Σοφία της Ελλάδας (1938)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Βασίλισσα Σοφία της Ισπανίας)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Σοφία
Spain.QueenSofia.01.jpg
H Βασίλισσα Σοφία
Περίοδος 22 Νοεμβρίου 1975 - 19 Ιουνίου 2014
Προκάτοχος Μαρία δε λας Μερθέδες των Βουρβόνων-Δύο Σικελιών
Διάδοχος Λετίθια Ορτίθ Ροκασολάνο
Γέννηση 2 Νοεμβρίου 1938 (1938-11-02) (80 ετών)
Αθήνα, Ελλάδα
Σύζυγος Χουάν Κάρλος Α΄ της Ισπανίας
Επίγονοι Ινφάντα Ελένα, Δούκισσα του Λούγο
Ινφάντα Κριστίνα της Ισπανίας
Φίλιππος ΣΤ΄ της Ισπανίας
Πλήρες όνομα
   Σοφία Μαργαρίτα Βικτωρία Φρειδερίκη
Ισπανικά: Sofía Margarita Victoria Federica
Οίκος Γκλύξμπουργκ (από την γέννηση)
Βουρβόνων (από τον γάμο)
Πατέρας Παύλος Α΄ της Ελλάδας
Μητέρα Φρειδερίκη του Ανόβερου
Θρησκεία Ρωμαιοκαθολικισμός
(πρώην Χριστιανή Ορθόδοξη)
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

Η Βασίλισσα Σοφία της Ισπανίας (Queen Sofía of Spain, γεννημένη ως πριγκίπισσα Σοφία της Ελλάδας και της Δανίας, 2 Νοεμβρίου 1938) είναι η σύζυγος του πρώην Ισπανού βασιλιά Χουάν Κάρλος Α΄ και η μητέρα του Φίλιππου ΣΤ΄. Ενώ κατέχει και τον τίτλο της Βασιλομήτορος.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στο Παλαιό Ψυχικό, στην Αθήνα, στις 2 Νοεμβρίου 1938. Οι γονείς της ήταν o Βασιλιάς Παύλος, και η σύζυγός του, Βασίλισσα Φρειδερίκη. Ανήκει σε μια από τις παλαιότερες ευρωπαϊκές βασιλικές οικογένειες δεδομένου ότι και οι δύο γονείς της ήταν απόγονοι της Βασίλισσας Βικτωρίας του Ηνωμένου Βασιλείου και του πρίγκιπα Αλβέρτου. Είναι μέλος του Οίκου του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν-Σόντερμπουρκ-Γκλύκσμπουρκ. Ο αδελφός της Κωνσταντίνος ήταν Βασιλιάς της Ελλάδας έως την κατάργηση της μοναρχίας το 1974.

Ήταν το μεγαλύτερο παιδί του ζεύγους των τότε πριγκίπων της Ελλάδας (ο πατέρας της έγινε βασιλιάς το 1947). Τα παιδικά της χρόνια τα πέρασε στην Αίγυπτο και στην Νότιο Αφρική, γιατί η βασιλική οικογένεια είχε εγκαταλείψει την Ελλάδα κατά την κατάληψή της από τους Γερμανούς. Το 1946 επέστρεψε στην Ελλάδα. Σπούδασε σε κολλέγια της Ελλάδας και της Γερμανίας Βρεφοκομία, Μουσική και Αρχαιολογία. Εκτός από τα ελληνικά μιλάει αγγλικά, ισπανικά, γαλλικά και γερμανικά.

Πριγκίπισσα της Ισπανίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 12 Σεπτεμβρίου του 1961, η πριγκίπισσα Σοφία αρραβωνιάστηκε στη Λωζάνη τον Χουάν Κάρλος, πρίγκιπα των Αστουριών και επίδοξο διάδοχο του ισπανικού θρόνου. Δύο ημέρες αργότερα "υπό αίθριον ουρανόν, ηπίαν φθινοπωρινήν ημέραν και το κλασσικόν αττικόν λυκόφως" η Αθήνα υποδέχτηκε "το ευτυχές πριγκιπικόν ζεύγος και τους γονείς του". Οι δακτύλιοι αρραβώνες ανταλλάχθηκαν στα Ανάκτορα των Αθηνών στις 14 Δεκεμβρίου, ημέρα των 60ων γενεθλίων του βασιλιά Παύλου. Παρόντες 35 πρίγκιπες, η κυβέρνηση και άλλοι επίσημοι.

Οι επερχόμενοι γάμοι της πριγκίπισσας Σοφίας με τον Χουάν Κάρλος της Ισπανίας το Μάιο κατέστησαν πολιτικό πρόβλημα που έφερε σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση Καραμανλή και στάθηκε αφορμή να ψυχρανθούν ακόμη περισσότερο οι σχέσεις των Ανακτόρων με τον πολιτικό κόσμο.

Από καιρό η βασίλισσα Φρειδερίκη πίεζε τον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή να καθορίσει μεγάλο ποσό από τον δημόσιο προϋπολογισμό για προίκα της κόρης της. Η απάντηση του πρωθυπουργού ήταν ότι η βασίλισσα θα πρέπει να περιμένει να συνεννοηθεί προηγουμένως η κυβέρνηση με τα κόμματα, ώστε να μην αρχίσει η αντιπολίτευση τις επιθέσεις κατά της κυβέρνησης αλλά και κατά του στέμματος. Η Φρειδερίκη, όμως, δεν σταμάτησε τις φορτικές πιέσεις. Στις 19 Φεβρουαρίου του 1962 ο υπουργός Οικονομικών Σπύρος Θεοτόκης κατέθεσε στη Βουλή νομοσχέδιο με το οποίο δινόταν προίκα στη Σοφία ύψους 9.000.000 δρχ. (300.000 δολάρια της εποχής) που απαλλασσόταν από κάθε φορολογία και μπορούσε να μετατραπεί σε συνάλλαγμα.

Στην εισηγητική του έκθεση ο Θεοτόκης επικαλέστηκε "μακροχρόνιον και αδιάλειπτον έθιμον" και ανέφερε επίσης ότι: "Η συμβολή του ελληνικού λαού εις την αποκατάστασιν της βασιλόπαιδος Σοφίας, πρωτίστως προβάλλεται ως ηθική και έμπρακτος συμμετοχή αυτού εις το ευτυχές γεγονός...".

Οι πληροφορίες όμως των ανθρώπων της βρετανικής πρεσβείας στην Αθήνα λένε ότι κανείς δεν πληροφορήθηκε, δημόσια τουλάχιστον, το πραγματικό ύψος της προίκας και υποστηρίζουν ότι 100.000-200.000 χρυσές λίρες βγήκαν από τα ταμεία του κράτους. Στο εμπιστευτικό έγγραφο CE/941/4 της βρετανικής πρεσβείας προς το Φόρεϊν Όφις τονίζεται: "Καθώς ο βασιλικός γάμος είναι άμεσος, το ποσόν της προίκας που θα δοθεί από το δημόσιο ταμείο έχει γίνει ο στόχος του αντιμοναρχικού αισθήματος στην Ελλάδα, που βρίσκεται πάντα στην επιφάνεια".

Στις 21 Φεβρουαρίου έγινε έντονη συζήτηση στη Βουλή για το θέμα της προίκας. Εκπρόσωπος της Ένωσης Κέντρου δήλωσε ότι το κόμμα του δέχεται να δοθεί μόνο κάποιο συμβολικό δώρο, ενώ η Ε.Δ.Α. εξέφρασε την πλήρη αντίθεσή της στον θεσμό. Το Κόμμα Προοδευτικών δήλωσε πως είναι εναντίον του θεσμού, αλλά δεν θα έπρεπε η κατάργηση της προίκας να αρχίσει από την πριγκίπισσα Σοφία. Η Φρειδερίκη έγραψε αργότερα στις αναμνήσεις της: "Ο γάμος της Σοφίας υπήρξε μια εξαιρετικά πολύπλοκη υπόθεσις.

Ύστερα από μερικές δυσχερέστατες συνομιλίες με πρόσωπα που επιχειρούσαν να φανούν περισσότερο Καθολικοί από τον Πάπα, στείλαμε στο Βατικανό τον κ. Πεσμαζόγλου, έναν λαμπρό Έλληνα δικηγόρο. Οι αρχές του Βατικανού συμφώνησαν με την άποψή μας, η οποία ήταν: Αφού και οι δύο γονείς είχαν αποφασίσει πως ο γάμος έπρεπε να γίνει στην Αθήνα, η Σοφία μπορούσε να παντρευτεί ως ορθόδοξη πριγκίπισσα στην ορθόδοξη Μητρόπολη, αλλά εφ' όσον ο σύζυγός της ήταν καθολικός, θα έπρεπε να γίνει προηγουμένως και καθολικός γάμος στην καθολική εκκλησία".

Η πριγκίπισσα Σοφία παντρεύτηκε τον Χουάν Κάρλος στην Αθήνα στις 14 Μαΐου του 1962. Επιπλέον, μεταστράφηκε στον Ρωμαιοκαθολικισμό και παραιτήθηκε των δικαιωμάτων της στον ελληνικό θρόνο.

Η Φρειδερίκη θυμόταν το γάμο της μεγαλύτερης κόρης της: "Ήταν μια μέρα ηλιόλουστη και η Σοφία ήταν όμορφη. Το νυφικό της ήταν ένα δαντελλένιο όνειρο. Τη μακρυά ουρά κρατούσαν 6 παράνυμφοι, μεταξύ των οποίων η αδελφή της Ειρήνη, η αδελφή του Χουανίτο, Ινφάντη Πιλάρ, η πριγκίπισσα Ειρήνη της Ολλανδίας, η πριγκίπισσα Αλεξάνδρα του Κεντ και η καλύτερη φίλη των παιδιών μου, η πριγκίπισσα Τατιάνα Ράτζβιλ. Έξη νέοι κρατούσαν τα στέφανα επάνω από τα κεφάλια του νεαρού ζεύγους. Ο σύζυγός μου στεκόταν πίσω από τη Σοφία και τον Χουανίτο και, σε μια ορισμένη στιγμή της τελετής, πήρε τα δύο στέφανα και τα διασταύρωσε τρεις φορές επάνω από τα κεφάλια τους. Το θέαμα ήταν συγκινητικό. Από τους εξώστες έπεφταν επάνω στο ζεύγος και στο εκκλησίασμα ροδοπέταλα, που μέσα στο λαμπρό φως, έμοιαζαν σαν χιονονιφάδες...".

Οι Άγγλοι διπλωμάτες όμως εκτιμούσαν ότι ήταν ατυχής ο χρόνος του βασιλικού γάμου της Σοφίας. Το σημειώνει ο πρεσβευτής σερ Ραλφ Μάρεϊ στο εμπιστευτικό του έγγραφο CE/941/8: "Πολιτικά, ο χρόνος του γάμου ήταν άστοχος και άτυχος. Έγινε αμέσως μετά τους εορτασμούς για τα 60χρονα του βασιλέως Παύλου. Η επέτειος αυτή συγκέντρωσε στην Αθήνα μέλη από βασιλικούς οίκους. Έγιναν πολλές βασιλικές εκδηλώσεις, σε βαθμό που έκαναν τους Έλληνες να γκρινιάζουν για τα έξοδα...".

Ο Μάρεϊ περιγράφει με παραμυθένιους χαρακτηρισμούς τον γάμο της Σοφίας με τον Χουάν Κάρλος και τον παρομοιάζει με τον γάμο του πρίγκιπα Ρενιέ Γ΄ του Μονακό με την Γκρέις Κέλι. Για τους γάμους της Σοφίας έφτασαν στην Αθήνα φιλοξενούμενοι της βασιλικής οικογένειας, 32 εν ενεργεία βασιλιάδες και πρίγκιπες και 109 εστεμμένοι ή πρίγκιπες έκπτωτοι.

Η γαλλική εφημερίδα Le Monde έγραψε ότι, ενώ ακόμα και οι κομμουνιστές τηρούσαν ως τότε στάση διακριτική απέναντι στο θρόνο, τώρα "οι Έλληνες βασιλείς έχουν καταστεί αντικείμενο μιας δυσφημιστικής εκστρατείας, η οποία ανησυχεί και τα βασιλικά ανάκτορα και την κυβέρνηση..."[1].

Η Ισπανία την εποχή εκείνη ήταν επισήμως Βασίλειο, αλλά με τη θέση του βασιλιά κενή, και τις αρμοδιότητες του αρχηγού κράτους είχε ο στρατηγός Φρανθίσκο Φράνκο. Νόμιμος διάδοχος τότε του ισπανικού θρόνου ήταν ο πατέρας του Χουάν Κάρλος, πρίγκιπας Χουάν ντε Μπορμπόν. Χουάν Κάρλος και Σοφία, σε αντίθεση με τον πατέρα του Χουάν Κάρλος που ήταν εναντίον του καθεστώτος και κατοικούσε μόνιμα στη Πορτογαλία, ζούσαν στην Μαδρίτη.

Το καθεστώς από το 1947 δεν είχε καθορίσει ποιος ήταν ο διάδοχος και έτσι οι μνηστήρες ήταν πολλοί. Υπήρχε και το ενδεχόμενο να καταργηθεί η μοναρχία, όπως έκανε το στρατιωτικό καθεστώς στη Πορτογαλία. Ο Φράνκο έδωσε στο ζεύγος τον τίτλο πρίγκιπες της Ισπανίας , και όχι το πρίγκιπες της Αστουρίας που έχουν πάντα οι διάδοχοι του ισπανικού θρόνου.

Βασίλισσα της Ισπανίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τελικά, ο Φρανθίσκο Φράνκο επέλεξε τον Πρίγκιπα Χουάν Κάρλος, παρακάπτοντας μιά γενιά. Έτσι το 1975, όταν πέθανε ο Φράνκο, η Βασιλεία αποκαταστάθηκε (44 χρόνια μετά την έκπτωση του Βασιλιά Αλφόνσου ΙΓ΄) με την άνοδό του στον Ισπανικό θρόνο (22 Νοεμβρίου 1975) ως Χουάν Κάρλος Α' της Ισπανίας και έτσι η Σοφία έγινε Βασίλισσα της Ισπανίας. Ο πατέρας του Χουάν Κάρλος, αν και δυσαρεστημένος που ο γιος του τον δέχτηκε, αποδέχθηκε τις εξελίξεις για να σωθεί η Δυναστεία.

Ο Βασιλιάς Χουάν Κάρλος προχώρησε αμέσως στον εκδημοκρατισμό της Ισπανίας και το 1977 έγιναν οι πρώτες μετά από 45 χρόνια ελεύθερες εκλογές. Η Σοφία βρισκόταν στην Ελλάδα όταν έγινε το πραξικόπημα της Χούντας το 1967. Από τότε και μέχρι το 1998 δεν επισκέφθηκε ποτέ την Ελλάδα, εκτός για λίγες ώρες στην κηδεία της μητέρας της Φρειδερίκης, τον Φεβρουάριο του 1981. Από την επίσημη επίσκεψη του Ισπανικού Βασιλικού ζεύγους το 1998 και μετά, έχει πυκνώσει τις επίσημες και ιδιωτικές της επισκέψεις. Μαζί της ζει, στα ανάκτορα Θαρθουέλα, η αδελφή της Πριγκίπισσα Ειρήνη της Ελλάδας.

Μέχρι την παραίτηση του Χουάν Κάρλος Α΄ είχε τον τίτλο της Καθολικής Συζύγου Καθολικού Μονάρχη, έχοντας έτσι το προνόμιο να εμφανίζεται ενώπιον του Πάπα ντυμένη στα λευκά και όχι στα μαύρα όπως ορίζει η εθιμοτυπία του Βατικανού. Ενώ από τις 19 Ιουνίου 2014, κατέχει το αξίωμα της Βασιλομήτορος της Ισπανίας, αφού στον θρόνο ανέβηκε ο γίος της Φίλιππος ΣΤ΄ της Ισπανίας.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Σοφία και ο Χουάν Κάρλος απέκτησαν τρία παιδιά:

Τίτλοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προσφωνήσεις της
Βασίλισσας Σοφίας της Ισπανίας
Coat of Arms of Spanish Monarch.svg
Προσφώνηση αναφοράς Μεγαλειοτάτη
Προφορική Μεγαλειοτάτη
Εναλλακτική Δ/Δ
  • 2 Νοεμβρίου 1938 – 14 Μαΐου 1962: Η Βασιλική Υψηλότητα Πριγκίπισσα Σοφία της Ελλάδας και της Δανίας
  • 14 Μαΐου 1962 – 21 Ιουλίου 1969: Η Βασιλική Υψηλότητα Ινφάντα Σοφία της Ισπανίας
  • 21 Ιουλίου 1969 – 22 Νοεμβρίου 1975: Η Βασιλική Υψηλότητα Η Πριγκίπισσα της Ισπανίας
  • 22 Νοεμβρίου 1975 – 19 Ιουνίου 2014: Η Μεγαλειότητα Της Η Βασίλισσα
  • 19 Ιουνίου 2014 – μέχρι σήμερα: Η Μεγαλειότητα Της Βασίλισσα Σοφία της Ισπανίας
Royal Monogram of Queen Sofía of Spain.svg
Μονόγραμμα της Βασίλισσας Σοφίας
της Ισπανίας
Personal Coat of arms of Sofia, Queen of Spain.svg
Οικόσημο της Βασίλισσας Σοφίας
της Ισπανίας

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Οι γάμοι της Σοφίας με τον Χουάν Κάρλος, Ιστορικό Λεύκωμα 1962, σελ. 44-47, Καθημερινή (1997)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σοφία της Ελλάδας (1938)
Νεότερος κλάδος του Οίκου του Όλντενμπουρκ
Γέννηση: 2 Νοεμβρίου 1938
Ισπανική βασιλική μοναρχία
Προκάτοχος
Βικτώρια Ευγενία του Μπάττενμπεργκ
Βασιλική σύζυγος της Ισπανίας
22 Νοεμβρίου 1975 – 19 Ιουνίου 2014
Διάδοχος
Λετίθια Ορτίθ Ροκασολάνο