Μεθυλολίθιο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μεθυλολίθιο
MeLi.png
Εξαμερές
Γενικά
Όνομα IUPAC Μεθυλολίθιο
Άλλες ονομασίες Λιθιομεθανίδιο
Λιθιομεθάνιο
Μεθανίδιο του λιθίου
Χημικά αναγνωριστικά
Χημικός τύπος CH3Li
Μοριακή μάζα 21,98 amu
Σύντομος
συντακτικός τύπος
CH3Li
Συντομογραφίες MeLi
Αριθμός CAS 917-54-4
SMILES [Li]C
Φυσικές ιδιότητες
Διαλυτότητα
στο νερό
Αντιδρά ζωηρά
Εμφάνιση στερεό
Χημικές ιδιότητες
Η κατάσταση αναφοράς είναι η πρότυπη κατάσταση (25°C, 1 Atm)
εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά

Το μεθυλολίθιο ή λιθιομεθάνιο ή λιθιομεθανίδιο ή μεθανίδιο του λιθίου είναι ένα οργανολιθιακό αντιδραστήριο με εμπειρικό τύπο CH3Li. Αυτή η οργανομεταλλική ένωση υιοθετεί μια ολιγομερική δομή τόσο σε κατάσταση διάλυσης, όσο και στη στερεή κατάσταση. Είναι μια πολύ δραστική ένωση και χρησιμοποποιείται διαλυμένη σε αιθέρες (ROR'), στη Συνθετική και στην Οργανομεταλλική Χημεία. Οι σχετικές εφαρμογές που χρησιμοποιούν μεθυλολίθιο απαιτούν άνυδρες συνθήκες, γιατί η ένωση αντιδρά ζωηρά με το νερό (H2O). Το οξυγόνο (O2) και το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) είναι επίσης ασύμβατα με το μεθυλολίθιο. Συνήθως το μεθυλολίθιο δεν παρασκευάζεται επιτόπου, αλλά παραγγέλνεται σε μορφή διαλύματος σε διάφορους αιθέρες. Από τις ονομασίες που χρησιμοποιούνται:

  1. Η πρώτη προκύπτει αν η ένωση θεωρηθεί ένωση λιθίου και μεθυλίου (CH3).
  2. Η δεύτερη προκύπτει αν η ένωση θεωρηθεί υποκατεστημένο μεθάνιο (CH4), δηλαδή ένα άτομο υδρογόνου έχει αντικατασταθεί από Li.
  3. Η τρίτη και η τέταρτη είναι ταυτόσημες και προκύπτουν αν η ένωση θεωρηθεί (και είναι) ετεροπολική ένωση μετσξύ κατιόντος λιθίου (Li+) και ανιόντος μεθανιδίου (CH3-). Η κατάληξη «-ίδιο» αντί «-άνιο» δηλώνει την ύπαρξη καρβανιόντος.

Δομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δεσμοί[1]
Δεσμός τύπος δεσμού ηλεκτρονική δομή Μήκος δεσμού Ιονισμός
C-H σ 2sp3-1s 109 pm 3% C- H+
C--Li+ ετ. 2(sp3)8-1s2 231 pm 100% C- Li+
Κατανομή φορτίων
σε ουδέτερο μόριο
C -1,09
H +0,03
Li +1,00

Δύο δομές μεθυλολιθίου έχουν πιστοποιηθεί με απλή κρυσταλλογραφία ακτίνων Χ και με φασματοσκοπία NMR 6Li, 7Li και 13C:

Τετραμερής δομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα δομικά συμπλέγματα της τετραμερούς δομής μεθυλολιθίου σχηματίζουν κύβους, στις κορυφές των οποίων τοποθετούνται εναλλάξ ιόντα Li+ και CH3-. Οι αποστάσεις Li-Li είναι περίπου 269 pm, δηλαδή σχεδόν ταυτόσημες με αυτές του αερίου διλιθίου (Li2). Οι αποστάσεις C-Li είναι 231 pm. Κάθε ανιόν άνθρακα (C-) συνδέεται με τρία (3) άτομα υδρογόνου (H), με κλασσικούς ομοιοπολικούς δεσμούς σ (1s - 2sp3), καθώς και με επίσης τρία (3) ιόντα λιθίου (Li+), με ετεροπολικές έλξεις, λόγω αντίθετων ηλεκτρικών φορτίων.[2]. Ο σχηματισμός μεθυλολιθίου σε αιθερικό περιβάλλον (δηλαδή με αντίδραση σε διάλυμα σε κάποιον αιθέρα) ευνοεί την τετραμερή δομή, που αντιπροσωπεύεται από τον τύπο (LiMe)4.

MeLi.pngTetramer1.jpgMethyllithium-tetramer-1-3D-balls.pngMethyllithium-tetramer-2-3D-balls.png

Εξαγωνική δομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα δομικά συμπλέγματα της εξαμερούς δομής μεθυλολιθίου σχηματίζουν εξαγωνικό πρίσμα, στις κορυφές των οποίων τοποθετούνται εναλλάξ ιόντα Li+ και CH3-. Ο σχηματισμός μεθυλολιθίου σε μεθυλαλογονικό περιβάλλον (δηλαδή με απευθείας αντίδραση μεταλλικού λιθίου σε υγρό μεθυλαλογονίδιο) ευνοεί την εξαμερή δομή, που αντιπροσωπεύεται από τον τύπο (LiMe)6.

Metyllithium hexamer structure.svgHexamer1.jpgMethyllithium-hexamer-2-3D-balls.pngMethyllithium-hexamer-3-3D-balls.png

Δεσμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αυτά τα δομικά συμπλέγματα θεωρούνται ότι έχουν «χάσμα οκτάβας», αφού δεν ακολουθούν τον «κανόνα οκτάβας», επειδή τα μὀρια δεν έχουν αρκετά ηλεκτρόνια για να σχηματίσουν 4 δεσμούς γύρω από κάθε άτομο άνθρακα, σε αντιδιαστολή με τις περισσότερες οργανικές ενώσεις. Η εξαμερής δομή είναι μια «ένωση 30 ηλεκτρονίων»: Τα 18 κατανέμονται για τους ισχυρούς δεσμούς C-H και τα άλλα 12 απομένουν για τους δεσμούς Li-C και Li-Li. Υπάρχουν 6 ηλεκτρόνια για 6 διαμεταλλικούς δεσμούς και 1 ηλεκτρόνιο για κάθε αλληλεπίδραση μεθυλίου και η³-λιθίου.

Η ισχύς κάθε δεσμού C-Li έχει εκτιμηθεί γύρω στα 57 kcal/mol με φασματοσκοπικές μετρήσεις υπερύθρου[3].

Παραγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο παράγεται με επίδραση μεταλλικού λιθίου (Li) σε μεθυλαλογονίδιο (CH3X), συνήθως παρουσία άνυδρου διαιθυλαιθέρα (|Et2O|)[4]:


\mathrm{2Li + CH_3X \xrightarrow[-10^oC]{|Et_2O|} CH_3Li + LiX}

Αν χρησιμοποιηθεί το μεθυλοβρωμίδιο (MeBr), όση ποσότητα από αυτό δεν πρόλαβε να αντιδράσει σχηματίζει ένα σύμπλοκο με το μεθυλολίθιο (MeBr...LiMe). Γι' αυτό, το περισσότερο μεθυλολίθιο που διακινείται εμπορικά περιέχει αυτό το σύμπλοκο. Η έκδοση «Halide free» (δηλαδή ελεύθερου από αλογόνα) μεθυλολίθιου παράγεται με χρήση μεθυλοχλωριδίου (MeCl), ως μεθυλαλογονίδιο, που δε σχηματίζει ισχυρό σύμπλοκο με το μεθυλολίθιο και επιτρέπει το διαχωρισμό με διήθηση αρκετά καθαρού μεθυλολιθίου.[5].

Παράγωγα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο είναι μια ισχυρή βάση κατά Lewis και ένα ισχυρό πυρηνόφιλο αντιδραστήριο, εξαιτίας του αρνητικού ηλεκτρικού φορτίου που εμφανίζει το άτομο άνθρακα (C). Γι' αυτό είναι ιδιαίτερα δραστικό έναντι δοτών ηλεκτρονίων και πρωτονίων. Σε σύγκριση με το βουτυλολίθιο (BuLi), το μεθυλολίθιο αντιδρά μόνο πολύ αργά με το τετραϋδροφουράνιο (ΤΗF), σε θερμοκρασία δωματίου (20 °C), και τα διαλύματά του σε αιθέρα είναι σταθερά επ' αόριστον. Με το νερό και τις αλκοόλες αντιδρά βίαια. Για λόγους ασφαλείας, οι περισσότερες αντιδράσεις, που χρησιμοποιούν μεθυλολίθιο, πραγματοποπιούνται σε θερμοκρασίες μικρότερες της θεμοκρασίας δωματίου (<20 °C). Παρόλο που το μεθυλολίθιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αντιδράσεις αποπρωτονίωσης, για τέτοιες αντιδράσεις συνήθως προτιμάται το βουτυλολίθιο, γιατί είναι οικονομικότερο και πιο δραστικό.

Με νερό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με το νερό (H2O), παράγοντας υδροξείδιο του λιθίου (LiΟΗ) και μεθάνιο (CH4)[6]:


\mathrm{CH_3Li + H_2O \xrightarrow{} LiOH + CH_4}

Με διοξείδιο του άνθρακα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με το διοξείδιο του άνθρακα (CO2), παράγοντας αιθανικό οξύ (CH3COOH)[7]:


\mathrm{CH_3Li + CO_2 \xrightarrow{} CH_3COOLi \xrightarrow{+HCl} CH_3COOH + LiCl}

Με αλκυλαλογονίδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με αλκυλαλογονίδια (RX), μεθυλιώνοντάς τα και παράγοντας μεθυλιωμένα αλκάνια (RMe)[8]:


\mathrm{CH_3Li + RX \xrightarrow{} RCH_3 + LiX}

Με οργανοπολυαλογονίδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με οργανοπολυαλογονίδια, πολυμεθυλιώνοντάς τα και παράγοντας πολυμεθυλιωμένα αλκάνια. Π.χ.[9]:


\mathrm{4CH_3Li + CX_4 \xrightarrow{} C(CH_3)_4 + 4LiX}

Με αλκοόλες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με αλκοόλες (ROH), παράγοντας αλκοολικό λίθιο (ROLi) και μεθάνιο (CH4)[10]:


\mathrm{CH_3Li + ROH \xrightarrow{} ROLi + CH_4}


Με μεθανάλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με τη μεθανάλη (HCHO), μεθυλιώνοντάς τη και παράγοντας αιθανόλη (EtOH)[11]:


\mathrm{CH_3Li + HCHO \xrightarrow{} CH_3CH_2OLi \xrightarrow{+HCl} CH_3CH_2OH + LiCl}

Με αλδεΰδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με αλδεΰδες (RCHO), μεθυλιώνοντάς τες και παράγοντας δευτεροταγείς μεθυλαλκοόλες (RCH(OH)Me)[12]:


\mathrm{CH_3Li + RCHO \xrightarrow{} RC(OLi)CH_3 \xrightarrow{+HCl} RC(OH)CH_3 + LiCl}

Με κετόνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με κετόνες (RCOR'), μεθυλιώνοντάς τες και παράγοντας τριτοταγείς μεθυλαλκοόλες (RC(Me)(OH)R')[13]:


\mathrm{CH_3Li + RCOR \acute{} \xrightarrow{} RC(CH_3)(OLi)R \acute{} \xrightarrow{+HCl} RC(CH_3)(OH)R\acute{} + LiCl}

Με οξιράνιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με το οξιράνιο, παράγοντας 1-προπανόλη (CH3CH2CH2OH)[14]:

Οξιράνιο  \mathrm{+ CH_3Li \xrightarrow{} CH_3CH_2CH_2OLi \xrightarrow{+HCl} CH_3CH_2CH_2OH + LiCl}

Με νιτρίλια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με νιτρίλια (RCN), μεθυλιώνοντάς τα και παράγοντας μεθυλοκετόνες (RCOMe)[15]:

 \mathrm{CH_3Li + RCN \xrightarrow{} RC(CH_3)=NLi + \xrightarrow[+2HCl]{+H_2O} RCOCH_3 + NH_4Cl + LiCl}

Με καρβονικούς εστέρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με καρβονικούς εστέρες (RCOOR'), μεθυλιώνοντάς τες και παράγοντας μεθυλοκετόνες (RCOMe)[16]:


\mathrm{CH_3Li + RCOOR \acute{} \xrightarrow{} RCOCH_3 + R \acute{} OLi}

Με αλαμίνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με αλαμίνες (π.χ. NH2X), μεθυλιώνοντάς τες και παράγοντας μεθυλαμίνες (π.χ. CH3NH2). Π.χ.[17]:


\mathrm{CH_3Li + NH_2X  \xrightarrow{} CH_3NH_2 + LiX}


Με σιλυλαλογονίδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με σιλυλαλογονίδια [SivH2v+1X], μεθυλιώνοντάς τα και παράγοντας μεθυλοσιλάνια [SivH2v+1CH3]. Π.χ.[18]:


\mathrm{CH_3Li + SiH_3X  \xrightarrow{} CH_3SiH_3 + LiX}

Με φωσφυλαλογονίδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με φωσφυλαλογονίδια (π.χ. PH2X), μεθυλιώνοντάς τα και παράγοντας μεθυλοφωσφαμίνες (π.χ. CH3PH2). Π.χ.[19]:


\mathrm{CH_3Li + PH_2X  \xrightarrow{} CH_3PH_2 + LiX}

Με τριαλογίδια του φωσφόρου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με τριαλογίδια του φωσφόρου (PX3), τριμεθυλιώνοντάς τα και παράγοντας τριμεθυλοφωσφάνιο [(CH3)3P][20]:


\mathrm{3CH_3Li + PX_3  \xrightarrow{} P(CH_3)_3 + 3LiX}

Με πενταλογίδια του φωσφόρου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με πενταλογίδια του φωσφόρου (PX5), πενταμεθυλιώνοντάς τα, παράγοντας πενταμεθυλοφωσφoράνιο [(CH3)5P][21]:


\mathrm{5CH_3Li + PX_5  \xrightarrow{} P(CH_3)_5 + 5LiX}

Με χλωριούχο υδράργυρο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με αλογονούχο υδράργυρο (HgΧ2), διμεθυλιώνοντάς τον, παράγοντας διμεθυλοϋδράργυρο [Hg(CH3)2][22]:


\mathrm{2CH_3Li + HgX_2  \xrightarrow{} Hg(CH_3)_2 + 2LiX}

Με χλωριούχο μόλυβδο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με το χλωριούχο μόλυβδο (PbCl2), τετραμεθυλιώνοντάς τον, παράγοντας τετραμεθυλομόλυβδο [Pb(CH3)4][23]:


\mathrm{4CH_3Li + 2PbCl_2  \xrightarrow{} Pb(CH_3)_4 + 4LiCl + Pb}

Με τετραχλωριούχο ζιρκόνιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με τετραχλωριούχο ζιρκόνιο (ZrCl4), εξαμεθυλιώνοντάς το και παράγοντας εξαμεθυλοζιρκονιοδιλίθιο [Li2[Zr(CH3)6][24] :


\mathrm{6CH_3Li + ZrCl_4  \xrightarrow{} Li_2[Zr(CH_3)_6] + 4LiCl}

Με μεθυλένιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθυλολίθιο αντιδρά με μεθυλένιο ([:CH2]), σχηματίζοντας αιθυλολίθιο (EtLi)[25]:


\mathrm{CH_3Li + CH_2N_2  \xrightarrow{UV} CH_3CH_2Li + N_2 \uparrow}

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Τα δεδομένα προέρχονται εν μέρει από το «Table of periodic properties of thw Ellements», Sagrent-Welch Scientidic Company και Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, Σελ. 34. Ο ιονισμός βασίζεται στην ηλεκτραρνητικότητα κατά Paoulig των στοιχείων.
  2. Elschenbroich, C. ”Organometallics” (2006) Wiley-VCH: Weinheim. ISBN 978-3-29390-6
  3. Brown, T. L.; Rogers, M. T. (1957). "The Preparation and Properties of Crystalline Lithium Alkyls". Journal of the American Chemical Society 79 (8): 1859–1861. doi:10.1021/ja01565a024.
  4. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 268, §11.5Β
  5. Lusch, M. J.; Phillips, M. V.; Sieloff, W. V.; Nomura, G. S.; House, H. O.: Preparation of Low-Halide Methyllithium, collvol 7, collvolpages 346, 1990, prep cv7p0346.
  6. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. §199, §8.4.1δ, με Li αντί MgX, H αντί R.
  7. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. §283, §12.2.1, με Li αντί MgX, CH3 αντί R.
  8. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. §152, §6.2.4, με Li αντί MgX.
  9. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. §152, §6.2.4, με Li αντί MgX.
  10. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. §199, §8.4.1δ, με Li αντί MgX.
  11. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. §152, §8.2.4.1,, με Li αντί MgX.
  12. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. §152, §8.2.4.1,, με Li αντί MgX.
  13. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. §152, §8.2.4.1, με Li αντί MgX.
  14. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. §152, §8.4.5.5, με Li αντί MgX.
  15. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 226, §9.3.1β, με Li αντί MgX.
  16. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 226, §9.3.1α, με Li αντί MgX.
  17. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 248, §10.2.2γ, με Li αντί MgX.
  18. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 267, §11.4Α, με Li αντί MgI και SiH3X αντί SiCl4.
  19. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 267, §11.3.1, με Li αντί MgBr, CH3 αντί Φ και PH2X αντί PCl3.
  20. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 267, §11.3.1, με Li αντί MgBr και CH3 αντί Φ και Χ αντί Cl.
  21. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 267, §11.3.1, με Li αντί MgBr, CH3 αντί Φ και PΧ5 αντί PCl3.
  22. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 268, §11.5Γ, με Li αντί MgCl, CH3 αντί R.
  23. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 268, §11.5Δα, με Li αντί MgCl, CH3 αντί R.
  24. Morse, P. M.; Girolami, G. S. "Are d0 ML6 Complexes Always Octahedral? The X-ray Structure of Trigonal-Prismatic [Li(tmed)]2[ZrMe6]" Journal of the American Chemical Society 1989, 111, 4114-6. doi:10.1021/ja00193a061
  25. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 155, §6.7.3.

Πηγές πληροφόρησης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. SCHAUM'S OUTLINE SERIES, «ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ», Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999
  2. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982
  3. Αναστάσιου Βάρβογλη, «Χημεία Οργανικών Ενώσεων», Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1991
  4. Καραγκιοζίδη Σ. Πολυχρόνη, «Ονοματολογία Οργανικών Ενώσεων στα Ελληνικά & Αγγλικά» Β΄ Έκδοση, Θεσσαλονίκη 1991
  5. Νικολάου Ε. Αλεξάνδρου, «Γενική Οργανική Χημεία», Εκδόσεις Ζήτη, Θεσσαλονίκη 1985
  6. Δημητρίου Ν. Νικολαΐδη, «Ειδικά Μαθήματα Οργανικής Χημείας», ΑΠΘ, θεσσαλονίκη 1983
  7. Νικολάου Ε. Αλεξάνδρου, Αναστάσιου Βάρβογλη, Φαίδωνα Χατζημηχαλάκη, «Εργαστηριακός Οδηγός», Εκδόσεις Ζήτη, Θεσσαλονίκη 1986
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Methyllithium της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).