Τερψιθέα Αιτωλοακαρνανίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°33′46″N 21°58′24″E / 38.56278°N 21.97333°E / 38.56278; 21.97333

Τερψιθέα Αιτωλοακαρνανίας
Άποψη της Τερψιθέας
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Τερψιθέα Αιτωλοακαρνανίας
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας
Δήμος Ναυπακτίας
Δημοτική ενότητα Αποδοτίας
Τοπική κοινότητα Τερψιθέας
Γεωγραφία και στατιστική
Περιφερειακή ενότητα Αιτωλοακαρνανίας
Πληθυσμός 348 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Βετολίστα, Ρωμηά
Ταχ. κωδ. 30014
Τηλ. κωδ. 26310
www.terpsithea.net

H Τερψιθέα είναι ορεινό χωριό της επαρχίας Ναυπακτίας του Νομού Αιτωλοακαρνανίας. Ανήκει στο βόρειο τμήμα της και μαζί με τα άλλα χωριά της περιοχής αποτελούσαν τα λεγόμενα Κράβαρα[1]. Παλαιότερα ονομάζονταν Βετολίτσα ή Βετολίστα[2] και Ρωμηά [3][4].

Γεωγραφικές πληροφορίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Τερψιθέα βρίσκεται στους πρόποδες του βουνού Ομάλια (Κερασοβούνι ή Τρίκοβο). Περιβάλλεται από τους χειμάρρους Μέγα Ρέμα ή Μαϊρεμα (ΒΑ.) και το Ντεμεσιά ρέμα (ΒΔ.). Τα δύο ρέματα συμβάλουν στο ποταμό Μόρνο κοντά στη γέφυρα Ρέρεσι. Πλησιέστερα χωριά είναι η Λιμνίτσα ή Λιμνίστα (ΝΔ.), η Ελατού (ΒΑ.), Ζωριάνου και Αλποχώρι (ΝΑ.), Ασπριά (ΒΔ.)[1]. Σε μικρή απόσταση προς τα βόρεια, με διαδρομή μέσα από έλατα, βρίσκεται η Άνω Χώρα κέντρο του δήμου και τουριστικός πόλος έλξης της περιοχής, καθώς και η Κάτω Χώρα.

Το χωριό είναι κτισμένο σε κατηφορικό έδαφος με μεγάλη υψομετρική διαφορά χαμηλότερου από υψυλότερου σημείου, έχει μέσο σταθμικό υψόμετρο 740 μέτρων[5] και το έδαφός του παρουσιάζει ευπάθεια στις καθιζήσεις. Τα σπίτια, οι κήποι τους (γιούρτια) καθώς και τα γύρω κτήματα του χωριού περιβάλλονται από τοίχους (δέματα) για να συγκρατείται το έδαφος.

Το χωριό απέχει 43 χλμ. βορειοανατολικά από την Ναύπακτο και 14 χλμ. νοτιοαανατολικά από την Άνω Χώρα[6]. Έχει συγκοινωνία τρεις φορές την εβδομάδα (Δευτέρα, πρωί και απόγευμα, Τετάρτη, Παρασκευή) από τη Ναύπακτο με λεωφορεία του ΚΤΕΛ. Ο τοπικός ναός είναι αφιερωμένος στον Άγιο Νικόλαο, που θεμελιώθηκε το 1913 και αποπερατώθηκε το 1932[7] και διαθέτει μόνιμο ιερωμένο. Κάθε Δεκαπενταύγουστο στην εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, οργανώνεται τριήμερο πανηγύρι με κάλεσμα και συγκέντρωση των απανταχού Τερψιθεατών. Στην Τερψιθέα λειτουργεί ξενοδοχείο, ιατρείο και λαογραφικό μουσείο (Πνευματικό - Πολιτιστικό Κέντρο Τερψιθέας), το οποίο στεγάζεται στο παλιό Δημοτικό σχολείο του χωριού καθώς και δανειστική βιβλιοθήκη[8]. Ο αριθμός των μόνιμων κατοίκων αυξάνεται σημαντικά τους καλοκαιρινούς μήνες λόγω των παραθεριστών και των επισκεπτών. Μεγάλη προσέλευση παρατηρείται το Δεκαπενταύγουστο για την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, οπότε οργανώνεται τριήμερο πανηγύρι με επίκεντρο τα "ξεφλουδίσματα". Στα "ξεφλουδίσματα" ή "ξεφλουδίσια" ξαναζωνταεύει τό έθιμο του ξεφλουδίσματος των καλαμποκιών.

Ιστορικές πληροφορίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην ευρύτερη περιοχή της Τερψιθέας και προς τα νότια τοποθετείται η αρχαία πρωτεύουσα των Αποδοτών Αιγίτιον[9], όπου οι Αιτωλοί νίκησαν τους Αθηναίους την περίοδο των Πελοποννησιακών Πολέμων με επικεφαλής το στρατηγό Δημοσθένη το 428 π.Χ.

το έτος 432 π.Χ. ο Δημοσθένης στρατηγός των Αθηναίων κινήθηκε εναντίον του χωρίου Αιγίτιον, πρωτεύουσα της Αποδοτίας. Τούτο κατέλαβε με την πρώτη έφοδο καθόσον είχε εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους. Το χωρίον τούτο απείχε από τη θάλασσα 80 στάδια, ήτοι 14.208 μέτρα. Οι Αιτωλοί ήλθαν σε βοήθεια των Αποδοτών και έφθασαν στο Αιγίτιον με την κατάληψη από τους Αθηναίους.

— Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη

αν στηριχτούμε στις ιστορικές πληροφορίες ότι ο Δημοσθένης το 426 π.Χ. προχώρησε μέχρι το Αιγίτιον ή Αίγαι, που εποιόρκησε μάταια, διότι η πόλις κείμενη επί υψηλών χωρίων και έχουσα πέριξ λόφους, περιείχε πρόσφορον της αμύνης έδαφος.

— Κ. Στεργιόπουλος[10]

Αξιοσημείωτα πρόσωπα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από την Τερψιθέα κατάγονταν ο αγωνιστής της επανάστασης του 1821 Κωσταντίνος Αθανασίου Κοζώνης, ο Ιωάννης Βλάχος (πέθανε το 1840), επιστάτης στο Άνω Βενέτικο και παππούς του λογοτέχνη Γιάννη Βλαχογιάννη, ενώ είχε σπίτι ο Γεώργιος Αθανασίου Μπουκουβάλας (1821-1871) της Ηπειρώτικης οικογένειας των Μπουκουβαλαίων, αδελφός του Νίκου Μπουκουβάλα. Πιο σύγχρονοι υπήρξαν οι: Ιωάννης Λαζαρόπουλος (1871-1929, ιατρός), Ιωάννης Φινινής (1902-1987, πολιτικός μηχανικός) και Νικόλαος Μητσόπουλος (1895-1956, ιατρός) οι οποίοι βοήθησαν τη γενέτειρά τους και γενικότερα όλη τη Ναυπακτία. Επίσης κατάγονταν ο στρατηγός Κωνσταντίνος Σκαρλάτος (1871-1961) Ολυμπιονίκης στη μεσολυμπιάδα των Αθηνών το 1906 στο «πιστόλιον ακριβείας με παράγγελμα (25 μ.)» καθώς και ο συγγραφέας επιθεωρητής Δημ. Ι. Κοντογιάννης[7][11].

Διοικητικές πληροφορίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Τερψιθέα το 1835 με το ΦΕΚ 19Α - 07/12/1835 προσαρτάται ως Βετολίστα στον τότε δήμο Αποδωτίας και από το 1849 μέχρι το 1905 ορίζεται χειμερινή έδρα του δήμου. Το 1927 και μέχρι το 1928 μετονομάζεται σε Ρωμηά, οπότε με το ΦΕΚ 193Α - 20/09/1928 η τελική ονομασία της γίνεται η σημερινή Τερψιθέα[12]. Την περίοδο 1999-2010, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καποδίστριας, αποτελούσε το τοπικό διαμέρισμα Τερψιθέας και ανήκε στο Δήμο Αποδοτίας του Νομού Αιτωλίας και Ακαρνανίας. Με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης εντάχθηκε στη Δημοτική Ενότητα Αποδοτίας του Δήμου Ναυπακτίας της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας. Σύμφωνα με την απογραφή πληθυσμού και κατοικιών του 2011 που αφορούν στο μόνιμο πληθυσμό της χώρας απογράφησαν 348 κάτοικοι[13].

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 "Τερψιθέα Ναυπακτίας" του Παναγιώτη Νικ. Σταμάτη, Αθήνα 1988
  2. Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη, τόμος 12ος, σελ. 97
  3. Μετονομασίες των οικισμών της Ελλάδας
  4. «ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε.». www.eetaa.gr. https://www.eetaa.gr/index.php?tag=oikmet_details&id=10181. Ανακτήθηκε στις 2018-09-04. 
  5. Εγκυκλοπαίδεια "Νέα δομή" τόμος 33ος, σελ.117
  6. «Οδηγικές χιλιομετρικές αποστάσεις μεταξύ πόλεων, χωριών - apostaseis.gr». www.apostaseis.gr. http://www.apostaseis.gr/loc_ap/odigikes-apostaseis.asp. Ανακτήθηκε στις 2018-09-04. 
  7. 7,0 7,1 «Τερψιθέα |Δήμος Ναυπακτίας». www.nafpaktos.gr. http://www.nafpaktos.gr/%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CF%84%CE%B9%CE%B1/%CF%84%CE%B5%CF%81%CF%88%CE%B9%CE%B8%CE%AD%CE%B1. Ανακτήθηκε στις 2017-08-24. 
  8. «Τερψιθέα Ναυπακτίας - Η ιστοσελίδα του Συλλόγου Τερψιθεατών Ναυπακτίας - Λαογραφικό μουσείο - Λαογραφικό Μουσείο». terpsithea.net. http://terpsithea.net/index.php/tour/mousio. Ανακτήθηκε στις 2018-09-04. 
  9. περ. Ναυπακτιακά, τόμ. Α΄, Αθήνα 1983
  10. "Η αρχαία Αιτωλία", σελ. 72, 1939
  11. «Τερψιθέα.». klepanafpaktias.blogspot.gr. http://klepanafpaktias.blogspot.gr/2009/03/blog-post_11.html. Ανακτήθηκε στις 2017-08-24. 
  12. «ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε.». www.eetaa.gr. https://www.eetaa.gr/index.php?tag=oikmet_details&id=10181. Ανακτήθηκε στις 2018-09-04. 
  13. «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού Απογραφής 2011», σελ. 10721 (σελ. 247 του pdf)

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Παναγιώτης Σταμάτης, "Τερψιθέα Ναυπακτίας", Αθήνα 1988