Κίμωλος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 36°48′N 24°33′E / 36.8°N 24.55°E / 36.8; 24.55

Κίμωλος
Λιμάνι Κιμώλου.JPG
Το λιμάνι της Κιμώλου.
GR Kimolos.PNG
Γεωγραφία
Αρχιπέλαγος Αιγαίο Πέλαγος
Νησιωτικό σύμπλεγμα Κυκλάδες
Έκταση 37,426 km2
Υψόμετρο 364 μ
Υψηλότερη κορυφή Όρος Παλιόκαστρο
Χώρα
Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου
Νομός Κυκλάδων
Πρωτεύουσα Κίμωλος
Δημογραφικά
Πληθυσμός 910[1] (απογραφής 2011)
Πρόσθετες πληροφορίες
Ιστοσελίδα www.kimolos.gr
Η θέση της Κιμώλου στις Δ. Κυκλάδες
Το λιμάνι της Κιμώλου

Η Κίμωλος είναι νήσος του Αιγαίου και ανήκει στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Κυκλάδων. Βρίσκεται στο νοτιοδυτικό όριο των Κυκλάδων, βόρεια της Μήλου, από την οποία και χωρίζεται από το "στενό Αμώνι"[2][3] (πλάτους μόλις 1 χλμ. ή 0,54 ναυτικών μιλίων), 1,07 ναυτικά μίλια βορειοδυτικά της Πολυαίγου και 7,45 ναυτικά μίλια νοτιοδυτικά της Σίφνου. Μεταξύ της Μήλου και της Πολυαίγου βρίσκονται και οι νησίδες Κασσέλες, Άγιος Γεώργιος, Πήτα, Μανωλονήσι και Άγιος Ευστάθιος ή Πυργί στην οποία και υπάρχει φάρος που εξυπηρετεί τη ναυσιπλοΐα στο θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ Κιμώλου και Πολυαίγου ή "στενό Πυργί"[4][5]. Το σχήμα της Κιμώλου είναι περίπου κανονικού πενταγώνου διαμέτρου 7 μιλίων με ανάπτυγμα ακτών περίπου 40 χλμ. ενώ ο παράπλους της φθάνει τα 18 περίπου μίλια. Η απόσταση των λιμένων Πειραιά και Ψάθης είναι 101,5 ναυτικά μίλια (ή 163 χλμ.) βάσει της προβλεπόμενης ρότας.

Στον Δήμο Κιμώλου υπάγεται η νήσος Πολύαιγος καθώς και δύο μικρότερα: ο Άγιος Ευστάθιος (Άη Φτάθης) και ο Άγιος Γεώργιος (Άη Γιώργης) ιδιοκτησίας κληρονόμων Κιμώλιου πλοιοκτήτη[6].

Το νησί έδωσε το όνομά του στο λευκό πέτρωμα, τη γνωστή από τους μαυροπίνακες κιμωλία. Μικρότεροι οικισμοί που κατοικούνται κυρίως το καλοκαίρι είναι η Ψάθη, η Γούπα, το Ρέμα, ο Καράς, τα Πράσσα ή Πράσα, η Αλυκή, και η Μπονάτσα. Απέναντι από το ναό της Παναγίας της Οδηγήτριας υπάρχει το Αρχαιολογικό Μουσείο και μέσα στο Κάστρο το Λαογραφικό Μουσείο[7].


Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μυθολογία-Αρχαιότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Κίμωλος είναι νησί με πλούσιες ιστορικές καταγραφές. Σύμφωνα με την παράδοση, πρώτος μυθικός οικιστής της υπήρξε ο Κίμωλος, σύζυγος της Σίδης, κόρης του Ταύρου, στον οποίο οφείλει το όνομά της. Ήταν επίσης γνωστή και σαν Εχινούσα[2], πιθανόν λόγω της κιμωλίας έχιδνας (οχιάς) που ακόμη και σήμερα αφθονεί στο νησί. Κατά την αρχαιότητα, η Κίμωλος είχε δύο θαυμάσιους λιμένες των οποίων τα λείψανα υπάρχουν στη θέση «Ελληνικά»[2], ενώ στο λιμάνι της Ψάθης υπάρχουν λαξευτά νεωλκεία (όμοια με εκείνα της Αίγινας στη θέση «Στρατηγού») που οι ντόπιοι αποκαλούν "σύρματα".

Η Κίμωλος συμμετείχε στην Α΄ Αθηναϊκή Συμμαχία (425 - 424 π.Χ.) κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου[8] και υπήρξε πεδίο μαχών των Αθηναίων, που τη κυρίευσαν, αφού προηγουμένως τη λεηλάτησαν, όταν οι Σπαρτιάτες, είχαν υποτάξει τη γειτονική Μήλο. Μάλιστα, όπως προκύπτει ιστορικά υποχρεώθηκε στη καταβολή στους Αθηναίους φόρο υποτέλειας χιλίων δραχμών.

Μεσαίωνας-Νεότερα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Μεσαίωνα και μέχρι τους χρόνους της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 ονομαζόταν Αρζιαντιέρα ή Αρζεντιέρα, λέξη ενετικής προέλευσης, λόγω των ασημόχρωμων βράχων της στα νότια, (αρτζέντο = ασήμι στα λατινικά). Επί Φραγκοκρατίας (13ος αιώνας) τη νήσο κατέλαβε ο Μάρκος Σανούδος την οποία και προσάρτησε στο Δουκάτο της Νάξου, μέχρι το 1537 που την κατέλαβε για λίγο ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα όπου και την επανέκτησε ο Αντζιελότο Γκοζαδίνο κατόπιν φόρου υποτελείας προς τον Σουλτάνο[2][8].

Από το 1383 και μετά από την κατάληψή του από τους Οθωμανούς (1537) το νησί διοικήθηκε από την οικογένεια Κρίσπι ως δούκες της Νάξου και του Αρχιπελάγους (duci di Nasso e dell' Archipelago). Από το 1566 έως το 1579 ο Σουλτάνος Σελίμ Β' παραχώρησε τη διοίκηση της Κιμώλου και άλλων νησιών των Κυκλάδων στον Ισπανό Εβραίο ευνοούμενό του Ιωσήφ Νάζη τον οποίο ονόμασε Βασιλέα της Νάξου και Δωδεκανήσου (=έτσι ονόμαζαν οι Βυζαντινοί τις Κυκλάδες)[9][8].

Συχνά όμως τη νήσο επισκέπτονταν πειρατές τους οποίους φοβούνταν και οι Τούρκοι. Το 1638 η Κίμωλος καταλήφθηκε και πυρπολήθηκε από τους πειρατές, οπότε οι κάτοικοι κατέφυγαν στη Σίφνο, εναπομείναντες μόνο 200 στη νήσο. Φαίνεται όμως πως οι Κιμώλιοι αδυνατώντας να αντιμετωπίζουν μόνοι τους κάθε φορά τους πειρατές αναγκάσθηκαν να συμφιλιωθούν με αυτούς και να τους παρέχουν ακόμη και υπηρεσίες. Σε αυτό οφείλεται και η μεγάλη ναυτική εμπειρία τους που είχε εκτιμηθεί τα χρόνια εκείνα και από τους Γάλλους αλλά και από τον Σουλτάνο τον οποίο και θεωρούσαν μέγα προστάτη, ενώ έσπευδαν να πληρώσουν τον φόρο υποτέλειας, 1.400 γρόσια ετησίως, και μάλιστα με ιδιαίτερη σπουδή στον Καπουδάν Πασά που επισκέπτονταν τη Κίμωλο μια φορά το χρόνο. Από το 1678 στη Κίμωλο εγκαταστάθηκαν διπλωματικοί αντιπρόσωποι, Ολλανδός υποπρόξενος καθώς και Γάλλος το 1727, οι οποίοι κάλυπταν τους καθολικούς νησιώτες. Μάλιστα ανήγειραν και καθολική εκκλησία της "Μαντόνα ντι Ροζάριο" ερείπια της οποίας υφίστανται και σήμερα. Από τους καθολικούς εκείνους μόνο μια οικογένεια ευγενών ζούσε στο νησί το 1778, στη μεγάλη θαλάσσια πειρατεία που είχε συμβεί το έτος εκείνο, κατά περιγραφή του περιηγητή Σοννίνι, που και αυτή η οικογένεια των Μπρεστ, το 1795 εγκαταστάθηκε στη Μήλο.[10]

Στην περίοδο των Ορλωφικών και των Ρωσοτουρκικών Πολέμων (1770 - 1774) υποτάχθηκαν στους Ρώσους οι οποίοι εντόπισαν ποσότητες αργυρούχου βαρυτίνης στη περιοχή αυτή προσπάθησαν ανεπιτυχώς να την εκμεταλλευτούν, τότε ήδη η νήσος λεγόταν Αρζιαντιέρα, οπότε και άρχισε η εξαγωγή της μοναδικής στο είδος της, κιμώλιας γης, με συνέπεια το νησί να καταστεί και εμπορικός κόμβος. Η Κίμωλος προσαρτήθηκε μαζί με όλες τις Κυκλάδες στην υπόλοιπη Ελλάδα το 1830, όταν αναγνωρίστηκε ανεξάρτητο κράτος ως «Βασίλειο της Ελλάδος»[2].

20ός αιώνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη δικτατορία Μεταξά, από το 1936, η Κίμωλος κατέστη τόπος εξορίας αντιφρονούντων. Αποτέλεσε μάλιστα τον τόπο όπου εκτοπίζονταν κυρίως γυναίκες ανάμεσα στις οποίες και σημαντικές διανοούμενες της επόχης όπως η Φούλα Χατζιδάκη.[11][12][13][14]

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πληθυσμός ανέρχεται στους 910 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2011[15] και παρουσιάζει αυξητική τάση (728 κάτοικοι το 1991 και 769 κάτοικοι το 2001). Οι περισσότεροι από τους κάτοικους ασχολούνται με την τουριστική υποδομή (εστιατόρια, χώροι διαμονής κτλ.) την καλοκαιρινή περίοδο σε συνδυασμό με αγροτικές δραστηριότητες, κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Εκτός της γεωργίας οι νεότεροι των κατοίκων απασχολούνται κυρίως στα μεταλλεία της Κιμώλου και της Μήλου, μερικοί είναι τεχνίτες, έμποροι, επαγγελματίες, ψαράδες και ναυτικοί[7].

Δήμος Κιμώλου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δήμος Κιμώλου
Δήμος

2011 Dimos Kimolou.png

Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Έδρα Κίμωλος
Διοίκηση  
 • Δήμαρχος Κωνσταντίνος Βεντούρης
Διοικητική υπαγωγή  
 • Αποκ. διοίκηση Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου
 • Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου
 • Περιφ. ενότητα Μήλου
Διαμέρισμα Νησιά Αιγαίου
Νομός Νομός Κυκλάδων
Έκταση 53,3 km2
Πληθυσμός 910 (απογραφή 2011)

Η Κίμωλος είναι έδρα του ομώνυμου Δήμου της Περιφερειακής Ενότητας Μήλου. Το νησί διαθέτει Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο, αστυνομικό σταθμό, Δημοτικό σχολείο, Γυμνάσιο με Λυκειακές Τάξεις, ταχυδρομείο, ΑΤΜ Εθνικής και Eurobank[16]. Η πρωτεύουσα του νησιού ονομάζεται Κίμωλος ή Χωριό (και όχι Χώρα) Κιμώλου[7]. Το 1950 αριθμούσε 1.190 κατοίκους ενώ σήμερα (2011) 837 κατοίκους[15]. Το Χωριό Κιμώλου αποτελείται από τους οικισμούς Παλιό και Νέο Χωριό, με το πρώτο να αναφέρεται κυρίως στο Κάστρο και γύρω από αυτό, ενώ το δεύτερο να αναφέρεται γενικά στους νεότερους οικισμούς: Μυζηθρού, Ξεροπηγάδα, Θεοσκέπαστη, Άη Φτάθης, Λεμπούνια, Ξαπλοβούνι, Άγιος Χαράλαμπος[7]. Κύριο επίνειο της Κιμώλου είναι η Ψάθη και απέχει μόλις 800 μέτρα από το Χωριό.

Συγκοινωνίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε όλο το νησί επιτρέπονται τα τροχοφόρα οχήματα, αλλά την καλοκαιρινή περίοδο, το πρόβλημα στάθμευσης είναι έντονο στο Χωριό και την Ψάθη. Επίσης υπάρχει πρατήριο καυσίμων[17]. Τέλος, τα μέσα μεταφοράς της Κιμώλου αποτελούνται από ένα λεωφορείο με προγραμματισμένα δρομολόγια και ένα ταξί. Ακόμη γίνονται τουριστικές ξεναγήσεις στην γειτονική Πολύαιγο με βάρκες ή μικρά ταχύπλοα σκάφη κιμώλιων ιδιοκτητών.

Η Κίμωλος ανήκει στην άγονη γραμμή των Δυτικών Κυκλάδων, απέχει 87 ναυτικά μίλια από τον Πειραιά και μαζί του με συμβατικά πλοία όλο το χρόνο και με ταχύπλοα την υψηλή περίοδο. Τα δρομολόγια ποικίλουν ανάλογα με την εποχή. Την υψηλή περίοδο έχει συνήθως καθημερινή σύνδεση με τον Πειραιά και τα άλλα νησιά. Με τη Μήλο συνδέεται αρκετές φορές την ημέρα μέσω του βόρειου λιμένα της Μήλου, Πολλώνια. Το πορθμείο ανοικτού τύπου (open type ferry) εκτελεί τη διαδρομή σε μόλις 20'[18].

Τέλος, η Κίμωλος αποτελεί σταθμό και για τα ενδοκυκλαδικά δρομολόγια, δηλαδή των τοπικών γραμμών μεταξύ των Κυκλάδων (Κύθνος, Σέριφος, Σίφνος, Μήλος, Κίμωλος, Φολέγανδρος, Σίκινος, Ίος, Θήρα, Πάρος, Σύρος, Μύκονος).

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. [1], Εθνική Στατιστική Υπηρεσία Ελλάδος, 2011.(pdf)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996, σελ. 114, τομ. 17. 
  3. Επιχειρησιακό σχέδιο αγροτικής ανάπτυξης 2014 - 2020. Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, σελ. 2. https://ecoanemos.files.wordpress.com/2010/01/kimolos.pdf. 
  4. ΕΛΛΑΔΑΣ, ΦΑΡΟΙ ΤΗΣ. «ΦΑΡΟΣ ΑΓΙΟΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΚΙΜΩΛΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΦΑΡΟΙ». www.faroi.com. http://www.faroi.com/gr/agios_efstathios_gr.htm. Ανακτήθηκε στις 2018-08-20. 
  5. Twinnet, DigiTickets,. «Ακτοπλοϊκά Εισιτήρια Κίμωλος - Δρομολόγια Πλοίων Κίμωλος | DigiTickets». https://www.digitickets.gr/dts/el/destinations/KMS/%CE%9A%CE%AF%CE%BC%CF%89%CE%BB%CE%BF%CF%82. Ανακτήθηκε στις 2018-08-21. 
  6. «Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.». http://www.ypai.gr/site/home/Basic+Menu/The+islands+of+Aegean/Southern+Aegean/NOMOS+KYKLADON/KIMOLOS.csp. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 «Το Xωριό & οι Οικισμοί - Κίμωλος». www.kimolos.gr. https://www.kimolos.gr/plirofories-tautotita/chorio-oikismoi. Ανακτήθηκε στις 2018-08-21. 
  8. 8,0 8,1 8,2 «Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού». http://www.ehw.gr/asiaminor/forms/filePage.aspx?lemmaId=6864. 
  9. Α.Βακαλόπουλος, "Η Ιστορία του νέου ελληνισμού", Θεσσαλονίκη,1968
  10. Τ. Γριτσόπουλος, «Ειδήσεις προξένων ξένων κρατών περί Κιμώλου και Κιμωλίων», π. Κιμωλιακά, 5 (1975), σ. 5-50
  11. Η Κίμωλος ως τόπος εξορίας - eikastikosperipatos.com
  12. Εξόριστοι στην Κίμωλο - Ριζοσπάστης, Παρασκευή 31/5/96
  13. Εταιρεία Συγγραφέων - Μνήμη εταίρων: Στάθης Δομάζος, Ασημάκης Πανσέληνος, Φούλα Χατζιδάκη, Νίκος Καρύδης
  14. Ο κομμουνιστής ηγέτης για τις δύσκολες αποστολές - Μιλτιάδης Πορφυρογένης, 10.03.2018, Εφημερίδα των Συντακτών
  15. 15,0 15,1 «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 51679 (σελ. 349 του pdf)
  16. «Κοινωνικές Υπηρεσίες της Κιμώλου - Κίμωλος». www.kimolos.gr. https://www.kimolos.gr/plirofories-tautotita/koinonikes-ipiresies. Ανακτήθηκε στις 2018-08-21. 
  17. «Ο Σταθμός Καυσίμων της Κιμώλου - Κίμωλος». www.kimolos.gr. https://www.kimolos.gr/tourism/katalogos-epichiriseon/kausima. Ανακτήθηκε στις 2018-08-21. 
  18. «Μετάβαση-Πρόσβαση στην Κίμωλο - Κίμωλος». www.kimolos.gr. https://www.kimolos.gr/tourism/metavasi. Ανακτήθηκε στις 2018-08-21. 

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Β. J. Slot, «Ολλαν­δοί πρόξενοι Μήλου-Κιμώλου», π. Κιμωλιακά, 8 (1978), σ. 157-267.
  • Τ. Γριτσόπουλος, «Ειδήσεις προξένων ξένων κρατών περί Κιμώλου και Κιμωλιών», π. Κιμωλιακά, 5 (1975), σ. 5-50.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Kimolos της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).