Ελληνική παραδοσιακή μουσική

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Musical note nicu bucule 01.svg Ελληνική μουσική
Orfeu-atenas.jpg
Γενικά θέματα
Αρχαία ελληνική μουσική
Μουσικό σύστημα της Αρχαίας Ελλάδας
Βυζαντινή μουσική
Ελληνικά μουσικά όργαναΕλληνικοί χοροί
Ελληνική παραδοσιακή μουσική
Επτανησιακή σχολή
Εθνική μουσική σχολή
Εθνική Λυρική Σκηνή
Είδη
Εκκλησιαστική μουσική (Βυζαντινή)
Οπερέτα
ΡοκΧιπ χοπΠανκ
Νέο κύμαΈντεχνοΣύγχρονο
ΝησιώτικαΔημοτικό
ΡεμπέτικοΛαϊκό
Μέσα και παρουσιάσεις
Μουσικά
βραβεία
Βραβεία Αρίων
Mad Video Music Awards
•Μουσικά Βραβεία
Ποπ Κορν
Μουσικά
φεστιβάλς
Φεστιβάλ Αθήνας
Φεστιβάλ Επιδαύρου
Φεστιβάλ τραγουδιού
Θεσσαλονίκης
River Party
Terra Vibe
Μουσικά
μέσα
•Δίφωνο•MAD TV
(MAD World, Blue)
MTV Ελλάδας
Εθνικά τραγούδια
Ύμνοι Ύμνος εις την Ελευθερίαν
Τοπική μουσική
Σχετικές
περιοχές
ΚύπροςΠόντος
Κωνσταντινούπολη
Νότια Ιταλία
Είδη κατά
περιοχή
Νησιά του Αιγαίου
•Κεντρική Ελλάδα
ΚρήτηΉπειρος
(Πολυφωνικό τραγούδι)
Ιόνια νησιάΜακεδονία
Πελοπόννησος
ΘεσσαλίαΘράκη


Η Ελληνική παραδοσιακή μουσική περιέχει όλα τα τραγούδια, τους σκοπούς και ρυθμούς των περιοχών της Ελλάδας, της Κύπρου, της Αυστραλίας, των Η.Π.Α. (ομογένεια) και άλλων. Εκτός από τα κοινά μουσικά ακούσματα που συναντώνται σε όλη την Ελλάδα, υπάρχουν και χαρακτηριστικά είδη παραδοσιακής μουσικής ανάλογα με την ιστορία ή τις προτιμήσεις των συγκεκριμένων περιοχών. Επίσης γίνεται διάκριση των τραγουδιών με βάση το περιεχόμενό τους, την περίσταση στην οποία παίζονται και το μέτρο τους. Στην παραδοσιακή μουσική υπάρχουν διάφορα μουσικά όργανα όπως:

Δημοτικά τραγούδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Δημοτικό τραγούδι

Μία κατηγορία τραγουδιών που συμπεριλαμβάνεται στην ελληνική παραδοσιακή μουσική είναι τα δημοτικά τραγούδια. Τα δημοτικά τραγούδια παίζονται συνήθως σε γάμους αλλά και σε πανηγύρια. Χωρίζονται στις εξής κατηγορίες: Ακριτικά, Κλέφτικα, Ιστορικά, Παραλλαγές και Γαμήλια.

Διάκριση ανά περιοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κρήτη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Κρητική μουσική
Κρητικοί χορευτές.
Διαφορετικά είδη Λαούτου.

Τα Ελληνικά νησιά της Καρπάθου, της Χάλκης, της Κάσου, και της Κρήτη σχηματίζουν ένα τόξο όπου η Κρητική λύρα είναι το κυρίαρχο μουσικό όργανο. Ο Κώστας Μουντάκης είναι πιθανόν ο πιο γνωστός οργανοπαίχτης λύρας, που συχνά συνοδεύεται από λαούτο το οποίο είναι παρόμοιο με το μουσικό όργανο μαντολίνο. Οι τσαμπούνες συχνά παίζονται στην Κάρπαθο. Η Κρήτη είναι γνωστή για την παράδοσή της σε παραδοσιακούς χορούς, η οποία έχει καταβολές στην αρχαία Ελλάδα και περιλαμβάνει γρήγορους σε ρυθμό χορούς όπως το Πεντοζάλι και άλλους όπως η Σούστα, ο Συρτός, το Τριζάλι, ο Κατσαμπαδιανός, ο Χανιώτης, ο Σιγανός, ο Πηδηχτός Λασιθίου, ο Μαλεβιζιώτικος, ο Τσινιάρης, ο Ιεραπετρικός και ο Λαζιώτικος.

Νησιά του Αιγαίου: Κυκλάδες και Δωδεκάνησα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Νησιώτικα

Τα νησιά του Αιγαίου είναι γνωστά για τα νησιώτικα τραγούδια τους, των οποίων τα χαρακτηριστικά ποικίλουν ευρέως. Αν και τα βασικά στοιχεία του ήχου είναι χαρακτηριστικά κοσμικά -Βυζαντινός, η σχετική απομόνωση των νησιών επέτρεψε την ξεχωριστή ανάπτυξη της ιδιαίτερης νησιώτικης Ελληνικής μουσικής. Το πλείστον των νησιώτικων τραγουδιών συνοδεύονται από την λύρα, το κλαρίνο, την κιθάρα και το βιολί. Σε σύγχρονους τραγουδιστές όπως ο Γιάννης Πάριος, οι Κονιτόπουλοι και η Μαρίζα Κωχ αποδίδεται η αναβίωση του συγκεκριμένου μουσικού είδους κατά την δεκαετία του '70. Στους παραδοσιακούς χορούς συμπεριλαμβάνονται ο Μπάλος, ο Συρτός, η Σούστα, ο Χιώτικος, ο Καλυμνιώτικος, ο Σταυρωτός, ο Λερικός, η Καμάρα, ο Μηχανικός, η Τράτα, η Παναγιά και ο Ικαριώτικος.

Στις Κυκλάδες, το βιολί είναι πιο δημοφιλές απ' ό,τι η λύρα και υπάρχουν αρκετοί γνωστοί μουσικοί, όπως ο Νίκος Οικονομίδης, ο Λεωνίδας Κλάδος και ο Στάθης Κουκουλάρης. Οι παραδοσιακοί χοροί των Κυκλάδων περιλαμβάνουν τον Λέρικο, τον Συρτό, τον Συρτό της Σερίφου, τον Συρτό της Νάξου, τον Συρτό της Κύθνου, τον χορό της Αμοργού και τον Μπάλο. Η πιο γνωστή τραγουδίστρια της κυκλαδικής μουσικής είναι η Δόμνα Σαμίου.

Στα Δωδεκάνησα υπάρχουν κυρίαρχα στοιχεία της Κρητικής μουσικής. Οι παραδοσιακοί χοροί των Δωδεκανήσων περιλαμβάνουν την Τράτα, τον Μπάλο, τον Συρτό, την Κρεμαστή, τον Ίσσο, τον Συρτό της Ρόδου, τον Μηχανικό και τον Καλυμιώτικο με καταγωγή από το νησί της Καλύμνου.

Κεντρική Ελλάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην κεντρική Ελλάδα πολλά παραδοσιακά τραγούδια αναφέρονται στους Κλέφτες και τον ρόλο που έπαιξαν κατά την συγκεκριμένης περιόδου της Τουρκοκρατίας. Παραδοσιακοί χοροί στην κεντρική Ελλάδα περιλαμβάνουν: τον Αντικρυστό, το Συρτάκι, το Ζεϊμπέκικο, το Χασάπικο, τον Καλαματιανό, τον Καμιλιερικό, τον Κουλουριώτικο, τον Συρτό, τον Τσάμικο, τον χορό της Τράτας, τον Χατζηχρήστο και τον Συρτοκαλαματιανό. Η μουσική παράδοση της περιοχής έχει επίσης επηρεαστεί από τους Αρβανίτες.

Ήπειρος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Ήπειρο, τα παραδοσιακά τραγούδια είναι πεντατονικά και πολυτονικά και ερμηνεύονται τόσο από τραγουδιστές όσο και από τραγουδίστριες. Χαρακτηριστικά τραγούδια περιλαμβάνουν μοιρολόγια, της Τάβλας και φωνητικά με τη συνοδεία του σκάρου. Το κλαρίνο είναι το κυρίαρχο μουσικό όργανο στην Ήπειρο, που χρησιμοποιείται για να συνοδεύσει τους χορούς, κυρίως με αργό και βαρύ ρυθμό, όπως ο Τσάμικος, ο Κοφτός, ο Μενούσης, το Φισούνι, η Ποδιά, ο Στα δύο, ο Στα τρία, ο Ζαγορήσιος, η Κεντημένη, ο Μετσοβίτικος και ο Γιατρός.

Πελοπόννησος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραδοσιακοί χοροί από την Πελοπόννησο περιλαμβάνουν τον Καλαματιανό, των Καρυάτιδων, τον Μονόδιπλο, τον Τσάμικο, τον Συρτό, τον Άη Γιώργη, τον Μανιάτικο και τον Διπλό χορό. Στην Μάνη υπάρχει ακόμα η παράδοση των μοιρολογιών που τραγουδιούνται από ηλικιωμένες γυναίκες.

Ιόνια Νησιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μαντολίνο, είναι το κυρίαρχο μουσικό όργανο της Επτανησιακής μουσικής
Έλληνας βρακοφόρος του 18ου αι. που παίζει ταμπουρά

Τα Ιόνια νησιά δεν υπήρξαν ποτέ κάτω από Οθωμανική κατοχή και τα τραγούδια και οι καντάδες τους είναι εν μέρει βασισμένες στο Δυτικό Ευρωπαϊκό στυλ. Οι Ελληνικές καντάδες ερμηνεύονται από τρεις τραγουδιστές με τη συνοδεία μαντολίνου ή κιθάρας. Αυτά τα ρομαντικά τραγούδια αναπτύχθηκαν κυρίως στην Κεφαλλονιά στις αρχές του 19ου αι. αλλά διαδόθηκαν καταμήκος της Ελλάδας μετά την απελευθέρωση. Ένα Αθηναϊκό είδος καντάδας δημιουργήθηκε, με τη συνοδεία βιολιού, κλαρίνου και λαούτου. Παρόλα αυτά αυτό το είδος έγινε αποδεκτό ως Επτανησιακό. Το νησί της Ζακύνθου έχει ένα ποικίλο μουσικό παρελθόν με επιρροές επίσης από την Κρήτη. Οι παραδοσιακοί χοροί περιλαμβάνουν τον Τσιριγοτικό, τον Λευκαδίτικο, τον Μπάλο, τον Συρτό, τον Άη Γιώργη, τον Κερκυραϊκό και τον Κάτω στο γυαλό.

Η εκκλησιαστική μουσική (Βυζαντινή) των νησιών είναι επίσης διαφορετική από της υπόλοιπης Ελλάδας, με πολλές Δυτικές και Καθολικές επιρροές στην Ορθόδοξη λειτουργία. Η περιοχή είναι επίσης γνωστή για την ίδρυση της πρώτης σύγχρονης Σχολής Ελληνικής κλασικής μουσικής Επτανησιακή σχολή, που ιδρύθηκε το 1815.

Μακεδονία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραδοσιακοί χοροί που υπάρχουν στην Μακεδονία είναι ο Μακεδονία, το Χασάπικο, ο Λεβέντικος, το Ζεϊμπέκικο, ο Ζωναράδικος, ο Έντεκα Κοζάνης, η Σαμαρίνα, η Στάνκενα, ο Ακριτικός, ο Μπαϊδούσκας, ο Μακεδονικός αντικρυστός, η Μικρή Ελένη, ο Πάρταλος, ο Μακεδονικός κλέφτικος, ο Μπουγατσάς, ο Καστοριανός, ο Τρομακτόν, ο Νικολός, ο Αντικρυστός, ο Μακεδονικός συρτός και ο Καπετάν Λουκάς. Υπάρχουν ακόμα και παραδοσιακά τραγούδια που αναφέρονται στον Μακεδονικό αγώνα όπου χρησιμοποιούνται τρομπέτες και κουδούνια.

Θεσσαλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα παραδοσιακά τραγούδια της Θεσσαλίας είναι αργά και επιβλητικά και περιλαμβάνουν χορούς όπως ο Καλαματιανός, ο Θεσσαλικός, ο Κοφτός, ο Τσάμικος, ο Κλειστός, ο Κανγκελής, το Γαϊτανάκι, ο Πηλιορήτικος, η Σβαρνιάρα, ο Στα τρία, η Καραγκούνα και η Γαλανογαλανή.

Ο Διονυσιακός λαμβάνει χώρα κάθε χρόνο, πριν το Πάσχα στον Τύρναβο. Εκεί πραγματοποιείται η γνωστή γιορτή του Φαλλού, μια παγανιστική γιορτή γονιμότητας με φαγητά και ποτά, προς τιμήν του αρχαίου θεού Διόνυσο.

Θράκη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Μουσική της Θράκης

Τα μουσικά όργανα στην αρχαία μουσική της Θράκης όπως οι γκάιντες και η Βυζαντινή λύρα είναι ακόμα τα συνηθισμένα όργανα της παραδοσιακής μουσικής της Θράκης. Οι παραδοσιακοί χοροί της περιοχής περιλαμβάνουν τον Ταπεινό, το Τσιπάτι, τον Τρομακτόν, τον Σφαρλή, την Σουφλιουτούδα, τον Ζωναράδικο, τον Καστρινό, τον Συνκαθιστό, την Σούστα, τον Μαντιλάτο, την Μπαϊντούσκα και τον Απαδιαστείτε στο χορό. Οι παραδοσιακοί Θρακιώτικοι χοροί είναι συνήθως γρήγοροι σε ρυθμό και είναι κυρίως κυκλικοί χοροί στους οποίους οι άντρες χορεύουν πρώτοι στη σειρά. Η γκάιντα, ένα είδος φλογέρας με ασκό, είναι το χαρακτηριστικότερο μουσικό όργανο, όμως το κλαρίνο και το τουμπελέκι χρησιμοποιούνται επίσης. Η Θρακιώτικη γκάιντα, ονομάζεται επίσης αυλός και είναι διαφορετική από την Μακεδονική και την Βουλγάρικη. Είναι υψηλότερης συχνότητας από την Μακεδονική και χαμηλότερης από την Βουλγάρικη γκάιντα ή Ντούρα. Η Θρακιώτικη γκάιντα χρησιμοποιείται ακόμα ευρέως κατά μήκος της Βορειοανατολικής Ελλάδας.

Πόντος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Πόντος#Μουσική

Η Ποντιακή μουσική διατηρεί στοιχεία από τις μουσικές παραδόσεις της αρχαίας Ελλάδας, της βυζαντινής μουσικής και της παράδοσης του Καυκάσου. Το βασικό όργανο της Ποντιακής μουσικής είναι η Ποντιακή λύρα (Κεμεντζές), η οποία έχει καταγωγή από την Βυζαντινή εποχή και παρομοιάζει με την Βυζαντινή λύρα και την Κρητική λύρα. Επίσης χρησιμοποιούνται τα μουσικά όργανα της Δύσης όπως το κίτ βιολί και βιολί (Rebec). Άλλα όργανα που χρησιμοποιούνται στην Ποντιακή μουσική περιλαμβάνουν τα τύμπανα, το λαούτο, την ασκομαντούρα (ένα είδος γκάιντας), το νταούλι και τον αυλό. Παραδοσιακοί χοροί από τον Πόντο περιλαμβάνει τον Ατσιαπάτ, τον Ντιπάτ, τον Τικ, τον Διπλό τικ, τον Τρομακτόν, την Ποντιακή σέρρα, τον Εικοσιένα, τον Τρυγόνα, τον Τσέστο και τον Ζωναράδικο.

Κωνσταντινούπολη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Χασάπικο

Ο πιο γνωστός Ελληνικός χορός και ρυθμός είναι ο Χασάπικο. Προέρχεται από τον Μεσαίωνα ως μια αναπαράσταση μιας μάχης με σπαθιά, που υιοθετήθηκε από τον Βυζαντινό στρατό. Στα Ελληνικά ονομάζεται μακελλάριος χορός . Το χασάπικο αποτελεί μια από τις βάσεις για το συρτάκι και χορεύεται σε όλη την Ελλάδα.

Κύπρος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Μουσική της Κύπρου

Η Κύπρος περιλαμβάνει μια ποικιλία από κλασικά, παραδοσιακά και δημοφιλή είδη μουσική. Η Κυπριακή παραδοσιακή μουσική είναι παρόμοια με την παραδοσιακή μουσική της Ελλάδας και περιλαμβάνει χορούς όπως το Συρτάκι, τον Συρτό, την Τατσία, τον Αντικρυστό και το Ζεϊμπέκικο.

Δείτε ακόμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ηχητικά αρχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γκάιντα μουσικοί:Ζήσης Χίντζιος, Αριστείδης Δράμαλης, Ιωάννης Δράμαλης περιοχή:Δράμα
Γκάιντα Ναούσης μουσικοί:Κων/νος Ματζίρης, Ηλίας Ματζίρης, Ηλίας Δημάνος περιοχή:Δράμα
Γκάιντα μουσικοί:Γρηγόρης Γκόρας, Νίκος Σταμπούλης, Αντώνιος Χαλάτσης περιοχή:Δράμα
Γκάιντα μουσικοί:Νίκος Σταμπούλης, Γρηγόρης Γκόρας, Ιωάννης Γροσδάνης περιοχή:Δράμα
Συρτός μουσικοί:Γρηγόρης Γκόρας, Νίκος Σταμπούλης, Αντώνιος Χαλάτσης περιοχή:Δράμα
Χασάπικο μουσικοί:Μάρκος Παύλου, Δημήτριος Σίντος, Κων/νος Ράδος περιοχή:Βώλακας Δράμας
Χασάπικο μουσικοί:Μάρκος Παύλου, Δημήτριος Σίντος, Κων/νος Ράδος περιοχή:Βώλακας Δράμας