Αμπελακιώτισσα Αιτωλοακαρνανίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°36′53″N 21°53′16″E / 38.61472°N 21.88778°E / 38.61472; 21.88778

Αμπελακιώτισσα
Φωτογραφία του χωριού από την Ράχη
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας
Δήμος Ναυπακτίας
Δημοτική ενότητα Αποδοτίας
Τοπική κοινότητα Αμπελακιωτίσσης
Γεωγραφία και στατιστική
Νομός Αιτωλοακαρνανίας
Υψόμετρο 840
Πληθυσμός 92 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Κοζίτσα
Ταχ. κωδ. 30023
Τηλ. κωδ. 26340

Η Αμπελακιώτισσα είναι ορεινό χωριό της Ναυπακτίας στο νομό Αιτωλοακαρνανίας σε υψόμετρο 840 μέτρα[1]. Με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης, αποτελεί την Τοπική Κοινότητα Αμπελακιωτίσσης που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Αποδοτίας του Δήμου Ναυπακτίας και ο πληθυσμός της σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είναι 92 κάτοικοι[2].

Γεωγραφία - Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αμπελακιώτισσα είναι κτισμένη ανάμεσα σε δύο λόφους του όρους Άϊ-Λιάς (ύψος 1.450 μ.) απέναντι από το απόκρημνο Τσεκούρα (ύψος 1732 μ.)[3]. Βρίσκεται Β της Ναυπάκτου σε απόσταση 65 χλμ. στην επαρχιακή οδό Άνω Χώρας - Περδικόβρυσης. Το χωριό χαρακτηρίζεται από τη πλούσια πανίδα και χλωρίδα του καθώς και τη ποικιλία βοτάνων (ρίγανη, χαμομήλι, τσάι, αγριομάραθο και άγρια ραδίκια). Στα νότια είναι ο χείμαρρος Κότσαλος και το άγριο φαράγγι του Κάκαβου με το πέτρινο γεφύρι του. Οι κάτοικοι της Αμπελακιώτισσας ήταν ονομαστοί παλιότερα για τους ραφτάδες που γύριζαν στην ευρύτερη περιοχή των Κραβάρων και της Ρούμελης και έραβαν τα "ελληνοσκούτια". Αρκετοί επίσης ασχολούντο με τη χρυσοχοΐα, αργυροχοΐα και ξυλογλυπτική, με γνωστότερους την ηπειρώτικης καταγωγής οικογένεια Δαμιανού. Εξ΄ αιτίας της ύπαρξης των πολλών εργαστηρίων, το χωριό παλιότερα ονομαζόταν ως "Αργαστήρια"[3][4]. Ο Γάλλος περιηγητής Φρανσουά Πουκεβίλ την κατονομάζει στον κατάλογο των χωριών της περιοχής Κραβάρων να κατοικείται από 10 οικογένειες[5].

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αμπελακιώτισσα μέχρι το 1927 ονομαζόταν Κοζίτσα. Τη χρονιά εκείνη μετονομάστηκε σε Καστρί[6] και έναν χρόνο αργότερα πήρε το σημερινό της όνομα[7] από το μοναστήρι της, γνωστό και σαν Ιερά Μονή Αμπελακιώτισσας ή Παναγία Αμπελακιώτισσα. Η αρχική τοποθεσία του χωριού ήταν νοτιοδυτικότερα της σημερινής, στη τοποθεσία "Καστρί", κοντά στη γέφυρα του Κότσαλου, όπου βρέθηκαν αρχαία ευρήματα και παραμένουν τα ερείπια τεσσάρων ναών (Άγιος Βασίλης, Άγιος Παντελεήμων, Άγιος Ιωάννης και Αγία Τριάδα)[3].

Ιερά Μονή Αμπελακιώτισσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Μοναστήρι, που αποκαλείται και "Κιβωτός της Ναυπακτίας”, ιδρύθηκε το 1456 μετά την εύρεση της εικόνας της Θεοτόκου κάτω από τη βελανιδιά που υπάρχει πίσω από το ιερό του ναού. Η εικόνα αυτή σύμφωνα με την παράδοση προέρχεται από τα Αμπελάκια Θεσσαλίας, όταν τα λεηλάτησαν οι Τούρκοι μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Από το 1475 στην μονή βρίσκεται λάρνακα με το δεξί χέρι του Αγίου Πολυκάρπου ο οποίος υπήρξε πρώτος επίσκοπου Σμύρνης. Άλλο αξιόλογο αφιέρωμα θεωρείται η λατρευτική εικόνα της Παναγίας, ο χρυσοκέντητος επιτάφιος (1735), το ξυλόγλυπτο τέμπλο (18711874), η αργυρή λειψανοθήκη (1470) και το καθολικό με τα διακοσμητικά λιθανάγλυφα (1847)[8][3].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996, σελ. 256, τομ. 3. 
  2. Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «Αμπελακιώτισσα |Δήμος Ναυπακτίας». www.nafpaktos.gr. http://www.nafpaktos.gr/%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CF%84%CE%B9%CE%B1/%CE%B1%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%B1%CE%BA%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%83%CE%B1. Ανακτήθηκε στις 2017-10-03. 
  4. «Ναυμαχία Ναυπάκτου > Ιστορία της Ναυπάκτου > Μεταβυζαντινά Μνημεία > Μονή Αμπελακιώτισσας». www.lepanto1571.gr. http://www.lepanto1571.gr/el-gr/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1%CF%84%CE%B7%CF%82%CE%BD%CE%B1%CF%85%CF%80%CE%AC%CE%BA%CF%84%CE%BF%CF%85/%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B2%CF%85%CE%B6%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%AC%CE%BC%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CE%AF%CE%B1/%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%AE%CE%B1%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%B1%CE%BA%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%83%CE%B1%CF%82.aspx. Ανακτήθηκε στις 2017-10-03. 
  5. Β. Σταυρογιαννόπουλος, Κράβαρα τα περήφανα, Αθήνα 1982, σελ.32-33
  6. Πανδέκτης, μετονομασίες Κοζίτσα - Καστρί
  7. Πανδέκτης, μετονομασίες Καστρί - Αμπελακιώτισσα
  8. ix8ys. «Ορθόδοξος Συναξαριστής :: Σύναξη της Παναγίας της Αμπελακιώτισσας στη Ναύπακτο». www.saint.gr. http://www.saint.gr/4083/saint.aspx. Ανακτήθηκε στις 2017-10-03. 

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]