Βαρσοβία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Βαρσοβία

Η Βαρσοβία (πολωνικά: Warszawa, προφέρεται: [varˈʂava] ( ακούστε)) είναι η πρωτεύουσα της Πολωνίας και μεγαλύτερη πόλη της. Έχει πληθυσμό 1.758.143 κατοίκους το 2017, ενώ η ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή έχει περίπου 3.101.000 κατοίκους. Η έκταση της πόλης ανέρχεται σε 517,24 χλμ², ενώ η μητροπολιτική περιοχή της Βαρσοβίας (Obszar Metropolitalny Warszawy) έχει έκταση 6.100,43 χλμ². Η Βαρσοβία είναι μια powiat (νομός), και χωρίζεται περαιτέρω σε 18 δήμους, ο καθένας είναι γνωστός ως dzielnica.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προϊστορία & αρχαιότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παρόλο που στην ίδια την Βαρσοβία  δεν υπάρχουν ενδείξεις ζωής κατά τη προϊστορία. Η αρχαιολογική σκαπάνη του πολωνού αρχαιολόγου Zdzisław Rajewski έφερε στην επιφάνεια αποδείξεις ανθρώπινης δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή της Βαρσοβίας ήδη από την παλαιολιθική εποχή με ευρήματα που ανάγονται στο 14000 π.Χ. Η περιοχή αυτή κατοικείτο από μικρές κοινότητες μέχρι και τον πρώιμο μεσαίωνα οπότε και αρχίζει η ανάπτυξη της περιοχής. Σχετικά με την εθνολογική καταγωγή των πρώτων κατοίκων της περιοχής ελάχιστα είναι γνωστά. Σίγουρα έχουμε να κάνουμε με προ-σλαβικά φύλα που ως κύρια ασχολία είχαν το κυνήγι και το τοπικό εμπόριο. Τη δεκαετία του 1960 βρέθηκε στην περιοχή Βιλάνουβ στα νότια της Βαρσοβίας αρχαίο νεκροταφείο (του 5ου αιώνα π.Χ)  που έδωσε σημαντικές πληροφορίες για την ταξική σύνθεση αυτής της κοινωνίας[1].

Μεσαίωνας & νεότερη ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πρώτη ιστορική αναφορά στη Βαρσοβία χρονολογείται το έτος 1313 μ.Χ., την εποχή εκείνη πρωτεύουσα της Πολωνίας ήταν η Κρακοβία. Στα τέλη του 13 αιώνα ο Βολεσλάβος ο 2ος, Δούκας της Μαζοβίας εγκαθίδρυσε την έδρα του στην δυτική πλευρά του ποταμού Βιστούλα. Όλοι οι μετέπειτα δούκες της Μαζοβίας διοίκησαν το Δούκατο τους από την Βαρσοβία μέχρι το 1526 οπότε και το Δουκάτο έγινε μέρος της Πολωνό-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας.

Χάρη στην κεντρική της θέση μεταξύ των πρωτευουσών της Πολωνικό-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας της Κρακοβίας και του Βίλνιους, η Βαρσοβία έγινε η πρωτεύουσα της Κοινοπολιτείας και του Στέμματος του Βασιλείου της Πολωνίας, όταν ο βασιλιάς Σιγισμούνδος Γ΄ μετέφερε την πρωτεύουσα από την Κρακοβία στη Βαρσοβία το 1596.[2] Την εποχή αυτή άρχισε να χτίζεται και το Βασιλικό Παλάτι (ή κάστρο) της Βαρσοβίας. Ο γιος του Σιγισμούνδος Γ', Βλαδίσλαος Δ', ανέγειρε προς τιμήν του πατέρα του μία στήλη με τη μορφή του Σιγιμούνδου. Μέχρι την Σουηδική Εισβολή στα μέσα του 17ου αιώνα, η Πολωνία ήταν μία από τις πλουσιότερες και ισχυρότερες χώρες της Ευρώπης και η Βαρσοβία όντας πρωτεύουσα γνώρισε εξαιρετική ανάπτυξη. Στις 8 Σεπτεμβρίου 1655 οι Σουηδοί κατέλαβαν την Βαρσοβία. Μετά από συνεχείς μάχες ακόμη σώμα με σώμα μέσα στους δρόμους τις πόλης οι πολωνικές δυνάμεις ανακατέλαβαν την πόλη.

Το παλάτι του Βιλάνουβ στην Βαρσοβία

Το 1676 στο πολωνικό θρόνο ανέβηκε ο Ιωάννης 3ο Σομπιέτσκι (Jan III Sobieski) ο οποίος πήρε μέρος στην δεύτερη πολιορκία της Βιέννης και με τους Ουσάρους του επέφερε την σωτήρια νίκη εναντίον των Μουσουλμάνων στις 12 Σεπτεμβρίου 1683. Η πολιτική και η διπλωματία του Σομπίεσκι ενδυνάμωσε την Πολωνία και καθυστέρησε για έναν αιώνα την επερχόμενη καταστροφή της χώρας του. Την εποχή του Σομπιέτσκι στην πόλη έγιναν σοβαρά έργα ευποιίας με κορυφαίο το Παλάτι του Βιλάνοοβ (Pałac w Wilanowie).

Ο 18 αιώνας ήταν για την Πολωνία ίσως ο σημαντικότερος της ιστορίας της χώρας. Πολιτικά και οικονομικά ισχυρή, η Πολωνική αριστοκρατία προχωρά σε ριζοσπαστικές αλλαγές για την εποχή με αποκορύφωμα την υπογραφή του Συντάγματος της 3ης Μαΐου 1791. Στο Σύνταγμα εκτός των άλλων επιβεβαίωνε την θέση της Βαρσοβίας ως πρωτεύουσα του κράτους.

Μετά την τρίτη κατάτμηση της Πολωνίας το 1795, η Βαρσοβία ενσωματώθηκε στο Βασίλειο της Πρωσίας. Το 1806 κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων πολέμων, η πόλη έγινε η επίσημη πρωτεύουσα του Μεγάλου Δουκάτου της Βαρσοβίας, ένα κράτος μαριονέτα της Πρώτης Γαλλικής Αυτοκρατορίας, το οποίο ιδρύθηκε από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη. Σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συνεδρίου της Βιέννης, η Ρωσική Αυτοκρατορία προσάρτησε τη Βαρσοβία το 1815 και έγινε μέρος του ρωσικού Βασιλείου της Πολωνίας. Το 1830 ξεσπά εξέγερση στην Βαρσοβία που οι τσαρικές δυνάμεις την κατέπνιξαν ένα χρόνο αργότερα. Για να μην επαναληφθεί οι Ρώσοι ένα τεράστιο φρούριο στα βόρεια-δυτικά της πόλης.

Ο ορθόδοξος ναός του Αλεξάνδρου Νιέβσκι, στην Σαξονική Πλατεία στη Βαρσοβία (δεν υπάρχει σήμερα)

Οι Ρώσοι σε μεγάλο βαθμό σεβάστηκαν τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα της πόλης. Παρόλα αυτά στα 123 χρόνια παρουσίας τους στη Βαρσοβία χτίστηκαν αρκετοί ορθόδοξοι ναοί σύμφωνα με την ρωσική νοοτροπία. Πολλές από τις εκκλησίες κατεδαφίστηκαν στο μεσοπόλεμο ή μετατράπηκαν σε καθολικές. Χαρακτηριστικό ήταν ο μεγαλοπρεπής ορθόδοξος καθεδρικός ναός του Αλέξανδρου Νιέβσκι χτισμένος του 1905 και κατεδαφίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1920. [3] Οι Ρώσοι - ειδικά μετά την δεύτερη εξέγερση του 1863 - προσπάθησαν να εξερωσίσουν την πόλη υποχρεώνοντας όλες τις υπηρεσίες και εταιρείες να έχουν όλες τις επιγραφές και στα ρωσικά. Παρομοίως και οι επιγραφές ονοματοδοσίας θα έπρεπε να είναι και στα ρωσικά.

Η ρωσική κατοχή της Βαρσοβίας έληξε το 1915 με την εισβολή των γερμανικών δυνάμεων στη πόλη στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.

Σύγχρονη ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Νοέμβριο του 1918 η Πολωνία ανακτά την ανεξαρτησία της από την ξένη κυριαρχία και η Βαρσοβία επιλέγεται ως η πρωτεύουσα της ανεξάρτητης Δημοκρατίας της Πολωνίας. Η γερμανική εισβολή το 1939, η σφαγή του εβραϊκού πληθυσμού και οι απελάσεις σε στρατόπεδα συγκέντρωσης οδήγησε στην εξέγερση του γκέτο της Βαρσοβίας το 1943 και στην καταστροφική Εξέγερση της Βαρσοβίας μεταξύ Αυγούστου και Οκτωβρίου 1944. Η Βαρσοβία είναι διεθνώς γνωστή από το Σύμφωνο της Βαρσοβίας.

Ως πρωτεύουσα της Πολωνίας, η Βαρσοβία είναι το πολιτικό κέντρο της χώρας. Όλες οι κρατικές αντιπροσωπείες βρίσκονται εκεί, συμπεριλαμβανομένου του πολωνικού Κοινοβουλίου, του προεδρικού γραφείου και του ανωτάτου δικαστηρίου.

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Βαρσοβία βρίσκεται στην κεντροανατολική Πολωνία περίπου 300 χιλιόμετρα από το Καρπάθια Όρη και περίπου 260 χιλιόμετρα από τη Βαλτική Θάλασσα, 523 χιλιόμετρα ανατολικά του Βερολίνου, στη Γερμανία. Η πόλη διασχίζεται από ποταμό Βιστούλα. Βρίσκεται στην καρδιά της πεδιάδας της Μασοβίας, και το μέσο υψόμετρο είναι 100 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, αν και υπάρχουν ορισμένοι λόφοι (συνήθως τεχνητοί) που βρίσκονται εντός των ορίων της πόλης.

Κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κλίμα της Βαρσοβίας είναι υγρό ηπειρωτικό (Koppen DFB) με σχετικά ήπιο χειμώνα και δροσερό καλοκαίρι. Η μέση θερμοκρασία είναι -3 °C τον Ιανουάριο και 19,3 °C τον Ιούλιο. Θερμοκρασίες φτάνουν συχνά τους 30 °C το καλοκαίρι. Ετήσιοι μέσοι όροι βροχόπτωσης 495 χιλιοστά, ο πιο βροχερός μήνας είναι ο Ιούλιος. Η Άνοιξη και το φθινόπωρο (Χειμερινό) είναι συνήθως όμορφες εποχές.

Κλιματικά δεδομένα Βαρσοβίας
Μήνας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ Έτος
Μέγιστη Υψηλότερη °C (°F) 12.5 15.9 23.3 29.1 32.7 34.8 36.0 36.4 33.0 26.1 19.3 16.1 36,4
Μέση Υψηλότερη° C (°F) 0.1 0.9 4.7 12.2 19.4 21.7 23.8 23.0 18.3 12.9 5.0 2.1 12,0
Μέση Ημερήσια °C (°F) −3
(27)
−2.3 1.7 8.2 14.0 17.6 19.3 18.3 14.0 8.2 2.9 −0.5 8,2
Μέση Χαμηλότερη °C (°F) −6.1 −5.5 −1.3 4.2 8.6 13.5 14.8 13.6 9.7 3.5 0.8 −3.1 4,4
Ελάχιστη Χαμηλότερη °C (°F) −30.7
(−23.3)
−30.4
(−22.7)
−23.5
(−10.3)
−10.1 −3.6 0.3 4.2 2.0 −4.7 −9
(16)
−18.2
(−0.8)
−27.4
(−17.3)
−30,7
(−23,3)
Κατακρημνίσεις mm (ίντσες) 21 25 24 33 44 62 73 63 42 37 38 33 495
υγρασίας 81 82 78 71 67 68 72 74 75 77 80 86 76
Μέσες ημέρες κατακρημνίσεων 15 14 13 12 12 13 13 12 12 13 14 16 159
Μέσες μηνιαίες ώρες ηλιοφάνειας 43 59 115 150 211 237 226 214 153 99 39 25 1.571
Πηγή: [4]

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ανάπτυξη του Πληθυσμού της Βαρσοβίας κατα τα έτη 1800 - 2000
Έτος Πληθυσμός Έτος Πληθυσμός Έτος Πληθυσμός Έτος Πληθυσμός
1700 30 000 1882 383 000 1960 1 139 200 2005 1 694 825
1750 25 000 1897 638 000 1970 1 315 600 2006 1 700 536
1770 40 000 1900 686 000 1975 1 436 100 2015 1 744 351
1792 100 000 1925 1 003 000 1980 1 596 100 2016 1 748 916
1800 63 400 1939 1 300 000 1990 1 611 800 2017 1 753 977
1830 139 700 1945 422 000 2002 1 707 100
1850 163 700 1956 1 000 000 2004 1 676 600

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

πανόραμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βαρσοβία

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ιστορικό κέντρο της Βαρσοβίας έχει χαρακτηριστεί από την UNESCO σαν μνημείο Παγκόσμιας Πολιτισμικής Κληρονομιάς.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Drozdowski, M. (1972). Historia Warszawy. Pańśtwowy Wydawnictwo Naukowe, σελ. 11-12. 
  2. Ιστορία της Βαρσοβίας (Αγγλικά)
  3. Paszkiewicz, Piotr (1991). Pod berłem Romanowów: sztuka rosyjska w Warszawie, 1815-1915. Warszawa: Instytut Sztuki - Polska Akademia Nauk. ISBN ISBN 978-83-900047-7-8​. 
  4. «Institute of Meteorology and Water Management» (στα Αγγλικά, Πολωνικά, Γερμανικά). www.imgw.pl. http://www.imgw.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=147&Itemid=180. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
WikiVoyage logo
Στο Wikivoyage υπάρχει ταξιδιωτικός οδηγός σχετικός με το λήμμα: