Χρωμοναστήρι Ρεθύμνης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Χρωμοναστήρι Ρεθύμνου)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°19′37″N 24°30′40″E / 35.32694°N 24.51111°E / 35.32694; 24.51111

Χρωμοναστήρι
Χρωμοναστήρι βρίσκεται στο τόπο Greece
Χρωμοναστήρι
Χρωμοναστήρι
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚρήτης
ΔήμοςΡεθύμνης
Έκταση9.604 km2
Υψόμετρο352 m
Πληθυσμός298
Ταχ. κωδ.74100

Το Χρωμοναστήρι είναι σήμερα τοπική κοινότητα του δήμου Ρεθύμνης της περιφέρειας Κρήτης (πρόγραμμα Καλλικράτης). Περιλαμβάνει τους εξής οικισμούς: Χρωμοναστήρι, Καπεδιανά, Μύλοι και από το 1991 τον οικισμό Πρινέδες.[1]. Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας ήταν έδρα του ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος του Καποδιστριακού δήμου Ρεθύμνης.

Το Χρωμοναστήρι έχει χαρακτηριστεί διατηρητέος οικισμός (ΦΕΚ 570/Β/25-6-1980)[2] και παραδοσιακός οικισμός μέσης πολιτιστικής αξίας (κατηγορία ΙΙ) (ΦΕΚΔ 728/1995) [3].Κτίσματα με βενετσιάνικα αρχιτεκτονικά στοιχεία είναι διάσπαρτα στο χωριό. Τα έτη 2005, 2007, 2008 και 2009 έλαβε βραβείο "καθαρότερου οργανωμένου παραδοσιακού οικισμού" από τη Νομαρχιακή Επιτροπή Τουριστικής Προβολής Ρεθύμνης[4].

Προέλευση του ονόματος, ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός Χρωμοναστηρίου βρίσκεται 11 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Ρεθύμνου, βορειοανατολικά του όρους Βρύσινας σε υψόμετρο 360 μέτρα[5] Για την ετυμολογία του ονόματος διατυπώνονται διάφορες απόψεις: Έχει υποστηριχθεί η άποψη ότι η ονομασία προέρχεται από τη συνύπαρξη του χωριού και του μοναστηριού της Παναγιάς Κεράς (ήδη κατά τη Β' Βυζαντινή και τη Βενετική περιόδο), δηλαδή Χωριό-Μοναστήρι, γι' αυτό σε βενετικά και οθωμανικά έγγραφα συναντάται γραμμένο "Χωριομοναστήριον" και "Χώρα Μοναστήρ"[6]. Κατά άλλη άποψη ονομάστηκε έτσι γιατί το μοναστήρι της Κεράς Παναγιάς που βρίσκεται κοντά στο χωριό είχε πολλές χρωματιστές εικόνες (χρώμα +μοναστήρι) ή από την κίτρινη ώχρα με την οποία ήταν βαμμένη η εκκλησία[7]. Μετά το 1940 σε όλους τους απογραφικούς πίνακες συναντάται γραμμένο Χρομοναστήρι[8], αλλά συνεχίζει να απαντάται και η ορθογραφία με –ω- (Χρωμοναστήρι). Χτίστηκε γύρω στον 12ο-13ο αιώνα και έχει χαρακτηριστεί σαν παραδοσιακός οικισμός, αφού αρκετά κτίριά του είναι χτισμένα κατά την ενετική περίοδο.

Χρωμοναστήρι ή Χρομοναστήρι;
Πραγματικός πληθυσμός Χρωμοναστηρίου [9]
Οικισμοί 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001
Χρωμοναστήρι 439 347 293 173 294 237 358
Καπεδιανά 102 64 48 35 27 19 28
Μύλοι 99 75 52 36 39 31 39
Πρινέδες - - - - - 29 57
Σύνολα 640 486 393 244 360 316 482

Ναοί, Μνημεία, Σημαντικά Κτίρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Εκκλησία της Παναγιάς Κεράς
Αγιογραφίες της Παναγιάς Κεράς

Η Εκκλησία της Παναγίας Κεράς, στο σχήμα του ελεύθερου σταυρού, έξω από το Χρωμοναστήρι, έχει ένα τρούλο και δύο πρόσθετες αψίδες στον βόρειο και στον νότιο τοίχο, ένα σπάνιο αρχιτεκτονικό φαινόμενο στην Κρήτη. Κτίσθηκε τον 11ο αιώνα, σώζονται λίγες τοιχογραφίες της εποχής εκείνης που αποδίδουν απλοποιημένες μορφές μιας αντι-κλασικής τάσης εκείνης της εποχής, ενώ σημαντικές προσθήκες και διαφορετικού στυλ τοιχογραφίες έγιναν τον 14ο αιώνα,[10] και παρεκκλήσι στη ΝΑ γωνία [11]

Η Εκκλησία Άγιος Ευτύχιος
Η Εκκλησία Άγιος Ευτύχιος, εσωτερικό
Rethymno municipality districts.png

Εκκλησία Άγιου Ευτύχιου: Στην θέση Περδίκη Μετόχι, βρίσκεται ο μονόκλιτος, σταυροειδής με τρούλο ναός του Αγίου Ευτυχίου. Πρόκειται για κατάγραφο ναό με τοιχογραφίες του 11ου μ.Χ. αι.[11] Ο λαϊκός ανατολίζων ζωγράφος έδωσε στα έργα του ισορροπία, συμμετρία και αίσθηση μακαριότητας. Καταπλήσσουν οι πελώριοι οφθαλμοί των αγίων και ιδιαίτερα του Χριστού [12]. Μελετητές αναφέρουν ότι ο έντονα λαϊκός αυτός χαρακτήρας των αγιογραφιών δυσκολεύει την ακριβέστερη χρονολόγησή τους, αποδίδει όμως το μέσο επίπεδο "μιας επαρχιακής τέχνης του 11ου αιώνα, όπως διαμορφώθηκε από την εξάσκησή της τοπικά, παρά την αναφορά της σε κάποια πρότυπα κέντρα"[13] Ο ναός έχει ενταχθεί σε πρόγραμμα προστασίας και ανάδειξης μεσοβυζαντινών μνημείων.[14]

Η Βίλα Κλόντιο: Κτίσματα με βενετσιάνικα αρχιτεκτονικά στοιχεία είναι διάσπαρτα στο χωριό, ωστόσο το πιο σημαντικό κτίσμα είναι η επονομαζόμενη Villa Clοdio, ένα θαυμάσιο αρχοντικό που έχει αναστηλωθεί πλήρως και στεγάζει από 21-5-2010 [15] το Στρατιωτικό Μουσείο Χρωμοναστηρίου (ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Παρασκευή 8.00πμ-13.30μμ., είσοδος: 1.50€, τηλ.: 28310 75135) [16], λειτουργεί δε και ως χώρος εκδηλώσεων [17] ,[18] Η βίλα αυτή ήταν η θερινή κατοικία Ενετών αρχόντων από το Ρέθυμνο.[19] Στην τουρκοκρατία το μέγαρο χρησίμευε για κατοικία τούρκου αγά γι’ αυτό και μέχρι σήμερα είναι γνωστό στο χωριό με το όνομα “κονάκι”.[20][21]

Ο μύλος του Πρινάρη: Στην κεντρική πλατεία του χωριού βρίσκεται η παλιά φάμπρικα, ελαιόμυλος του Πρινάρη, πλήρως ανακαινισμένη, με όλο τον παλιό της εξοπλισμό, που μπορεί να δουλέψει και σήμερα, λειτουργεί ως Κέντρο Εκπαίδευσης και Ενημέρωσης για τον Πολιτισμό της ελιάς, του λαδιού και των Μύλων. Σε ειδική αίθουσα υπάρχει όλος ο εξοπλισμός ενός χωριάτικου νοικοκυρόσπιτου των μέσων του περασμένου αιώνα και πίσω, όταν τα σπίτια ήταν μονόχωρα ή μονόσπιτα, που σημαίνει πως όλες οι δραστηριότητες της « κατ’ οίκον » διαβίωσης, γίνονταν μέσα σε ένα και μοναδικό χώρο. (ώρες λειτουργίας: Ιούνιος – Οκτώβριος: 08:00 – 14:00, 17:30 – 20:30) [22],[23]

Εκκλησιαστική υπαγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ενοριακή εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. Εκκλησιαστικά υπάγεται στην Στ΄ Αρχιερατική Περιφέρεια της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, της Εκκλησίας της Κρήτης.

Καθημερινή ζωή, Εθνολαογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο χωριό γίνεται πανηγύρι για τον εορτασμό του Αγίου Παντελεήμονα (27 Ιουλίου)[24]. Στο Χρωμοναστήρι υπάρχει Πολιτιστικός Σύλλογος, ενώ υπάρχει και ο σύλλογος Παναγιά Κερά που λειτουργεί στην Αττική. Στο χωριό υπάρχει ξενώνας για τα μέλη του Συλλόγου Χρωμοναστηριωτών Αθήνας.[19]

Στον οικισμό λειτουργεί Δημοτική Βιβλιοθήκη. Χαρακτηριστικές είναι οι πλατείες/πλατώματα του χωριού: Γ. Βογιατζάκη, Ατσιπουλιανάκη (κεντρική), Εθνικής Αντίστασης, Αγ. Γεωργίου - π. Δημοτικού σχολείου και Πλατεάκι. Στις τρεις τελευταίες πλατείες διατηρούνται ακόμα οι κοινόχρηστες βρύσες του χωριού.[25] Πρόσφατα στο χωριό δημιουργήθηκε ένα γήπεδο ποδοσφαίρου 5Χ5, όπου τα παιδιά μπορούν να αθλούνται.

Μεταφορές, συγκοινωνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν δρομολόγια του ΚΤΕΛ Χανίων-Ρεθύμνου που εξυπηρετούν τη συγκεκριμένη περιοχή απο το πρωι εως το βραδυ. [26]

Άλλες πληροφορίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περιοχή έχει ενταχθεί στο Κτηματολογικό Γραφείο Ρεθύμνου, ήδη από 7-7-2005 (Διεύθυνση: Χορτατζή 20, ΤΚ: 74100, Ρέθυμνο.Τηλέφωνο: 28310-22403) (Άλλες περιοχές που εξυπηρετούνται από το γραφείο αυτό: Ρέθυμνο, ΄Αδελε, Αργυρούπολη, Αρμένοι, Ατσιπόπουλο, Γεράνι, Επισκοπή , Μαρουλάς, Πρασιές, Πρινές, Ρουσσοσπίτι [27]

Ανοιχτή είναι η συζήτηση για την αναστήλωση μνημείων της περιοχής [28]

Χρωμοναστηριανοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατάλογος παραδοσιακών οικισμών της Ελλάδας

Δήμος Ρεθύμνης

Διοικητική διαίρεση νομού Ρεθύμνης (πρόγραμμα Καποδίστριας)

Δήμος Ρεθύμνης (πρόγραμμα Καποδίστριας)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές,Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Μιχάλης Εμμ. Αντωνογιαννάκης, Ο Βρύσινας, Το βουνό του Ρεθέμνους, τοπογραφική, γεωγραφική, ιστορική, κοινωνική και λαογραφική θεώρηση, Αθήνα 2010, σελ. 364
  2. Υπουργείο Πολιτισμού, Διαρκής Κατάλογος των κηρυγμένων αρχαιολογικών χώρων και μνημείων της Ελλάδας ανακτήθηκε 10-4-2012
  3. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Αρχείο Παραδοσιακών Οικισμών και Διατηρητέων Κτιρίων Αρχειοθετήθηκε 2012-04-05 στο Wayback Machine. ανακτήθηκε 10-4-2012
  4. Βραβευμένοι Οικισμοί του Ρεθύμνου[νεκρός σύνδεσμος]
  5. Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, Αθήνα, 1996
  6. Μιχάλης Εμμ. Αντωνογιαννάκης, ο.π., σελ. 365-366
  7. Λευτ. Κρυοβρυσανάκης, Ρεθυμνιώτικος Πανδέκτης, εκδόσεις Τυποσπουδή, Ρέθυμνο 1993, σελ. 194-195
  8. Μιχάλης Εμμ. Αντωνογιαννάκης, ο.π., σελ. 382
  9. Εθνική Στατιστική Αρχή, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη (ΕΛΣΑΤ), Απογραφές 1940-2001
  10. Ιωάννης Σπαθαράκης, Βυζαντινές τοιχογραφίες Νομού Ρεθύμνου, εκδόσεις Μίτος, Ρέθυμνο, 1999, σελ.26-27
  11. 11,0 11,1 «οδηγός: Δρόμοι της Πίστης (σε μορφή pdf)». Ιστοχώρος τουριστικής προβολής νομού. Ανακτήθηκε στις 7-4-2012.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  12. Α. Μαλαγάρη-Χ. Στρατιδάκης, Ρέθυμνο, οδηγός για την πόλη και τα περίχωρά της, Αθήνα, 1985-1986, σελ. 95
  13. Μιχάλης Τρούλης, Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, Ιστορία-Μνημεία-Θησαυροί, Ι.Μ.Ρ.Α., Ρέθυμνο, 2000, σελ. 64
  14. Ρεθυμνιώτικα Νέα (1-10-2011). «Ανάδειξη και προστασία των ναών Αγίου Ευτυχίου στο Χρωμοναστήρι και Παναγίας στην Πατσό». http://www.rethnea.gr/news/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=24869&cntnt01origid=57&cntnt01returnid=39. Ανακτήθηκε στις 14 Μαίου 2012. [νεκρός σύνδεσμος]
  15. «, ο ομιλία Δημάρχου από 25-1-2010, όπου αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι: " Το ενετικό κτίσμα η «Βίλα Κλόντιο», στην οποία στεγάζεται το Μουσείο σήμερα ήταν κυριολεκτικά ένα ερείπιο. Το 1998, η Κοινότητα Χρωμοναστηρίου δώρισε το κτίσμα στο Ταμείο Εθνικής Άμυνας προκειμένου, αφού αναστηλωθεί, να λειτουργήσει ως Στρατιωτικό Μουσείο. Το 2006, το ακίνητο περιήλθε στην ιδιοκτησία του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Για την αναστήλωσή του, η οποία μάλιστα απέσπασε τις θερμότερες κριτικές σε τέτοιο βαθμό ώστε η «Βίλα Κλοντιο» να θεωρείται ως το καλύτερα αναστηλωμένο ενετικό κτίσμα της Μεσογείου, το ΓΕΣ δαπάνησε ένα μεγάλο ποσό με στόχο τη να δημιουργηθεί ένας χώρος που θα πληρούσε όλες τις σύγχρονες προδιαγραφές για να φιλοξενήσει και να εκθέσει στρατιωτικό υλικό, θα ήταν επισκέψιμο από το κοινό και θα αναβάθμιζε τη δωρήτρια περιοχή."». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Φεβρουαρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2012. 
  16. Το μουσείο στην ιστοσελίδα τουριστικής προβολής του Νομού
  17. Δελτίο τύπου Δήμου με ημερομηνία 11-8-2011
  18. Δελτίο τύπου Δήμου με ημερομηνία 11-8-2010
  19. 19,0 19,1 Λευτ. Κρυοβρυσανάκης, ο.π., σελ. 195
  20. Α. Μαλαγάρη-Χ. Στρατιδάκης, ο.π, σελ. 94
  21. Στοιχεία για τη Βίλα Κλόντιο στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών ανακτήθηκε 11-4-2012
  22. Ο μύλος στην ιστοσελίδα του Δήμου Ρεθύμνης (αγροτουρισμός)
  23. ο μύλος στην ιστοσελίδα τουριστικής προβολής του νομού (Ιδιωτικές Συλλογές)
  24. Ατζέντα Εκδηλώσεων στην ιστοσελίδα τουριστικής προβολής του νομού
  25. «Επιχειρησιακό Σχέδιο Δήμου Ρεθύμνου 2009-2010 Πρώτη φάση (Στρατηγικός Σχεδιασμός)». ιστοχώρος Δήμου Ρεθύμνης. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2012. 
  26. «Δρομολόγια ΚΤΕΛ Ρεθύμνου-Χανίων». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Δεκεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 28 Μαρτίου 2012. 
  27. «Αναζήτηση Κτηματολογικών Γραφείων». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Απριλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 24 Μαρτίου 2012. 
  28. Αναφέρεται σε δελτίο τύπου του Δήμου Ρεθύμνης, με ημερομηνία 2-4-2007 (http://www.rethymno.gr/information-services/press-release-2007/02-04-2007.html ) ότι (ανάμεσα σε άλλα): “…Στη διάρκεια της συνεργασίας με την Υπουργό Τουρισμού ο Δήμαρχος εξέτασε τη δυνατότητα αναστήλωσης σημαντικών μνημείων που βρίσκονται στους Οικισμούς (Χρωμοναστήρι, Μαρουλάς, Καπεδιανά κ.α.) προκειμένου να καθοριστούν και να εμπλουτιστούν οι τουριστικές διαδρομές του Ρεθύμνου.”