Τσεχοσλοβακία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τσεχοσλοβακία
Československo
Σημαία Εθνόσημο
Σημαία Εθνόσημο
Εθνικό σύνθημα: "Pravda vítězí"
Εθνικός ύμνος: "Kde domov můj" και "Nad Tatrou sa blýska"
 
Τοποθεσία της χώρας στον κόσμο
 
Πρωτεύουσα Πράγα
Επίσημες γλώσσες Τσεχική και Σλοβακική
Πολίτευμα Λαϊκή Δημοκρατία
Έκταση
 • Σύνολο

127,900 km2
Πληθυσμός
 • Εκτίμηση 1993 
 • Πυκνότητα 

15.600.000  
122 κατ./km² 
Νόμισμα Τσεχοσλοβακική κορόνα
Ζώνη ώρας
 • Θερινή ώρα
(UTC +1)
(UTC +2)
Internet TLD .cs

Κωδικός κλήσης

+42

Η Τσεχοσλοβακία ήταν ένα κράτος που περιελάμβανε τα σημερινά κράτη της Τσεχίας και της Σλοβακίας. Πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο συμπεριελάμβανε και ένα μικρό κομμάτι της σημερινής Ουκρανίας. Δημιουργήθηκε επίσημα το 1919 και καταλύθηκε από τους Γερμανούς το 1939. Απελευθερώθηκε το 1945 και την 1 Ιανουαρίου του 1993 διασπάστηκε ειρηνικά, με πρωτοβουλία των Σλοβάκων, στη σημερινή Τσεχία και τη Σλοβακία.
Η πρώην πρωτεύουσα Πράγα παρέμεινε πρωτεύουσα της Τσεχίας, ενώ πρωτεύουσα της Σλοβακίας ανακηρύχθηκε η Μπρατισλάβα.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Τσεχοσλοβακία ήταν χώρα της κεντρικής Ευρώπης. Συνόρευε με την Αυστρία, την Ουγγαρία, την Ουκρανία (τότε Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Ουκρανίας), μέχρι το 1939 με τη Ρουμανία, με την Πολωνία και με τη Γερμανία (τότε Ανατολική Γερμανία, όπως και τη Δυτική Γερμανία).

Ίδρυση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιδρύθηκε ανεπίσημα στις 28 Οκτωβρίου του 1918, οπότε έγινε η πρώτη ανακήρυξη ανεξαρτησίας στο δημαρχείο της Πράγας και επίσημα τον Σεπτέμβριο του 1919 με τη Συνθήκη του Αγίου Γερμανού, μετά το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και τη διάλυση της Αυστρουγγαρίας. Στα χρόνια του μεσοπολέμου η πολιτική ζωή της Τσεχοσλοβακίας διαμορφώθηκε από τον μεγάλο πολιτικό Τόμας Μάζαρυκ[1], ο οποίος χρίστηκε και πρώτος πρόεδρος της χώρας. Μετά τον θάνατό του το 1937 τον διαδέχθηκε ο συνιδρυτής του κράτους Έντουαρντ Μπένες, ο οποίος και είδε την εικοσάχρονη ανεξαρτησία της χώρας του να καταλύεται από τη χιτλερική Γερμανία.

Από την αρχή της ίδρυσής της η Τσεχοσλοβακία αποτελούσε ένα κράτος χωρίς συνέχεια ή παράδοση. Βασιζόταν στην ένωση δύο πολύ συγγενικών σλαβικών εθνών, των Τσέχων και των Σλοβάκων. Στο έδαφος όμως αυτής προστέθηκε και η λεγόμενη Υποκαρπαθική Ρουθηνία με τον ουκρανικό πληθυσμό της. Υπήρχε όμως και μια ισχυρή γερμανική ομάδα στις μεθοριακές περιοχές των τσεχικών εδαφών, οι καλούμενοι Σουδήτες, που πληθυσμιακά ήταν υπέρτεροι των Σλοβάκων. Συγκεκριμένα ο πληθυσμός του νέου κράτους συγκροτούνταν από Τσέχους κατά 51%, Σουδήτες 23%, Σλοβάκους 16%, Ούγγρους 5%, Ρουθηνούς 3,5%, Εβραίους 1,4%, Πολωνούς 0,55% κ.ά.
Αυτό όμως αποτελούσε ένα μέρος της ανομοιογένειας του νέου αυτού κράτους. Τα δυτικά τσεχικά εδάφη, μέρος οροπεδίων της κεντρικής Ευρώπης, που ήταν προσαρτημένα στην πρωην Αυστροουγγαρία, αποτελούσαν μια ιδιαίτερα ανεπτυγμένη βιομηχανική ενότητα, όπου ο τσέχικος και γερμανικός πληθυσμός τους αποτελούσε μια πολιτικά και πολιτιστικά δραστήρια κοινωνία με σύγχρονη δομή. Αντίθετα η Σλοβακία και η Υποκαρπαθική Ρουθηνία στα ανατολικά, παρά την κοιλάδα του Δούναβη, άλλοτε προσαρτημένες στην Ουγγαρία, ήταν κυρίως αγροτικές χώρες με ελάχιστη κοινωνική διαφοροποίηση.
Από την αρχή της ίδρυσης υπήρξαν αμφιβολίες για το αν θα μπορούσε αυτή η νέα χώρα να επιβιώσει. Όλοι οι τότε παρατηρητές τη θεώρησαν ένα τεχνητό κράτος ανάσχεσης και διέβλεπαν το τέλος της. Ωστόσο η πρώτη ηγεσία αυτού είχε τη θέληση να ζήσει.

Η ίδρυση της χώρας αποτελούσε μια έκφραση δυνάμεων των δύο κυρίως λαών που είχαν αγωνιστεί επί γενεές για εθνική ταυτότητα και ελευθερία. Με βάση τα παραπάνω οι δύο κυρίαρχοι λαοί, Τσέχοι και Σλοβάκοι, είχαν και συνεχίζουν να έχουν έως σήμερα καλές σχέσεις μεταξύ τους. Βέβαια τα χρόνια που ήταν ενωμένοι, οι Τσέχοι, έχοντας κυρίως τη βιομηχανία της χώρας, θεωρούσαν ότι συντηρούσαν τους Σλοβάκους και οι Σλοβάκοι από την πλευρά τους έχοντας κυρίως τη γεωργία της χώρας, θεωρούσαν ότι «τάιζαν» τους Τσέχους.
Τα τσέχικα και τα σλοβάκικα είναι συγγενικές γλώσσες και ένας Τσέχος με έναν Σλοβάκο μπορούν να συζητήσουν μιλώντας ο καθένας τη γλώσσα του.

Η Τσεχοσλοβακία συγκροτήθηκε με βάση τα δυτικοευρωπαϊκά και το αμερικανικό πρότυπο σε Προεδρική Δημοκρατία με εθνοσυνέλευση που είχε δύο Bουλές, τη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Η Κυβέρνηση, που διοριζόταν από τον Πρόεδρο, ήταν συνασπισμός εκπροσώπων πολιτικών κομμάτων που βασιζόταν στα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών. Υπήρχαν περίπου 30 κόμματα που άλλα προάσπιζαν συμφέροντα συγκεκριμένων ομάδων, άλλα με εθνικιστικό προσανατολισμό και άλλα, τα περισσότερα, που υποστήριζαν την κοινοβουλευτική δημοκρατία. Από την ύπαρξη και συνεργασία αυτών δημιουργούνταν τρία πολιτικά ρεύματα, το σοσιαλιστικό, το αγροτικό και το καθολικό.
Αυτός όμως ο πολιτικός πυρήνας ήλθε να αντιμετωπίσει δύο άλλα ανταγωνιστικά ρεύματα που ήταν αφενός το εθνικιστικό, που διαφοροποιούνταν ανάλογα των πληθυσμών (τσεχικό, γερμανικό, σλοβακικό κ.λπ.) και αφετέρου το κομμουνιστικό.
Αξίζει όμως μια γενικότερη αναφορά επί της δράσης αυτών των πολιτικών ομάδων που είχαν ως κατάληξη, κάτω από ιδιαίτερες συγκυρίες, να βρεθεί τελικά η χώρα αντιμέτωπη με το Γ΄ Ράιχ και να καταλυθεί 20 χρόνια μετά την ίδρυσή της.

Πολιτικές ομάδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κύριες πολιτικές ομάδες με ποικίλη ισχύ και χαρακτήρα που άρχισαν να διαμορφώνονται στη πρώτη δεκαετία και που στην επόμενη είχαν ουσιαστική δράση ήταν οι τρεις εθνικιστικές: η τσεχική ομάδα, η σλοβακική ομάδα και η σουδητική ή γερμανική ομάδα, καθώς και η λεγόμενη "ομάδα των ρεαλιστών" ή "ομάδα Μάζαρυκ", αυτή του πρώτου προέδρου της χώρας, που μετά την ανεξαρτησία έγινε γνωστότερη ως "ομάδα των ανακτόρων" ή "του πύργου", μετά την εγκατάστασή του στο Ανάκτορο ή Πύργο της Πράγας - Πύργος Χραντκράνυ.

Η Τσεχική ομάδα ήταν η πιο ενθουσιώδης μετά την ανεξαρτησία. Ήταν υπό την ηγεσία του Κάρελ Κράμα που σκόπευε σε μια διασφάλιση της κυριαρχίας Τσέχων και Σλοβάκων με έντονο αντιγερμανισμό.
Η Σλοβακική ομάδα ήταν επίσης εθνικιστική υπό την ηγεσία του πατρός Αντρέι Χλίκα η οποία όμως ήταν εξ αρχής αντίθετη στην ένωση Τσέχων και Σλοβάκων και αυτό γιατί στους νέους καθολικούς Σλοβάκους το νέο κράτος θεωρούταν άθεο και υπερσυγκεντρωτικό. Η ομάδα αυτή έδρασε κυρίως στη δεύτερη δεκαετία 1930-1940.
Η Σουδητική ή Γερμανική ομάδα, επηρεασμένη από την προηγούμενη ήττα της Γερμανίας και Αυστρίας συνέπεια των οποίων ήταν από κυρίαρχο έθνος να έχει καταστεί μειονότητα στο νέο κράτος δεν μπορούσε να αποχωριστεί την έννοια της εθνότητας υπέρ της νέας υπηκοότητας, με δεδομένο μάλιστα ότι ήταν υπέρτεροι των Σλοβάκων. Ηγέτης της ομάδας αυτής ήταν ο Λόντγκμαν φον Άουεν που έθετε ανώτερο στόχο την επανόρθωση από εκείνη την ήττα με τη δημιουργία νέας κραταιάς Γερμανίας που θα την αποτελούσε μαζί η Αυστρία και η Βοημία.
Τέλος η δημοκρατική ομάδα, ή ομάδα των ρεαλιστών, που τελούσε υπό την ισχυρή προσωπικότητα του προέδρου της χώρας Τόμας Γκάριγκ Μάζαρυκ, που αν και δεν ήταν πολιτικό κόμμα ήταν αυτή που ανέλαβε εξαρχής ηγετικό πολιτικό ρόλο με στόχο όχι να εξασφαλίσει τόσο μια δημοκρατία όσο να δημιουργήσει μια σωστή δημοκρατική κοινωνία με μια μακρόπνοη καλομελετημένη πολιτική. Στην ομάδα αυτή συμμετείχαν τόσο Τσέχοι όσο και Σλοβάκοι διανοούμενοι, το τραστ των πανεπιστημιακών κ.ά..

Εκτός όμως των παραπάνω ομάδων κυρίαρχα κόμματα που αναπτύχθηκαν παράλληλα ήταν το Τσεχικό, το Σλοβακικό και από το 1920 το Γερμανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα καθώς και το Τσεχοσλοβακικό Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα, όπου σ΄ όλα είχαν εισχωρήσει δημοκρατικές ομάδες μικρότερων κομμάτων.

Πολιτικές δράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραλειπόμενα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1915 οι αυτοεξόριστοι Τσέχοι ηγέτες Τόμας Μάζαρικ και Έντβαρντ Μπένες ίδρυσαν μια τσεχική επιτροπή στο εξωτερικό, με ασαφείς ακόμα στόχους.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Σφάλμα στην κλήση του template:cite video: Οι παράμετροι publisher, time, url και title πρέπει να οριστούν. Czechs Celebrate Republic's Birth, 1933/11/06 (1933) Universal Newsreel (1933) (ανακτήθηκε February 22, 2012)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα