Νταούλι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Το νταούλι[1] είναι μεμβρανόφωνο μουσικό όργανο της ελληνικής λαϊκής και δημοτικής μουσικής που συναντάται κυρίως στην ηπειρωτική Ελλάδα. Το μέγεθός του ποικίλλει και για την κατασκευή του χρησιμοποιούνται δέρματα από κατσίκι ή πρόβατο και παλαιότερα από λύκο ή γαϊδούρι. Ο οργανοπαίκτης (νταουλιέρης), το κρεμάει στον αριστερό του ώμο και το κτυπάει στη δεξιά πλευρά με το νταουλόξυλο και στην αριστερή με πιο λεπτό ξύλο, τη βέργα. Ο ήχος που δημιουργείται από τη δεξιά πλευρά είναι βαρύτερος και από την αριστερή οξύτερος. Το νταούλι (τύμπανο) συνοδεύει συχνά το κλαρίνο και τον ζουρνά στα χοροστάσια των λαϊκών πανηγυριών και παλαιότερα συμμετείχε με συνδυασμούς οργάνων στη βυζαντινή στρατιωτική μουσική.[2] Μια πολύ γνωστή χρήση του νταουλιού σε δρώμενα του καιρού μας είναι τα περίφημα Αναστενάρια του νομού Σερρών.

Μορφολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το νταούλι
Ο ήχος του νταουλιού σε ελληνικό παραδοσιακό τραγούδι.

Το νταούλι είναι ένα μεγάλο ξύλινο,κυλινδρικό, μπάσο τύμπανο, το οποίο μοιάζει με την κάσα των ντραμς. [3]Στις δύο βάσεις του τοποθετούνται δέρματα που ενώνονται μεταξύ τους και τεντώνονται με κορδόνια. Ανάλογα με τις παραδόσεις που επικρατούν στις διάφορες περιοχές της Ελλάδας,συναντιούνται και σε διαφορες διαστάσεις:από 25 εκ. έως 1μ. διάμετρο και από 20εκ. έως 60εκ. ύψος.Στην ανατολική Κρήτη για παράδειγμα,συχνά είναι και τα μικρότερα νταούλια,στις δερμάτινες επιφάνειες των οποίων τοποθετούνται δυο εντέρινες,τεντωμένες χορδές οι οποίες σκοπό έχουν να προσθέσουν οξύτητα και χαρακτηριστικό χρώμα στον ήχο του.Στα νησιά, το μικρό νταούλι που συνοδεύει την τσαμπούνα ή το βιολί λέγεται τουμπί και παίζεται κρατημένο κάτω από τη μασχάλη ή πάνω στον αριστερό μηρό, με τον εκτελεστή να χτυπάει πάντα στη μία δερμάτινη επιφάνεια με δυο ίδιες βέργες, τα τουμπόξυλα.[4]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

To νταούλι ως πολεμικό όργανο στα Βυζαντινά χρόνια.

Το νταούλι ήταν γνωστό ήδη από τα Βυζαντινά χρόνια και χρησιμοποιούνταν ως πολεμικό όργανο το οποίο εμψύχωνε τους μαχητές και δημιουργούσε πανικό στον εχθρό.[5]Συναντάτε ιδιαίτερα σε περιοχές όπως η Θράκη, η Μακεδονία, η Κρήτη και ο Πόντος.Το νταούλι χρησιμοποιείται και σε διάφορους συνδυασμούς,που με τον καιρό καθιερώθηκαν ως οργανικά συγκροτήματα,για παράδειγμα οι ζυγιές και οι κομπανίες.Οι πιο χαρακτηριστικές ζυγιές είναι:

  • ζουρνάς-νταούλι(Ηπειρωτική,Βόρεια Ελλάδα,Πελοπόννησος και Ρούμελη)
  • λύρα-νταούλι(Βόρεια Ελλάδα από τους πρόσφυγες της ανατολικής Θράκης)

Την κομπανία την συναντάμε κυρίως στην Ηπειρωτική Ελλάδα.[4] Το νταούλι με τις ίδιες τεχνικές χρησιμοποίησής του είναι ευρέως διαδεδομένο στις χώρες της Ανατολής και της Β.Αφρικής με συνηθέστερη την ονομασία νταβούλ(davul).[5]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. "Εγκυκλοπαίδεια της Παγκόσμιας Μουσικής" τόμος 5, σελ. 582
  2. Η Μουσική μέσα από την Ιστορία της, ΟΕΔΒ, Σ.Βασιλειάδης-Α.Φραγκούλη-Β.Ασημομύτης
  3. «Νταούλι». www.alexandria.gr. http://www.alexandria.gr/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=19&Itemid=19&lang=el. Ανακτήθηκε στις 2016-04-08. 
  4. 4,0 4,1 «Αισθητική αγωγή - Μουσική Β΄ Γυμνασίου - Βιβλίο μαθητή - ΨΗΦΙΑΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ». taexeiola.blogspot.gr. http://taexeiola.blogspot.gr/2013/10/aisthitiki-agogi-mousiki-b-gymnasiou-vivlio.html. Ανακτήθηκε στις 2016-04-08. 
  5. 5,0 5,1 Παραδοσιακά κρουστά όργανα.. FAGOTTO / N.ΘΕΡΜΟΣ, σελ. 4.