρωνακτικών εργασιών. Αυτό δικαιολογείται και από το μεγάλο ποσοστό οικιστικής χρήσης της γης σε αντίθεση με το μικρό ποσοστό αγροτικής χρήσης, καθώς και από την έλλειψη βιομηχανικών χώρων και την ανάγκη μετακινήσεων προς τις εταιρίες όμορων περιοχών των Αθηνών (Αττική Οδός, Μετρό, Προαστιακός).[29][30] Η δράση της δημοτικής αρχής δείχνει να προσανατολίζεται περισσότερο στην ψηφιακή σύγκλιση του πληθυσμού και στη μείωση των ποσοστών του ψηφιακού αναλφαβητισμού.

Το πρότυπο των οικογενειακών συγκροτημάτων επικράτησε για αρκετά χρόνια στα Βριλήσσια.

Οικονομική διάρθρωση

Το εισοδηματικό επίπεδο των κατοίκων χαρακτηρίζεται από μεσοαστικό έως αρκετά υψηλό, με αρκετή κοινωνική συνοχή, κάτι που φαίνεται και από τις μικρές αποκλίσεις μεταξύ χαμηλών και υψηλών αντικειμενικών και εμπορικών αξιών, σε αντίθεση με γειτονικές μεγάλες πόλεις.

Σύμφωνα με στοιχεία του 2001, από τους 25.582 κατοίκους οι μισοί ήταν οικονομικά ενεργοί, ήτοι 12.256 άτομα. Από αυτούς που ήταν οικονομικά ενεργοί, το 13,81% ήταν εργοδότες, το 10,96% ελεύθεροι επαγγελματίες και το 71,42% μισθωτοί. Όπως διαφαίνεται στον παρακάτω πίνακα, το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού απασχολείται στον τριτογενή τομέα (ποσοστό 85%). Τα μεγαλύτερα ποσοστά αφορούν χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και εμπορικές δραστηριότητες. Η διάρθρωση του οικονομικά ενεργού πληθυσμού ανά οικονομικό κλάδο έχει ως εξής:

Κλάδος Οικονομικής Δραστηριότητας Πληθυσμός Ποσοστό
1. Γεωργία, Κτηνοτροφία, Θήρα, Δασοκομία, Αλιεία 59 κάτοικοι 0,48%
2. Ορυχεία, Λατομεία 9 κάτοικοι 0,07%
3. Μεταποιητικές Βιομηχανίες 1.171 κάτοικοι 9,55%
4. Παροχή Ηλεκτρικού Ρεύματος, Φυσικού Αερίου & Νερού 100 κάτοικοι 0,81%
5. Κατασκευές 556 κάτοικοι 4,53%
6. Χονδρικό & Λιανικό Εμπόριο, Επισκευές Αυτοκινήτων 1.904 κάτοικοι 15,53%
7. Ξενοδοχεία & Εστιατόρια 331 κάτοικοι 2,70%
8. Μεταφορές, Αποθήκευση & Επικοινωνίες 846 κάτοικοι 6,90%
9. Ενδιάμεσοι Χρηματοπιστωτικοί Οργανισμοί, Διαχείριση Ακίνητης Περιουσίας 2.214 κάτοικοι 18,06%
10. Δημόσια Διοίκηση, Ασφαλιστικοί Οργανισμοί & Άμυνα 1.134 κάτοικοι 9,25%
11. Εκπαίδευση 1.211 κάτοικοι 9,88%
12. Υγεία και Κοινωνική Μέριμνα 1.064 κάτοικοι 8,68%
13. Λοιπές Υπηρεσίες 643 κάτοικοι 5,25%
14. Μη Συναφή Επαγγέλματα 1.014 κάτοικοι 8,27%

πρωτογενείς πηγές:ΕΣΥΕ, Δήμος Βριλησσίων

Στο Δήμο Βριλησσίων υπολογίζονται το 2001 6.000 βασικές θέσεις εργασίας. Συγκαταλέγεται δε μεταξύ των δήμων με τα χαμηλότερα ποσοστά ανεργίας, σύμφωνα με τις πρακτικές μέτρησης που ακολουθούνται, με ποσοστά που κυμαίνονται γύρω στο 4,45% σε σύγκριση με το 9,02% στη Νομαρχία Αθηνών και το 9,60% της Περιφέρειας Αττικής. [31]

Η στεγαστική πίστη της δεκαετίας του '10 επέτρεψε την αγορά ή δόμηση αυτόνομων κατοικιών στις βόρειες συνοικίες.

Το 2001 ο Δήμος Βριλησσίων στέγαζε 8.653 νοικοκυριά που απαρτίζονταν κυρίως από 2, 3 ή 4 μέλη. Φαίνεται πως η συγκεκριμένη περιοχή προσελκύει οικογένειες, καθώς κατά την απογραφή του 2001, στα 100 νοικοκυριά τα 28 απαρτίζονταν από 4 μέλη, σε αντίθεση με τη Νομαρχία Αθηνών όπου στα 100 νοικοκυριά τα 28 απαρτίζονταν από 2 μέλη. Αυτό δικαιολογείται και από την αρχιτεκτονική της πόλεως που συνίσταται σε μεγάλα (οροφο)διαμερίσματα. Μάλιστα τα νοικοκυριά απολαμβάνουν μια άνετη διαβίωση, καθώς το 84,59% αυτών διαμένουν σε κατοικίες με 4 και άνω δωμάτια, όταν το αντίστοιχο ποσοστό για την Νομαρχία Αθηνών ανέρχεται στο 61,78%. Το μεγαλύτερο ποσοστό στα Βριλήσσια καταλαμβάνουν οι κατοικίες με 5 δωμάτια, όταν στη νομαρχία πιο συχνά συναντώμενα είναι τα 4. Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση των κατοικιών με 6 και άνω δωμάτια, όπου το ποσοστό στα Βριλήσσια είναι υπερδιπλάσιο της νομαρχίας.[32]

Αυτά τα συμπεράσματα εξηγούνται από την έλλειψη μικρών διαμερισμάτων, κάτι που έχει αντίκτυπο στην αγορά ενοικίων και αντικατοπτρίζει το όνειρο της μεσαίας ελληνικής τάξης των δύο τέκνων των δεκαετιών του '80 και του '90, αλλά και την πρακτική της αντιπαροχής.[33]

Πολιτική δράση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διακυβέρνηση του Δήμου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δημαρχειακό Μέγαρο Βριλησσίων

Ο Δήμος Βριλησσίων ιδρύθηκε το 1949 και λειτούργησε ως κοινότητα για 41 χρόνια μέχρι το 1990, οπότε και αναγνωρίστηκε ως δήμος συγκεντρώνοντας 10.000 κατοίκους.[34] Μέσα σε αυτά τα χρόνια ετέθησαν οι πρώτες βάσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής, όπως η εφαρμογή του κεντρικού ρυμοτομικού σχεδίου, η άμεση επίλυση της ύδρευσης και της αποχέτευσης, καθώς και πολλά άλλα έργα κοινής ωφέλειας. Στα επόμενα 18 χρόνια που λειτουργεί ως δήμος, ολοκληρώθηκαν τα βασικά έργα που είχε ανάγκη η περιοχή για να θεωρείται πλέον, μια σύγχρονη και λειτουργική πόλη.[35]

Οι δημοτικές παρατάξεις που δραστηριοποιούνται στην πόλη είναι η "Νέα Πνοή για τα Βριλήσσια"[36] που εκπροσωπείται από το κ. δήμαρχο Κώστα Ιωαννίδη, "Βριλήσσια, Δήμος Δημιουργίας"[37] που εκπροσωπείται από τον Ξένο Μανιατογιάννη, η "Δράση για μια Άλλη Πόλη" με το Γιάννη Τσούτσια, η "Αγωνιστική Δημοτική Κίνηση Βριλησσίων" με το Βασίλη Βήττο[38] και "Τα Βριλήσσια των Πολιτών" με το Νίκο Ζήση.[39]

Το 2007 Ο Δήμος Βριλησσίων συμμετέχει στο ευρωπαϊκό δίκτυο πόλεων ποιοτικών υπηρεσιών Q-Cities, κάτι που δείχνει και τη στροφή προς το γειτονικό Μαρούσι, με το οποίο συζητώνται συχνά ζητήματα διαδημοτικής συγκοινωνίας.[40]

Δημοτικές Παρατάξεις Βριλησσίων
Περίοδος Παράταξη Εκπρόσωπος
1990-1998 - Νίκος Παπαδόπουλος
1999-2002 Ανθρώπινη Πολιτεία Σταμάτης Λώλας
2003-2006 Νέα Πνοή Αργύρης Ντινόπουλος
2007-2010 Νέα Πνοή Κώστας Ιωαννίδης
2011-2014 Νέα Πνοή Κώστας Ιωαννίδης

Έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην πόλη των Βριλησσίων κατά καιρούς έχουν κυκλοφορήσει η δημοτική εφημερίδα "Βριλήσσια, η πόλη μας", η εφημερίδα της Ένωσης Εμπόρων "Βριλήσσια, η αγορά μας", τα "Βριλησσιώτικα Νέα",[41] ο "Περιηγητής",[42] "Εν τύποις", "Μάχημο Βήμα" και πολλά έντυπα δημοτικών συνδυασμών και συλλόγων, όπως η εφημερίδα της Δράσης,[43] το έντυπο του Αθλητικού Οργανισμού κ.α.

Στον τομέα της ηλεκτρονικής πληροφόρησης δραστηριοποιούνται τα Βριλησσιώτικα Νέα, η Βριλησσιακή,[44] ποικίλα ιστολόγια και ηλεκτρονικά ραδιόφωνα, όπως το "Ράδιο Βριλήσσια" και το "Ραδιόφωνο Άνω Βριλησσίων". Την 1η Νοεμβρίου του 2010 συντελεστές από τα "Βριλησσιώτικα Νέα", τη "Βριλησσιακή" και το "Ραδιόφωνο Άνω Βριλησσίων" διοργάνωσαν και συντόνισαν το πάνελ του 1ου Debate των Βριλησσίων παρουσία δημοτών στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου της πόλης.[45]

Πολεοδομικά χαρακτηριστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολεοδομική οργάνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1930 γίνεται η πρώτη παραχώρηση κλήρων σε ακτήμονες καλλιεργητές στην εύφορη γη που κείτεται βορειοανατολικά του Χαλανδρίου, περιοχή που δροσίζεται από το παρακείμενο ρέμα του Πεντελικού όρους. Το 1935 γίνεται η πρώτη ένταξη της έκτασης στο σχέδιο πόλεως, ενώ το 1949 η περιοχή αποσπάται από το Χαλάνδρι και αναγνωρίζεται ως αυτόνομη κοινότητα, για την οποία επιλέγεται η ονομασία Βριλήσσια.

Πολεοδομικό Σχέδιο Βριλησσίων

Το 1955 επεκτείνονται τα διοικητικά όρια στα 3.876 στρέμματα και το 1959 γίνεται επέκταση του σχεδίου βόρεια από την Οδό Πίνδου μέχρι την Πάρνηθος. Το 1969 προχωρά η ένταξη της παραρεμάτιας γειτονιάς από τη Λεωφόρο Πεντέλης μέχρι το Ρέμα Πολυδρόσου και το 1974 εντάσσεται η έκταση από Παρνασσού μέχρι Ολύμπου στα Άνω Βριλήσσια, καθώς και η περιοχή από Θερμοπυλών έως Αγίου Αντωνίου στα Ανατολικά Βριλήσσια. Μόλις το 1986 το σχέδιο πόλης "σκαρφαλώνει" στο Λόφο του Πατήματος. Το 1986 εγκρίνεται το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΦΕΚ 1135Δ/86) για πληθυσμό 10.000 ατόμων. Παράλληλα, με το Ν. 1650/86 το Ρέμα Πολυδρόσου χαρακτηρίζεται "Προστατευόμενη Περιοχή" και αναπλάθονται 13,68 στρέμματα. Το 1987 αυξάνεται ο συντελεστής δόμησης στο Πάτημα από 0.60 σε 0.80.[46] To 1992 γίνεται νέα τροποποίηση για τον καθορισμό των χρήσεων γης. Με την Απόφαση 211/2004 ο Δήμος Προβαίνει σε νέα τροποποίηση με σκοπό τον επαναπροσδιορισμό των αναγκών σε κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους, τον καθορισμό χρήσεων στο σύνολο των διοικητικών ορίων (Περιαστικό Δάσος, Κρασάς, Νταμάρι), την άρση των προβλημάτων χρήσεων γης στις εντός σχεδίου περιοχές και καθορισμό χρήσεων στα δημοτικά ακίνητα. Το 1999 εντάσσεται το νοτιοανατολικό τμήμα του Κάτω Πατήματος (Ζώνη Δουκίσσης Πλακεντίας).

Σήμερα, τα όρια του Δήμου καταλαμβάνουν έκταση 3.876 στρεμμάτων γης, από τα οποία 3.529,50 υπάγονται στον πολεοδομικό ιστό των Βριλησσίων και 346,50 στρέμματα αποτελούν περιαστική γη.

Οι υψηλοί συντελεστές (1) αφορούν την πόλη των Βριλησσίων και οι χαμηλοί (0,8) τις βόρειες και παραρεμάτιες γειτονιές. Μελετώντας τους συμπεραίνουμε πως τα Βριλήσσια έχουν μετατοπιστεί στην οικοδομική φιλοσοφία της πόλης, παρουσιάζοντας σχετικά υψηλούς συντελεστές δόμησης για τα δεδομένα των βορείων προαστίων, κάτι που φαίνεται και από τη σειρά που κατατάσσεται ο δήμος πληθυσμιακά. Ευεργετικοί συνεπώς είναι οι λοιποί όροι ανάπτυξης που εμποδίζουν τη συμφόρηση στον οικιστικό ιστό (ρυμοτομία, ιδιωτικό πράσινο, απόσταση από πρόσοψη δρόμου κ.α.) Αυτό δημιουργεί όμως και πολλούς κινδύνους ανοικοδόμησης, καθώς στην πόλη είναι οικοδομημένες πολυάριθμες παλαιές μονοκατοικίες.

Συνοικίες και περιοχές Βριλησσίων

Ο οικιστικός ιστός των Βριλησσίων εντοπίζεται γύρω από τη Λεωφόρο Πεντέλης και αναπτύσσεται πέριξ του οικιστικού πυρήνα της Αναλήψεως. Δυτικά της ανάληψης εκτείνεται η παραρεμάτια γειτονιά, ενώ ανατολικά η γειτονιά της Κύπρου. Βόρεια της Οδού Ολύμπου οικοδομούνται τα Άνω Βριλήσσια, ενώ το βορειότερο τμήμα τους, πέραν της Λεωφόρου Αναπαύσεως, είναι γνωστό ως Πάτημα.

Το Πάτημα περιβάλλεται από το Περιαστικό Δάσος των Βριλησσίων, το δυτικό τμήμα του οποίου αποτελεί τη Ζώνη Αγίου Θεοκλήτου. Το ανατολικό τμήμα, με χαμηλότερη αλλά εξίσου πυκνή βλάστηση, αποτελεί τη ζώνη του Οικισμού Κρασσά, πρώην αγροικία της ευρύτερης περιοχής του Κουφού, στους λοφίσκους του Πεντελικού. Στο νοτιοανατολικό τμήμα της πόλης προσαρτήθηκε και η ζώνη Δουκίσσης Πλακεντίας (νότια της Οδού Κρήτης) που παρέχει πρόσβαση προς τον ομώνυμο σταθμό του Μετρό. Νέος οικιστικός πυρήνας δημιουργείται και πέριξ του αττικού πάρκου στα σύνορα με το Χαλάνδρι, όπου υπάρχουν αθλητικές, συγκοινωνιακές και λοιπές εγκαταστάσεις.

Ρυμοτομία

Οριζόντιες Οδοί: Οδός Αναλήψεως

Οι οριζόντιοι δρόμοι όπως 25ης Μαρτίου, 28ης Οκτωβρίου, Αναλήψεως και Κύπρου είναι πιο φαρδείς και επιφορτισμένοι με μεγαλύτερο τοπικό κυκλοφοριακό φόρτο καθότι η κάθετη διέλευση εξυπηρετείται κατά βάση από τη Λεωφόρο Πεντέλης, επιτρέποντας στις κάθετες οδούς να είναι πιο στενές από τις οριζόντιες. Εξαίρεση αποτελεί η Εθνικής Αντιστάσεως που παρόλο που εκτείνεται κάθετα είναι αρκετά φαρδιά και μονοδρομημένη.

Παρόμοια φιλοσοφία ακολουθήθηκε και στα Άνω Βριλήσσια τη δεκαετία του '90, αλλά με πιο στενούς δρόμους και πεζοδρόμια (πυκνή δόμηση σε πλάτος με χαμηλά σε ύψος συγκροτήματα και μεζονέτες), αρκετά ρυμοτομικά σφάλματα και οδικούς αποκλεισμούς σε μικρές γειτονιές προς αποφυγή μεγάλης διέλευσης.

Αρχιτεκτονική

O συντελεστής δόμησης της περιοχής ανέρχεται στις κεντρικές συνοικίες στο 1 ενώ στα βορειότερα του δήμου όπου η κλίση του εδάφους γίνεται πιο απότομη υπάρχουν κυρίως μονοκατοικίες, επαύλεις και σύγχρονα συγκροτήματα από μεζονέτες (0,8). Η δόμηση διενεργείται με σχεδιασμό, ομοιομορφία και σεβασμό στο περιβάλλον. Εξαίρεση αποτελεί η πυκνή σε ύψος δόμηση στο λόφο Πατήματος, λόγω των τρομακτικών οικιστικών πιέσεων και της θολής κατάστασης στο ιδιοκτησιακό καθεστώς της πεντελικής γης από την εποχή της τουρκοκρατίας.

Αρκετές και οι οικογενειακές κατοικίες των τριών ορόφων στο κέντρο του Δήμου, ενώ αρκετά είναι και τα παλαιά αρχοντικά των δρόμων του παραδοσιακού κέντρου που η τελευταία μόδα (ή ανάγκη) επιτάσσει ανακαίνισή τους από τους παλιούς ή νέους ιδιοκτήτες. Άλλοι πάλι επιλέγουν, εφόσον το επιτρέπει ο κανονισμός, να ανεγείρουν επιπλέον όροφο πάνω από την μονοκατοικία τους.

Ιδιαίτερα καλαίσθητα είναι και τα εμπορικά κτίρια στη λεωφόρο Πεντέλης, καθώς η περιοχή δεν επηρεάστηκε ιδιαίτερα από την αμφιλεγόμενης αισθητικής αρχιτεκτονική της δεκαετίας του '70 που είναι εμφανής στο λεκανοπέδιο και γειτονικές περιοχές. Για μια περίοδο στα μέσα της δεκαετίας του '90, οπότε και καθίσταται η περιοχή δημοφιλής, ο συντελεστής δόμησης αλλάζει, δίνοντας το έναυσμα για την οικοδόμηση αρκετών πενταώροφων κτιρίων, όμως λίγο αργότερα επιστρέφει ο παλαιός.

Συγκοινωνιακές υποδομές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λεωφόρος Πεντέλης

Η Λεωφόρος Πεντέλης χαράχθηκε επί της ιστορικής πεντελικής διαδρομής[47] που παρείχε πρόσβαση από τον Κηφισό στη Φλύα και από εκεί στο Βριλησσό. Αυτό μαρτυρά και η διατήρηση της ονομασίας της Λεωφόρου Βριλησσού πέριξ των τουρκοβουνίων στην περιοχή της Ευελπίδων στην Αθήνα (Κυψέλη) προς Χαλάνδρι και Πεντέλη. Η πεντελική οδός ήταν και η βασική πορεία που παρείχε πρόσβαση στον οικισμό μέχρι πριν από μερικά χρόνια μέσω του Χαλανδρίου, επιβαρύνοντας υπερβολικά τον όμορο πλέον δήμο, μια οδός στενή και με πολλά κυκλοφοριακά προβλήματα.

Η μετάβαση στη δυτική όχθη της ρεματιάς του Χαλανδρίου επιτυγχάνετο μέσω τριών διαδρομών. Αρχικά πραγματοποιείτο βόρεια μέσω της παλαιάς Λεωφόρου Χαλανδρίου στο Μαρούσι, ήτοι τη σημερινή Λεωφόρο Παπανδρέου στα Μελίσσια, καθότι τα τελευταία αποτελούσαν οικισμό του Αμαρουσίου και τα Βριλήσσια οικισμό του Χαλανδρίου. Επίσης, πρόσβαση χαράχτηκε μέσω της Οδού Πολυδρόσου χαμηλά στο Χαλάνδρι. Η τρίτη πρόσβαση στο ύψος των Βριλησσίων πραγματοποιήθηκε μέσω της οδού Σισμανογλείου, όταν έγινε και η διάνοιξη του δρόμου προς το Σισμανόγλειο Νοσοκομείο το 1936. Μέσω της οδού Σισμανογλείου συνδέονταν οι κάτοικοι στο κέντρο των Βριλησσίων με το Μαρούσι και τη Λ. Κηφισίας. Η διαδρομή αυτή τα τελευταία χρόνια πραγματοποιείτο και μέσω της λεωφορειογραμμής 448 αλλά με πολλα προβλήματα.

Οικονομικά Στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επιχειρηματική Ζώνη Αναπαύσεως

Στα πρώτα χρόνια ανάπτυξης του δήμου, οι δημοτικές αρχές προχώρησαν σε χωροθέτηση των εμπορικών ζωνών στα Βριλήσσια. Αρχικά, διαχώρισαν την οικιστική ζώνη στα ανατολικά, από τη διερχόμενη Λεωφόρο Πεντέλης στα δυτικά σύνορα της πόλης, διοχετεύοντας προς αυτή τη μεγαλύτερη εμπορική όχληση.

Σε δεύτερο επίπεδο, για τις μικρές τοπικές εμπορικές ανάγκες χαμηλής όχλησης του οικιστικού ιστού, διαχώρισαν τις κεντρικές οδούς σε εναλλάξ εμπορική και οικιστική ανάπτυξη. Συγκεκριμένα, επέτρεψαν την εμπορική ανάπτυξη του δυτικού τμήματος της οδού Αναλήψεως μέχρι την Πλατεία και την οικιστική ανάπτυξη του δρόμου στα ανατολικά, αλλά την οικιστική ανάπτυξη στο δυτικό τμήμα της οδού Κύπρου και την εμπορική στα ανατολικά. Παράλληλα, οι συγκοινωνιολόγοι προέβησαν σε διοχέτευση της τοπικής κυκλοφορίας των κατοίκων σε σημεία μη εμπορικά ώστε να αποφευχθεί συμφόρηση. Συγκεκριμένα το δυτικό εμπορικό τμήμα της Αναλήψεως πεζοδρομήθηκε, ενώ το ανατολικό τμήμα αποτελεί βασική πύλη εισόδου των κατοίκων στην πόλη από τα ανατολικά (και είσοδο τοπικών λεωφορείων). Παρόμοια φιλοσοφία ακολουθήθηκε και στους υπόλοιπους δρόμους του οικιστικού ιστού.

Επισκέψιμοι Χώροι και Κέντρα Ενδιαφέροντος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πλατεία Ελευθερίας

Η πόλη διαθέτει δύο βασικά σημεία εστίασης στο δυτικό άκρο της και πλησίον της Λεωφόρου Πεντέλης, την πλατεία Βριλησσίων στο κέντρο και την εστία Άνω Βριλησσίων, στο ύψος της Ναυτικής Βάσης.[48]

Λοιπές γνωστές πλατείες είναι η Πλατεία Βριλησσού, η Πλατεία Κωνσταντίνου Τσάτσου του Ακαδημαϊκού, Κέντρο Νεότητος Μάνου Χατζηδάκη, Πλατεία Κύπρου, Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, 28ης Οκτωβρίου, 25ης Μαρτίου, Καλλιανίου, Ανδρόνικου και πολλοί άλλοι μικροί χώροι πρασίνου. Τέλος, πολλά περιθώρια ανάπλασης παρουσιάζει και η παραρεμάτια ζώνη των Αμαζόνων, επί της ανατολικής ρεματιάς που χωρίζει τα σύνορα από το γειτονικό Πάτημα Χαλανδρίου και μέχρι στιγμής λειτουργεί ως χώρος στέγασης των απορριματοφόρων του Δήμου.

Πάρκο Μίκη Θεοδωράκη

Το πάρκο της Ναυτικής Βάσης αφήνει το στίγμα του στην ανάπτυξη των Άνω Βριλησσίων,[49] δίνοντας παράλληλα το έναυσμα για την αστικοποίηση και ανάπτυξη της λεωφόρου Αναπαύσεως. Το Αττικό Πάρκο Βριλησσίων-Χαλανδρίου και το παρκο της Ρεματιάς, με τη χαρακτηριστική μικρή γέφυρα χρόνια.

Μνημεία & αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα αξιοθέατα της περιοχής συγκαταλέγονται το Υδραγωγείο των Βριλησσίων (έναν από τους δύο υδατοπύργους που υπήρχαν) στην Πλατεία Αγίας Λαύρας και ο Βράχος του Βριλησσού στην Πλατεία Ελευθερίας. Επίσης, η προτομή του Ελευθερίου Βενιζέλου και το Μνημείο Πεσόντων στην Πλατεία Ηρώων, καθώς και η προτομή του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη στην Πλατεία Ελευθερίας. Αξιόλογο αρχιτεκτονικό κτίσμα αποτελεί και η πέτρινη κατοικία του αειμνύστου προέδρου Δημητρίου Βερνάρδου, την οποία δώρισε ως κοινοτικό κατάστημα και τιμής ένεκεν δόθηκε το όνομά του στον δρόμο που διέρχεται.

Εκπαιδευτικά Ιδρύματα

Στο Δήμο Βριλησσίων λειτουργούν 6 Δημοτικά Νηπιαγωγεία, 6 Δημοτικά Σχολεία, 3 Γυμνάσια και 2 Λύκεια. Σε επίπεδο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχει δοθεί προσανατολισμός στη γαλλική και στην αγγλική, ενώ παρέχεται πληθώρα μαθημάτων μουσικής, χορωδίας, σχεδίου, θεατρολογίας, καθώς και πολλών πιο εξειδικευμένων δραστηριοτήτων υπό το καλλιτεχνικό πρόγραμμα του Πολιτιστικού Κέντρου (θέατρο, κουκλοθέατρο κ.α.). Ο θεσμός της ενισχυτικής διδασκαλίας φαίνεται να έχει απήχηση, χωρίς όμως να απουσιάζει και η άνθιση των φροντιστηρίων δίπλα στα σχολεία. Στο χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης δραστηριοποιούνται 1 Ελληνογερμανικό Δημοτικό Σχολείο, καθώς και τα Εκπαιδευτήρια Καντά σε επίπεδο πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ πλέον έπαψε η λειτουργία των Λυκείων Βάσκα. Επιπλέον υπάρχει 1 παιδική χαρά ανά κεντρικό δρόμο, καθώς και πολλά κέντρα νεότητος γύρω από τα σχολεία.

Ο κεντρικός Ιερός Ναός των Βριλησσίων είναι ο Ναός Αναλήψεως του Κυρίου, επί της κεντρικής πλατείας Αναλήψεως που οικοδομήθηκε στη δεκαετία του '70 με δωρεές των λιγοστών κατοίκων της τότε κοινότητος. Το δεύτερο ναϋδριο οικοδομήθηκε στο όνομα του Αγίου Αντωνίου στο γειτονικό Πάτημα Χαλανδρίου (όταν τα σύνορα στην ανατολική ζώνη ήταν συγκεχυμένα) ο οποίος αδυνατεί να ανταποκριθεί στις αυξημένες λατρευτικές ανάγκες και πρόκειται να μετεγκατασταθεί σε διπλανό οικόπεδο μετά την ολοκλήρωση των αντιπλυμμηρικών έργων επί της Αγίου Αντωνίου. Ο τρίτος , Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, οικοδομήθηκε στο Πάτημα Βριλησσίων και οι εργασίες ανάπλασής του ολοκληρώνονται το 2008 και ο τελευταίος που οικοδομείται πρόσφατα είναι των Δώδεκα Αποστόλων απέναντι από το 2ο Γυμνάσιο - Λύκειο στα Άνω Βριλήσσια.

Αθλητισμός & φυσιολατρική κίνηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Βριλήσσια μέχρι και τη δεκαετία του '90 δε διέθεταν δημοτικό γήπεδο, καθώς το γήπεδο Χαλανδρίου είχε εγκατασταθεί σε ελεύθερο χώρο στα σύνορα των δύο δήμων, καλύπτοντας τις ανάγκες αμφότερων. Μικροί διάσπαρτοι χώροι δημιουργούνται σταδιακά σε διάφορες γειτονιές, όπως το γήπεδο handball επί της οδού Αναλήψεως και το γήπεδο tennis επί της Ολύμπου. Παράλληλα δημιουργείται το δημοτικό γήπεδο Βριλησσίων στο τέρμα της οδού Κισάβου με πολλές ελλείψεις σε θέματα υποδομής και επισκεψιμότητας, προς εξυπηρέτηση των κατοίκων στα Άνω Βριλήσσια. Μέσα στο 2007 ολοκληρώνεται η κατασκευή του ιδιωτικού Family Club Βριλησσίων, μετά από πολλές αγωγές των περιοίκων καθότι εγκατεστημένο εντός οικιστικής ζώνης (διασταύρωση οδών Μητροπούλου και Κισάβου).

Περκίζειο Γήπεδο Βριλησσίων

Βριλησσιακός Αθλητικός Όμιλος

Ιδιαίτερα γνωστή είναι η ομώνυμη ομάδα βόλεϋ αντρών του δήμου, τα "Βριλήσσια" του Βριλησσιακού Αθλητικού Ομίλου, με πολλές νίκες. Για πρώτη φορά το 2007 φαίνεται μάλιστα να φλερτάρουν με την άνοδό τους στη Δ Εθνική. Έχοντας αποκτήσει 6 βαθμούς διαφορά από το δεύτερο και εννιά στα εννιά στους αγώνες που διεξήχθησαν, η ομάδα του Κώστα Τσαβαλιά δείχνει να έχει μεγάλες βλέψεις.[50][51]

Αθλητικός Όμιλος "Απόλλων" Βριλησσίων

Ο Α.Ο. Απόλλων Βριλησσίων ιδρύθηκε στο τέλος του 2005 από μια ομάδα Βριλησσιώτων. Το όνομά του προέρχεται από τον επίκουρο Απόλλωνα, ο ναός του οποίου δεσπόζει 12 χιλιόμετρα από την Ανδρίτσαινα στην Πελοπόννησο. Η επιτυχημένη ανοδική πορεία του σωματείου μας είχε ως αποτέλεσμα να ενταχθεί το 2008 και το ολυμπιακό άθλημα της ξιφασκίας.

Τo προγράμμα της ξιφασκίας πραγματοποιείται στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Βριλησσίων που βρίσκεται στην οδό Αθανασίου Διάκου 18, ενώ το σκάκι στο Στέκι Νεολαίας που βρίσκεται στην οδό Ολύμπου και Φλωρίνης στα Βριλήσσια. [52]

Ο Α.Σ. ΘΗΣΕΑΣ ΒΡΙΛΗΣΣΙΩΝ TAE KWON DO ιδρύθηκε το 1993 με σκοπό την ανάπτυξη και την διάδοση του ολυμπιακού αθλήματος TAEKWONDO W.T.F.

Κατάστημα Βριλησσού

Αρκετά δημοφιλής επίσης στην ευρύτερη περιοχή είναι και ο φυσιολατρικός σύλλογος "Βριλησσός" για τις εκδρομές που διοργανώνει στις μαγευτικές περιοχές της Ελλάδας, αλλά και στο εξωτερικό. Το κατάστημα του συλλόγου είναι εγκατεστημένο στο πάρκο στο οποίο καταλήγει η οδός Μακεδονίας, πλησίον του ΤΥΠΕΤ. Ο σύλλογος δραστηριοποιείται έντονα τα τελευταία χρόνια και σε θέματα πυρασφάλειας, σε συνεργασία με αντίστοιχους πεντελικούς συλλόγους.

Στο Δήμο δραστηριοποιείται από το 1960 το 4ο Σύστημα Προσκόπων με περισσότερα από 100 ενεργά μέλη και επίσης λειτουργεί το Τοπικό Τμήμα Βριλησσίων του Σώματος Ελληνικού Οδηγισμού[53]. Το κατάστημα των προσκόπων στεγάζεται σε ειδικό χώρο εντός του ανακαινισμένου 1ου Δημοτικού Σχολείου Βριλησσίων και επιμελείται κάθε χρόνο της πρωτοχρονιάτικης διακόσμησης με το παραδοσιακό ελληνικό καραβάκι. Ορισμένοι από τους Εξωραϊστικούς Συλλόγους της περιοχής είναι οι "Ωρύθεια" και "Εξωραϊστικός Σύλλογος Άνω Βριλησσίων", ενώ στην πόλη δραστηριοποιούνται οι τοπικοί σύλλογοι "Ένωση Κρητών Βριλησσίων" και "Σύλλογος Αρκάδων".

Πολιτιστικά δρώμενα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θέατρο Βριλησσίων

Ο Δήμος Βριλησσίων διαθέτει τρία βασικά πολιτιστικά καταστήματα. Το πρώτο βρίσκεται επί της οδού Κισάβου στα Άνω Βριλήσσια, το δεύτερο οικοδομήθηκε με δωρεά του Ιδρύματος Νιάρχου στην κεντρική Πλατεία Αναλήψεως και το τρίτο και πιο πρόσφατο εγκαταστάθηκε στο πάρκο "Μίκης Θεοδωράκης", παράλληλα με την ανάπλασή του. Πρόκειται για τελευταίας αρχιτεκτονικής κτίρια με πλήρεις υποδομές καθώς οικοδομήθηκαν πρόσφατα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει πληθώρα καλλιτεχνικών μαθημάτων και εκδηλώσεων με ελεύθερη συμμετοχή όπως θεατρικές παραστάσεις, ζωγραφική, γλυπτική, χορωδία, κουκλοθέατρο κ.α.

Φεστιβάλ Βριλησσίων

Πνευματικό Κέντρο Αναλήψεως

Επιπλέον στο δημοτικό θέατρο Νταμάρι Βριλησσίων "Αλίκη Βουγιουκλάκη" στο πάτημα Βριλησσίων φιλοξενούνται θεατρικές παραστάσεις ερασιτεχνικές αλλά και από επαγγελματίες ηθοποιούς οι οποίοι κατά τις θερινές περιοδείες τους επισκέπτονται και δήμους της Αττικής, μεταξύ των οποίων και τον εν λόγω δήμο τα τελευταία από το 1990.

Πανηγύρι Αναλήψεως του Κυρίου

Στις αρχές του Ιουνίου κάθε έτους, με αφορμή τον εορτασμό της Ανάληψης του Κυρίου στήνεται λαϊκό πανηγύρι επί της οδού Εθνικής Αντιστάσεως που καταλήγει στον Ιερό Ναό της Αναλήψεως, με πληθώρα πλανόδιων πωλητών και κινητές εγκαταστάσεις που διαμορφώνουν μια εικόνα θεματικού πάρκου. Τα τελευταία χρόνια καταβάλλονται προσπάθειες από τη δημοτική αρχή ώστε το πανηγύρι να αναβιώσει τις παλιές του δόξες, όταν τα Βριλήσσια ήταν μια μικρή και στενά δεμένη κοινότητα.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Πανηγύρι Αναλήψεως του Κυρίου, Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια ανάκτηση 12/12/2013
  2. Τοπικός δακτύλιος, Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια ανάκτηση 12/12/2013
  3. «Βριλήσσια». Βριλησσιακή. Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια. http://vrilissiaki.weebly.com/betarhoiotalambda942sigmasigmaiotaalpha.html. Ανακτήθηκε στις 30/11/2013. 
  4. Η συζήτηση στο ΔΣ της Πέμπτης, Βριλησσιακή Ειδησεογραφία ανάκτηση 12/12/2013
  5. Κώστας Ιωαννίδης, Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια ανάκτηση 12/12/2013
  6. 6,0 6,1 6,2 Nasa World Wind: Υπολογισμός Υψομέτρου, 11/8/2008
  7. Νομαρχία Αθηνών Τεχνικογεωλογικός Χάρτης Αττικής: Διακρίνονται οι υπόγειες στρώσεις της Βριλησσιώτικης γης, ανάκτηση 13/8/2008
  8. Ινστιτούτο Γεωλογικών & Μεταλλευτικών Ερευνών, Γεωλογικός Χάρτης 2001
  9. NASA World Wind Το πρόγραμμα παρέχει τη δυνατότητα υπολογισμού υψομέτρου, ανάκτηση 13/8/2008
  10. Ιδιωτικός Μετεωρολογικός Σταθμός Αγίας Παρασκευής (Υψόμετρο: 255 μ , Συντεταγμένες: 38° 00' 00" N 23° 48' 00" E): Στοιχεία 2007, ανάκτηση9/8/2008
  11. Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία: Δεδομένα Σταθμού Νέας Φιλαδέλφειας, ανάκτηση 9/8/2008
  12. e-pentelikon: Ονοματολογία του Όρους, ανάκτηση 11/8/2008
  13. Δήμος Πεντέλης: Ιστορικά Στοιχεία, ανάκτηση 11/8/2008
  14. "Από την Πεντέλη στον Παρθενώνα", Μανώλης Κορρές
  15. Δήμος Πεντέλης:Ιστορικά Στοιχεία, ανάκτηση 11/8/2008
  16. Αναστάσιος Πάππας, "Η Ύδρευσις των Αρχαίων Αθηνών", Εκδόσεις "Ελεύθερη Σκέψις"
  17. Δήμος Πεντέλης: Δημογραφικά Στοιχεία, ανάκτηση 11/8/2008
  18. Ένωση Κρητών Βριλησσίων
  19. Δήμος Βριλησσίων: Τροποποίηση Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου σελ. 23, ανάκτηση 11/8/2008
  20. Νομαρχία Αθηνών: Υδρογεωλογικός Χάρτης, ανάκτηση 12/8/2008
  21. ΦΕΚ 164Α/29/7/49
  22. Δήμος Βριλησσίων: Τροποποίηση Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου, ανάκτηση 11/8/2008
  23. "50 Χρόνια στα Βριλήσσια", Ευτύχιος Νόταρης, Γραμματέας της Κοινότητας 1954-1989
  24. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία: Διαχρονικές Μετακινήσεις Πληθυσμού, ανάκτηση 11/8/2008.
  25. Wikipedia: Χάρτης Πληθυσμιακών Μετακινήσεων στην Αττική, ανάκτηση 11/8/2008
  26. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: Εργασία για τη δημογραφική εξέλιξη της Αττικής.pdf, ανάκτηση 11/8/2008
  27. Δήμος Βριλησσίων: Τροποποίηση Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου-Α' Φάση "Κείμενο Διαβούλευσης", Δημογραφικά Χαρακτηριστικά Δήμου, σελ. 13, ανάκτηση 13/8/2008
  28. Στρατηγικό Πλάνο Βριλησσίων, σελ.10, ανάκτηση 9-6-2008
  29. Δήμος Βριλησσίων: Στοιχεία για την Ταυτότητα της Πόλης, ανάκτηση20/3/2007,
  30. Εφημερίς Καθημερινή: Άρθρο για τις Τιμές και την Κοινωνικο-Οικονομική Σύνθεση των Βορείων Προαστίων των Αθηνών, ανάκτηση 21/3/2008.
  31. Δήμος Βριλησσίων: Πρώτο Επιχειρησιακό Πλάνο Δήμου Βριλησσίων, Κείμενο Διαβούλευσης: Η Τοπική Οικονομία, σελ. 19 ανάκτηση 13/8/2008
  32. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, Απογραφή 2001, ανάκτηση 13/8/2008
  33. ICAP A.E. Κλαδική Μελέτη "Real Estate 2003": γίνεται εκτενής αναφορά στα δημογραφικά χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης και της ευρύτερης περιοχής.
  34. Πρόεδροι κοινότητας, Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια ανάκτηση 12/12/2013
  35. Δήμαρχοι, Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια ανάκτηση 12/12/2013
  36. Νέα Πνοή για τα Βριλήσσια, Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια ανάκτηση 12/12/2013
  37. Βριλήσσια Δήμος Δημιουργίας ανάκτηση 12/12/2013
  38. Δημοτικές Εκλογές 2010, Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια, ανάκτηση 12/12/2013
  39. Δημοτικό Συμβούλιο 2010, Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια, ανάκτηση 12/12/2013
  40. Δήμος Αμαρουσίου: Συμμετοχή στο Q-Cities, ανάκτηση 17/8/2008
  41. Βριλησσιώτικα Νέα, Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια ανάκτηση 12/12/2013
  42. Ο Περιηγητής, Βριλησσιακή Εγκλοπαίδεια ανάκτηση 12/12/2013
  43. Εφημερίδα Δράση, Βριλησσιακή ανάκτηση 12/12/2013
  44. Βριλησσιακή, Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια ανάκτηση 12/12/2013
  45. 1ο Debate Βριλησσίων, Βριλησσιακή Εγκυκλοπαίδεια, ανάκτηση 12/12/2013
  46. Δήμος Βριλησσίων: Κείμενο Συνοπτικής Παρουσίασης Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου, ανάκτηση 25/7/2008
  47. Wikipedia: Παλαιός Χάρτης της Αττικής, ανάκτηση 12/2007
  48. Ecotec: Άρθρο για τη Νέα Πλατεία Αναλήψεως, ανάκτηση 5/9/2007
  49. Sporty: Άρθρο για το Skate Park Βριλησσίων,ανάκτηση 5/9/2007
  50. Βριλήσσια η Πόλη μας, άρθρο για τον Α.Ο. Βριλησσίων, τεύχος Δεκέμβριος 2007, σελ. 7, Πελοποννήσου 52, Βριλήσσια, Αθήνα.
  51. ΠΑΣΟΚ Βριλησσίων: Παρουσίαση του Βριλησσιακού Αθλητικού Ομίλου, ανάκτηση 30/5/2008.
  52. Χάρτης πρόσβασης στους χώρους προπόνησης των αθλημάτων Google maps
  53. Τοπικό Τμήμα Βριλησσίων του Σώματος Ελληνικού Οδηγισμού, ανάκτηση 5 Νοεμβρίου 2007

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Βιβλιογραφία
    • "50 Χρόνια στα Βριλήσσια", Ευτύχιος Νόταρης, Δήμος Βριλησσίων 1999
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]