Γιάννης Βλαχογιάννης

Γιάννης Βλαχογιάννης
Όνομα στη; μητρική γλώσσα	Ιωάννης Βλαχογιάννης (Ελληνικά)
Γέννηση	27 Ιουλίου 1867; Ναύπακτος
Θάνατος	23 Αυγούστου 1945; Αθήνα
Υπηκοότητα	Ελλάδα
Σπουδές	Β΄ Γυμνάσιο Πατρών
Επιστημονική σταδιοδρομία
Ιδιότητα	συγγραφέας, δημοσιογράφος, ιστορικός, πεζογράφος, ποιητής, ιδρυτής και εκδότης
Υπογραφή
	δεδομένα (π • σ • ε )

Ο Γιάννης Βλαχογιάννης (Γιάννης Βλάχος) ήταν Έλληνας ιστοριοδίφης, ιστορικός ερευνητής, λογοτέχνης, συλλέκτης και συγγραφέας. Γεννήθηκε στη Ναύπακτο στις 27 Ιουλίου 1867 και πέθανε στην Αθήνα στις 23 Αυγούστου 1945. Έγινε κυρίως γνωστός για το πάθος του στην συλλογή εγγράφων και χειρογράφων της Επαναστατικής Περιόδου του 1821.

Βιογραφία

Ο πατέρας του ονομαζόταν Οδυσσέας Βλάχος και η μητέρα του Αναστασία Γκιώνη. Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε στην Ναύπακτο και τελείωσε τις γυμνασιακές σπουδές του στο Β' Γυμνάσιο Πατρών. Το 1886 γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών στο τμήμα Φιλολογίας. Δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του καθώς αναγκαζόταν να δουλεύει για να ζει, ως δάσκαλος σε ιδιωτικά μαθήματα και διορθωτής στην «Εφημερίς», του Δημήτριου Κορομηλά αρχικά, και αργότερα ως συντάκτης στην εφημερίδα «Εστία».

Δημοσίευσε τα πρώτα του λογοτεχνικά κείμενα («Ο ξενιτεμένος» και «Ιστορίες του Γιάννου Επαχτίτη») με το φιλολογικό ψευδώνυμο "Γιάννης Επαχτίτης" ("Έπαχτος" είναι το όνομα που χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες τον Μεσαίωνα για την Ναύπακτο). Άλλα ψευδώνυμα που χρησιμοποίησε κατά καιρούς ήταν τα Πάνος Καλόθεος, Πάνος Γαληνός, Πάνος Φωτεινός και Λυκογιάννης.^[2] . Τα κείμενα του ήταν στην δημοτική, αλλά δεν συντάχθηκε με τους υπόλοιπους δημοτικιστές και δεν συμμετείχε στις γλωσσικές διαμάχες της περιόδου.

Με την οικονομική βοήθεια διαφόρων τρίτων, και κυρίως του Αντωνίου Μπενάκη, κατόρθωσε να συγκεντρώσει ένα τεράστιο αρχείο εγγράφων της Επαναστατικής περιόδου. Οι έρευνές του επεκτάθηκαν και στο εξωτερικό. Ανάμεσα σε αυτά, ανακάλυψε και τα προσωπικά αρχεία του Στρατηγού Ιωάννη Μακρυγιάννη, οπότε το 1907 εξέδωσε τα περίφημα «Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη»,^[3] με δική του επιμέλεια στο μοναδικό χειρόγραφο του ήρωα της Επανάστασης.

Το 1908 εξέδωσε το περιοδικό «Προπύλαια».^[3] Το 1914 εισηγήθηκε στον Βενιζέλο την ίδρυση των Γενικών Αρχείων του Κράτους, που θα ιδρυθούν χάρη στις δικές του προτροπές καθώς και του Σπυρίδωνα Λάμπρου. Ο Βενιζέλος τον διόρισε διευθυντή στη νεοσυσταθείσα υπηρεσία, θέση που θα κρατήσει μέχρι το 1937. Αργότερα, δώρισε στα Γενικά Αρχεία την πολύτιμη συλλογή του.^[4] Υπήρξε στενός φίλος του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, τον οποίο και βοήθησε. ^[5]

Το 1928, μετά από πληροφορία του Στρατηγού Τιμολέοντα Βάσσου, αγοράζει και αποκτά το μοναδικό χειρόγραφο του αγωνιστή της Επανάστασης και Φιλικού Νικολάου Κασομούλη από την Σιάτιστα Κοζάνης, στο οποίο περιγράφονται μοναδικές ιστορικές μαρτυρίες του ιδίου, των γεγονότων από την “Έξοδο του Μεσολογγίου, αλλά και άλλων πολυάριθμων ιστορικών γεγονότων.^[3]

Κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940, ο Γιάννης Βλαχογιάννης μαζί με άλλους Έλληνες λογίους προσυπέγραψε την Έκκληση των Ελλήνων Διανοουμένων προς τους Διανοούμενους ολόκληρου του Κόσμου με την οποία αφενός μεν καυτηριάζονταν η κακόβουλη ιταλική επίθεση, αφετέρου δε, διέγειρε την παγκόσμια κοινή γνώμη σε επανάσταση συνειδήσεων για κοινό νέο πνευματικό Μαραθώνα.
Την περίοδο της κατοχής συνδέθηκε με τον φιλόλογο - ιστορικό Άγγελο Παπακώστα ^[6], του οποίου έγινε στενός συνεργάτης στις έρευνές του και συνέβαλλε στην έκδοση των αρχείων του Κολοκοτρώνη.

Εργογραφία

Αρχειακή Έρευνα

Αθηναϊκόν Αρχείον Α΄ (1901) - Τυπογραφείο Βλαστού
Ιστορική Βιβλιοθήκη - Η βιογραφία του στρατηγού Γεωργίου Καραϊσκάκη υπό του ιδιαιτ.γραμματέως του Δ.Αινιάνος. (1903) - (β΄ εκδ.)
Αρχεία νεωτέρας Ελληνικής ιστορίας - Αρχεία του στρατηγού Ιωάννου Μακρυγιάννη Α’-Β’ (1907)
Χιακόν Αρχείον Α΄- Ε΄ (1910-1924)
Συλλογή ιστορικών εγγραφών και χειρογράφων (1913)
Ανέκδοτα του Γεωργίου Καραϊσκάκη και του Κολοκοτρώνη Ανέκδοτα-Γνωμικά-Περίεργα (1922) - Καλέργης και σια
Σπυρομηλίου Απομνημονεύματα της δευτέρας πολιορκίας του Μεσολογγίου 1825-1826 (1926)
Ιστορική Ανθολογία Ανέκδοτα-Γνωμικά-Περίεργα-Αστεία εκ του βίου διασήμων ελλήνων 1830-1864 (1927)
Κλέφτες του Μοριά - Μελέτη ιστορική από νέες πηγές βγαλμένη 1715-1820 (1935)
Αρχεία της νεωτέρας Ελληνικής ιστορίας - Νικ. Κ. Κασομούλη αγωνιστού του Εικοσιένα Μακεδόνος Α΄- Β' - Γ' (1938, 1940 και 1942 αντίστοιχα)

Διηγήματα - Ποιήματα

Ιστορίες του Γιάννου Επαχτίτη (1893)
Η Έξοδο (1911)
Τ’ άρματα (1912)
Το Σούλι (1912)
Μεγάλα χρόνια (1913) - εκδ. Εκπαιδευτικού Ομίλου
Ο Πετεινός (1914) - εκδ. Ηλ.Δικαίος
Η πεταλούδα (1920)
Γύροι της ανέμης (Παραμύθια) (1923)
Έρμος κόσμος (Διηγήματα) (1923)
Του Χάρου ο χαλασμός (1923)
Λόγοι και αντίλογοι (μικρά πεζά 1902-1914) (1925)
Μεγάλα χρόνια - Λόγοι και αντίλογοι (1930)
Τα παληκάρια τα παλιά (1931)
Η Μούσα και η Ψυχή (ποιήματα) (1961) - εκδ. Εστία
Διηγήματα - εκδ. Εστία

Συγκεντρωτικές εκδόσεις

Ιστορίες του Γιάννου Επαχτίτη και άλλα διηγήματα (1991) - Νεφέλη
Μεγάλα χρόνια - Τα παληκάρια τα παλιά (Φιλολογική επιμέλεια Επαμ. Μπαλούμης) (1994) - Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη
Άπαντα Α΄-Ζ΄ (επιμ. Γ.Κουρνούτος) (1965-1967) - Εταιρεία Ελληνικών Εκδόσεων

Παραπομπές

1 2 3 4 5 «Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» (νέα ελληνικά) Αθήνα. 2007. σελ. 308. ISBN-13 978-960-16-2237-8.
↑ Καλαμαράς, Βασίλης (26 Μαρτίου 2005). «Ερωτάς του η πατρίδα - Γιάννης Βλαχογιάννης: 60 χρόνια από τον θάνατό του». Ελευθεροτυπία. Ανακτήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2025.
1 2 3 Μαυρομάτης, Κώστας (28 Σεπτεμβρίου 2022). «Καπετάν Γεώργης Δημητρίου ο Ξάνθιος- Ένας αγωνιστής του 1821». Εφημερίδα "Εμπρός".
↑ «ΓΑΚ-Σκοπός και αρμοδιότητες-Ιστορικό». www.gak.gr. Ανακτήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2025.
↑ ομιλία Αρχειοθετήθηκε 2013-01-27 στο Wayback Machine. του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου.
↑ Συλλογικό έργο. «Αφιέρωμα στον Γιάννη Βλαχογιάννη». Νέα εστία - Χριστούγεννα 1948 (Αθήνα) (515).

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Βιογραφίες

Έργα

Η εργογραφία του από το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου Αρχειοθετήθηκε 2014-04-11 στο Wayback Machine.

[bebc45613df0b783164a8dcd4e6c940fb526bfd3-1] 1 2 3 4 5 «Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» (νέα ελληνικά) Αθήνα. 2007. σελ. 308. ISBN-13 978-960-16-2237-8.

[2] Καλαμαράς, Βασίλης (26 Μαρτίου 2005). «Ερωτάς του η πατρίδα - Γιάννης Βλαχογιάννης: 60 χρόνια από τον θάνατό του». Ελευθεροτυπία. Ανακτήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2025.

[kap-3] 1 2 3 Μαυρομάτης, Κώστας (28 Σεπτεμβρίου 2022). «Καπετάν Γεώργης Δημητρίου ο Ξάνθιος- Ένας αγωνιστής του 1821». Εφημερίδα "Εμπρός".

[4] «ΓΑΚ-Σκοπός και αρμοδιότητες-Ιστορικό». www.gak.gr. Ανακτήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2025.

[5] ομιλία Αρχειοθετήθηκε 2013-01-27 στο Wayback Machine. του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου.

[6] Συλλογικό έργο. «Αφιέρωμα στον Γιάννη Βλαχογιάννη». Νέα εστία - Χριστούγεννα 1948 (Αθήνα) (515).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]