Trabant
 Trabant 500 Trabant 600 Trabant 601 Trabant 1.1 |
|
| Κατασκευαστής | VEB Sachsenring Automobilwerke Zwickau |
|---|---|
| Παραγωγή | 1957 — 1991 |
| Συναρμολόγηση | Τσβικάου, Σαξωνία, Γερμανία (έως το 1990 τμήμα της πρώην Ανατολικής Γερμανίας) |
| Προηγούμενο μοντέλο | AWZ P70 |
| Κατηγορία | Οικονομικό αυτοκίνητο |
| Αμάξωμα | 2-πορτο sedan (Limousine) 3-πορτο station wagon (Universal) Τζιπ χωρίς πόρτες (Kübelwagen) |
| Διαμόρφωση | Κινητήρας μπροστά, εμπρόσθια κίνηση |
| Κινητήρας | 2-χρονος, 2-κύλινδρος σε σειρά (I2) 0.5 L βενζίνης (1957-1962) 2-χρονος, 2-κύλινδρος σε σειρά (I2) 0.6 L βενζίνης (1962-1989) 4-χρονος, 4-κύλινδρος σε σειρά (I4) 1.05 L βενζίνης, του VW Polo (1989-1991) |
| Μετάδοση | 4-τάχυτο μηχανικό κιβώτιο |
| Μεταξόνιο | 2.020 χιλιοστά |
| Μήκος | 3.360 χιλιοστά |
| Πλάτος | 1.500 χιλιοστά |
| Ύψος | 1.437 - 1.470 χιλιοστά |
| Κενό Βάρος | 620 - 660 κιλά (1957-1989) 700 - 740 κιλά (1989-1991) |
Το Trabant ήταν ένα μικρό οικονομικό αυτοκίνητο που παρήχθη στο Τσβικάου της Σαξωνίας της πρώην Ανατολικής Γερμανίας και από το 1990 της ενιαίας Γερμανίας, από την εταιρεία VEB Sachsenring Automobilwerke Zwickau (Σαξωνική Αυτοκινητοβιομηχανία του Τσβικάου), από τον Νοέμβριο του 1957 έως τον Απρίλιο του 1991.
Κατά την μακρά αυτή χρονική περίοδο, ήταν το δημοφιλέστερο αυτοκίνητο στην τότε Ανατολική Γερμανία, ενώ διατέθηκε επίσημα και σε πολλά επιπλέον κράτη, εντός και εκτός Ανατολικού Μπλοκ. Υπήρξαν 4 διαδοχικές εκδοχές του, από τις οποίες το Trabant 601 παρέμεινε στην παραγωγή επί 27 χρόνια σχεδόν αμετάβλητο. Συνολικά κατασκευάστηκαν 3.096.099 αντίτυπα όλων των εκδοχών του Trabant.
Πίνακας περιεχομένων |
Βασικά στοιχεία [Επεξεργασία]
Το μοντέλο αυτό δημιουργήθηκε με εντολή της κυβέρνησης της χώρας, ως το αυτοκίνητο για την ευρύτερη λαϊκή μάζα της Ανατολικής Γερμανίας, καθώς και ως απάντηση στο Volkswagen Beetle (Σκαθάρι) της Δυτικής Γερμανίας. To Trabant ήταν στην πραγματικότητα η μοναδική δυνατή επιλογή για την μεγάλη πλειοψηφία του εγχώριου πληθυσμού, καθώς το άλλο μοντέλο που κατασκεύαζε η χώρα, το Wartburg 311 αρχικά και το Wartburg 353 στη συνέχεια, προσφερόταν σε πολύ υψηλότερη τιμή, καθιστώντας το επιλογή για τις πιο εύπορες τάξεις.
Τα ισχυρά πλεονεκτήματα του Trabant ήταν ότι προσέφερε επαρκείς χώρους για 4 ενήλικες και τις αποσκευές τους, σε συνδυασμό με ένα μικρό, ελαφρύ και ευέλικτο αμάξωμα, σχετικά ανθεκτικό, συν έναν κινητήρα με πολύ λίγα κινούμενα μέρη, ο οποίος απαιτούσε ελάχιστα σέρβις - και όλα αυτά με μία εξαιρετικά χαμηλή τιμή πώλησης. Από την άλλη, το αδύνατα σημεία του μοντέλου ήταν οι εξαιρετικά υψηλές εκπομπές καυσαερίων από την εξάτμιση, που συχνά παρομοιάζονταν με «μπλε σύννεφο», ο τραχύς μεταλλικός ήχος / κροτάλισμα του δίχρονου κινητήρα, ιδίως στις χαμηλές στροφές (θύμιζε έντονα ηλεκτρικό πριόνι) και ο εξαιρετικά μεγάλος χρόνος αναμονής στην εγχώρια αγορά, από την παραγγελία έως την απόκτηση, συνήθως 12 - 15 έτη.
Επιπλέον, κάθε προσπάθεια της αυτοκινητοβιομηχανίας για ριζικά νέο μοντέλο, παρεμποδιζόταν διαρκώς από την κυβέρνηση της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Συγκεκριμένα, η ηγεσία της χώρας αρνιόταν κάθε φορά να χρηματοδοτήσει τα πρότζεκτ των μοντέλων που κατασκεύαζε η εταιρεία για αντικαταστάτες, εν μέρει φοβούμενη κάθε φορά το οικονομικό κόστος, αλλά κυρίως για ιδεολογικούς λόγους, για τους οποίους ήταν ενάντια στην απόκτηση πιο σύγχρονων αυτοκινήτων από τις λαϊκές μάζες. Ως αποτέλεσμα, το Trabant 601 παρέμεινε στην παραγωγή επί 27 χρόνια και μάλιστα με τον ίδιο αναχρονιστικό δίχρονο κινητήρα - σημειωτέον ότι στα έτη αυτά οι Ανατολικογερμανοί μηχανικοί είχαν κατασκευάσει και μία ολόκληρη σειρά τετράχρονων κινητήρων, βενζίνης και ντίζελ, ακόμα και έναν κινητήρα Βάνκελ, για να αντικαταστήσουν τον δίχρονο, αλλά όλοι απορρίφθηκαν επίσης από την κυβέρνηση, για τους ίδιους λόγους. Μάλιστα το ίδιο ακριβώς συνέβη και με το άλλο μοντέλο αυτοκινήτου που κατασκεύαζε τότε η ίδια χώρα, το Wartburg 353 και, παρομοίως, είχε ως αποτέλεσμα να παραμείνει και αυτό στην παραγωγή επί 22 χρόνια σχεδόν αμετάβλητο.
Λόγω των παραπάνω παραγόντων, το Trabant αναφέρεται συχνά ως παράδειγμα επιβεβαίωσης των μειονεκτημάτων του οικονομικού συστήματος που είναι γνωστό ως (κρατικο)κεντρικός σχεδιασμός. Ταυτόχρονα, θεωρείται και ως σύμβολο της ανεπιτυχούς διαχείρισης της οικονομίας από την κυβέρνηση της τότε Ανατολικής Γερμανίας, καθώς και ως σύμβολο της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου, καθώς πολλοί Ανατολικογερμανοί μπήκαν μαζικά στο δυτικό Βερολίνο και γενικότερα στην πρώην Δυτική Γερμανία, με τα Trabant τους, μετά την πτώση του Τείχους τον Νοέμβριο του 1989.
Ονομασία [Επεξεργασία]
Το όνομα Trabant σημαίνει δορυφόρος ή μεταφορικά συνοδός στα γερμανικά. Επελέγη μέσω ενός εσωτερικού διαγωνισμού και προτιμήθηκε διότι η παρουσίαση του πρώτου μοντέλου της αυτοκινητοβιομηχανίας συνέπεσε με την εκτόξευση του πρώτου στην ιστορία τεχνητού δορυφόρου, του Σπούτνικ 1, στις 4 Οκτωβρίου 1957, από την τότε Σοβιετική Ένωση.[1] Μάλιστα στα ρωσικά Σπούτνικ σημαίνει επίσης συνοδός ή δορυφόρος.
Στα γερμανικά, το όνομα προφέρεται «τρα-μπάν-τ», ενώ συχνα στην καθημερινότητα αναφερόταν ως Trabbi ή Trabi και προφερόταν «τρά-μπι», με βραχύ α. Ειδικότερα στην Ελλάδα, είχε επικρατήσει ο τονισμός Τράμπαντ, πιθανώς από την βραχύτερη εκδοχή του ονόματος.
Εκδοχές [Επεξεργασία]
Υπήρξαν 4 διαδοχικές εκδοχές του Trabant:
- Trabant 500 (1957 - 1962), γνωστό και ως P50
- Trabant 600 (1962 - 1964), γνωστό και ως P60
- Trabant 601 (1963 - 1990), γνωστό και ως P601
- Trabant 1.1 (1989 - 1991)
Το αρχικό P σήμαινε πλαστικό, υποδηλώνοντας το συνθετικό πλαστικό Duroplast, από το οποίο κατασκευάζονταν τα εξωτερικά πάνελ των Trabant (Βλέπε ενότητα: Αμάξωμα). Όλα τα προαναφερθέντα μοντέλα, κυκλοφόρησαν σε δύο εκδοχές αμαξώματος, Limousine (2-πορτο sedan) και Universal (3-πορτο station wagon), με δύο επίπεδα εξοπλισμού, Standard και De Luxe. Ειδικότερα το Trabant 601 προσφέρθηκε σε ακόμα μεγαλύτερη πληθώρα εκδόσεων:
- Trabant 601 Standard (ως Limousine και Universal).
- Trabant 601 S (Sonderwunsch - Special Edition) με έξτρα φώτα ομίχλης, πίσω λευκό φως όπισθεν και ημερήσιο χιλομετρητή (ως Limousine και Universal).
- Trabant 601 De Luxe (ως Limousine και Universal). Στάνταρ τα επιπλέον του 601 S, συν προφυλακτήρες από χρώμιο και έξτρα διχρωμία βαφής.
- Trabant 601 Hycomat (P601 H), 1965 - 1990, σε λίγα αντίτυπα (ως Limousine και Universal). Έφερε ένα σύστημα αυτόματου συμπλέκτη και διατέθηκε μόνο σε όσους είχαν δυσλειτουργικό αριστερό κάτω άκρο ή και τους έλειπε εντελώς.
- Trabant 601 Kübel, από το 1966. Στρατιωτικό τζιπ (P601A) ή τζιπ για τις εργασίες της δασοκομίας (P601F). Και τα δύο ήταν χωρίς πόρτες και με αναδιπλούμενη υφασμάτινη οροφή.
- Trabant 601 TRAMP, από το 1978. Πολιτική έκδοση του Trabant Kübel, με λίγο διαφορετικό σαλόνι. Ελάχιστα κυκλοφόρησαν στην Ανατολική Γερμανία, αφού ως επί το πλείστον προοριζόταν για εξαγωγή. Διατέθηκε κυρίως στην Ελλάδα, ως όχημα για παραλίες, αλλά δεν γνώρισε την απήχηση του αντίστοιχου Wartburg 353-400 και σύντομα διακόπηκε.
- Trabant 800 RS. Αγωνιστική έκδοση ράλλυ, με κυβισμό 771 cm³ και 5-τάχυτο μηχανικό κιβώτιο. Αν και μόνο 3 αντίτυπα κατασκευάστηκαν επίσημα, ωστόσο αποτέλεσε τη βάση για αρκετά ακόμα Trabant Rally.
Αρχικά κατασκευάστηκε μία στρατιωτική εκδοχή Kübel και στο Trabant 1.1 και ένα σπάνιο 1.1 Pick-up, αλλά τελικώς ελάχιστα παρήχθησαν από τις δύο αυτές εκδόσεις.
Κινητήρες [Επεξεργασία]
Ο κινητήρας των 500, 600 και 601 ήταν ένας αερόψυκτος δίχρονος, δικύλινδρος βενζίνης, κυβισμού 499 cm³ στο P50 και 594,5 cm³ στα P60 και 601, και με συνεχείς αυξήσεις της ισχύος του. Από το 1967 και μετά, απέδιδε 19 kW / 26 hp, προσφέροντας επιτάχυνση 0-100 km/h (0-62 mph) σε 21 δευτερόλεπτα και τελική ταχύτητα 112 km/h (70 mph). Σε όλες τις εκδοχές του, είχε πολύ λίγα κινούμενα μέρη και απαιτούσε ελάχιστα σέρβις, ενώ μάλιστα ήταν τόσο ελαφρύς ώστε μπορούσε να μεταφερθεί από έναν μόνο άνθρωπο.
Όπως όλοι οι δίχρονοι κινητήρες, ωστόσο, είχε σχετικά υψηλή κατανάλωση ως προς τον κυβισμό του (7 λίτρα / 100 χιλιόμετρα) και εξαιρετικά υψηλές εκπομπές καυσαερίων από την εξάτμιση, που συχνά παρομοιάζονταν με «μπλε σύννεφο», όπως προαναφέρθηκε, συν ανυπόφορα θορυβώδη λειτουργία. Μάλιστα επειδή είχε μόλις 2 κυλίνδρους, είχε πιο εκκωφαντικό θόρυβο ακόμα και από το ομόσταυλο Wartburg 353, που έφερε έναν κινητήρα επίσης 2-χρονο, αλλά 3-κύλινδρο. Στα κράτη της Δυτικής Ευρώπης, πολλοί ιδιοκτήτες Trabant τον είχαν αντικαταστήσει με 4-χρονους άλλων μοντέλων, πολύ πριν την εισαγωγή του Trabant 1.1 και η δημοφιλέστερη επιλογή ήταν η τοποθέτηση του βασικού κινητήρα του Fiat 128,[2] που ήταν 4-κύλινδρος βενζίνης, κυβισμού 1.116 cm³ και ισχύος 55 hp στις 6.000 στροφές / λεπτό.
Τελικώς το 1989, στα πλαίσια μίας εμπορικής συμφωνίας μεταξύ των τότε δύο Γερμανιών, ο 2-χρονος κινητήρας αντικαταστάθηκε από έναν 4-χρονο, 4-κύλινδρο βενζινοκινητήρα 1.043 cm³, ισχύος 45 hp, του Volkswagen Polo δεύτερης γενιάς, επιτυγχάνοντας τελική ταχύτητα 130 km/h (81 mph) και πολύ πιο ομαλή λειτουργία. Ταυτόχρονα με την αντικατάσταση, η εταιρεία προέβη σε ένα μικρό λίφτινγκ στην εξωτερική εμφάνιση και στο σαλόνι. Το νέο αυτοκίνητο κυκλοφόρησε επίσημα τον Μάιο του 1990, ως Trabant 1.1 (η επίσημη στρογγυλοποίηση πάντως ήταν κάπως ανακριβής), αλλά μόλις για 1 έτος, καθώς το μοντέλο έπεσε θύμα της απελευθέρωσης της αγοράς μετά την επανένωση των δύο Γερμανιών το 1990, σηματοδοτώντας έτσι και το τέλος της παραγωγής του.
Αμάξωμα [Επεξεργασία]
Το σασί όλων των εκδόσεων του Trabant ήταν αυτοφερόμενο (ενιαίο δομικό σύνολο) από γαλβανισμένο ανοξείδωτο ατσάλι. Ωστόσο, όλα τα εξωτερικά πάνελ (body panels), ακόμα και αυτό της οροφής, κατασκευάζονταν εξ' ολοκλήρου από ένα συνθετικό πλαστικό, το Duroplast, ένα υλικό που κατασκευάζεται από ρητίνη, η οποία ενισχύεται με μαλλί ή βαμβάκι. Ειδικότερα στα Trabant, χρησιμοποιήθηκαν υπολείμματα / απόβλητα από βαμβάκι ρωσικής προέλευσης και ρητίνη από φαινόλη της Ανατολικογερμανικής βιομηχανίας βαφής. Αυτό συνέβη λόγω σχετικής εντολής της κυβέρησης της Ανατολικής Γερμανίας, προκειμένου να αποφευχθεί η δαπανηρή εισαγωγή χάλυβα, καθώς η χώρα βρισκόταν σε καθεστώς εμπάργκο υλικών.
Αν και υποτίθεται ότι ένα τέτοιο αμάξωμα θεωρητικώς δεν προσφέρει μεγάλη προστασία σε τυχόν σύγκρουση, κάποιες ανεξάρτητες δοκιμές πρόσκρουσης στα νεότερα χρόνια απέδειξαν ότι στην πράξη το Trabant διέθετε ένα αξιοσημείωτα ισχυρό σασί για τα τότε δεδομένα και προσέφερε καλύτερη προστασία από πολλά άλλα μοντέλα της ίδιας κατηγορίας.
Ιστορικό [Επεξεργασία]
Κατά την εποχή της εμφάνισής του, το Trabant ήταν ένα σχετικά προηγμένο αυτοκίνητο, καθώς είχε αυτοφερόμενο αμάξωμα (τύπου μονοκόκ), σύνθετη μέθοδο κατασκευής αμαξώματος, διάταξη «κινητήρας μπροστά, εμπρόσθια κίνηση» και ασυνήθιστη για τα δεδομένα του 1957 ανεξάρτητη ανάρτηση και στους 4 τροχούς. Το κύριο μειονέκτημά του ήταν ο κινητήρας του: ήδη στη δεκαετία του 1950, τα δημοφιλή φθηνά και οικονομικά Δυτικοευρωπαϊκά αυτοκίνητα, όπως το Volkswagen Beetle (Σκαθάρι) του 1938, το Citroën 2CV του 1948, το Fiat 600 του 1955, το Fiat 500 του 1957 και το Mini του 1959, έφεραν όλα εξ' αρχής 4-χρονους κινητήρες, έχοντας έτσι χαμηλότερες εκπομπές καυσαερίων, πολύ πιο ομαλή και στρωτή λειτουργία και χαμηλότερη κατανάλωση. Αντιθέτως, σημαντικοί περιορισμοί στα κονδύλια της Ανατολικής Γερμανίας, εξανάγκασαν την εταιρεία να τοποθετήσει έναν 2-χρονο κινητήρα στο Trabant.
Η εξωτερική εμφάνιση του αρχικού Trabant 500 του 1957, διατηρήθηκε αναλλοίωτη στο Trabant 600 του 1962, το οποίο διέφερε μόνο στην αύξηση του κυβισμού του κινητήρα, όπως υποδηλώνεται και από τις ονομασίες των μοντέλων. Η εκδοχή Trabant 600 ήταν βραχύβια, καθώς 1 έτος μετά υπέστη μία ανανέωση, υιοθετώντας ένα λιγότερο καμπυλωτό αμάξωμα, με πιο τονισμένα εμπρός και πίσω φτέρα. Επίσης, τότε απέκτησε και μπροστινή γρίλια, αν και στην πραγματικότητα δεν είχε ιδιαίτερη χρησιμότητα, καθώς ο κινητήρας ήταν αερόψυκτος - απλώς προστέθηκε στο αμάξωμα για αισθητικούς λόγους. Για πρώτη φορά αποκαλύφθηκε επίσημα τον Μάιο του 1963, ενώ κατά την παρουσίαση έλαβε την ονομασία Trabant 601 και τελικώς κυκλοφόρησε εν έτει 1964.
Την εποχή της παρουσίασης του 601, οι μηχανικοί και τα ανώτατα στελέχη της εταιρείας σχεδίαζαν να παραμείνει στην παραγωγή έως το 1967 και μετά να αντικατασταθεί. Κατά τις δεκαετίες του 1960, του 1970 και του 1980, εξέλιξαν πολλά πρωτότυπα με σκοπό να αντικαταστήσουν το 601, αλλά όλα τελικώς απορρίφθηκαν από την κυβέρνηση της χώρας, για τους λόγους που αναφέρθηκαν στην ενότητα Βασικά στοιχεία. Μάλιστα ορισμένα από αυτά κατασκευάστηκαν και σε εκδοχή με μεταλλικά εξωτερικά πάνελ, πλην όμως είχαν το ίδιο άδοξο τέλος. Ένας μεγάλος αριθμός από όλα αυτά τα πρωτότυπα υπάρχει σήμερα στο Μουσείο August Horch στο Τσβικάου και στο Μουσείο Μεταφορών της Δρέσδης. Ακολουθεί ένας κατάλογος φωτογραφιών των πιο αξιοσημείωτων:[3]
|
|
|
|
|
|
Όπως προαναφέρθηκε, η εταιρεία κατάφερε μόλις το 1989, στα πλαίσια μίας εμπορικής συμφωνίας μεταξύ των τότε δύο Γερμανιών, να αντικαταστήσει τον 2-χρονο κινητήρα με έναν 4-χρονο, 4-κύλινδρο του Volkswagen Polo δεύτερης γενιάς. Λόγω της κάκιστης πλέον οικονομικής κατάστασης της χώρας, ωστόσο, η εταιρεία δεν μπόρεσε ούτε και τότε να ρίξει στην παραγωγή κάποιο από αυτά τα πρωτότυπα και τα οικονομικά της μόλις και έφτασαν για ένα μικρό εξωτερικό λίφτινγκ. Το νέο μοντέλο ονομάστηκε Trabant 1.1 και λανσαρίστηκε τον Μάιο του 1990. Ωστόσο, δεν έτυχε θετικής αποδοχής από το κοινό, καθώς ο βελτιωμένος εξοπλισμός του και το πολύ πιο σύγχρονο ταμπλό του, κρύβονταν κάτω από ένα εντελώς αναχρονιστικό αμάξωμα, που δεν είχε πλέον καμία σχέση με τα τότε αισθητικά πρότυπα. Επιπλέον, ως αποτέλεσμα της μη αντικατάστασης επί τόσα χρόνια, οι εξαγωγές της φίρμας είχαν πια σταματήσει, σχεδόν σε όλα τα κράτη εκτός Ανατολικής Γερμανίας - μόνο η Πολωνία και η Ουγγαρία έλαβαν από μερικές χιλιάδες αντίτυπα του Trabant 1.1 η καθεμία.
Τον Οκτώβριο του 1990, ακολούθησε η επανένωση των δύο Γερμανιών και αυτό έδωσε το τελειωτικό χτύπημα στο Trabant 1.1 (όπως επίσης και στο άλλο μοντέλο αυτοκινήτου που κατασκεύαζε τότε η πρώην Ανατολική Γερμανία, το Wartburg 1.3). Ο λόγος ήταν η απελευθέρωση της αγοράς, τόσο στην πρώην Ανατολική Γερμανία, όσο και στις άλλες Ανατολικές χώρες, που είχε ως αποτέλεσμα τον εκμηδενισμό της ζήτησης του Trabant. Σύντομα έγινε προφανές ότι το Trabant δεν μπορούσε πλέον να σταθεί εμπορικά στην ενιαία Γερμανία, καθώς όλοι οι υποψήφιοι αγοραστές αποκτούσαν μεταχειρισμένα Δυτικά οικογενειακά μοντέλα, κυρίως Volkswagen Golf δεύτερης γενιάς, Opel Kadett και BMW Σειράς 3 E30. Οι προσπάθειες του μάρκετινγκ να προβληθεί ως ένα διασκεδαστικό αυτοκίνητο χαμηλής τιμής, έπεσαν στο κενό. Ως αποτέλεσμα, η παραγωγή του έληξε στις 30 Απριλίου 1991 (το τελευταίο ήταν ένα λευκό station wagon) και σήμερα η Sachsenring AG παράγει μόνο κατασκευαστικά στοιχεία για κινητήρες εσωτερικής καύσης.
Συνολική παραγωγή [Επεξεργασία]
| Μοντέλο | Παραγωγή |
|---|---|
| P70 | 36.151 |
| P50 | 131.440 |
| P60 | 106.628 |
| P601 | 2.818.547 |
| P800 RS | 3 |
| Trabant 1.1 | 39.474 |
| Συνολική παραγωγή |
3.132.240 (πλην των RS Rally) |
Μαζί με όλα τα πρωτότυπα και αν δεν συνυπολογιστεί το προκαταρκτικό μοντέλο P70 του 1954 - 1959, που είχε κατασκευαστεί με στόχο να αποκτηθούν νέες γνώσεις για τη βιομηχανία πλαστικών και δεν είχε ακόμα υιοθετήσει την ονομασία Trabant, συνολικά κατασκευάστηκαν 3.096.099 αντίτυπα όλων των εκδοχών του Trabant.
Αναφορές [Επεξεργασία]
- ↑ Raymond G. Stokes, 'Plastics and the New Society: The German Democratic Republic in the 1950s and 1960s' in Susan E. Reid and David Crowley (eds.), Style and Socialism: Modernity and Material Culture in Post-War Eastern Europe (Berg: Oxford, 2000).
- ↑ www.uniquecarsandparts.com.au/car-info/ AWZ Trabant P601
- ↑ Trabant-modellen in het August Horch Museum in Zwickau.
Βιβλιογραφία [Επεξεργασία]
- Legends of the Open Road. Rizzoli International Publications. ISBN 978-88-6130-066-8.
- World Cars 1978. Herald Books. ISBN 0-910714-10-x.
- Jürgen Lisse: Fahrzeuglexikon Trabant. Bildverlag Thomas Böttger, Witzschdorf 2006, ISBN 3-937496-12-2.
- Peter Kirchberg: Plaste, Blech und Planwirtschaft. Die Geschichte des Automobilbaus in der DDR. 3. durchgesehene und korrigierte Auflage. Nicolai, Berlin 2005, ISBN 3-89479-259-0.
- Jürgen Lisse: Fahrzeuglexikon Trabant. Bildverlag Böttger GbR, erweiterte Neuauflage Witzschdorf, 2010. ISBN 978-3-937496-34-4.
- Franz Meissner (Hrsg.): Trabant. Wie helfe ich mir selbst. 6. durchgesehene Auflage. Verlag Technik, Berlin 1983.
- Frank B. Olschewski: Trabant gekauft – Was nun? Nützliche Tipps für den Trabant 601 mit 2-Takt-Motor. Bildverlag Böttger, Witzschdorf 2005, ISBN 3-937496-02-5.
- Eberhard Preusch: Ich fahre einen Trabant. Fahrzeugvorstellung, Fahrhinweise, Pflege-, Kontroll- und Reparaturtips. 10. Auflage. Transpress Verlag für Verkehrswesen VEB, Berlin 1972.
- Matthias Röcke: Die Trabi-Story – Der Dauerbrenner aus Zwickau. HEEL Verlag, Königswinter, ISBN 978-3-89880-294-9.
- Frank Rönicke: Trabant. Die Legende lebt. Schrader, Stuttgart 1998, ISBN 3-613-87175-0.
- Klaus Schmeh: Der Kultfaktor – Vom Marketing zum Mythos. 42 Erfolgsstorys von Rolex bis Jägermeister. Redline Wirtschaft, Frankfurt am Main 2004, ISBN 3-636-01082-4.
- Theo Stiegler: Der Trabant wird 50!. Edition Sächsische Zeitung SAXO'Phon GmbH, Dresden ISBN 978-3-938325-36-0.
- Christian Suhr: Von Hornig bis zur IFA. 100 Jahre Karosseriebau Meerane. Schwarz Druck, Meerane 2006, ISBN 3-9811118-0-X.
